Uluslararası Ticaret ve Finansman Anabilim Dalı
Adana Alparslan Türkeş University of Science and Technology59
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
The effect of exchange rate on firm performance: Evindence from Turkish listed firms
Firm performance is a subject that researchers have been working on for many years. The factors which determine the firm performance have been one of the issues emphasized in the studies. The exchange rate is a price. In other words, the exchange rate is the price of one currency in terms of another currency. A country's unstable currency leads to negative economic activities in that country. While the exchange rate is determined on the basis of international trade in goods and services, money markets became more effective in determining exchange rates as a result of the rapid development of technology. In this context, one of the most critical indicators in economy is the foreign exchange rate. This study aims to explain the effect of exchange rate on the financial performance of textile firms. In this context, 22 Turkish textile firms were selected for the period between 2005 and 2019. The Least Squares Dummy Variable Model was employed for analyses. In the study, Return on Asset (roa) was used as the dependent variable and the Real Effective Exchange Rate (reer) as the main independent variable. In addition, age, size, and lev were added as control variables in the study. Return on equity variable was also used to test the robustness of the main model. In conclusion, it was found that the change in the real exchange rate affected the roa and roe negatively and this effect was statistically significant.
How to decide the international franchising mode: A research study in the Turkish fast fashion retail sector
The purpose of this study is to reveal which mode of international franchising has been selected depending on the different formalization levels of franchising contracts, and the level of relationship developing between the franchisor and the franchisee. In the study, the amount of resource transfer from franchisor to franchisee, the level of communication between the parties, knowledge transfer and trust have been considered as the dynamics of the relationship level. In terms of formalization which is another dimension of the research, the level of franchisor's standardization to the franchisee and sanction levels may be applied to the franchisee when it is not complied have been examined. Accordingly, the study has been conducted on the franchising experiences of two companies operating in the Turkish fast fashion retail sector between 2005 and 2015 in the markets of Iran, Russia, Saudi Arabia, Dubai and Qatar. In this study, which followed the qualitative research method, the multiple case method has been used. The analyzed data has been obtained through document reviews and face-to-face interviews. Analyzes reveal that there is a link between the modes of international franchising that companies have been chosen and the level of relationship and the level of formalization. Thus it has been observed that when the level of formalization and relationship are low, single franchising is chosen, when they are both high, the master franchising is chosen and when the relationship level is high and formalization level is low, area franchising is chosen.
The role of exporting on capital structure: A firm-level investigation
Capital structure is a subject that researchers have been working on for many years. In this study, the effect of exports on capital structure decisions has been investigated at the firm-level. In this study, the 2005-2019 annual data of 208 companies exporting in Turkey has been used. Leverage has been used as the dependent variable, and the export intensity, calculated by dividing exports by total sales, as the main independent variable. In addition, asset structure, cash flow, and firm size variables has been added as control variables in the study. In order to test the estimation results of the model, the variables of current ratio, real gross domestic product, and real effective exchange rate has been added. Panel data regression analysis has been used in this study. According to the analysis results, a positive relationship has been found between export intensity and leverage, however this relationship is statistically insignificant. A positive and statistically significant relationship has been found between asset structure, firm size, and leverage, and a negative correlation has been found between cash flow and leverage. Among the variables added to the model for robustness checks, a negative but statistically insignificant relationship has been found between current ratio and leverage. It has been found a negative relationship between leverage and real effective exchange rate, and this is statistically significant. A positive but statistically insignificant relationship has been found between gross domestic product and leverage.
Markov Chains and an application on hotel businesses
Competition in the tourism sector is increasing day by day, and it is very important for hotel management to know the preference rates of hotels and the factors that affect the preferences, in terms of future marketing strategies. In this sense, determining the preference rates of hotels and their reasons is one of the issues that hotel managements prioritize strategically. The aim of this study is to determine the preference probabilities and the factors affecting preferences of 4 and 5-star hotels with beaches in Mersin province. Firstly, the data of the study were obtained from 410 randomly selected people. After the data were obtained, the study was divided into two parts. In the first part, the preference probabilities of the hotels for the next period and the preference rates of the hotels in the long term were estimated by using the Markov chain method. These estimates were based on considering the current hotel where the participants stayed or if any, the last hotel they stayed. In the second part of the study, the underlying reasons for hotel preferences were determined by using the Hidden Markov model. According to the empirical findings obtained from the first part of the study, the three most preferred hotels in the long term are Ulu Resort Hotel (5*), Liparis Resort Hotel & Spa (5*) and Wonasis Resort & Aqua Hotel (5*), respectively. According to the results of the analysis made in the second part, among the factors affecting the hotel preferences, it was observed that the most important factors affecting the hotel preferences are location, room and facility cleaning, availability of facilities for families with children, and the effectiveness of recommendations/advertisements. It is thought that the results obtained from the study will guide the marketing strategies of the hotels included in the study.
Fast-food marka tercihlerinin Markov Zincirleri ile tahmin edilmesi
Many factors such as living away from families, lack of interest in cooking, time constraints, curiosity, desire to try different tastes, desire to reward themselves and socialize lead students to adopt the habit of eating out. The food choices of the students outside have been fast foods. The characteristics of the places where these foods are consumed are of great importance for students. This situation has led to the phenomenon of making a choice among businesses where food is preferred. There are many factors such as decor, staff attitude, atmosphere, food quality, easy accessibility, service speed, variety in the menu, and the availability of special products in university students' preference for fast food establishments. The aim of this study is to determine the reasons why consumers prefer fast-food brands and to try to predict the future status of the brands. If the future situations of these brands are predicted, various risk factors will be eliminated and the brand will be able to make a profit by turning this situation into an opportunity. In the study, an online questionnaire about fast food brand preferences was applied to 455 students studying at various universities in Turkey. With the data obtained from the surveys, the next fast food brand preferences of university students were estimated by the Markov Chain Analysis method, and the reasons for their preference were examined using the Hidden Markov Model method. In addition, after the brand preferences were estimated, the transition probability matrix was created and the brand loyalty of university students was calculated by calculating the long-term equilibrium vectors. As a result of the analysis of the data, it is seen that the probability of choosing the Burger King brand has the highest rate with 25.9%. It is seen that the probability of choosing the none option is 4.73%. The most preferred brand, Burger King, is respectively 20.64% KFC, 17.61% McDonalds, 13.85% Dominos, 5.54% Popeyes, 3.44% Pizza Hut, 3.38% Sbarro, 3.32%. Arby's is followed by Subway with 0.94% and other brands with 0.64%. It seems that the most effective reason for choosing the Burger King brand is the hygiene option with the highest probability. It is seen that the "Hygiene" status, which is the hidden preference of the Burger King brand, is the underlying reason for the preference of brands such as Popeyes, KFC, Mc Donalds, Dominos, Pizza Hut, Sbarro and Arby's. The fact that the study was carried out during the Covid-19 process brought the hygiene option to the fore. In addition, it is seen that the underlying reason for choosing the Subway brand is "Campaigns" and the hidden situation underlying the preference of other brands is "Food Quality".
The effect of personality characteristics on behaviors regarding adventure tourism: The case of cappadocia hot air balloon
Tourism is a set of activities and industries that provide a travel experience consisting of transportation, accommodation, catering businesses, entertainment businesses and etc. Adventure tourism activities have gained momentum in recent years. The aim of this study is to examine the behaviors of individuals participating in hot air balloon tourism, which is one of the adventure tourism activities, in terms of personal characteristics. During the study, 500 questionnaires were applied and 59 of them were eliminated. Analysis were made on the remaining 441 questionnaires. The statistical significance of the differences in behavioral intention and sensation seeking behavior according to the five factor traits in terms of demographic characteristics was tested with the "Independent Samples T-test" and "One-Way Analysis of Variance" (ANOVA). The relationship between sensation seeking behavior and behavioral intention and five factor traits was tested using the Pearson correlation test. The effect of five factor traits on sensation seeking and behavioral intention was analysed by path analysis which is an sub-part of structural equation modeling. In the results of the analysis, it was observed that all parameters of the five factor traits, sensation seeking, behavioral intention scales were statistically significant. When the effect of the five factor traits scale sub dimensions was examined, it was determined that the highest effect belonged to the extraversion. The neuroticism had a negative effect on the model. When the effect of the behavioral intention scale sub dimesions was examined, it was seen that the highest effect belonged to the behavioral intention towards the destination. When the path coefficients were examined, it was observed that the five factor personality traits had a positive and significant effect on the sensation seeking and behavioral intention.
Effects of green fit on organizational identification: A comparison in the different organizational cultures
This study, in which quantitative and qualitative research paradigms are followed together, was conducted to show how environmental consciousness at the individual level, the internalization of green practices at the organizational level, and organizational identification reveal a pattern in the different organizational cultures. Data were collected using questionnaires in the quantitative research paradigm, and interviews where the qualitative research paradigm was followed. While quantitative research findings were analyzed with the independent samples test, qualitative research findings were subjected to content analysis. Quantitative research findings indicate that identification is higher in companies where the ownership structure consists of only domestic partners than in companies with foreign and domestic partners. Content analysis indicates that green fit, which develops in terms of environmentalism at the individual and organizational level, does not make a difference in terms of organizational identification. As a result of the analyzes carried out to reveal the relationship between the adaptation of green organizational practices and the organizational cultures defined by Trompenaar, it was concluded that there is a partial relationship between organizational culture types and green organizational practices. Green organizational practices were found to be below the moderate level in Company 1 with the Eiffel Tower culture. It has been observed that organizational practices are at a high level in Company 2, where Eiffel Tower and Family Type culture are adopted together, but employee-oriented is relatively higher. It was observed that the Eiffel Tower and Family Type culture, where being business-oriented came to the fore a little more, were adapted together in Company 3, and green organizational practices were adapted below the moderate level. Keywords: Environmentalism at the micro level, Green organizational practices, Organizational identification, Organizational culture, Green fit
Sustainable consumption behavior among young consumers: A gender-based perspective
The aim of this thesis study was to examine whether there are similarities/differences between males and female consumers in terms of sustainable consumption behavior and its dimensions. The data were obtained from young consumers aged 18-29 in Türkiye through an online survey. The main findings obtained in the thesis study revealed the behavioral similarities and differences between men and women in terms of sustainable consumption. More specifically, gender-specific differences were found in the context of unneeded consumption and reuse behavior. In this thesis, it was concluded that it is important to examine sustainable consumption with its sub-dimensions in order to understand more clearly and accurately whether consumers exhibit gender-specific behaviors in sustainable consumption. It is hoped to be useful to those interested in sustainability, global marketing and consumption of young consumers in emerging markets. Keywords: consumer behaviour, gender, sustainability, sustainable consumption behaviour, and young consumers
Environmental, social and governance (ESG) practices and financial performance, evidence from food producers of Southern African Development community (SADC)
The primary objective of this research is to investigate whether Environmental, Social and Governance (ESG) practices influence corporate financial performance, by emphasizing the Southern African Development Community (SADC) region often underrepresented in global ESG discussions and focusing on the food producer sector that is one of the critical industries for this region. In order to achieve this aim, after the theoretical background on the subject, the empirical section examined whether engagement in ESG practices contributes to financial performance as measured by mainly Tobin Q and alternatively market-to-book value. The panel data models are employed for 8-year panel data of 32 publicly traded food producer companies of the SADC region between 2015 and 2022. Additionally, for the robustness test, the estimates were repeated on a subsample of 14 listed food producers in South Africa. According to the analysis results, companies disclosing ESG practices and so having an ESG score operate with higher Tobin Q and market-to-book value ratio, across both the SADC and South Africa samples. The findings suggest that companies actively involved in social, environmental, and governance initiatives, alongside transparent disclosure of their responsible practices, tend to exhibit superior financial performance. This finding is consistent with stakeholder theory, suggesting that firms can only enhance their long-term financial performance by fulfilling their responsibilities to all stakeholders and ultimately to society. Keywords: Corporate Social Responsibility (CSR), Environmental, Social, Governance (ESG) Practices, Corporate Financial Performance (CFP), Tobin Q, Food Industry, Food Producers, Southern African Development Community (SADC)
Analysis of bilateral trade relations between Somalia and other East African community countriesa panel gravity model approach
The aim of this study is to examine the bilateral trade between Somalia and other East African Community (EAC) nations from 2015 to 2022 using the panel gravity model approach. The study investigates the factors and relationships that influence trade patterns between Somalia and its trade partners. The random effects method (REM) was employed to analyze Somalia's bilateral total trade with other EAC member states. Data was collected from the World Bank and Global Economy databases. Total trade was the dependent variable, while independent variables included gross domestic product, foreign direct ınvestment, trade openness, unemployment, population, and distance. Dummy variables such as common language, common border, and land border were also included in the analysis. The study found that the Gross Domestic Product (GDP) ratio between Somalia and its trading partners has a significant and positive impact on bilateral trade. The trade openness ratio also exhibited a strong positive relationship with trade, while the population ratio was positively correlated with the dependent variable, and the unemployment rate had a statistically significant negative effect. It was found that foreign direct ınvestment did not have a significant effect on bilateral trade. The presence of a common language was shown to significantly enhance bilateral trade flows. However, surprisingly, the existence of common borders had a significant negative impact on trade flows. This suggests that shared borders do not necessarily lead to increased trade, and highlights the need for further exploration of the economic, political, and institutional factors that shape cross-border trade dynamics.
Tarife dışı önlemlerin dış ticaret üzerindeki etkisi: Türkiye tekstil sektörü üzerine bir uygulama
Uluslararası ticarette korumacılık görüşünü savunan ülkeler tarafından genellikle geleneksel gümrük tarifeleri kullanılmaktaydı. Ancak 20. yüzyılda ortaya çıkan gelişmeler ve küreselleşme ile serbest ticareti savunan ülkeler bu önlemlerin ortadan kaldırılması savunulmaya başlanmıştır. GATT ve DTÖ gibi kurumların uluslararası ticarette önemli birer aktör haline gelmesi ile birlikte, ülkeler zamanla tarife önlemlerini azaltmaya başlamışlardır. Tarife önlemlerinin azaltılması ile birlikte ülkeler hem iç piyasalarını hem de uluslararası pazarlardaki çıkarlarını korumak adına yeni bir korumacılık anlayışı geliştirmişlerdir. Ülkelerin uluslararası ticarette çeşitli kısıtlamalar uygulamak için kullandıkları bu yeni korumacılık anlayışının ürünü tarife dışı önlemler olmuştur. Türkiye'nin tekstil sektöründe tarife dışı önlemlerden ek mali yükümlülük, önlemlerin etkisiz kılınması, anti damping ve ithalat kotalarını uygulamaktadır. Bu çalışmada, küreselleşen dünya ticaretinde tarife dışı önlemlerin Türk tekstil sektörünün ithalatında kısıtlayıcı bir etkiye sahip olup olmadığı analiz edilmektedir. Bu doğrultuda, Türkiye'nin en çok ithalat yaptığı 20 ülkeyi kapsayan ve 2005–2013 yılları arası dönemi içeren panel veri seti oluşturularak çekim modeli kurulmuştur. Oluşturulan panel çekim modelinin tek yönlü sabit etkiler yöntemi ile tahmini sonucunda, kısıtlayıcı özelliği ile bilinen tarife dışı önlemlerin Türkiye'nin tekstil ithalatında etkin bir dış ticaret politikası aracı olmadığı görülmüştür. Tarife dışı önlemlerden yalnızca ithalat kotaları ithalata olumsuz etkide bulunurken, diğer önlemlerin herhangi bir etkisi görülmemiştir. İthalat kotalarının yanı sıra, ülkelerin kişi başına milli gelirleri, Türkiye ile aralarındaki uzaklıkları, gümrük tarifeleri, DTÖ' ye üye olmaları ve Türkiye'nin enflasyon düzeyinin Türk tekstil ithalatı üzerinde etkili oldukları görülmüştür.
Finansman aracı olarak sukuk ve muhasebe sistematiği
Değişen bir dünya düzeninde ekonomik ve finans sistemleri de değişmektedir. Mevcut finans sistemi unsurları, ihtiyaçlara göre yeni kurumlar, piyasalar ve piyasa araçları gibi birimlerle bu değişime uyum sağlayarak gelişmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, faizsiz finans piyasasında son yıllarda hızla gelişerek artan önemli bir finansman aracı olan sukuku (yatırım sertifikaları), yapısı, işleyişi ve türleri açısından İslam dönemi sözleşmelerine dayalı, günümüz finansal sisteme entegre edilmiş sukuk türleriyle mevcut finans sistemi piyasa araçlarını karşılaştırmalı olarak incelemek ve araştırmaktır. Çalışmada, sukuk ihracı ile finans piyasasındaki gelişmeler ele alınmış olup ayrıca bir varlığı dayalı olarak çıkarılıp menkulleştirilen sukukun Türkiye Muhasebe Standartlarına göre muhasebeleştirme sistematiğine yer verilmiştir.
Türk zeytinyağı için uluslararası pazar analizi: Türkiye – Japonya karşılaştırması
Japonya, dünyanın en büyük ekonomilerinden birine sahip olup, Türkiye için önemli bir dış pazardır. Fakat bu pazardaki Türkiye'nin payı 2014'de sadece %0,046'dır. Aynı yıl, Türkiye'nin ihracatının sadece %0,24'ü bu pazara yapılmıştır. Türkiye'nin, Japonya pazarındaki payının bu kadar az olmasının nedenlerini anlamak önemli bir araştırma konusudur. Nedenler anlaşılıp çözüm üreterek, bu önemli pazardaki Türkiye'nin payının artıp, cari açığının azalmasına katkı sağlanabilir. Japon pazarındaki Türkiye'nin payının düşük olması nedenleri arasında, Türk ihracatçıların bu ülke pazarı hakkındaki yanlış algıları, potansiyel müşterilerinin beklentilerini yeterince anlamamaları olabilir mi? Bu alanda yapılmış yeterli çalışma bulunamamıştır. Bu tez çalışmasında, bu konuyu aydınlatacak iki ülkeyi de kapsayan detaylı saha araştırmasının, anket metodu kullanılarak yapılması planlanmıştır. Bu amaçla, araştırma için Türkiye'nin Japonya'ya önemli bir ihraç ürünü olan zeytinyağı sektörü seçilmiştir. Belirlenen sektör için, yapılandırılmış kapsamlı bir anket ile zeytinyağı tercih ve tedarikçi seçim kriterlerini öğrenmek için Japon endüstriyel pazarındaki alıcılar üzerine pazarlama araştırması yapılmıştır. Araştırma anketinde 66 farklı değişken yer almıştır. 150 Japon firması anketi yanıtlamıştır. Yanıtların SPSS istatistik yazılımı kullanılarak analizi yapılmıştır. Ki-Kare, ANOVA ve T-Testleri yapılarak, menşei ülke tercihi ve şirket türü faktör gruplarına göre bu kriterlerin farklılık gösterip göstermediği gibi pek çok konu araştırılmıştır. Şirket türü ve menşei ülke tercihine göre tercih edilen kriterlerin farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Örneğin, Türkiye'yi tercih eden firmaların daha fiyat odaklı olduğu gibi pek çok önemli bilgiler elde edilmiştir. Kullanılan anketler, sadece literatürden değil, aynı zamanda sektördeki uzmanlarla yapılan mülakatlardan faydalanarak geliştirilmiştir. Anketin geçerliliğini test amacıyla, Japonya'nın en büyük uluslararası gıda fuarı olan Foodex fuarı ziyaret edilerek, pilot uygulaması yapılmıştır. Türk zeytinyağı ihracatçısı ve üreticilerinin, Japon pazarı hakkındaki algılarını ölçmek amacıyla, başka bir anket kullanılarak aynı kriterler sorulup, Japon firmaların bu kriterlere verdikleri önem düzeylerini tahmin etmeleri istenmiştir. Bu ankette 53 değişken kullanılmıştır. Ankete 40 Türk firması katılmıştır. Araştırmalar için toplam 35 ana hipotez ve bu hipotezlere bağlı (her kriter için ayrı) 315 alt hipotez tasarlanmıştır. İki ayrı saha uygulaması sonrasında, Japon (endüstriyel alıcı) firmaların talepleri ve beklentileri ile Türk (tedarikçi) firmaların algıları ve tahminleri karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma sonuçlarına göre, Türk firmalar, Japon firmaların tedarikçi seçim kriterlerinin %60'ını, zeytinyağı tercih kriterlerinin ise %90'ını Japon firmalardan farklı tahmin etmiştir. Bu sonuçlar, Türk firmaların Japon pazarı hakkında yanlış bilgi ve algıya sahip oldukları tezini doğrular niteliktedir. Araştırma sonucu elde edilen veriler, sadece sorunun tespiti değil, sorunun çözümüne de katkı sağlayacaktır. Tezin, analiz ve sonuç bölümlerinde, araştırma sonuçlarından faydalanılarak Japon pazarını hedefleyen ihracatçılara uygun pazarlama karması önerileri sunulmuştur.
Türkiye'de türev ürünlerin mevzuat açısından incelenmesi ve Türkiye Muhasebe Standartları çerçevesinde muhasebeleştirilmesi
1970'li yıllardan sonra finansal sistemde meydana gelen değişimler sonucu Bretton Woods Uluslararası Ödemeler Sistemi'nin sona ermesiyle birlikte fiyat dalgalanmaları yaşanmaya başlamıştır. Finansal piyasalarda meydana gelen belirsizlik ve dalgalanmalar, yatırımcıları söz konusu kur ve faiz riskinden koruyabilmek için yeni finansal ürünlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Yatırımcıları kur veya faiz riskinden korumayı amaçlayan finansal araçlar, türev ürün veya türev araç olarak isimlendirilmektedir. Türev ürünler yatırımcıları risklerden koruma veya risklerini yönetme açısından günümüzde büyük öneme sahiptir. Forward sözleşmelerle başlayan türev ürünler organize piyasaların oluşturulması ile futures, opsiyon ve swap sözleşmeler gibi türlerinin de ortaya çıkmasıyla çeşitlilik kazanmıştır. Finansal piyasalarda gelecek ile ilgili belirsizlik olması türev ürünlere olan talebi artırmaktadır. Türev ürünlerin en büyük avantajı ve riski, bu ürünler spekülasyon amacı ile kullanıldığında, kaldıraç etkisi ile, yatırımcıların büyük kazanç ya da kayıplarla karşılaşmalarına neden olmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde oluşan risklere karşı türev ürün sözleşmeleri önem kazanmaktadır. Türkiye'yi incelediğimizde türev ürünlerin artarak gelişme gösterdiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı vadeli işlem piyasaları ve bu piyasalarda işlem gören türev araçları tanıtmak; Türkiye'de kullanımı, Türkiye'deki gelişimi, işleyiş esasları, vergilendirilmesi ve muhasebeleştirilmesi ile ilgili örneklerle uygulamalarını göstermektir. Anahtar Kelimeler: Türev Finansal Araçlar, Türev Piyasalar, Türkiye'de Türev Piyasaların Gelişimi, Türev Finansal Araçların Vergilendirilmesi, Türev Ürünlerin Muhasebeleştirilmesi
Terör olaylarının turizme etkisi: Türkiye üzerine bir değerlendirme
İnsanlığın en önemli ortak sorunlarından olan terör, son yüzyılda şiddetini arttırmıştır. Artan terör olayları, turizm başta olmak üzere birçok sektör üzerinde olumsuz etkilere yol açmıştır. Bu çalışmanın amacı, terör ve turizm kavramlarının literatürdeki yerinin incelenip, terörizm faaliyetlerinin ulusal ve uluslararası turizm endüstrisi üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Türkiye'nin son 30 yıldaki en önemli sorunlarından biri olan terörizm, maddi manevi zararlara yol açmıştır. Dolayısıyla birçok sektörde oluşan ekonomik sorunlar, özellikle iç ve dış turizmde ciddi mali kayıplara neden olmuştur. Sonuç olarak, yapılan çalışmada terör olaylarının zaman zaman turizm ekonomisi üzerindeki olumsuz etkileri gözlemlenmişken, kimi zaman da anormal bir şekilde etkilenmediği görülmüştür.
Uluslararası pazarlarda fiyatlandırma stratejileri: Medikal sektöründe bir uygulama
Küreselleşen pazarda uluslararası işletmelerin rekabet edebilmesi ve aynı zamanda hedefledikleri karları elde edebilmesi her geçen gün zorlaşmaktadır. Bu nedenle işletmelerin uluslararası pazarları çok iyi analiz ederek uygun stratejileri belirleyebilmeleri gerekmektedir. Uluslararası pazarlama stratejilerinin en önemlilerinden birisi de hiç şüphesiz fiyatlandırma stratejileridir. Dolayısıyla küresel pazardaki hedeflerine daha hızlı ve etkin biçimde ulaşmayı hedefleyen firmalar için uluslararası pazarlama karmasının en önemlilerinden olan fiyatlandırma stratejilerinin çok iyi belirlenmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, uluslararası faaliyet gösteren medikal işletmelerin uluslararası fiyatlandırmada kullandıkları stratejileri belirleyerek, bu süreçte karşılaşılan sorunları analiz edip çözüm önerilerinde bulunmaktır. Bu amaçla, çalışmanın ilk iki bölümünde uluslararası pazarlama kavramları ve fiyatlandırma stratejileri ile ilgili kavramlar teorik olarak açıklanmış, üçüncü bölümde medikal sektörü ile ilgili genel bilgi verilmiş ve daha sonra da dördüncü bölümde medikal sektöründe faaliyet gösteren işletmelerde saha araştırması yapılarak sonuçlar değerlendirilmiştir. Araştırma verileri anketlerle e-postalar üzerinden toplanmıştır. Dört sayfa olan anketlerde yönetici ve çalışanlar ile ilgili bilgiler, işletmeler hakkında bilgiler, işletmelerin uyguladıkları fiyatlandırma kriterlerinin önem düzeyleri ve uluslararası fiyatlandırma yöntemlerine yönelik sorular yer almıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, t-testleri, ANOVA testi ve korelasyonla analiz edilmiş ve sonuçlar raporlanmıştır. Elde edilen sonuçlarda uluslararası faaliyet gösteren medikal işletmelerinin uluslararası fiyatlandırmada kullandıkları stratejiler arasında önemli derecede farkların olduğu görülmüş ve bu farklara ilişkin çözümler önerilmiştir.
Dış ticarette ödeme şekilleri, şirketlerin uygulamada karşılaştığı sorunlar ve ticaret yapılan yere göre tercih edilme nedenleri: Bursa örneği
Günümüzde küreselleşme olgusuyla birlikte sürekli büyüyüp genişleyen dünya ekonomisi, teknolojik gelişmeler sayesinde sınırları ortadan kalkan dünya ülkeleri, kapalı pazar ve dışa kapalı ekonomi kavramlarını tamamen yok etmiş, uluslararası ticaret en önemli ekonomi dinamiği haline gelmiştir. Bu bağlamda, uluslararası ticarette ödeme şekilleri ve uygulaması konusu, uluslararası ticaret işlemlerinin akışı doğrultusunda büyük önem arz etmektedir. Türkiye'nin ihracat hacmi performansında ikinci sırada yer alan Bursa ilindeki büyük sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren şirketlere uygulanan anket çalışmasında, dış ticarette ödeme şekilleri konusunda şirketlerin sahada karşılaştığı sorunlar ve ticaret yapılan yere göre ödeme şekli tercihi ile kullanım nedenleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın detayında; şirketlerin ithalatçı ve/veya ihracatçı konumundayken en sık kullandığı ödeme şeklinin hangisi olduğu ve ihracatçı konumundayken güven arz etmeyen bir ödeme şekli olan mal mukabili ödeme şeklini niçin tercih ettikleri araştırılmıştır. Belirlenen kıtalara, ülkelere göre ödeme şekli kullanımı ile kullanım nedenleri analiz edilmiştir. Son olarak, ödeme şekilleri içerisinde güvenilirliği ve uygulama aşamaları bakımından en önemlisi olan akreditif işleminde, şirketlerin konuya hâkimiyetleri ve akreditif işlem akışı sırasında hangi açılardan rezerv kesintisi yaşadıkları irdelenmeye çalışılmıştır. Bu çalışmanın nihayetinde, elde edilen veriler hakkında ulaşılan bulgular, sonuçlar ve öneriler kısmında detaylı bir şekilde açıklanmıştır.
Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği çerçevesinde lojistik faaliyetlerinin muhasebeleştirilmesi
Gelişen teknoloji ile birlikte artan rekabet koşullarında lojistik sektörünün etkinliği giderek artmıştır. Ham madde ya da mamullerin tedariki ile başlayan lojistik süreci; nakliye, depolama, paketleme, üretim planlama, satış tahmini, sipariş işleme, müşteri hizmetleri, elleçleme, stok yönetimi, gümrükleme gibi birçok faaliyetlerin birbirine entegre edildiği sistem olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı; lojistik işletmelerindeki lojistik faaliyetler hakkında bilgi verilerek Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (MSUGT) çerçevesinde söz konusu lojistik faaliyetlerini muhasebe sistematiğine göre açıklamaktır. Çalışmada, lojistik işletmelerinde kullanılmak üzere örnek hesap planı oluşturulmuş, lojistik faaliyetler ve lojistik muhasebesinin önemli yönleri ele alınmış ve bu konular hakkında lojistik işletmelerinde uygulamaya yönelik özellik arz eden durumlara ilişkin örneklere yer verilmiştir.
Türkiye muhasebe standartları çerçevesinde dış ticaret işlemlerinin muhasebeleştirilmesi
Günümüzde uluslararası ticaret ülkeler ve firmalar için çok önemli bir yere sahiptir. Dış ticaret ithalat ve ihracat açısından gün geçtikçe daha da artış göstermektedir. Ülkelerin birbirlerinden farklı kaynaklara sahip olması ve farklı ihtiyaçlarının olması dış ticareti zorunlu kılmaktadır. Dış ticaret tarafların birbirleri ile yaptıkları sözleşme ile başlamaktadır. Yapılan sözleşmede satılan ürünlerin ne şekilde teslim edileceği ve ödemenin nasıl gerçekleşeceği açık bir şekilde belirtilmektedir. Teslim ve ödeme şekilleri, dış ticareti oluşturan ve dış ticaret yapan firmaların bilmesi gereken önemli iki konudur. Dış ticarette seçilen teslim şekli, satıcının sorumluluklarının nerede bittiğini, alıcının sorumluluklarının ise nerede başladığını belirlemektedir. Seçilen ödeme şekline göre ödemenin zamanı değişmektedir ve bu durum alıcı ile satıcının sorumluluklarını belirlemektedir. Bu çalışmada öncelikle dış ticaret ve dış ticaret kavramları geniş çapta anlatılmıştır. Daha sonra teslim ve ödeme şekilleri farklı bölümlerde ele alınıp açıklanmıştır. Çalışmanın amacı, dış ticarette teslim ve ödeme şekillerinin Türkiye Muhasebe Standartları çerçevesinde ele alıp incelenerek, dış ticaret işlemlerinin Türkiye Muhasebe Standartları açısından muhasebeleştirilmesini açıklamaktır. Çalışmada söz konusu standartlar TMS 18- Hâsılat Standardı, TMS 21- Kur Değişiminin Etkileri Standardı, TMS 2- Stoklar Standardı ve TMS 23- Borçlanma Maliyetleri Standardı ele alınmıştır. Bu standartlar ayrıntılı olarak açıklanarak daha sonra söz konusu standartlar çerçevesinde dış ticaret işlemlerinin muhasebeleştirmesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Dış Ticaret, Teslim Şekilleri, Ödeme Şekilleri, Türkiye Muhasebe Standartları
Bilgi yönetimi uygulamalarının strateji formülasyonu yeteneğine ve işletme performansına etkisine ilişkin bir araştırma
Strateji kavramı, işletme literatüründe farklı tanımları bulunsa da günümüzde yönetim disiplinin ayrılmaz bir parçasıdır. Stratejisini uygun şekilde formüle eden ve disiplinli bir şekilde uygulayan işletmeler, sektördeki diğer işletmelere göre rekabet avantajları elde ederler, varlıklarını, büyümelerini ve etkinliklerini devam ettirirler. Diğer yandan, bilim insanları uzun süredir bilginin arkasındaki felsefeyi ortaya koymaya çalışmaktadırlar. Bu bağlamda, bilginin sadece türünü, yönetim şekillerini, stratejilerini değil işletmelerin bilgi ile doğru orantılı olarak artan kabiliyetlerini de detaylı olarak incelemişlerdir. Ancak erişilebilen kaynaklar incelendiğinde, bilgi yönetimi uygulamalarının işletme stratejisi formülasyon yeteneğine ilişkin etkisinin ampirik yöntemlerle henüz araştırılmadığı görülmüştür. Bu çalışmanın maksadı; belirlenen ilişki modeli çerçevesinde bilgi yönetimi uygulamaları ile strateji formülasyon yeteneği ve işletme performansı arasında pozitif bir ilişkinin bulunup bulunmadığını, inceleme konusu olan işletmelerde yapılacak ampirik bir alan çalışması ile araştırmaktır. Araştırmada, daha önce uluslararası dergilerde yayımlanan bazı makalelerde yer alan ölçeklerin, bazı değişkenler ile bütüncül bir yaklaşımla bir araya getirilmesiyle bir anket oluşturulmuştur. Müteakiben İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu ve Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2014 (Toplam 1000) araştırmasındaki şirketlerden 233 tanesine bu anket uygulanmıştır. Anket yolu ile toplanan veriler YEM, regresyon ve Hayes prosedürleri ile analiz edilerek bulgulara ulaşılmıştır. Yapılan analizlerde; bilgi yönetimi uygulamalarının strateji formülasyon yeteneği ve işletme performansı ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Daha da önemlisi bilgi yönetimi uygulamalarının, strateji formülasyon yeteneği ile beraber kullanıldığında, aralarındaki etkileşimin de işletme performansını daha da artırdığı görülmüştür. Bu durumda strateji formülasyon Yeteneğinin, bilgi yönetimi uygulamaları ile işletme performansı arasındaki ilişkide düzenleyici rol oynadığı söylenebilir. Sonuç bölümünde ise bilgi yönetim uygulamaları, strateji formülasyon yeteneği ve işletme performansı arasındaki ilişki, bu çalışmadan elde edilen bulgular ve literatür yardımıyla tartışılmıştır.
Türkiyenin ekonomik büyüme ve dış ticaret ilişkisi üzerine bir inceleme
Ekonomik büyüme her ülkenin temel makroekonomik hedeflerinden biridir. Ekonomik büyümenin göstergesi olan GSYH ve onun unsurlarının ekonomik büyümeye olan katkıları her dönem araştırmacıların ilgi odağı olmuştur. Bu araştırmada dış ticaretin ekonomik büyümeye katkısı araştırılmıştır. Çalışmamızın ilk iki bölümünde dış ticaret ve ekonomik büyüme teorileri incelenmiştir. Daha sonra 1998-2015 yılları arasında Türkiye'nin dış ticaret yapısı ortaya konmuştur. Son bölümde ise ampirik analiz yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı Türkiye'nin dış ticareti ile ekonomik büyümesi arasında bir nedensellik ilişkisinin olup olmadığını, ilişkinin varlığı durumunda ise ilişkinin yönünü tespit etmektir. Kullanılan yöntem Grenger Nedensellik Testi, araç ise E-views paket programdır. Çalışmann verileri Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasından elde edilmiştir. Ampirik analizde incelenen dönem 1998-2015 yıllarını kapsamaktadır. Modelde GSYH bağımlı değişken, ithalat ve ihracat bağımsız değişkendir. Ampirik analiz sonucuna göre ithalat ve GSYH arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir.
Yinelemeli olayların analizinde genişletilmiş Cox modellerinin kullanımı: işlem bazlı manipülasyon ile finansal oranlar ilişkisi üzerine bir çalışma
İşlem bazlı nitelikte olan manipülatif faaliyetlere maruz kalan şirketlerin finansal tablolar analizi ve yaşam sürdürme analizi (survival analysis) ile incelenmesine yönelik olarak yapılan bu çalışmada; olanakları sınırlı olan yatırımcıların kendi çabaları ve hızlı bir şekilde ulaşabilecekleri finansal oranların, işlem bazlı manipülasyon açısından gösterge olarak kullanılabilirliği ve önem düzeyi Cox oransal hazard modeli çerçevesi kapsamında ölçülmüştür. Çalışmada; yinelemeli olayların analizinde genellikle tercih edilen ve genişletilmiş Cox oransal hazard modelleri olarak adlandırılan Andersen-Gill, Wei-Lin-Weissfeld ve Prentice-Williams-Peterson modelleri, hem istatistiksel anlamlılık ve temsil gücü açısından, hem de hisse senetleri piyasasında gerçekleşen manipülatif eylemlerin yapısal karakteristiklerinin açıklanabilmesi açısından test edilmiş ve incelenmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda; Toplam Borçlar-Aktifler oranı ile Piyasa Değeri-Aktifler oranlarınındaki artışların hisse senetleri açısından işlem bazlı manipülasyon gerçekleşme riskini artırdığı bulgusuna rastlanmıştır. Aynı şekilde, istatistiksel olarak yinelemeli olaylar olarak tanımlanan işlem bazlı manipülatif eylemlerin incelenmesinde Prentice-Williams-Peterson modelinin Toplam Süre (Total Time) spesifikasyonunun çalışmada kullanılan diğer modellere kıyasla temsil gücünün daha yüksek olduğu sonucuna da ulaşılmıştır.
E-ticarette tersine lojistik faaliyetlerinin müşteri memnuniyetine etkisi
"E-Ticarette Tersine Lojistik Faaliyetlerinin Müşteri Memnuniyetine Etkisi" isimli bu tez çalışmasında öncelikli olarak elektronik ticaret kavramı, tanımı ve tarihsel gelişim süreci, elektronik ticarette kullanılan ödeme sistemleri ve e-ticaretin faydaları ele alınmıştır. Daha sonra lojistik kavramının ortaya çıkışı, ve lojistiğin tarihsel süreci hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca tersine lojistik kavramının ortaya çıkışı, süreçleri, önemi ve uygulama nedenleri hakkında bilgiler aktarılmıştır. Günümüzde e-ticaretin gelişmesi ile birlikte sanal organizasyonlar ortaya çıkmıştır. Müşteriler bu sayede zamandan tasarruf, uygun fiyat ve yüksek hizmet kalitesi gibi avantajlara sahip olmaktadırlar. Ancak satın alınan ürünün beklendiği gibi çıkmaması birtakım sıkıntılara sebep olmaktadır. İade sürecinin iyi yönetilmesi müşteriler için büyük önem taşımaktadır. Sorunsuz bir iade süreci geçiren müşterilerin memnuniyeti artacak, e-ticaret sitesinin yeniden ziyaret edecektir. Bu çalışmanın amacı e-ticaret alışverişlerinde tersine lojistik faaliyetlerinin müşteri memnuniyetine etkisi ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda son 1 yıl içerisinde internet alışverişlerinde iade işlemi gerçekleştirmiş 586 kişiye anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS istatistik programı ile analiz edilmiştir. Analizlerde; güvenilirlik analizi, frekans ve yüzde tanımlayıcı analizleri, faktör analizi ve regresyon analizi testleri uygulanmıştır. Uygulanan ölçeğin iç tutarlılığı 0,874 bulunmuştur. Sonuç olarak; tersine lojistik bileşenlerinin (iade politikaları, biçimsellik, tüketici çabası, hizmet alımı)müşteri memnuniyeti üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca da tersine lojistik bileşenlerinin (iade politikaları, biçimsellik, tüketici çabası, hizmet alımı)e-ticaret sitesini yeniden ziyaret etme üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Serbest bölgelerin dış ticarete etkisi: Bursa Serbest Bölgesindeki firmaların yatırım yapma nedenlerinin ölçülmesi
Serbest Bölgeler, ülkelerin ticaret üzerine koymuş oldukları kotalardan ve kısıtlamalardan etkilenmeyen, aynı zamanda firmalar için çeşitli avantajlar sağlayan özel alanlardır.Serbest Bölgeler sağladıkları avantajlar ile ülkeleri dış ticarette üstün konuma getirebilirler.Ülkemizde 1980'li yıllara kadar serbest bölge kurma çalışmalarında bulunulmuş, ancak başarılı olunamamıştır. 1985 yılından sonra sanayileşme stratejisi ile birlikte serbest bölge kurma çalışmaları hız kazanmıştır. 1985 yılında çıkarılan kanunla serbest bölgelerin ilk temelleri atılmış belirli bölgelerde kurulan ve birçok vergi muafiyeti sağlanan gümrük mevzuatların geçersiz sayıldığı serbest bölgeler, ülke ticaretinde önemli bir yer tutmaya başlamıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, serbest bölgelere ait tanım ve bilgiler incelenmiştir.İkinci bölümünde, serbest bölgelerin dış ticarete etkisi ve dış ticaret kavramına ilişkin tanım ve bilgiler verilmiştir.Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise Bursa Serbest Bölgesindeki firmaların yatırım yapma nedenleri beklenti ve karşılama oranları üzerinden test edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara bakıldığında, firmaların vergisel avantajlardan yararlanma konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Firmaların serbest bölgelerde uygulanan teşviklerden yararlanma konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Firmaların hazır altyapı ve ulaşım imkanlarından yararlanma konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Firmaların dış pazarlara açılmada avantaj elde etme konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Firmaların ucuz işgücü ve hammadde imkanlarından yararlanma konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Firmaların, firmaya prestij sağlama konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Firmaların serbest bölgelerden yurtiçine satış imkanlarından yararlanma konusundaki beklenti ve karşılama oranları arasında (p:0,00<0,05) anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Tüm bu sonuçlara baktığımızda firmaların yatırım yapma nedenlerinde beklenti oranlarının yüksek, karşılama oranlarının ise düşük olduğu görülmüştür.
Uluslararası ticaret yapan KOBİ'lerin teknolojik hazır olma düzeyleri: İstanbul'da tekstil sektöründe faaliyet gösteren firmalar üzerine bir araştırma
Bu çalışmanın amacı, uluslararası ticaret yapan firmaların ihracatlarında teknolojiye hazır olma düzeylerini belirlemek, bu firmaların üretimde kullandığı makinelerin teknoloji seviyesini, firmaların Ar-Ge altyapısına verdiği önemi değerlendirmek, E-ticaret ile ilgili yürütülen çalışmaları, personelin teknolojiye uygunluğunu, etkilerini ve sonuçlarını incelemektir. Araştırma 2018 yılında faaliyet gösteren 9 KOBİ niteliği taşıyan firma için, istihdam ettiği personel nitelikleri ile piyasanın genelini oluşturan diğer firmaların teknolojik makine teçhizat ve personel niteliklerine sahip, tekstil firmaları üzerinde yapılmaktadır. Araştırmada ölçme aracı olarak teknolojiye hazır olma düzeyi dökümanları incelendikten sonra çalışmanın yapılacağı örneklem belirlenerek görüşmeler standartlaştırılmıştır. Araştırma ana kütle içerisinden seçilen örnek kesim ile gerçekleştirilen kolayda örnekleme yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada öncelikle teknolojik hazır olma düzeyi ve KOBİ kavramı açıklanarak teknolojik hazır olma düzeyi ile ilgili yazın çalışması incelenmiştir. KOBİ'lerin önemi ve ihracatı üzerinde durulmuş, ihracatın teknolojik yönü rakamlarla ele alınarak KOBİ'lerin yaptığı ihracatta teknolojiyi kullanma düzeyleri ve teknolojiye hazır olma düzeyleri firmalarla gerçekleştirilen mülakatlar ile ortaya konmuştur. Bu bağlamda teknolojinin KOBİ'lerin ihracat performansına etkisi açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonucunda, görüşülen firmaların personellerinin teknolojiye iyimser ve güvenilir yaklaştığı, teknoloji ile adaptasyonunun hızlı olduğu ve firmaların E-ticaret'i pazarlama anlamında etkin kullanmadığı belirlenmiştir. Firmaların ithalat aşamasında ilk yurtdışı bağlantıyı edindikten sonra genişleme çabası göstermediği, bunun için genellikle işe başladığı aracı ile görüştüğü ve internet, katalog gibi yollarla diğer müşterilere ulaşmaya çalışıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Aracı kullanmadan dış pazarlara açılan firmaların ise aracılara gerek duymadan kendi pazarını büyütme isteği olduğu sonuçlarına varılarak araştırmada elde edilen bulgular sonucunda çeşitli önerilerde bulunulmaktadır. Aracı kullanmadan dış pazarlara açılan şirketlerin pazarlarını büyütme arzusu olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular sonucunda çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Teknolojik ürün ticareti ve ekonomik büyüme ilişkisi
Günümüzde uluslararası ekonominin en önemli konusunu ülkelerin gelişmişlik düzeylerindeki farklılıklar ile ülkeler arasındaki ticaret hacimleri oluşturmaktadır. Bu bağlamda özellikle 20. yüzyıl ile birlikte hızla gelişen teknoloji, ülkeler arasındaki gelişmişlik düzeylerini hızla farklılaştırmaktadır. Ülkeler arasında meydana gelen teknolojik farklılaşma, aynı zamanda bu ülkelerin hem ekonomik büyüme düzeylerini hem uluslararası ticaret hacimlerini hem de küreselleşen dünya ekonomisindeki rekabet gücünü etkilemektedir. Küreselleşen dünya ekonomisinde uluslararası ticaret hacminin giderek yükselmesi dikkate alındığında, teknolojik gelişmenin ülkelerin uluslararası ticaretlerinde ve ekonomik büyümelerinde önemli derecede etkiye sahip olacağı öngörülmektedir. Bu doğrultuda, ülkelerin teknolojik gelişmelerinin teknolojik ürün ihracatına olan etkisini ve hangi sektörlerdeki teknolojik ürün ihracatının ülkelerin ekonomik büyümelerine daha etkin şekilde katkı sağlayacağını ortaya koyacak çalışmalar önem arz etmektedir. Bu çalışma ile öncelikle Türkiye'de ve OECD ülkelerinde ortaya çıkan teknolojik gelişmelerin teknolojik ürün ticareti üzerindeki etkisi ortaya koyulmaya çalışılacaktır. Bu doğrultuda, yaşanan teknolojik gelişmelerin teknolojik ürünlerin ticareti ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi ne yönde etkilediği araştırılacaktır. Bununla birlikte çalışmanın ana hedefi, Türkiye'nin hangi sektörlerdeki teknolojik ürün ticaretinin ekonomik büyümeye daha fazla katkı sağladığının tespit edilmesidir. Böylelikle, Türkiye'de ve OECD ülkelerinde ekonomik büyümeye en çok katkı sağlayan teknoloji sektörleri belirlenecek ve Türkiye ile OECD ülkelerinin refah düzeylerini daha hızlı bir şekilde yükseltebilmesi için tespit edilen sektörlerde uzmanlaşarak teknolojik ürün ticaretini arttırması amaçlanmaktadır. Çalışma kapsamında dört model kullanılmıştır. Bu modeller sırasıyla teknolojik gelişim modeli, teknolojiye dayalı (içsel) büyüme modeli, uluslararası ticaret ve teknolojik gelişme modeli ve ekonomik büyüme ve teknolojik ürün ticareti modelidir. İlgili modeller Türkiye ve OECD ülkeleri üzerinde test edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda üç önemli bulgu elde edilmiştir. Bunlardan ilki, teknolojik gelişme düzeyinin yüksek teknolojili ürün ihracatı üzerinde olumlu katkısının bulunması ve bu yüksek teknoloji sektöründeki ihracat seviyesinin de ekonomik büyüme üzerinde pozitif yönlü etkisinin bulunmasıdır. Bu doğrultuda, Türkiye'nin yüksek teknoloji sektörlerinden elektrik makineleri ve aparatları endüstrisi ihracatında uzmanlaşması durumunda ekonomik büyüme düzeyinin daha fazla arttığı tespit edilmiştir. OECD gelir ortalamasının altındaki ülkelerin ise, bilgisayar ve ofis makineleri sektörünün ihracatında uzmanlaşması ve böylelikle daha fazla ekonomik büyüme sağlamalarının mümkün olduğu ortaya koyulmuştur. OECD gelir ortalamasının üzerindeki ülkelerin ise, bilgisayar ve ofis makineler endüstrisi ve elektronik ve haberleşme endüstrisindeki teknolojik gelişmelerin ihracatları üzerinde etkili olduğu fakat bu sektörlerin ihracatlarının ekonomik büyüme düzeyleri üzerinde anlamlı etkilerinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, teknolojik gelişme düzeylerinin doğrudan ihracatları üzerinde etkisi olmamasına rağmen, yüksek teknoloji sektörlerinden havacılık ve uzay endüstrisi ve bilimsel araçlar endüstrisi ihracatlarının ekonomik büyümeleri üzerinde önemli katkıları olduğu ortaya koyulmuştur.
Bankaların sahiplik yapısı ile finansal performans arasındaki ilişki: Türkiye için ampirik bir araştırma
Bu çalışmada bankaların sahiplik yapılarının finansal performans üzerindeki etkileri araştırılacaktır. Bu amaçla öncelikle sahiplik yapısı kavramı kurumsal yönetim çerçevesinde incelenecektir. Sahiplik yapısının temel kavramları sahiplik yoğunluğu ve sahiplik kimliği kavramlarıdır. Sahiplik yoğunluğu değişkeni olarak en büyük hissedarın sermaye payı ve en büyük üç hissedarın sermaye payı ele alınırken; sahiplik kimliği değişkenleri olarak aile sahipliği, yönetici sahipliği, yabancı sahipliği, kurumsal yatırımcı sahipliği ve halka açıklık oranı araştırmanın bağımsız değişkenlerini oluşturmuştur. Finansal performans göstergeleri olarak aktif kârlılık oranı (ROA), özkaynak kârlılık oranı (ROE), Tobin's Q oranı, hisse başına kâr ve fiyat kazanç oranı araştırmada yer almıştır. Bankaların sahiplik yapıları ile finansal performansları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Borsa İstanbul'da (BIST) faaliyet gösteren bankaların 2005-2017 dönemine ilişkin üçer aylık verileri kullanılmıştır. Değişkenler arasında ilişkileri incelemek için 5 ayrı model kurulmuş ve regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde sahiplik yapısının banka finansal performansları üzerinde etkili olduğu söylenebilir. Türkiye'deki bankalar açısından sahiplik yoğunlaşması ve aile sahipliğinin finansal performans üzeride pozitif etkisi bulunurken özellikle yönetici sahipliğinin finansal performans üzerindeki negatif etkileri araştırmanın temel teorilerinden vekâlet teorisini destekler niteliktedir. Sahiplik yapısı değişkenlerinden kurumsal yatırımcı sahipliği ve halka açıklık oranının finansal performans göstergelerinden aktif kârlılık oranı (ROA), özkaynak kârlılık oranı (ROE) ve hisse başına kâr üzerinde negatif etkisi bulunmaktadır. Ayrıca sahiplik yoğunluğu değişkenlerinden en büyük üç hissedarın sermaye sahipliği de Tobin's Q oranı ve hisse başına kâr ile negatif ilişkilidir. Kurumsal yönetim uygulamalarına bağlı olarak menfaat sahipleri, hissedarlar, yöneticiler ve düzenleyici kurumlar arasındaki ilişkiler ülkeden ülkeye göre farklılıklar gösterebilmektedir. Araştırma sonuçlarının Türkiye bağlamında değerlendirilmesi kurumsal yönetim kavramına, bankaların üst yönetimlerine, yatırımcılar ve akademisyenlere katkı sağlamaktadır.
Örgüt kültürünün örgütsel muhalefeti şekillendirici rolü: Ulusal ve uluslararası ticaret yapan firmalarda karşılaştırmalı bir analiz
Bu tez çalışmasıyla örgütsel muhalefet algısının örgüt kültürü bağlamında nasıl şekillendiği sorusunun cevaplanması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda nicel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışmada Düzce ilinde ulusal ve uluslararası ticaret yapan firmalarda çalışan 319 beyaz yakalı özel sektör çalışanına anket uygulanmıştır. Elde edilen verilerle SPSS 18.0 programında T-testleri birlikte korelasyon analizi gerçekleştirilirken, AMOS 23.0 programında path(yol) analizi ile veriler çoklu regresyona tabi tutulmuştur. Path analizi sonucunda örgüt kültürünün alt boyutlarından adokrasi kültürünün örgütsel muhalefetin alt boyutlarından yapıcı açık muhalefete pozitif etkisinin olduğu fakat gizli muhalefete negatif etkisinin olduğu, hiyerarşi kültürünün ise yapıcı açık muhalefete negatif etkisi olduğu görülürken gizli muhalefete ise pozitif etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Pazar kültürünün yapıcı açık muhalefete etkisi pozitif yöndedir. Örgüt kültürünün alt boyutları ortalamaları firmaların ulusal ve uluslararası ticaret yapmaları bakımından karşılaştırıldığında adokrasi ve hiyerarşi kültür boyutunun firmaların ticari faaliyet türüne göre farklılaştığı bulunmuştur. Örgütsel muhalefetin alt boyutları ortalamaları firmaların ulusal ve uluslararası ticaret yapmaları bakımından karşılaştırıldığında ise gizli muhalefet boyutu firmaların ticari faaliyet türüne göre farklılaştığı tespit edilmiştir.
Üçüncü parti lojistik işletmelerinin uluslararasılaşma sürecini etkileyen faktörler
Lojistik sektörü gerek dünyada gerekse Türkiye'de toplam hizmet ihracatındaki payını her geçen gün arttırmakta, hizmet sektörleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Buna bağlı olarak lojistik hizmet ihracatının gelişmesi ve bu sektörün önündeki engellerin belirlenmesi ile ilgili yapılacak çalışmalar önem taşımaktadır. Bu bağlamda bu çalışmanın konusu Türkiye'de faaliyet gösteren üçüncü parti lojistik (3PL) işletmelerinin uluslararasılaşma sürecini etkileyen faktörler olarak belirlenmiştir. Bu çalışma ile Türkiye'de faaliyet gösteren üçüncü parti lojistik işletmelerinin uluslararasılaşma süreçleri incelenerek, bu işletmelerin uluslararası pazarlara giriş şekli ve hizmet ihracatı ile ilgili operasyonel ve yönetimsel kararlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın diğer amacı ise çalışma süresince elde edilen birincil ve ikincil verilerin nitel ve nicel araştırma yöntemleriyle analiz edilerek kavramsal bir modelin ortaya çıkarılması ve açıklanmasıdır. Konusunda uzman kişilerle derinlemesine yapılan görüşmeler ve literatür taraması sonucunda üçüncü parti lojistik işletmelerinin uluslararasılaşma sürecini etkileyen faktörler farklı gruplar altında toplanarak hangi faktörün hangi faktörler tarafından etkilendiği ve hangi faktörlerin diğer faktörlere göre ne kadar önemli olduğu ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışmada araştırma probleminin çözümünde daha güvenilir sonuçlar elde etmek için hem nitel hem de nicel araştırma yöntemlerinden yararlanılmıştır. Çalışmada nitel yöntemlerden literatür incelemesi ve derinlemesine görüşme; nicel yöntemlerden çok kriterli karar verme yöntemleri ve parametrik olmayan testler kullanılmıştır. Derinlemesine görüşmeden elde edilen veriler içerik ve betimsel analizlerle incelenmiştir. Çok kriterli karar verme yöntemlerinden Analitik Ağ Süreci (AAS) analizi kullanılan çalışmada nitel yöntemlerden elde edilen kriterlerin karşılıklı önem dereceleri ortaya çıkarılmıştır. Sonuçların geçerliği ve güvenirliği Friedman ve Kendall's W Uyum testleri ile test edilmiştir. Bu çalışmanın sonunda 3PL işletmelerinin uluslararası pazarlara girişte en çok yerel ortaklıklar ve acenteler ile işbirliği yöntemlerini tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bunun en önemli sebepleri işlem maliyetlerinin daha uygun olması ve kültürel faktörlerin olumsuz etkisinin en aza indirilmesi olarak açıklanmaktadır. Ayrıca 3PL işletmelerinin uluslararasılaşma sürecini etkileyen en önemli faktörler siyasi-politik faktörler, ekonomik faktörler, kültürel faktörler ve uzun vadeli ilişkiler olarak sıralanırken, bu süreci en az etkileyen faktörler araç sayısı, çalışan sayısı ve iç pazar doygunluğu olarak belirlenmiştir. Çalışmanın diğer bir sonucu da söz konusu faktörlerin önem derecelerinin taşıma şekillerine göre (deniz, hava, kara) anlamlı bir farklılık göstermediği yönündendir. Ayrıca tüm taşıma şekilleri için uzmanların faktörlere verdikleri puanlar arasında uyumluluk olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmanın konu ile ilgili yapılan sayılı çalışmalardan biri olduğu, hem sektörel hem de akademik çevrede yapılacak benzer çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.
Ekonomik entegrasyonların üye ülkelerin ihracatları üzerindeki etkisinin yakınsama modeli ile ölçülmesi
Uluslararası ticaret ağlarının genişlemesi ve ulus devletlerin özellikle İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra iş birliği içerisinde olmaları her geçen yıl dünyanın toplam ticaret hacmini artırmıştır. Öncelikle küresel ölçekte (Birleşmiş Milletler, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması, Dünya Bankası, Uluslararası Para Fonu) iş birlikleri arayışında olan devletler, ilerleyen yıllarda ekonomik iş birliklerinin etkinliğini sağlamak adına ekonomik entegrasyon modellerine üye olmaya başladılar. Ülkeler yapmış oldukları anlaşmalar neticesinde ticaret hacimlerini artırarak ekonomilerinin gelişmesini hedeflemişlerdir. Bu bağlamda ülkeler farklı ekonomik entegrasyon modelleri oluşturarak kazançlarını yükseltme arayışında olmuşlardır. Bu çalışmada farklı ekonomik entegrasyonların ülkelerin ihracatları üzerindeki etkisi yakınsama modeli çerçevesinde ele alınmakta ve ekonomik entegrasyonların etkinliği böylece sınanmaktadır. Ekonomik entegrasyonlar günümüzde farklı safhalarda gerçekleşmekte olsa da temel olarak ülkeler arasında "kazan-kazan" stratejisine yönelik olarak atılmış adımlar olarak görülebilir. Teorik olarak tarafların karşılıklı çıkarlarına hizmet ettiği düşünülen ekonomik entegrasyonların üye ülkelerin dış ticaretlerini özellikle ihracatlarını artırmasına katkı sağlaması beklemektedir. Yakınsama modellerinde ekonomik olarak daha küçük olan ülkelerin diğer güçlü ekonomilere daha hızlı şekilde yaklaşması beklenmektedir. Bu nedenden ötürü yazında genellikle kiş başına düşen gelir üzerinden yapılan yakınsama çalışmaları bu çalışmada ülkelerin ihracatlarını dikkate alarak gerçekleştirilmektedir. Buna ek olarak entegrasyon saflarının farklı olduğu ülke gruplarının çalışmaya dahil edilmesi ise yakınsamanın entegrasyon safhalarına bağlı olup olmamasının ortaya koyulmasına yönelik olarak değerlendirilebilir. Bu çalışmada farklı entegrasyonlardaki (Avrupa Birliği – 28 [AB], Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması [NAFTA], ASEAN Serbest Ticaret Bölgesi [AFTA], Güney Amerika Ortak Pazarı [MERCOSUR], Güney Afrika Gümrük Birliği [SACU]) ihracat yakınsamaları ele alınmaktadır. Farklı entegrasyon safhalarının yanı sıra farklı coğrafyaların çalışmada tercih edilmiş olması çalışmada mantıklı bir sınıflandırma yapıldığını ortaya koymaktadır. Çalışmanın bulguları dahilinde entegrasyonlardaki gelir ve teknoloji seviyesi yüksek olan ülkelerin ihracat yakınsaması açısından diğer üye ülkelerden ayrıştıkları görülmektedir. Bu sonuçlar dikkate alındığında ABD'nin Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması'nı güncelleme çabası ve İngiltere'nin yaşamakta BREXIT sürecinin ihracat yakınsaması açısından tutarlı olduğu söylenebilmektedir. Ayrıca gelecek dönemde ekonomik entegrasyonların giderek ikili ilişkiler bağlamında ele alınacağı ve ülkelerin kendi çıkarlarını en üst seviyeye çıkarmak için anlaşmalar yapacağı da olasılıklar dahilindedir. Böylece yeni nesil serbest ticaret anlaşmalarının (STA) gelecek dönemlerde daha fazla önem kazanacağı düşünülebilir.
İkinci el otomobil piyasasında e-ticaretin rolüne ilişkin nitel bir değerlendirme
Otomobil endüstrisi aynı anda birden fazla endüstri dalı ile etkileşim içinde olan lokomotif bir sektördür. Dünyadaki ekonomik büyüklüğü 2 milyar avro dolayında olan sektör, ülkelerin ithalat ya da ihracatında önemli bir paya sahiptir. Türkiye'de de otomobil endüstrisi on üç yıldır ihracat şampiyonu olup, Türk Ekonomisine ithalat, ihracat, istihdam ve yatırım imkânı sağlayarak katkı sunmaktadır. İkinci el otomobil endüstrisi, e-ticaretin kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte hızla gelişerek yerel olan ikinci el otomobil pazarını ulusallaştırmış, ikinci el otomobil alıp-satmayı kolaylaştırmış, hem satıcıya hem alıcıya zaman ve mekândan tasarruf sağlamış, böylece piyasadaki araç arzını ve araç talebini artırmıştır. E-ticaret ile birlikte insanların aradıkları otomobile ulaşımı kolaylaşmıştır. Günümüzde iletişim teknolojilerinin gelişmesi ve internet erişiminin ucuzlayıp yaygınlaşmasıyla internet üzerinden mal ve hizmet ticareti, e-ticaret paralel olarak gelişmiştir. Küreselleşme ile birlikte piyasanın büyümesini sağlayan e-ticaret, kişisel bilgisayar ve de cep telefonlarının yaygın kullanımı ile kişiye özel mal ve hizmet sunabilmeyi sağlamıştır. İnsanlar ekonomik olma, değerini muhafaza etme, vergiden kaçınma gibi nedenlerle ikinci el otomobil tercih etmektedirler. Yıllık 6 milyon aracın el değiştirdiği ikinci el otomobil endüstrisi, her geçen gün büyümeye devam etmektedir. E-ticaretin kullanımının yaygınlaşmasıyla büyüyen ikinci el otomobil pazarında daha fazla alıcı ve satıcı bir araya gelmiş, pazara sunulan araç sayısı artmış, tüketici aradığı özellik, marka ve modeldeki araca daha kolay ulaşır hâle gelmiştir. Bu tez çalışmasında ikinci el otomobil endüstrisinde yaşanılan problemler ele alınmış, piyasadaki araç alım-satım sürecinin güvenilirliğine bakış açısı ve katılımcıların eğilimlerinin değerlendirilmesi yapılmıştır. Yapılan yarı yapılandırılmış mülâkat çalışması sonucunda ikinci el otomobil endüstrisinde güven problemi yaşandığı sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte oto ekspertiz firmaları kurumsal hale gelmeli, devlete karşı sorumlu olmalı, sektörde standardizasyon sağlanmalıdır. İkinci el otomobil alım-satım işlemlerinin online olarak internette yapılmasının avantajlarından birisi daha çok araç mevcut olması ve alıcının birden çok aracı görme imkânının olmasıdır, dezavantajı ise araç alım-satımı gerçekleştirenlerin araçların hata ve kusurlarını saklamasıdır. Galeriler internet sitelerini, araç alım-satımını kolaylaştırmak, firmanın reklamını yapmak, firmanın kampanya ve fiyatlarını daha geniş kitleyle paylaşmak için kullanmaktadırlar. Galerilerin e-ticarette ikinci el otomobil ticareti yapmalarına imkân sağlayan yetki belgesini alma sebebi yetki belgesiz alım-satım yapılamadığı için ve yetki belgesinin müşteriler nezdinde güvenilirliği sağlamaktır. Araca verilen ekspertiz raporunun araç ile tutarlı olmaması, müşterilerin pazarlığı yapılmış olan bir araca bir kez daha pazarlık yapma talebi, satıcının araç hakkında eksik ya da hatalı bilgi vermesi, aracın kilometresi ile oynanmış olması e-ticarette ikinci el otomobil alım-satım işlemlerinde süreci tıkayan sorunlardır. İkinci el otomobil endüstrisinde yaşanılan güven probleminin çözümü için "Araç Karnesi Uygulaması" önerilmektedir.
Türkiye'de bankacılık sisteminin gelişimi: Bankacılık sisteminde kaynak yönetimi ve kârlılık
Finansal sistem, fon fazlası olan iktisadi birimlerden fon açığı olan kesimlere fon akımlarını sağlayan, bu akımları etkileyen, fon tedarik ve birikimine katkıda bulunan birden fazla etmenin bir araya gelmesi sonucu oluşmuş bir yapıdır. Bu yapı, bir ekonomide tasarrufların yatırımlara dönüşüm süreci üzerinde önemli etkilere sahiptir. Bir finansal sistemin toplam ekonomi içindeki nicel büyüklüğünün artması yanında niteliksel yönden de gelişmesi finansal gelişmeyi ifade eder. Finansal gelişme kavramı ölçülürken çoğunlukla niceliksel yönden değerlendiren kriterlerin ele alındığı görülmektedir. Ekonomide fon fazlası olan birimlerden fon ihtiyacı olan birimlere kaynak aktarımı finansal araçlarla, finansal piyasalarda, finansal aracı kurumlarla sağlanır. Bunların tamamı finansal sistemi oluşturur. Bankalar, özellikle mevduat bankaları finansal sistemin en önemli aktörleridir. Kar maksimizasyonu hedefine dönük olarak çalışmak zorunda olan bankalardan başta özkaynak sağlayan ortaklar olmak üzere paydaşlarının beklediği sağladığı kaynakların maliyetini düşürüp, varlıkların getirisini yükselterek net faiz marjını ve karı artırmalarıdır. Bu hedefe ulaşabilmeleri için de etkin bir aktif pasif yönetimi tesis etmeleri gerekmektedir. Aktif pasif yönetimi bir anlamda bankanın yönetimidir. Özellikle vade uyuşmazlığından kaynaklanan likidite riski, yanı sıra piyasa (faiz ve kur) riski, kredi riski, operasyonel risk gibi bir takım riskler bankaların etkin bir risk yönetimi fonksiyonu tesis etmelerini zorunlu kılmaktadır. Bankaların etkin bir aktif pasif ve risk yönetimi fonksiyonu tesis ederken, başvurdukları en etkili araçlardan birisi Fon Transfer Fiyatlaması'dır. Bu uygulama ile bankaların kar yaratan en önemli birimleri olan şubeler başta olmak üzere ilgili birimler banka politikalarına uygun bir şekilde kaynak toplamaya ve kredi kullandırmaya yönlendirilirken, karlılık performansları da ölçülebilmektedir.
Uluslararası rekabet piyasalarında marka birleşmeleri: Otomotiv sektörü örneği
Günümüzde en farklılaşmış ürünlerin bile kolayca taklit edilebilmesi, pazara yeni çıkacak ürünlerin eşsiz bir şekilde konumlandırılmasını güçleştirmektedir. İşletmeler, bu olumsuzlukların etkisini azaltmak, sahip olunan marka değerine katkı sağlamak, tüketiciler tarafından tercih edilebilir olmak ve rakiplerine göre stratejik açıdan bir avantaj elde edebilmek için, marka birleşmesi stratejilerine yönelmişlerdir. Marka birleşmelerinin oluşturulması, işletmeler için verilebilecek en kritik pazarlama kararlarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Markaların bahsedilen birleşme faaliyetleri içinde bulunmaları onların, farkındalıklarını, yarattıkları çağrışımları, algılanan kalitelerini ve sadakat seviyelerini yükselterek, tüketici gözündeki değerlerinin artmasına yol açabileceği gibi, marka değerinin güçlenmesine de katkı sağlayabilecektir. Bu Amaçla bazı otomotiv işletmeleri karlılıklarını arttırabilmek ve aynı zamanda farklı pazarlara açılabilmek adına marka birleşmelerini tercih edebilmektedir.
Temel ekonomik göstergelerle dış ticaret arasındaki ilişki: Türkiye örneği
Ekonomik büyüme, döviz kuru, istihdam ve dış ticaret hacmi her ülke için önemli ekonomik göstergelerdir. Dış ticaret hacminin oluşumu için ekonomik büyüme, döviz kuru ve istihdam göstergelerinin sonuçları birçok çalışmanın konusunu oluşturmuştur. Bu çalışmada Türkiye'deki ekonomik göstergelerden ekonomik büyüme, döviz kuru ve işsizliğin dış ticaret hacmine olan katkısı araştırılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünü ekonomik göstergeler, ikinci bölümünü dış ticaret hacmi ve dış ticaret teori ve politikaları oluşturmaktadır. Üçüncü bölümde literatür taraması ele alınmış ve son bölümde ampirik analiz yapılmıştır. Literatür taramasında Türkiye ve Dünya'da GSYİH, döviz kuru, işsizlik ile dış ticaret hacmi arasındaki ilişkinin varlığı ve yönü bir bütün olarak değil kısmi olarak incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı dış ticaret hacmi ile GSYİH, döviz kuru ve işsizliği bir bütün olarak ele alıp dış ticaret hacmi ve diğerleri arasında nedenselliğin varlığı ve yönünü ortaya koymaktır. Kullanılan ampirik yöntemler birim kök testi ve Granger Nedensellik testidir. Araç ise E-Views programıdır. Veriler Türkiye İstatistik Kurumu ve Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasından elde edilmiştir. Dönem 2000-2018 yıllarını kapsamaktadır. Analiz sonucunda ekonomik büyüme ve döviz kurundan dış ticaret hacmine tek yönlü ve ekonomik büyümeden döviz kuruna tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.
Uluslararası fuar etkinliği ve zihinsel mesafe ilişkisi: Türkiye'deki fuarlara gelen Çinli firma temsilcileri üzerine bir araştırma
Bu çalışmanın amacı uluslararası fuar etkinlikleri ile ülkelere karşı algılanan zihinsel mesafe arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Uluslararası fuarlar, müşteri ve tedarikçileri aynı yerde ve zaman diliminde bir araya toplayarak ticari fırsatlar sağladıklarından dolayı uluslararası ticaret için oldukça önemli etkinlikler olarak kabul edilmektedirler. Diğer yandan zihinsel mesafe kavramı da toplumlar arasındaki farklılıklardan dolayı uluslararası ticarette ortaya çıkan engelleri ve zorlukları bir bütün olarak açıklamak açısından önemli bir olgudur. Literatür incelendiğinde uluslararası fuarları ve zihinsel mesafe kavramını ele alan birçok çalışmaya rastlanabilmektedir fakat bu iki kavram arasındaki ilişki hakkında yapılan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada uluslararası fuarlar ile zihinsel mesafe arasındaki ilişkiyi sorgulamak amacıyla bir araştırma yürütülmüştür. Fuarlara katılmak için Türkiye'ye gelen yabancılardan anket yöntemiyle veri toplanmıştır. İstanbul'da altı uluslararası fuar ziyaret edilerek 100 Çinli firma temsilcisinden toplanan veriler analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre fuar etkinlikleri ile zihinsel mesafe arasında negatif yönlü bir ilişkinin bulunduğu hipotezi desteklenmemiştir. Saptanan anlamlı bir sonuç ise; Çinli firma temsilcilerinin Türkiye'yi fuar dışında ziyaret etme sayıları arttıkça zihinsel mesafenin azaldığıdır. Bu çalışma uluslararası fuarların bireylerin ülkelere karşı algıladıkları zihinsel mesafeyi azaltıp azaltmadığını irdeleyerek, bu etkinliğin uluslararası ticarete faydalarının sorgulanması kapsamında literatüre katkı sağladığı düşünülmektedir.
Kripto paralar arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bitcoin ve altcoinlere ilişkin ekonometrik bir uygulama
Kripto paraların popülerliğinin artmasıyla beraber yaşanan hızlı fiyat yükselişleri yatırımcılar için önemli fırsatların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Sanal paralar arasındaki ilişkiler ve sanal paralarda görülen fiyat oynaklıklarının sebepleri birçok yatırımcı tarafından merak edilmektedir. Bu doğrultuda ilk olarak piyasaya giren Bitcoin ve devamında ortaya çıkan altcoinlerin hakkındaki araştırmalar son dönemlerde artış göstermiştir. Bu çalışmanın amacı sanal piyasalarda yatırımcılar tarafından oluşturulacak portföylerde hangi kripto paraların bulunması gerektiğinin belirlenmesidir. Araştırma kapsamında sanal piyasalardaki işlem hacminin %88'ini oluşturan ve en yüksek işlem hacmine sahip ilk 10 kripto para biriminin 2013-2020 yılları arasında çeşitli başlangıç tarihlerinden oluşan günlük kapanış fiyatları baz alınmıştır. Kripto paralar arasında uzun dönemde nasıl bir ilişki olduğu ortaya konulup, hangi sanal paralardan oluşturulacak portföyler ile portföy çeşitlendirmesi yapılarak riskin minimize edilmesi durumu değerlendirilmiştir. Uygulama kısmında öncelikle serilerin durağanlık seviyeleri Carrion-i Sylvestre (2009) birim kök testi ile incelenmiştir. Birim kök testi sonucunda 28 eşleşmeye yapısal kırılmaları gösteren Maki (2012) Eşbütünleşme testi yapılmıştır. 11 eşleşmede uzun dönemli birlikte hareket gösteren alternatif hipotez kabul edilmiş, 17 eşleşmede ise söz konusu ilişkinin olmadığını gösteren sıfır hipotezi kabul edilmiştir. Seviyede durağan çıkan serilere ARDL Sınır Testi uygulanmış, 4 eşleşmede uzun dönemli ilişki tespit edilmiştir. Uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisinin yönünü ve kuvvetini belirlemek için yapılan katsayı tahmincisi testleri sonucunda ise 13 eşleşmede uzun dönemli pozitif yönlü bir ilişki, 2 eşleşmede ise negatif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda uzun dönemde eşbütünleşme görülmeyen ve negatif yönde hareket görülen sanal paraların portföye eklenmesi yatırımcılar için oldukça isabetli bir karar olacaktır. Daha önce yapılan araştırmalar incelendiğinde Polat ve Gemici (2018), Ciaian ve diğerlerinin (2018) ulaştığı sonuçlar bu çalışma kapsamında tespit edilen bulgular ile benzerlik göstermektedir. İlerleyen dönemdeki araştırmalarda sanal paraların uzun dönemli saatlik verilerinin kullanılması, makroekonomik gelişmelerin, döviz kurlarının, sanal para arz ve talebinin değişken olarak kabul edilerek yapılacak analizler araştırmacılar ve yatırımcılar için yeni bulgular ortaya koyabilecektir.
Uluslararası ticarette politik risklerin ulaştırma sektörü üzerindeki etkisinin incelenmesi: Türkiye örneği
Günümüzde ulaştırma sektörü uluslararası boyutta olduğundan dolayı meydana gelen politik krizlerden ekonomik anlamda etkilenmektedir. Ulusal veya uluslararası krizlerden kaçınmak mümkün değildir. Fakat krizlerden dolayı meydana gelen etkilerden en az zararı alabilmek için firmanın kaynaklarının en etkin şekilde kullanılması ve meydana gelebilecek risklerin ölçülüp yönetilmesiyle mümkündür. Bu çalışma 2015 ile 2018 tarihleri arasında Türkiye'de meydana gelen ve politik kriz olarak adlandırabileceğimiz olayların BİST 'e kayıtlı olan ve BİST 100 endeksinde işlem gören ulaştırma firmaları üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Kriz öncesi ve kriz sonrası bir takım rasyolar, getiri ve riskler hesaplanmıştır. Çalışmada olay etüdü yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analiz sonucunda meydana gelen olaylarda olayın yaşandığı günde (t–0) anormal bir getiri (AR) meydana gelmiştir. Olay gününden 10 gün sonrasına (t+10) kadar hesaplanan kümülatif anormal getirilerin anormal getirilerden yüksek olması olayın etkisinin devam ettiğini göstermektedir. Bu sonuçtan hareketle ulaştırma firmalarının yarı güçlü formda etkin olmadığı yorumu yapılmıştır.
Ülke kredi derecelendirme notlarının belirlenmesinde kullanılan göstergelerin etkileri: G-20 üyeleri üzerine bir araştırma
Finansal piyasaların gelişmesi ile bu piyasalarda bilgiye duyulan ihtiyaç da artmıştır. Bu bilgiler kullanılarak hem tahviller aracılığıyla borçlanan kuruluşlar hem de ülkeler özelinde değerlendirmeler yapılmaktadır. Risk yönetimi için bu değerlendirmeler önem arz etmektedir. Bu amaçla kullanılan yöntemlerden biri de var olan nitel ve nicel bilgilerin analiz edilmesi ile belirlenen kredi derecelendirme notları olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu notlar kredi derecelendirme kuruluşlarının, bir kuruluşun veya ülkenin borçları ödeme yeteneği ve kapasitesi hakkındaki kanaatlerini ifade etmektedir. Ülke kredi derecelendirme notları her ne kadar yatırımcılar için önemli bir bilgi kaynağı olsa da eleştirilere uğrayabilmektedir. Bu eleştiriler metodolojilerde yararlanılan nitel ve nicel değişkenleri kapsamaktadır. Not derecelendirme sürecinde incelenen ekonomik ve finansal yapıya ilişkin veriler makroekonomik göstergeler olarak ifade edilmektedir. İstatistiki analizlerde de ele alınan makroekonomik göstergelerin etkinliği ile ilgili eleştirilerin yanı sıra, kurumsal değerlendirmeler ve politik riske ilişkin görüşlerin sübjektifliği üzerine de literatürde tartışmalar bulunmaktadır. Ülke kredi derecelendirme notları üzerinde etkili olan ve halihazırda literatürde yer alan makroekonomik göstergelerin G-20 üyeleri üzerinde test edilmesi ile; dünya ekonomisinin büyük bir bölümü için bir değerlendirme yapılabilecektir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı; üç büyük kredi derecelendirme kuruluşu olarak nitelendirilen Standard and Poor's, Moody's ve Fitch tarafından belirlenen ve seçilmiş G-20 ülkelerinin kredi notlarında etkili olan faktörlerin analiz edilmesidir. Bu notların belirlenmesinde halihazırda kullanılan değişkenlerin yanı sıra, notlar üzerinde etkili olabilecek diğer değişkenlerin de analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda araştırma değişkenleri olarak doğrudan yabancı yatırımlar, portföy yatırımları, ithalat ve ihracata ilişkin göstergeler ele alınmıştır. Bir başka ifade ile; kontrol ve araştırma değişkenleri modelde yer aldığı biçimiyle daha önce bir araştırmaya konu olmamıştır. Çalışma kapsamında, üç büyük kredi derecelendirme kuruluşunun verdikleri notların belirleyicileri için oluşturulan modeller ele alınmıştır. Bu çalışma; küresel düzeyde faaliyet gösteren ve küresel ekonominin önemli bir parçası olan ülke kredi derecelendirme kuruluşlarının kullandıkları metodolojilerin değerlendirilmesi ve farklı makroekonomik göstergelerin analizlerde kullanılmasının öneminin anlaşılması açısından farklılaşmaktadır. Yapılan ekonometrik analizler neticesinde, uluslararası ticaret ve uluslararası finans alanlarında çıkarımlarda bulunabilmektedir. Ayrıca; bu çıkarımların hem yatırımcılar hem de düzenleyici kuruluşlarca kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalar olduğu anlaşılmaktadır. Bu noktalar; üç büyük kredi derecelendirme kuruluşunun kullandıkları derecelendirme metodolojilerindeki farklılıklar ile açıklanabilmektedir. Ayrıca; kredi derecelendirme notlarına ilişkin endüstride yer alan kuruluş sayısının az olması nedeniyle kullanılan metodolojilerin objektifliğinin arttırılmasının oldukça önemli olduğu anlaşılmaktadır.
Çok uluslu şirketlerde sanal takım liderliği ölçeği geliştirme
Teknoloji, küreselleşme ve dijitalleşme alanında yaşanan gelişmeler sonucunda sanal takımlar birçok sektörün vazgeçilmezi haline gelmiştir. Bilgi ve iletişim teknolojisindeki dönüşümler, işletmelerin sanal takımlar oluşturması ve yönetmesi adına yeni olanaklar sağlamıştır. Günümüzde tüm organizasyonlar, iletişim şekillerine yeni yöntemler kazandırmak durumunda kalmış ve görüşmelerini dijital platformlardan sürdürmeye başlamıştır. Bu tip sanal ortamlarda takımlar oluşması kaçınılmaz hale gelmiştir. Sanal takım üyeleri farklı cinsiyetlerden, deneyimlerden, kültürlerden ve coğrafi konumlarda yer alan bireylerden oluşmaktadır. Sanal takımlarda yüz yüze ortamlarda olduğu gibi liderler yer alırken, bu liderlik türü geleneksel tiplerden farklı olarak işlevini bilgi ve iletişim teknolojileri aracılığıyla gerçekleştirmektedir. Akademik çalışmalarda yüz yüze liderlik ile ilgili fazlaca çalışma bulunmasına karşın ve dijital platformların artan kullanımına rağmen sanal organizasyonlarda yer alan liderlik tarzı ile ilgili çalışmalara ihtiyaç duyulduğu gözlemlenmektedir. Bu çalışmanın temel amacı sanal takımlardaki liderlik özellikleri ile ilgili bir ölçek oluşturmaktır. Mevcut çalışma ile çok uluslu şirket bünyesinde yer alan bireylerin sanal takım liderliği özelliklerini keşfetmek ve analiz etmek amacıyla geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde, ölçekte yer alacak maddeleri oluşturmak adına literatürden, nitel araştırma yöntemleri arasında yer alan odak grup görüşmelerinden ve istatiksel analizlerden faydalanılmıştır. Öncelikle liderlik olgusuyla ilgili gerçekleştirilmiş olan ölçek geliştirmeleri incelenerek odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Toplam üç odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiş olup ortaya çıkan sonuçların kapsam geçerliğini sağlamak adına uzman görüşlerinden faydalanılmıştır ve sonuçta 36 maddelik bir taslak ölçek oluşturulmuştur. Ölçek taslağının oluşturulmasından sonra Marmara bölgesinde yer alan çok uluslu şirket çalışanlarından oluşan 123 kişilik bir örneklem üzerinde pilot uygulama gerçekleştirilmiştir. Pilot uygulama sonucunda ortaya çıkan sonuçların yapı geçerliğini ölçmek adına gerçekleştirilen açımlayıcı faktör analizi ile sonuçlar listelenmiştir. Araştırmada, kullanılan veri setinin faktör analizi için uygunluğunu saptamak amacıyla Kaiser Meyer Olkin (KMO) ve Barlett's testi gerçekleştirilmiştir ve bu değer 0.826 değerini almıştır. Barlett testinde aranan değer p< 0.05 iken mevcut çalışmada da bu değer ile değişkenler arasındaki yeterli oranın sağlandığı görülmüş ve yüksek korelasyon olduğu sonucuna varılmıştır. Yamaç-birikinti (scree plot) grafiğiyle tüm faktörlerle ilişkili toplam varyans gösterilmiştir. Faktör döndürme yöntemi olarak ise dik döndürme metodları arasında yer alan Varimax yöntemi tercih edilmiştir. Neticede 36 ifadeden ve 7 alt boyuttan oluşan bir ölçüm aracı elde edilmiştir. Fakat bazı maddeler arasında binişiklik olması nedeniyle analiz tekrarlanarak 7 madde ölçekten çıkarılmış ve toplam varyansın %59,429'unu açıklayan 6 faktöre ulaşılmıştır. Yönetsel özellikler boyutu 8 madde, interaktiflik boyutu 6 madde, insan ilişkileri boyutu 6 madde, kişisel özellikler boyutu 3 madde, ödüllendirme boyutu 3 madde ve esneklik boyutu 3 madde olacak şekilde sıralanarak sanal takım liderliği ölçeği elde edilmiştir. Bu çalışmayla, liderlik olgusuna farklı bir bakış açısıyla yaklaşıp liderin sanal ortamdaki özelliklerini belirlemek adına çok uluslu şirketlerde çalışanların algısı ele alınarak geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı elde edilmeye çalışılmıştır. Sanal takımlar için oluşturulan bu liderlik ölçeği ile gelişmekte olan dijitalleşme olgusunda ve online ortamlarda da etkili ve etkin liderliğin faktörleri açıklanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çok Uluslu Şirketler, Sanal Takım, Liderlik, Ölçek Geliştirme, Sanal Takım Liderliği
Sağlık sektöründe finans modellerinin şehir hastaneleri ekseninde değerlendirilmesi: Bursa ili şehir hastanesi incelemesi
Artan dünya nüfusu; gıda, temiz su ve enerji üretiminde pek çok zorlukları beraberinde getirmektedir. Ülkelerin bu sorunlarla başa çıkmaları giderek daha zorlaşmakta, özellikle altyapı yatırımları teknolojik gelişmelere bağlı olarak devasa bütçelere ihtiyaç duymaktadır. Sağlık hizmetlerinin finansmanı da bu zorluklar arasındadır. Günümüz dünyasında sağlık hizmetlerinin finansmanının önemi, toplumlar ve ülke yönetimleri için daha da önem kazanmaktadır. Sağlık sektörü; bu alanda teşhis ve tedavi hizmeti veren kişi ve kurumlar, bu hizmetlerden yararlanmak isteyenler ile bu hizmetlerin gerçekleşmesini sağlayan lojistik altyapı sağlayıcılarının birlikte var oldukları büyük bir toplumsal gruptur. Bu hizmetlerin aksamadan ve en optimum maliyetlerle gerçekleştirilmesi için pek çok ürün ve hizmet sağlayıcısına gerek duyulmaktadır. Ürün ve hizmet sağlayıcılarına gerekli altyapı desteklerini veren çeşitli sektörleri de kapsam içine aldığımızda, sağlık hizmetleri sektöründe finansmanın ne denli önemli olduğu daha iyi anlaşılacaktır. Bu sebeple kamu kesimi bu ölçekteki yatırımların finansmanı için çeşitli alternatif finansman modelleri araştırmakta ve geliştirmektedir. Bu modellerden en sık karşılaşılanı kamu kesiminin özel sektör ile çeşitli ortaklıklar kurarak büyük ölçekli yatırım projelerini gerçekleştirmeleridir. Bu çalışmada Kamu-Özel-Ortaklık (KÖO) modeli ile sağlık alanında gerçekleştirilen büyük ölçekli yatırımlardan Bursa Şehir Hastanesi incelenmiş, modelin avantajları ve analizi yapılarak dünyada ki benzer örnek projelerle kıyaslanarak kamu bütçesine yaptığı olumlu etkiler incelenmiştir. Çalışmamızın gelecekteki büyük ölçekli projelerde özellikle kamu maliyesindeki olumlu etkileri açısından örnek teşkil etmesi ve araştırmacılara faydalı olması umulmaktadır.
Bütünleşik çok kriterli karar verme yöntemleri ile 3PL firma seçimi - proje lojistiği kapsamında bir uygulama
İşletmelerin rekabet içinde bulunduğu firma sayısı her geçen gün artmakla birlikte, bu rekabet içinde başarı elde etmek yalnızca üretilen ürünün niteliği ile değil aynı zamanda sürecin bir bütün olarak iyileştirilmesi ve etkinliği ile de yakından ilgili olmaktadır. Ticaretin de yerelden çıkarak uluslararası bir boyut kazanması bu etkinliğin üretim ve tüketim noktaları arasındaki bağlantı açısından da değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. İşletmeler bu etkinliği sağlayabilmek ve uzun dönemli rekabet avantajı elde edebilmek amacıyla da uluslararası lojistik maliyetleri düşürecek stratejik yatırımlara gerek duymakta ve yatırım yapmaktadır. Müşteri memnuniyeti ile birlikte maliyetleri de düşürecek bu lojistik stratejiler, çoğu zaman doğru bir ortak ile çalışma zorunluluğunu da beraberinde getirmektedir. Lojistik hizmetleri kendi bünyesinde gerçekleştirmek yerine dışardan bir hizmet sağlayıcı ile gerçekleştirmesi, şirketin ana faaliyet alanına odaklanmasına yardımcı olacak ve başarıyı da beraberinde getirecektir. Bu çalışma ile ağır tonajlı ürünler üreterek bunları dünyanın farklı noktalarındaki müşterilere teslim eden bir firmanın bu süreçteki tüm lojistik faaliyetlerini proje lojistiği kapsamında yürütecek üçüncü parti lojistik (3PL) hizmet sağlayıcı firmanın seçim işlemlerinin gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca daha önce çalışılmamış bir alan olduğundan dolayı proje lojistiği kapsamında 3PL firma seçimi aşamasında en önemli kriterlerin neler olduğunu saptamak ve çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinin bütünleştirilmesi ile yeni bir model sunmak da çalışmanın diğer amaçlarını oluşturmaktadır. Kriterlerin önem dereceleri; literatür taraması, akademisyenler ve çalışmanın gerçekleştirildiği firmadaki uzmanlarla yapılan görüşmeler neticesinde elde edilen sonuçların ikili karşılaştırmaları ile belirlenmiştir. Çalışma kapsamında yöntem olarak ANP, MARCOS, WASPAS ve MAIRCA çok kriterli karar verme teknikleri bütünleşik olarak kullanılmıştır. Kriterlerin ağırlıkları ANP ile elde edilmiş MARCOS, WASPAS ve MAIRCA yöntemleri ile bütünleştirilerek alternatif firmaların sıralamaları elde edilmiştir. Her bir yöntem ile elde edilen sıralama sonucu BORDA sayım yöntemi ile birleştirilerek nihai sıralama sonucu bulunmuştur. Çalışma sonunda elde edilen bulgulara göre proje lojistiği kapsamında 3PL firma seçim işlemlerinde önem derecesi en yüksek kriter firmanın genel özellikleri kümesi için benzer ürünlerdeki deneyim, yeterlilik kümesi için teknik kapasite, maliyet kümesi için sürdürülebilir düşük maliyet, kalite kümesi için müşteri memnuniyeti ve ilişki faktörleri kümesi için sürdürülebilir ilişki olarak bulunmuştur. BORDA sayım yöntemi sonucunda da en iyi alternatif firma A2 firması olmuştur. Bu firmayı sırası ile A1 ve A3 firmaları takip etmiştir. Çalışmadan elde edilen bir diğer sonuçta kullanılan farklı yöntemlerden benzer sonuçların elde edilmesinden dolayı kurulan modelin başarılı olduğu yönündedir.
Cari açığın iktisadi faktörler ve enerji ile ilişkisinin incelenmesi: OECD ülkeleri üzerine bir araştırma
Ülkelerin ekonomik büyümeleriyle birlikte yaşanan talep artışlarının karşılanamaması ve talep ihtiyaçlarının ithalat ile birlikte sağlanması sonucunda döviz açığı meydana gelir ve bu durum cari açığın artmasına sebep olmaktadır. Bu sebeple ülkelerin cari açığı etkileyen ekonomik büyüme, finansal gelişim, doğrudan yabancı yatırımlar ve enerji tüketimi gibi faktörleri göz önünde bulundurarak dengeli bir iktisadi yapı kurmaları gerekmektedir. Cari açığı etkileyen birçok değişkenin olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı cari açığı etkileyen iktisadi ve enerji ile faktörlerin cari açık ile olan nedensellik ilişkilerini incelemektir. Çalışma kapsamında seçilmiş OECD ülkelerinin 1981-2020 dönemi verileri kullanılmış olup ekonomik büyüme, finansal gelişim, doğrudan yabancı yatırımlar ve enerji tüketimi değişkenlerinin cari açık ile olan ilişkilerinin analizi gerçekleşmiştir. Çalışmanın uygulama bölümünde öncelikle paneli oluşturan değişkenlerin birbiri ile olan yatay kesit bağımlılığı ilişkisi analiz edilmiştir. Breush ve Pagan (1980) ve Pesaran, Ullah ve Yamagata (2008) yatay kesit bağımlılığı testi kullanılmıştır. Uygulamanın devamında Pesaran'ın (2007), CADF birim kök testi uygulanmıştır. Farklı seviyelerde durağan olan paneller için Emirmahmutoğlu Köse (2011) panel nedensellik testi uygulanırken, aynı seviyede durağan olan paneller için Dumitrescu (2012) nedensellik testi uygulanmıştır. Uygulamalar sonucunda, cari açıktan ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik tespit edilirken, cari açık ve doğrudan yabancı yatırım arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi görülmüştür. Ayrıca, cari açıktan enerji tüketimine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Literatürde önceden yapılan çalışmalar incelendiğinde Türkoğlu'nun (2018) elde ettiği sonuçların bu çalışmanın ulaştığı bulgular ile benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Gelecek dönemdeki çalışmalarda bu araştırmada kullanılmayan işsizlik, yenilenebilir enerji gibi farklı değişkenler kullanılarak cari açığı etkileyen faktörlerin incelenmesi geliştirilebilir.
Turizm ve dış ticaret arasındaki ilişki: Türkiye üzerine ampirik bir araştırma
Turizm sektörü Türkiye ekonomisi üzerinde önemli makro ekonomik ağırlığa sahiptir. Gayri safi yurt içi hasıla, istihdam ve cari denge turizm faaliyetinden ve turizm gelirlerinden etkilenir. Turizmin gelişmesi ekonomik büyüme oranını üç değişik kanal ile yükseltmektedir. Turizm gelirleri ihracat artışı yoluyla milli geliri doğrudan etkiler. Doğrudan etkinin yanında dolaylı ve uyarılmış etkiler de mevcuttur. Turizm sektörünün Türkiye ekonomisine doğrudan etkisi milli gelirin % 4'ü oranındadır. Doğrudan, dolaylı ve uyarılmış etkilerin toplamı milli gelirin % 11'ine karşılık gelmektedir. Bu çalışma 1984-2017 dönemi Türkiye ekonomisi için turizm ile dış ticaret kalemleri arasındaki etkileşimi incelemektedir. Turizmin Türkiye'nin net ihracatı üzerine etkisi doğrudandır. Turizm gelirleri hizmet ihracatı kalemi olarak dış ticaret dengesini olumlu yönde etkiler. Türkiye ekonomisi dış ticaret açığı vermektedir ve turizm dengesi ise sürekli fazla vermektedir. Son on yılda dış ticaret açığının % 40'ı turizm gelirleri ile karşılanmıştır. Turizm gelirleri Türkiye ekonomisinin dış kaynak ihtiyacını kayda değer miktarda azaltmaktadır. Doğrudan etkilerinin yanında turizm sektörü dış ticaret hacmini, ihracatı ve ithalatı ile de karşılıklı etkileşim içindedir. Ticaret ve turizm arasındaki ilişkiye dair iki hipotez vardır. Birinci hipotez uluslararası turizmin uluslararası ticareti beraberinde getireceğini öneren Marco Polo Hipotezidir. İkinci hipotez ise ticaretin turizmi beraberinde getireceğini öne süren İlgi ve Farkındalık hipotezidir. Bu çalışma Kulendran ve Wilson (2000) ve Shan ve Wilson (2001) yöntemi ile Marco Polo ve İlgi-Farkındalık hipotezlerini test etmektedir. Ayrıca turizm gelirleri ve dış ticaretin belirleyicilerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrusunda iki değişkenli ve çok değişkenli zaman serileri üzerinde ARDL modeli tahmin edilmiş, sınır testi yöntemi ile de değişkenler arası eştümleşme ilişkileri sınanmıştır. Eştümleşme ilişkisi bulunan seriler arasında hata düzeltme regresyonları tahmin edilmiştir. Çok değişkenli analizde turizm ve dış ticaret serilerinin gelir ve döviz kuru esneklikleri tahmin edilmiştir. Turist sayısının bağımlı değişken olduğu modelde açıklayıcı değişkenler olarak reel efektif döviz kuru, dış alem reel gelirleri ve Türkiye'ye özgü olaylar seçilmiştir. Olaylar nitel değişkenler olarak ifade edilmiştir. Turizmin gelirleri ve ihracatın açıklayıcı değişkenleri olarak orijin ülkelerin geliri, reel efektif döviz kuru ve Türkiye'ye özgü olaylar kullanılmıştır. Dış turizm harcamaları ve ithalatın modellenmesinde ise gelir değişkeni olarak Türkiye milli geliri kullanılmış ve nitel değişkenler ise bu modellere dahil edilmemiştir. Çok değişkenli regresyon sonuçlarına göre dış turizm talebi üzerinde reel efektif döviz kuru etkili iken, Türkiye'nin turizm gelirleri üzerinde reel efektif döviz kuru anlamlı olarak etkili değildir. Turizm talebinin gelir esnekliği ise hem yabancıların Türkiye'ye yönelik turizm talebi, hem de Türk yurttaşların dış turizm talebi için anlamlı bulunmuştur. Siyasi politik riskler, döviz kuruna göre turizm gelirleri üzerinde daha belirleyicidir. Anahtar Kelimeler: Turizm, Turizm Talebi, Dış Ticaret, Eştümleşme, ARDL Modeli
İlişkisel pazarlamanın ihracat performansına etkisi: Yalova ili üzerine bir araştırma
Bu çalışmanın amacı ihracat faaliyeti gösteren işletmelerin uluslararası pazarlama operasyonlarında ilişkisel pazarlamanın önemi hakkında farkındalıklarını arttırmaktır. Teknolojinin gelişmesi ile insanların birbirleriyle olan iletişimleri konum gözetmeksizin bir tık ile mümkündür. Bu da insanların dünyanın neresinde olursa olsun herhangi bir konuda ilişkiler geliştirmesini sağlamıştır. Ülkeler için ihracatın önemi büyüktür. İletişimin kolaylaştığı geniş imkanlara sahip 21. yy de küresel pazarlarda büyük rekabetler yaşanmaktadır. Bu rekabette işletmeler çeşitli pazarlama stratejileri geliştirmekte, birbirleriyle yarışmaktadırlar. Bu stratejilerden biri olan ilişkisel pazarlama kavramı müşteriyi elde tutmayı amaçlayarak, ilişkiler geliştirmeyi içermektedir. Böylece klasik pazarlamanın aksine yeni müşteri arayışında olmaksızın eldeki müşterilerle düzenli ve uzun süreli alış veriş ilişkisi geliştirmeye imkan sağlar. İlişkisel pazarlama, pazarlama karmasını müşteriye göre şekillendirerek müşteri sadakatini sağlamaya çalışmaktadır. Çalışmada Yalova'da ihracat yapan 105 işletmeye ilişkin ihracatta ilişkisel pazarlama ölçeği ve ihracat performansı ölçeğini içeren anketler gönderilmiştir. Bu bakımdan ilişkisel pazarlamanın ihracat performansı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Elde edilen bilgilere göre Yalova'daki işletmelerin ilişkisel pazarlama oryantasyonları hakkında bilgi edinilmiştir. Ayrıca işletmelerin ilişkisel pazarlama stratejilerinin, pazarlama stratejilerinin başarısını değerlendirme de önemli bir yere sahip ihracat performansı üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Bu bakımdan bu çalışma literatür araştırmasında ulaşılabildiği kadarıyla Türkçe literatürde ilk çalışmalardan birisidir.
Dış ticaret firmalarının yönetim kurullarının demografik özelliklerinin ihracat performanslarına etkileri
Bu çalışmada, halka açık ihracatçı firmaların yönetim kurullarının demografik çeşitliliğine odaklanılmakta ve ihracat satışlarının toplam satışlara oranı olarak ölçülen ihracat performansı arasındaki ilişki incelenmektedir. Borsa İstanbul (BIST) Sınai Endeksinde listelenen ve Türkiye İhracatçılar Meclisi İlk Bin İhracatçı Raporlarında (TİM-1000) en az bir kez yer alma başarısını göstermiş olan ihracatçı firmalar incelemeye alınmıştır. Bunların dışındaki firmalar araştırmaya dahil edilmemiştir. Zaman boyutu 2016-2020 yıllarını kapsamaktadır. Birimlere ait finansal veriler KAP raporlarından alınmıştır. KAP `tan elde edilemeyen veriler açık kaynaklar üzerinden temin edilmiştir. Örneklem büyüklüğü 65 firmadan oluşmaktadır ve gözlem sayısı 325'dir. Araştırma yöntemi olarak regresyon analizi ve panel veri analizi yöntemleri kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler Stata 16 programı kullanılarak hesaplanmakta ve özet halinde sunulmaktadır. Araştırma modelinde toplam 7 hipotez test edilmektedir. Elde edilen ampirik bulgular sadece (H2)'i desteklemektedir diğer 6 hipotez ise desteklenmemektedir. (H2)'de ifade edilen, Kurul Üyesi Eğitim Düzeyi Çeşitliliğinin (KYED) ihracat performansı (IHPER) üzerinde sınır bir değerde de olsa pozitif anlamlı bir ilişki bulunmuş olması güncel bir bilgi sunmaktadır. Ayrıca kontrol değişkenlerinden yönetim kurulu büyüklüğü, yönetim kurulu başkanının rolü ve pazarlama yoğunluğunun etkilerinin anlamlı olması da çok önemlidir. Ampirik bulgular, yönetim kurulunun yapısının, firma pazarlama yoğunluğunun ve kurul üyelerinin demografik özelliklerinin bir bütün olarak firmanın ihracat performansını etkilediğini göstermektedir. Sonuçta, yönetim kurullarının ihracat performansına etkisini incelerken, firmanın yönetim kurulu liderlik yapısını, pazarlama faaliyetlerini ve üyelerin demografik özelliklerini bir bütünün parçaları olarak dikkate almak gerektiği yönünde yorumlanan bulgular elde edilmiştir.
Taşımacılık sektöründe Çevresel Kuznets Eğrisi, kirlilik sığınağı ve kirlilik hale hipotezinin sınanması: Seçilmiş AB ülkeleri örneği
Son yıllarda küresel ısınma ve iklim krizinin yarattığı yıkıcı etkiler devletlerin ve toplumların gündemini yoğun bir şekilde meşgul etmektedir. İnsan kaynaklı faaliyetler sonucu doğaya bırakılan atık ve emisyonların sebep olduğu bu etkiler, büyük ölçüde aşırı doğal kaynak ve fosil yakıt tüketimine bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Taşımacılık sektörü ise geleneksel yapısı itibariyle fosil yakıt tüketimine yüksek derecede bağımlı olan ve dünyanın birçok bölgesinde en fazla sera gazı emisyonu yayan sektörlerden birisidir. Bu çalışmada, gelişmiş taşımacılık altyapısı, yüksek çevre standartları ve istikrarlı ekonomisiyle öne çıkan Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin taşımacılık sektöründe Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE), Kirlilik Sığınağı (KSH) ve Kirlilik Hale (KHH) hipotezlerinin geçerliliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, 23 AB ülkesinin 1995-2018 yıllarına ait verilerinden faydalanılarak bir panel veri analizi gerçekleştirilmiştir. Yapılan ekonometrik analizler sonucunda panel için ÇKE hipotezinin geçerli olduğu tespit edilmesine rağmen KHH ve KSH hipotezleri için anlamlı katsayılara ulaşılamamıştır. Ülke bazında sonuçlara göre ise 4 ülkede ÇKE, 3 ülkede KHH ve 7 ülkede KSH hipotezinin geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, ÇKE'nin dönüm noktası 147.116 milyar Euro olarak hesaplanmıştır.
Doğrudan yabancı yatırımların CO2 emisyonu ve yenilenebilir enerji ile ilişkisinin incelenmesi: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler üzerine bir uygulama
Küreselleşme ve dış ticarette serbestleşmeye gidilmesi, doğrudan yabancı yatırım kavramını gündeme getirmiş ve çok uluslu şirketler, maliyetlerini düşürmek için ucuz işgücüne sahip gelişmekte olan ülkelere yatırımlarını yaparak sermayelerini sınır ötesi ülkelere taşımıştır. Doğrudan yabancı yatırım (DYY), gelişmekte olan ülkelerin ekonomik kalkınmasına katkıda bulunsa da çevresel etkileri hala tartışılmaktadır. Ekonomik faaliyetlerde görülen hızlı artış, çevresel problemleri beraberinde getirirken; buna benzer olarak da doğal çevrede meydana gelen problemler de ülkelerin ekonomisini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın amacı: gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, DYY'lerin çevre kirliliğinin göstergeleri olan karbondioksit (CO2) emisyonlarını ve yenilenebilir enerji tüketimini ne ölçüde etkilediğine dair ampirik kanıtlar toplamaktır. 48 gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede 1990-2018 yılları temel alınarak, Breusch, Pagan (1980) Yatay Kesit Bağımlılığı, Pesaran ve Yamagata(2008) Homojenlik Testi, Pesaran (2007) CADF Panel Birim Kök, Westerlund(2007) Eşbütünleşme ve Dumitrescu-Hurlin(2012) Nedensellik testleri kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Ulaşılmış olan sonuçlara göre; DYY, yenilenebilir enerji ve CO2 emisyonları, incelenen tüm ülkeler için aynı uzun vadeli etkiye sahiptir. Ancak, DYY'nin CO2 emisyonları ve yenilenebilir enerji tüketimi üzerindeki tek yönlü nedenselliği yalnızca gelişmekte olan ülkelerde var olduğu saptanmıştır. Elden edilen sonuçlar göz önünde bulundurulduğunda, analize tabii tutulan ülkelerdeki gelişmiş ülkelerin panelleri arasında herhangi bir nedensellik ilişkisine rastlanamamıştır. Gelişmekte olan ülkeler de ise DYY'den CO2'ye ve DYY'den YE'ye tek yönlü nedensellik gözlenmiştir. Analize tabii tutulan gelişmiş ülkelerde serilerin eş bütünleşik hareket etmekte ancak seriler arasında herhangi bir nedensellik ilişkisine rastlanmamıştır. Gelişmekte olan ülkelerde ise benzer şekilde serilerin eş bütünleşik hareket ettiği fakat farklı olarak gelişmekte olan ülkelerde DYY'lerin CO2 emisyonlarının ve YE tüketimin nedeni olduğu tespit edilmiştir.
Uluslararası girişimcilikte yurt dışı iş birlikleri: Türkiye'deki ihracatçılar üzerine nitel bir inceleme
Girişimcilik faaliyetleri, boyutları sürekli değişen günümüz küresel rekabet ortamında ülkelerin ve bireylerin ekonomik refahı üzerinde büyük etkilere sahip olan faktörlerden biri haline gelmiştir. Özellikle gelişen iletişim teknolojileri ve küreselleşmenin etkisiyle dünyanın farklı yerlerinde farklı sektörlerde birçok girişimcilik faaliyeti ortaya çıkmaya başlamıştır. Uluslararası girişimcilik araştırması, birçok endüstriyi ve dünya bölgesini kapsayacak şekilde hızla büyümüştür. Birbiriyle bağlantılı küreselleşmiş pazar, azalan siyasi engeller, bilgi ve iletişim teknolojilerinin ilerlemesi, girişimci ve firmalar için sınır ötesi bağlamda çok sayıda ürün pazarı fırsatı yaratmıştır. Uluslararası girişimcilik; pazarlama, uluslararası işletme, girişimcilik ve yönetim disiplinlerini birbirinden ayıran olgulara odaklanır ve çeşitli paydaşlardan oluşan bir topluluğu bir araya getirmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de ihracat yapan girişimcilerin yurt dışında kurdukları iş birliklerinin analiz edilip Türkiye bağlamında uluslararası girişimcilik davranışının incelenmesidir. Araştırma iki aşamadan oluşmaktadır, ilk aşamada KOBİ Girişim Dergisinde yapılan söyleşiler analiz edilmiş; ikinci aşamada ise 12 ihracatçı ile mülakat yapılmıştır. Literatür incelendiğinde uluslararası girişimcilik kavramını ele alan çalışmalara rastlanılmaktadır fakat yurt dışında yapılan iş birlikleri konusunda çalışmalar oldukça sınırlıdır. Araştırma kapsamında elde edilen bulgulara göre uluslararası girişimcilikte, Türkiye'de ihracat yapan yurt dışı iş birliklerinin temel iki başlığının bayilik ve fuarlar olduğu görülmektedir.
İnsan kaynakları uygulamalarında türk işletmeleri ile uluslararası işletmelerin etkileşiminin rolü: Çoklu vaka analizi
Bu çalışmada Türk işletmelerinin insan kaynakları uygulamalarında, etkileşimde bulundukları uluslararası işletmelerden nasıl etkilendiklerini ortaya koyabilmek amaçlanmıştır. Bu etkinin nasıl gerçekleştiğinin tespit edilebilmesi için "Uluslararası işletmelerle etkileşim içerisinde olan Türk işletmelerinin insan kaynakları uygulamaları, bu işletmeler arasındaki karşılıklı bağımlılık ilişkisine göre hangi açılardan nasıl etkilenmektedir?" sorusuna cevap aranmıştır. Nitel bir araştırmanın yapıldığı çalışmada, Türkiye'de faaliyet gösteren ve uluslararası işletmelerle etkileşimde olan on üç işletmenin idari kadrodaki yöneticileriyle görüşme yapılmıştır. Görüşmeye, etkileşim nedeniyle uluslararası işletmelerden insan kaynakları uygulamaları açısından etkilendiğini kabul eden on işletmeyle devam edilmiştir. Elde edilen veriler öncelikle, işletme bazında insan kaynakları uygulamalarında ortaya çıkan değişim kapsamında tasnif edilmiştir. Sonrasında Türk işletmelerinin etkileşimde bulunduğu uluslararası işletmeye olan bağımlılık ilişkisi tespit edilmiş ve bu ilişkilerde Türk işletmeyi insan kaynakları uygulamaları hususunda değişime götüren etkiler, katılımcıların ifadeleri kodlanarak bulunmuştur. Sonrasında işletme bazında elde edilen veriler çoklu vaka analizi stratejisiyle çözümlenmiştir. Veri toplama kapsamındaki işletmelerin uluslararası işletmelerle etkileşiminin insan kaynakları uygulamaları üzerindeki etkisinin, uluslararası işletmelerle olan bağımlılık ilişkileri neticesinde ortaya çıkan etki şekilleri ile gerçekleştiği tespit edilmiştir. Farklı seviyelerdeki bağımlılık ilişkilerinde, Türk işletmelerinin farklı insan kaynakları uygulamalarında farklı düzeylerde değişim yaşadıkları görülmüştür. Yüksek bağımlılık ilişkisinde insan kaynakları uygulamalarında etkilenme düzeyi yüksek olurken, bağımlılık ilişkisi azaldıkça bu etkilenmenin de genel olarak azaldığı sonucuna ulaşılmıştır. İşletmelerin mevcut İK uygulamaları olgunluğunun; etkileşimde bulundukları dönemde, daha az ya da daha çok sayıda uygulamada etkilenmelerine sebep olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bağımlılık ilişkisine göre ortaya çıkan etki şekillerinde yüksek bağımlılık ilişkisinde zorlayıcı ve bilişsel, orta bağımlılık ilişkisinde öykünme öğrenme, öneri ve beklenti, düşük bağımlılık ilişkisinde ise güven eksikliği, öneri ve beklenti etkileri tespit edilmiştir.
Kosova'nın bağımsızlığı sonrası Kosova-Türkiye ticari ilişkilerinin incelemesi (2008-2020)
Balkanlar, tarihin her döneminde birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bölgeler arasında yer almaktadır. Bölgenin Asya'dan Avrupa'ya uzanan transit ticaret yolunun üzerinde bulunması Balkanlar'ın öneminin artmasına imkân sağlamaktadır. Bu durum özellikle Türkiye'nin jeostratejik konumuyla yakından ilgilidir. Bu, bölgede ortak bir tarih, kültür ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine yardımcı olmakla birlikte Türkiye'yi bölgenin önemli ticaret ortaklarından biri haline getirmiştir. Türkiye-Kosova ilişkileri son dönemlerde artarak gelişmeye devam etmektedir. İki ülke arasındaki ilişkilerin başlangıcı, Türkiye'nin Kosova'nın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden biri olmasına kadar uzanmaktadır. Yaşanan gelişmeler Türkiye ile Kosava arasında güçlü ve dostane ilişkilerin oluşmasına olanak tanımıştır. Özellikle son yıllarda, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin ilerlemesi, ticari ilişkilerin canlılığını korumasını sağlamış ve Türkiye'nin, Kosova'nın en önemli ticaret ortakları arasında yer almasını mümkün kılmıştır. Yaşanan gelişmeler ayrıca Türkiye'deki birçok Türk şirketinin Kosova'da doğrudan yatırım yapmasına olanak sağlayarak, başta Kosova ekonomisi olmak üzere Türk şirketleri için önemli bir faaliyet alanı haline gelmiştir. Bu sayede iki ülke arasındaki ekonomik büyüme potansiyeli artırılarak uluslararası alanda daha güçlü ekonomik ilişkilerin oluşması hedeflenmektedir. Bu çalışma, Türkiye ve Kosova arasındaki dış ticaret ilişkilerinin doğrudan yabancı yatırımın ekonomik büyüme üzerindeki etkisini, 2008-2020 yılları arasında ADF Birim Kök Testi, ARDL Sınır Testi ve Toda Yamamoto Nedensellik Testi analiz yöntemleri kullanarak incelemektedir. Çalışma kapsamında Türkiye'nin 2008:1-2009:4 dönemlerine ait yabancı yatırım verileri ile Kosova'nın Türkiye'deki doğrudan yabancı yatırım verilerinin bulunmaması çalışma kapsamının daralmasına neden olmuştur. Sonuç olarak, iki ülke arasındaki dış ticaret ilişkilerinin doğrudan yabancı yatırım ve ekonomik büyüme arasında nedensel bir ilişki olmadığı sonucuna varılmıştır. Mevcut araştırma sonucunda, iki ülke arasındaki ticaret ilişkilerinin hâlâ istenilen düzeyde olmadığını ve var olan ekonomik ilişkilerin daha da geliştirilmesi gerektiği çıkarımına varılmıştır.