Zemin üstü temas patlatmalarının yeraltı yapılarına etkisinin araştırılması

Yapıların yüksek frekanslı patlama yer hareketine karşı dinamik tepkisi ve hasar görmesi, inşaat ve madencilik patlatmalarının ve mühimmat depolamanın tasarlanmasında oldukça önemli bir husustur. Patlatma uygulaması sırasında kaçınılmaz olarak yer hareketleri meydana gelir ve bu hareketler, çevredeki yapıların güvenliği üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır. Yapısal tepki ve patlama titreşimine verilen hasara ilişkin yapılan çalışmalarda, yapısal hasarı sınırlamak için temel yer titreşim frekansıyla birlikte tepe parçacık hızları (PPV) veya tepe parçacık hızları cinsinden ampirik izin verilen yer titreşimi seviyelerinin belirlenmesine odaklanılmıştır. Bununla birlikte, bu kriterler, patlamaları tasarlarken yapısal performansı tahmin etmek için mevcut uygulamalarda benimsenmiştir. Bu tez çalışması kapsamında, kalker zemin üzerindeki zemin üstü temas patlatmalarının yeraltı yapılarına etkisi araştırılarak elde edilen sonuçlar değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışma kapsamında, patlatma hızının zeminde oluşturduğu tepe parçacık ivmesi (PPA) ve PPV değerleri ile birlikte ertelemeli patlatmanın yapılara vereceği ivme belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, çalışmada, Güney Kuşak Yolu'nda ve Altay Kışlası Yakınlarında olmak üzere 2 ana bölge üzerinde çeşitli patlatma testleri yapılmıştır. Güney Kuşak yolunda, 5 farklı günde kontrollü patlatma, Altay Kışlası yakınlarında ise sıralı patlatmalar yapılmıştır. Çalışma sonucunda, Güney Kuşak Yolu üzerindeki patlatmada maksimum ivme değeri 10m/s2 üzerinde elde edilmiştir. Altay Kışlası yakınlarında yapılan patlatma sonuçlarında ise herhangi bir yapısal sorunlarla karşılaşılmamıştır. Bununla birlikte, kalker zemin sınıfında yakın temas patlatmalarında kullanılabilmesi için genel bir denklem geliştirilmiştir.