Zeyd b. Eslem'e ait mürsel rivayetlerin hadis tekniği açısından incelenmesi

Hadis ilminde yaşanan tedvîn faaliyetleri, rivayet geleneğinin sistematik bir yapıya kavuşmasında dönüm noktası olmuştur. Bu süreçte tâbiîn nesli hem rivayetlerin aktarımında hem de hadis usûlü ilkelerinin oluşmasında belirleyici bir rol üstlenmiştir. Tâbiûn râvilerinin rivayet pratiklerinin incelenmesi, erken dönem hadis anlayışının anlaşılması açısından büyük bir önem taşımaktadır. Bu tezde Medine'de bir ilim meclisine sahip olan tâbiînden Zeyd b. Eslem el-Adevî'nin (öl. 136/754) mürsel rivayetleri hadis tekniği açısından incelenmiştir. Çalışmada Zeyd'in mürsel nakilleri çeşitli açılardan sınıflandırılmıştır. Rivayet tarihinde irsâl ve ittisal uygulamalarının eş zamanlı mı art zamanlı gerçekleştiğinin belirlenmesi için mürsellere ait muttasıl isnadlar araştırılmış ve birbirleri ile mukayesesi yapılmıştır. Bu minvalde hadislerin sıhhat durumu cerh ve ta'dil ilmi verileri ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Zeyd'in mürsel hadislerine ait zayıf-mevzû muttasıl senedlerin kaynaklara kaydedilmesinde nakillerin sıhhat durumlarının etkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu tür hadislerin literatüre geçişinin ise genel itibarıyla hicrî dördüncü ve sonraki asırlarda gerçekleştiği belirlenmiştir. Öte taraftan mürsel nakillerin musannafata girişleri asırlara göre değişiklik arz edip etmediği belirlenmiş ve bu durum hadis tarihindeki gelişmeler bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışmada son olarak Zeyd b. Eslem'den mürsel rivayet aktaran öğrencilerin kimler olduğu tespit edilmiştir.