113
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
Bauhaus felsefesi ve endüstriyel tasarımdaki işlevsellik boyutu
viiiÖZETBauhaus'un sanatta birliği amaçlayan ütopik tanımlaması `Yarının Binası'başlığından oluşur. Bu tanımlama beraberinde akademik ve eğitimli yeni bir sanatçıtipini zorunlu kılmıştır. Bauhaus'un kurucusu Walter Gropius bu amaca ulaşmak içinyeni öğretim metodlarını geliştirmenin gerekliliğini görmüş ve sanata dayalı tüm elsanatlarına yönelik olarak : ?Okul, zaman içinde atölyelere dönüşecektir?açıklamasını yapmıştır. Bauhaus'un Weimar dönemiyle birlikte, sanatçı vezanaatçılar atölyeleri birlikte yönetmişlerdir. Bu durum, güzel sanatlar ve uygulamalısanatlar arasındaki ayrımı ortadan kaldırmıştır.Teknik ilerlemenin yol açtığı gereklilikler, el işçiliğinin yeniden değer kazanmasınaengel teşkil etmemiştir. Bu sebeple, 1923 Dessau periyodunda Bauhaus, büyük birtepkiyle programını değiştirmiştir. Yeni sanat anlayışı için : ?Sanat ve teknoloji : yenibirlik? sözleri sloganlaşmıştır. Fonksiyonel ve estetik beklentileri göz önündebulunduran standartlar, endüstriyel tasarımlara başarıyla uygulanmıştır. Bauhausatölyeleri; basit bir aydınlatma elemanından, komple bir eve kadar, seri üretim içinprototipler üretmiştir.Tabiû ki : Hayata ve çevresine ait yeni bir sosyal ve eğitimsel düzen talebi, herzaman başarılı olamaz. Bu hedefte Bauhaus tek başına değildi, fakat yıllar sonrabaşarısı nedeniyle, ismi bu akımla eşanlamlı hale gelmiştir.Bauhaus'un gelişimi kesinlikle doğrusal bir grafik değildir. Yönetimin süreklideğişimi; çevreden kaynaklanan sanatsal etkileşim ve Bauhaus deneyininsahnelendiği siyasi platform gibi durumlarla birleşerek kalıcı değişikliklere yolaçmıştır. Bu deneyin birçok sonucu şu anki çağdaş yaşamın içine karışmaktadır.1937'de Chicago da kurulan Yeni Bauhaus, 1933'te ulusal sosyalist baskıneticesinde dağılan Bauhaus'un varisidir. Bütün Amerika'da Bauhaus fikirleri güçlübir etki yaratmıştır. Ancak Yeni Bauhaus'ta yakalanan bu etki; Walter Gropius'unmüfredatını benimseyip daha da geliştiren Weimar ve Dessau dönemleri ilegerçekleşmiştir.Bauhaus ve endüstriyel tasarımdaki işlevsellik boyutunu değerlendiren buçalışma dört bölümden oluşmuştur :Birinci bölümde Bauhaus'un tarihsel gelişimi incelenirken, Bauhaus'un oluştuğuortam ve bu fikrin ortaya çıkmasında etkili olan kişiler ve kurumlar araştırmaya dahiledilmiştir. Aynı zamanda okulun gelişim süreci ve bu süre içinde yayınladığımanifestolar konu edilmiştir.ixkinci bölümde Bauhaus'un farklı eğitim sistemi, temel ilkeler ve öğretimin kapsamıbaşlıkları altında incelenmiştir. Okula öğretici olarak bağlanan sanatçıların, sanat vezanaatın birliği için yaptıkları çalışma yöntemlerine yer verilmiştir.Üçüncü bölümde Bauhaus'un endüstriyel tasarıma olan katkıları incelenirken,endüstri ürünü, işlevsellik ve formun standartlaştırılması kavramları açıklanmayaçalışılmıştır.Dördüncü bölümde `Bauhaus Stili' diyebileceğimiz yalın, hafif, işlevsel ve estetikesaslara dayanan yaklaşımın oluşturduğu karakteristikler renk, malzeme ve formbaşlıkları altında irdelenmiştir.Beşinci bölümde ise, Bauhaus'un gelişim süreci ve ortaya koyduğu ürünlerinyakaladığı evrensellik incelenirken, miras bıraktığı düşünce sisteminin 21. yüzyıldaaydınlatma elemanları, ev aksesuarları, mutfak gereçleri ve mobilya tasarımındaulaştığı nokta günümüzden bazı örneklerle değerlendirilmeye çalışılmıştır.Tüm bu başlıklar altında elde edilen bulgulara göre varılan nokta endüstriyeltasarımın kurucusu olan Bauhaus'un, bu alanda bir başlangıç noktası olduğu vekendinden sonra gelenlere örnek teşkil ettiği olmuştur.
Exlibris sanatı ve dijital ortamda exlibris sanatı uygulamaları
Bes bölümden olusan tezin birinci bölümünde; `Exlibris Sanatı Öncesi Sanatta Gelisim' ana baslıgı altında, `Tarih Öncesi Dönem' den baslayan ve çagımız tipografi sanatına kadar uzanan, sanat tarihini ve exlibris sanatının kaynagını olusturmus yazı, kagıt,yazılı belgeler ve aidiyet duygusunu belgeleyen mühür, kitaplar, ilk kütüphaneler, matbaa ve tipografi'nin gelisimi incelenmis, uygulama alanları ve çalısmalarından bahsedilmistir. `Exlibris Sanatı' baslıklı ikinci bölümde; birinci bölümde bahsedilen gelismeler ısıgında exlibris sanatının ne oldugu, tarihçesi, uygulama biçimleri, Türkiye'de exlibris sanatı ele alınmıs ve tarihten günümüze Türk ve dünya exlibris sanatçılarından örnekler sunulmustur. `Dijital Ortamda Exlibris Sanatı' baslıgını tasıyan üçüncü bölümde ise; dijital ortamın ne oldugu ve dijital ortamı olusturan en önemli teknolojik ürün olan bilgisayarın gelisim asamaları, bilim ve teknolojinin sanatta ki; aynı zamanda da sanatın bilim ve teknolojideki yeri incelenerek, temelinde baskı teknikleri olan exlibris sanatının, dijital dünyada etkisini ve `öz'ünü kaybetmeden uygulanısı, bu uygulamalar sırasında yasanan kolaylıklar ve gelisen bilgisayar programları sayesinde günümüz hız dünyasında, daha az efor ve zaman harcayarak exlibrisler üretmenin kolaylıgı degerlendirilmis ve exlibris sanatçılarının dijital ortamda uyguladıgı çalısmalardan örnekler verilmistir. Dördüncü bölümde ise; tezin amacı ve kapsamı dahilinde; temelinde degisik teknikler ve fotograf kullanılmıs yada tamamı dijital ortamda ortaya çıkarılmıs exlibris çalısmaları sunulmustur. Son bölüm olan besinci bölümde ise; bütün bu arastırma ve uygulamaların sonucunda, dijital dünyada exlibris sanatı ve uygulama biçimlerinden bahsedilmistir.
Konstrüktivist tipografi
Konstrüktivizm, 1920'lerde Rus sanatçıların öncülüğünde bütün bir Kıta Avrupa'sında gelisen, modern sanat ve tasarım anlayısına önemli katkıları olan bir sanat akımıdır. Akım, Rusya'da ortaya çıkmıs ve Avrupa'da gelisimini göstermistir. Bu süreç içerisinde Konstrüktivizm iki farklı yönde gelisimini sürdürmüstür. Bunların ilki ?prodüktivist yaklasım? olarak adlandırılan, Vladimir Tatlin'in önderliğini yaptığı, sanatın topluma hizmet etmesini ve islevsel olması gerektiğini savunan görüstür. ?kinci yaklasım ise gelisimini Avrupa'da sürdürmüstür. Naum Gabo'nun önderliğini yaptığı bu konstrüktivist görüs, sanatın islevsel olmadığını ve ayrı bir etkinlik olduğunu savunmaktadır. Hazırlanmıs olan bu Yüksek Lisans tez çalısması Konstrüktivizm'in genel anlamda grafik sanatında ve özel anlamda tipografide, modern estetik anlayısın biçimlenmesinde oynadığı rolü ele alınacaktır. Tezin ilk asamasında tipografinin ne olduğuna ve çağdas tipografi asamasına gelinceye kadar geçirdiği evrelere kısaca değinilecektir. Ardından Konstrüktivizm akımı ele alınacaktır. Öncelikle tarihsel süreç içinde bu akımın gelisimine değinilecektir. Konstrüktivizm'in kendisinden önceki sanat akımları ile olan iliskisi ve daha sonra da dönemin diğer sanat hareketleri ile olan iliskisi kısaca ele alınacaktır. Tarihsel süreç ele alındıktan sonra ise konstrüktif prensiplere ve bu akımın görüslerine değinilecektir. Konstrüktif yapıların biçimleri üzerinde durulacak ve burada belirtilen esasların tipografiye nasıl yansıdığı, görsellerle desteklenerek açıklanacaktır.
Taşınabilir iletişim cihazlarında etkileşimli grafik tasarım kullanımı ve bir dijital çocuk kitabı çalışması
Etkileşim, bir uygulama alanı olarak ele alınmadan önce de insanların hayatlarında sürekli olarak iç içe oldukları bir durumdur. Zamanla bir kavram olarak gelişen etkileşim örneklerine tarih boyunca birçok alanda rastlamak mümkündür. Bilgisayar çağı ile birlikte insan-nesne arası etkileşim kavramı gelişmiş ve grafik kullanıcı arayüzleri, etkileşimli medya ürünleri gibi farklı uygulama alanları doğmuştur. İnternetin hayatımıza girmesi ile birlikte, insanların etkileşimli ürünlerden beklentileri gün geçtikçe değişmiş, kişiselleştirme, içeriğin ve iletilerin kontrol edilebilmesi gibi faktörler ortaya çıkmıştır. İnsanların günlük hayatlarında kullandıkları elektronik cihazlar her geçen gün daha "akıllı" hale gelmeye başlamıştır. İletişim cihazları ve bilgisayarlar birleşerek artık ceplerde taşınır hale gelmiş ve istenilen her türlü içeriğe her yerden erişim mümkün olmuştur. Taşınabilir iletişim cihazlarındaki hızlı gelişim ve internet ile birlikte taşınabilir cihazları hedef alan yeni bir mecra ortaya çıkmıştır. Reklamcılık, yayıncılık, eğitim gibi sektörler bu yeni mecraya taşınmış, bu cihazların sağladığı teknolojik imkanlar ile etkileşim kavramı da yeniden yorumlanmış ve insanlara geleneksel yöntemler ile elde edemeyecekleri etkileşim deneyimleri sunulabilir olmuştur. Anahtar Kelimeler :Etkileşim, İnternet ve Etkileşim, Taşınabilir İletişim Cihazları, Dijital Uygulamalar, Etkileşimli Kitaplar, Etkileşimli Hikaye Anlatımı.
Yeni medya sanatında bir görsel iletişim enstrümanı olarak tipografi
Tipografi, binlerce yıllık görsel iletişim tarihinde somut işaretlerden soyut ses temsillerine evrilen harflerin, teknolojinin katkısıyla görsel algıyı biçimlendiren bir yazım diline dönüşümünü simgeler. Endüstri Devrimi ve dijital teknolojilerin gelişmesiyle birlikte tipografi, basılı metinlerden dijital ekranlara kadar geniş bir yelpazede teknoloji bazlı dönüşümler geçirmiştir. Dijital teknolojilerle birlikte yeni medya, tipografinin yazılım ve kodla tasarlanmasına ön ayak olmuş, aynı zamanda sanatsal bir ifade biçimi olarak gelişmesine öncülük etmiştir. Yeni medya sanatı içinde tipografi, sadece estetik bir öğe olarak değil, aynı zamanda içerikle bütünleşen dinamik ve etkileşimli unsurların entegre olduğu deneysel alanlara açılan bir kapı olmuştur. Bu bağlamda, çalışmanın amacı, ekran tabanlı ve etkileşimli medyada tipografinin çeşitli uygulama alanlarını keşfetmekle kalmayıp, aynı zamanda dijital tipografiyi otonom sistemler aracılığıyla oluşturma, tasarlama ve programlama konularında bütünlük sağlayarak yeni medya sanatındaki yaratıcı potansiyeli derinlemesine araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda araştırma, tipografi ve teknoloji arasındaki ilişkiyi ortaya koyabilmek adına öncelikle literatür taraması ile başlamış, elde edilen veriler betimsel içerik analizi yöntemi ile işlenmiş ve bulgular doğrultusunda; sanat-tasarım boyutunu incelemeye uygun örnekler, amaca yönelik örneklem yöntemleriyle seçilerek incelenmiştir. Araştırmanın bulguları üretken sanatın bir alanı olarak tipografinin tasarlanmış sanattan söz ettiğimiz yeni medya sanatı içinde geldiği yeri belgelemek ve yeni tartışmaları başlatmayı amaçlamaktadır.
Türkiye'deki ilköğretim düzeyi ders kitaplarının görsel tasarım açısından değerlendirilmesi
Ders kitapları, birbirinden farklı branştaki bilimsel içeriklerin görsellerle birlikte tasarlanarak bir araya getirildiği kaynaklardır. Özellikle ilköğretim düzeyinde birçok yaş grubuna ait öğrencinin bulunması, ders kitaplarının görsel tasarımı ile ilgili bilinçli bir yaklaşımı zorunlu kılmaktadır. Ayrıca ders kitapları, içeriğindeki görseller ile öğrencilerin estetik algılarına ve sanatsal gelişimlerine katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada ilköğretim ders kitaplarının görsel tasarımını doğrudan veya dolaylı olarak ele almış olan tüm araştırmaları inceleyen geniş bir literatür taraması yapılmıştır. Buna göre ders kitaplarını inceleyen araştırmaların büyük çoğunluğunda bir görsel tasarım uygulamasına yer verilmediği görülmüştür. Bu alandaki eksikliğin gerçekleştirilen sayfa tasarımları ve ders kitaplarının ortak sayfaları için hazırlanan görsel kılavuz ile bir ölçüde de olsa giderilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, Türkiye'de her yıl milyonlarca ders kitabı basılmakta ve bu kitaplar eğitim-öğretim yılının ardından bir atık hâline dönüşmektedir. Bu tez araştırması için örnek olarak hazırlanmış olan ders kitabının sayfalarında geri dönüştürülmüş kâğıt kullanılarak çevreye duyarlı bir ders kitabının mümkün olabileceği görülmüştür. Bununla birlikte örneklem alınan ilköğretim düzeyi Türkçe ders kitapları tipografik düzen, görsel düzen, sayfa düzeni ve pedagojik uygunluk başlıkları altında incelenmiştir.
Fikirler nereden gelir?: Grafik tasarım sürecinde fikir üretimi
Her şey bir fikirle başlar. Grafik tasarım alanında da problem çözme sürecinde fikir üretimi oldukça kritik bir rol üstlenmektedir. Grafik tasarımcının fikir üretim süreci, kişisel ve özgün bir süreçtir, zira her bireyin zihni farklı şekillerde çalışır ve yaratıcı düşünceleri tetikleyen faktörler çeşitlilik gösterir. Bu süreçte, tasarımcının geçmiş deneyimlerinden kültürel arka planına, sanatsal etkilenimlerinden kişisel ilgi alanlarına kadar bir dizi benzersiz etken olduğu söylenebilir. Tasarımcının problemi nasıl algıladığı, bilgiyi nasıl işlediği ve çözüm üretirken hangi yolları takip ettiği bu unsurlar ile şekillenir. Bu tez çalışmasında, böylesine öznel bir süreçte tasarımcının fikir bulma serüvenine yön veren temel üretim süreçleri ve arka planda işleyerek bu süreçleri yöneten beyin mekanizmaları incelenmiştir. Tezin birinci bölümünde ilk olarak fikir kavramı üzerine durulmuştur. Fikrin ne olduğu, hayata nasıl etki ettiği, felsefede nasıl ele alındığı ve yaratıcı özelliği hangi durumlarda kazandığı konuları ele alınmıştır. İkinci bölümde, önce herhangi bir fikrin sonrasında ise yaratıcı fikrin zihinde nasıl ortaya çıktığı konusu sinirbilim alanından çeşitli araştırmalarla birlikte incelenmiştir. Üçüncü bölümde, fikir üretim sürecine odaklanmadan önce grafik tasarım sürecinin problemin tanımlanması aşamasından geri bildirim aşamasına kadar olan ilerleyişi üzerinde durulmuştur. Devamında ise fikir üretim aşaması problemin zihne ilk yerleşiminden başlanarak fiziksel ortamdaki fikir arayış yöntemleri ve süreçleri, kavramlar arasında bağlantılar kurarak fikir üretme, sıkça karşılaşılan problemlerden biri olarak tek bir tasarım fikrine takılıp kalma, fikrin üzerinde çalışmazken çözümün birden akla gelmesi anını ifade eden evreka ve son olarak ise tasarımcının tamamladığı tasarım ürününü bireysel olarak eleştirmesi konuları ele alınmıştır.
Eğitimde bilginin görselleştirilmesi ve tasarımın yeterliliğe katkısı
İnsan gelişiminde güçlü etkiye sahip temel yapılardan biri olan eğitimin üzerine yapılması gereken araştırma ve üretimlerin, gösterilmesi gereken ilgi ve dikkatin, süreklilik gerektirmesi konusunda tutum belirgindir. Eğitimde, öğrenenlerin öğrenme sürecini ve deneyimini iyileştirmek için bilginin aktarımında, görselleştirilme ve tasarımın etkisinin değerlendirilmesi önemlidir. Araştırmanın amacı; eğitim ve tasarım disiplinlerinin ilişkisini, eğitimde bilginin görselleştirilmesi ve tasarımı bağlamında incelemek ve görsel iletişim tasarımcısının bu ilişkideki rolünü göstermektir. Bu çalışma, eğitimde bilginin görselleştirilmesi ve tasarımının öğrenme süreçlerine etkisini sunabilmeyi amaçlamaktdır. Birinci bölümde, bir tasarımcı yaklaşımıyla öğrenmenin ne olduğu, bilgi ve bilginin zihinde yolculuğu, bilişsel süreçler olan dikkat ve algı konuları araştırılmıştır. İkinci bölümde, bilginin görselleştirilmesi ve tasarımı kavramı, bu kavramların öğrenme süreçlerindeki yeri, öğretim materyallerinde kullanılan tasarım unsurları ve ilkeleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde, bilginin görselleştirilmesi ve tasarımı açısından öğretim materyali örnek incelemeleri yapılmıştır. Çalışmanın uygulama projesi olarak, belirlenen bir öğrenen grubu, ders ve öğrenme alanı sınırlandırılmasıyla, basılı ve dijital mecranın birlikte kullanıldığı bir öğretim materyali tasarımı önerilmiştir. Dördüncü bölümde ise, tasarım ve üretim sürecine ait tüm detaylara yer verilmiştir. Öğretim materyali tasarımını değerlendirmek ve araştırmanın genel sorularına cevap aramak için bir araştırma yürütülmüştür. Her iki disiplinden alan uzmanlarıyla yapılan görüşmelerden elde edilen verilerin analizi ve ulaşılan bulgular da bu bölümde sunulmuştur.
Grafik tasarımcının yeni aracı: Yapay zekâ
İnsan sosyal bir varlıktır. Yapısı gereği bilmek, öğrenmek ve gelişmek istemektedir. Yıllar içerisinde iletişimini geliştiren insan, devamında yazıyı icat etmiştir. Yazıyı taşıyabilecek bir yüzey gerekmiş ve kâğıdı bulmuştur. Yazıyı kâğıda daha kolay ve hızlı aktarabilmenin yolları aranmış ve bunun sonunda matbaa ortaya çıkmıştır. Matbaacılık sayesinde bilginin geniş coğrafyalara yayılması sağlanabilmiştir. İnsanlar; makineleri, devamında elektriği icat etmiştir. Bir zamanlar imkânsız gibi görünen uzak mesafe iletişimi, uzak mesafe yolculukları, uzay yolculukları, bilgisayar sistemleri gibi yüzlerce teknoloji insanların emekleri sonucu mümkün olabilmiştir. Düşünebilme, öğrenebilme, değişebilme ve gelişebilme gibi bugüne kadar sadece insanların zekâları ile kullanabildiği beceriler artık ürettiğimiz makineler tarafından da kullanılabilir hale gelmiştir. İnsan beyni tamamen simüle edilebildiğinde veya ona kıyasla çok daha zeki, hızlı, güçlü bir yapay zekâ sistemi kurulduğunda insan beynine olan ihtiyacın azalacağı ve buna bağlı olarak birçok meslek grubunun yapay zekâ ile yeniden şekilleneceği öngörülmektedir. Bu meslek gruplarından biri olarak grafik tasarım ve meslek profesyonelleri grafik tasarımcılar da yapay zekâ ile yeniden şekillenecektir. Grafik tasarım alanında birçok yenilik sunan, zaman kazandıran, insanın yapabildiği birçok şeyi yapabilme potansiyeli olan bu sistemler, günümüzde grafik tasarımcının konumunu sorgulatmaktadır. Bu tezde grafik tasarım, yapay zekâ ve araçları irdelenecek, grafik tasarım alanında bir araç olarak neler yapabildiği güncel uygulamalar ile sunulmaya çalışılacaktır. Yapay zekânın gelecekteki konumu tam olarak belirlenemese de daha önceki önemli teknolojik gelişmelerde olduğu gibi insanoğlu için güçlü bir araç olacağı su götürmez bir gerçekliktir. Tezin uygulama aşamasında; yapay zekanın grafik tasarım bağlamında tasarım problemlerini çözüm becerisi ve insan tasarım becerileri ile farkları değerlendirilmeye çalışılacaktır.
Japon manga estetiğinin küresel çizgi roman ve illüstrasyon anlayışı üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Bu çalışma, bir Japon sanat formu olan manganın küresel yayılımını, kültürel melezleşmedeki rollerini, çok sayıda ülkeye yayılan devasa izleyici kitlelerini, kültürel, ekonomik ve sosyal etkisinin kapsamı ile çok yönlülüğünü araştırmaktadır. Manga ve animenin nasıl sadece Japon kültürünü ihraç etmekle kalmayıp aynı zamanda diğer geleneklerden de unsurlar ithal edip asimile ettiğini ve böylece küresel çekiciliğini ve erişilebilirliğini nasıl artırdığını ayrıntılı olarak ele almaktadır. Uluslararası pazarlar ve medya endüstrileri üzerindeki tesirinin altını çizmektedir. Japon yaratıcılar ve küresel yayıncılar arasındaki stratejik iş birliklerinin uluslararası izleyicilerde yankı uyandıran yeni formları ve temaları nasıl inşa ettiğini göstermektedir. Ortaya koyduğu kendine has grafik dilin, farklı coğrafyalardan pek çok illüstratör ve grafik sanatçısının kişisel tarzlarını oluşturma serüvenindeki yapıcı gücünden bahsetmekte ve bu bağlamda örnekler sunmaktadır. Uygulama bölümünde, araştırmanın pratik bir uzantısı olarak yerli bir orijinal manga üretilmiştir. Bu eser, aynı zamanda Türkiye'de yetişmiş bir illüstratör olan araştırmacının, öznel illüstratif dilinin manga estetiği ile çarpışması sürecini incelediği bir vaka çalışması olarak ele alınmaktadır. Bu stil, manga/anime denildiğinde akıllarda ilk canlanan anonim, stereotipik çizimler ve karakterlerden uzakta konumlanmaktadır. Uygulama, yüzeysel üslup taklitlerinin ötesine geçerek, daha derin yapısal ve anlatısal sentezleri araştırmaktadır. Böylece, bu melezleşme sürecinin potansiyellerine dair ipuçları vermeyi hedeflemiştir.
Yeni gerçeğin üretimi sürecinde fraktal formların kullanımı
Fraktal yapılar, insanın evreni anlamlandırma sürecinde sıklıkla başvurduğu önemli kaynaklardan biridir. Benoit Mandelbrot tarafından ortaya konan fraktal teorisi yalnızca matematik ve geometriye hizmet etmemekte, aynı zamanda sanat ve tasarıma da katkı sunmakta, estetik deneyimi zenginleştiren Gestalt Kuramı ve diğer tasarım ilkeleriyle uyum içinde çalışmaktadır. Özellikle hareketli grafikler ve üretimsel sanat anlayışının benimsenmesi ile birlikte örüntüsel yaklaşım, çağdaş sanat pratiklerini besleyerek yeni bir gerçek algısının da estetik yapısını şekillendirmektedir. Sanat, tasarım ve teknolojinin kesişiminde, özellikle işlemsel sanat üretiminde, sürekli evrim geçiren görsel araçlar, yapay zeka gibi günümüz gelişmeleri aracılığıyla da git gide çeşitlenmektedir. Bu araştırma, dünyanın algılanış biçimini örüntüler içinde aramayı ve bu arayışın fraktaller ve bilgisayar destekli grafikler ile gerçeğin yeniden üretimi gibi alanlarla nasıl ilişkilendirildiğini anlamayı amaçlamakta, literatür tarama yoluyla, örüntülerin estetik ve sanatsal ifadedeki rolünü ve beraberindeki görsel dilin dönüşümüne ışık tutmayı hedeflemektedir. Estetik ve örüntüler arasındaki bağlam incelenirken, farklı çağ ve coğrafyalara ait öğretiler üzerinden başlayarak, örüntülerin hem geçmişteki hem de günümüzdeki sanat ve tasarım yorumlamaları ele alınmaktadır. Sanatın başta doğal gerçeği temsil etme biçimi, ardından bu estetik yapı içindeki stilizasyonu ve yeni bir gerçeğin inşası süreci araştırılmaktadır. Uygulama projesi üzerinden ise bilimsel illüstrasyonların yapay zeka aracılığıyla yeniden üretim süreci deneyimlenmekte, referans görüntüler verilerek, yapay zekanın bunlar üzerinden tanımlar geliştirilmesi istenmekte ve bu tanımlar aracılığıyla yeni görüntüler oluşturulması talep edilmektedir. Yazar tarafından dijital teknikle üretilmiş bilimsel illüstrasyonlar ile yapay zeka tarafından üretilmiş bilimsel illüstrasyonlar karşılaştırılmakta, bu bulgular üzerinden orantılı büyüme modellerinin yapay zeka tarafından nasıl ele alındığı, bir üslup geliştirilip geliştirilmediği ve bilimsel yaklaşımdan uzaklaşarak görüntülerin ne ölçüde stilize edildiği incelenmektedir.
Sergileme tasarımı bağlamında küratör olarak grafik tasarımcı
"Sergileme Tasarımı Bağlamında Küratör Olarak Grafik Tasarımcı" başlıklı tez çalışmasında, grafik tasarım alanına daha önce bakılmamış açılardan yaklaşılarak sürecin 21. yüzyıl tasarım dünyasındaki yeri ve grafik tasarımın genişleyen anlamları irdelenmiştir. Araştırmada, grafik tasarımcının, tasarım içerikli sergilerde küratörlük ve sergi ile kurduğu bağı incelenmiş, alana yenilikçi bir yaklaşım kazandırmaya çalışılmıştır. Tezde sergilerin değerini ve geçmişten gelen sergileme politikası, grafik tasarım disiplini içerisinde yeniden düşünülerek, küratörlük, arabuluculuk, üretim ve uygulamaya olan yansımaları vurgulanmıştır. Tezin birinci bölümünde, grafik tasarım süreci metodoloji ve terminoloji ekseninde ortaya koyulmuş; olası teorilerin çıkışına zemin hazırlanması amaçlanmıştır. İkinci bölümde grafik tasarımcıların yer aldığı sergiler ele alınmış, grafik tasarımın sergilenmesini uluslararası örnekler üzerinden aktarılmış; tasarımı ortaya çıkaran sergileri, mekânları ve temaları derinlemesine bir anlayışla detaylandırılmıştır. Üçüncü bölümde sergi yapımı ve küratör olarak grafik tasarımcının potansiyellerine değinilmiş, küratöryel yetilerinin gözler önüne serilmesi hedeflenmiştir. Tez çalışması birincil ve ikincil kaynaklardan literatür taraması yöntemi ile gerçekleştirilmiş, ek olarak araştırmaya ulusal ve uluslararası önemli isimler ile yapılan röportajlar eşlik etmiştir. Tasarımcının küratörlük rollerini araştıran ve sorgulayan girişimlere ve örneklere yer veren araştırmayla, son yıllarda grafik tasarımcıların sergileme ve küratörlük tutumuna yönelik bakış açılarının değiştiğini gösteren işaretleri ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.
Bir grafik tasarım alanı olarak dövme sanatı
Grafik tasarım ve dövme sanatı, insanoğlu için görsel iletişimin araçları olmuştur. Grafik tasarım, tarih süresince hedeflenen görsel iletişimi bir fikir veya ürünü sunma amacıyla kullanırken dövme ise kişinin statüsünü, inancını ve yaşamına dair izleri belirtmiştir. Antik çağlarda neredeyse bütün kültürlerde var olan dövme pratiği, tarih çağlarında çeşitli nedenlerle önemini yitirmiş ve son yüz yıl içerisinde yeniden keşfedilmiştir. Günümüzde dövme sanatı, popüler kültürün etkisiyle toplumdaki olumsuz damgasından kurtulmuştur. Bireyler ise, sosyal toplum içerisinde kendini niteleme ihtiyacıyla dövmeyi yeniden bir görsel iletişim aracı olarak kullanılmaya başlamıştır. Dövme, bireysel zeminde ve sosyal yaşamda görsel bir iletişim biçimi sunmaktadır. Bu çalışmada dövme sanatının iletişim yönü, psikolojik, sosyolojik ve kültürel etkileri incelenecek, grafik tasarım alanı ile görsel iletişim bağlamında ortak paydalar aranacaktır. Oluşturulacak projeyle beraber grafik tasarım ve dövme pratiklerinin aynı görsel kullanılarak farklı yüzeylerde (bedende ve iki boyutlu afişte) iletişimin nasıl kurulacağı sorusuna yanıt aranacaktır. Çalışmanın dövme sanatı ile grafik tasarım için ortak bir literatür oluşturması ve konu üzerine çalışacak olan akademisyenler, sanatçılar ve tasarımcılar için kaynak görevi görmesi amaçlanmaktadır.
Flat illüstrasyon
Bu tez, özellikle dijital medya ve kullanıcı arayüzlerinde yaygınlaşan flat illüstrasyon stilini tarihsel, biçimsel ve işlevsel yönleriyle ele almaktadır. Görsel sadelik, düz renk kullanımı ve gölgesiz formlar gibi ayırt edici özelliklere sahip bu stil, günümüz görsel iletişiminde etkili bir araç olarak öne çıkmaktadır. Tez kapsamında, flat illüstrasyonun tarihsel gelişimi Bauhaus ve İsviçre Tipografik Yaklaşımı gibi modernist grafik tasarım akımlarıyla ilişkili olarak değerlendirilmiş, sade anlatım biçiminin görsel hiyerarşi üzerindeki etkileri sorgulanmıştır. Ayrıca, illüstrasyonun tipografi, renk, doku ve kompozisyon gibi temel bileşenleri üzerinden tasarım dili çözümlemesi yapılmış; bu stilin çocuk yayıncılığı, reklam, moda ve bilimsel iletişim gibi farklı alanlardaki kullanımları incelenmiştir. Flat illüstrasyonun sadece estetik bir tercih değil, aynı zamanda anlaşılır ve doğrudan bir iletişim biçimi sunduğu vurgulanmıştır. Bu çalışma, flat illüstrasyonun dijital çağda üstlendiği rolü görsel ve kuramsal bir çerçevede ele almayı amaçlamaktadır.
Savaş ve savaş sonrası temaların işlendiği grafik roman örneklerinin incelenmesi ve bir uygulama projesi
İnsanlık, medeniyetin başlangıcından beri deneyimlerini anlatma ihtiyacıyla hareket ederek kendini ifade etmenin sayısız yolunu keşfetmiştir. Bu anlatıların biçimi, tarih boyunca duvar resimleri, ikonlar, yazı ve kitaplar gibi çeşitli yöntemlerle evrilmiştir. Savaşlar ve bunların beraberinde getirdiği trajediler, kültürel iletişim biçimlerinin dönüşümünde kritik bir rol üstlenmiştir. Grafik roman, görsel ve metinsel unsurların birleştiği benzersiz bir hikâye anlatım türü olarak, özellikle savaş ve savaş sonrası dönemin ruhunu yorumlamak için etkileyici bir mecra hâline gelmiştir. Bu çalışma kapsamında grafik romanın biçimsel özellikleri ve tarihsel gelişimi incelenmiş, özellikle savaşın ve toplumsal olayların grafik roman anlatısına nasıl yansıdığı üzerinde durulmuştur. Birinci ve İkinci Dünya Savaşı'ndan Soğuk Savaş'a, iç savaşlardan modern toplumsal hareketlere kadar farklı dönemlerdeki savaşların bıraktığı derin travmalar ve hafıza aktarımı, grafik romanların güçlü görsel diliyle birlikte analiz edilmiştir. Bu, ardışık sanat türünün yalnızca eğlence amaçlı hikayeleri işlemediği, savaş gibi ciddi ve karmaşık konuları anlatmakta etkili ve değerli belgeler olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, grafik romanların bireysel ve toplumsal travmaları grafik anlatının benzersiz gücüyle ifade ederek akademik incelemeler için önemli bir kaynak ve yöntem olduğunu ortaya koymaktadır.
Türkiye'deki mobil sağlık uygulamaları arayüz tasarımlarının 65 yaş ve üstü kullanıcılar açısından incelenmesi
Sağlık kavramı toplumlar için önemli konulardan biri olup, toplum sağlığı için doğru sağlık bilgisine ve sağlık hizmetlerine ulaşmak önem arz etmektedir. Geçmişten günümüze sağlık iletişimi dönemin çeşitli iletişim araçlarıyla desteklenmektedir. Günümüzde ise toplumun sağlık konusuna olan ilgisi daha fazla artmış olup, aynı zamanda bu bilgiye ulaşabilmelerini kolaylaştıran yeni medya araçları da hızla gelişim göstermektedir. Yirminci yüzyılda sağlıklı yaşam için spor, beslenme ya da önleyici tıp gibi konular gün geçtikçe tüm dünyada farklı iletişim platformlarında yaygınlaşmaktadır. Hastalık riskleri ile başa çıkmada bireylerin sağlık hakkında gerekli bilgiye sahibi olması önem taşımaktadır. Ayrıca hasta kayıtlarının tutulması, sağlık personeli ile iletişim, gerekli hatırlatmaların yapılması, hastalık takibi gibi birçok konuda mobil sağlık uygulamaları sıkça kullanılmakta, hedef kitle ile bu konudaki iletişim mobil arayüzler aracılığı ile sağlanmaktadır. Detaylı mobil yazılımları kolay ve anlaşılır arayüz tasarımları ile sunmak tüm kullanıcıların bu konuda bilgiye erişimini kolaylaştırmaktadır. Fakat tüm kullanıcı grupları arayüzleri aynı şekilde algılamamaktadır. Bu araştırmanın amacı, mobil sağlık uygulamalarının kullanımını kolaylaştırmak için görsel iletişim tasarımının avantajlarını kullanmak ve 65 yaş ve üstü kullanıcılar için doğru arayüz tasarımı çözüm önerilerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye'deki mobil sağlık uygulamaları içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiş, 65 yaş ve üzeri kullanıcılar için akademik literatürden derlenen bir tasarım kontrol kılavuzu önerisi sunulmuş, mevcut üç sağlık uygulaması bu kılavuza göre incelenmiş, 65 yaş ve üzeri kullanıcılar için yeni bir mobil sağlık uygulaması tasarım önerisi sunulmuştur. Yaşa bağlı birçok dezavantaj yaşayan bu kullanıcı grubunu mobil sağlık iletişimi bağlamında desteklemek, mobil arayüz tasarım ve yazılımcılarına konu hakkında kaynak sağlamak amaçlanmıştır.
Harfleme tasarımının gelişimi, çalışma yöntemleri ve bir uygulama projesi örneği
This thesis aims to provide a comprehensive evaluation of the discipline of "lettering design," which is often confused with the broader concept of "lettering" throughout historical discourse, by examining it through theoretical, historical, and applied perspectives. Lettering design is approached as a graphic expression method that gives form to concepts, integrates with meaning, and possesses strong communicative power. In this context, the historical evolution of lettering is analyzed, tracing its transformation from medieval manuscripts to the aesthetics of the digital age. The study classifies lettering design based on letterform characteristics into illustrative, calligraphic, and typographic styles, while also revealing its similarities and distinctions with the disciplines of calligraphy and typography. In the practical section, lettering designs were developed based on the musical identities of female artists from different music genres, and the design processes were analyzed through applied methods. As a result of this research, the term "lettering design" is proposed as a conceptual and terminological contribution to the Turkish design literature.
Grafik tasarım ve farkındalık ilişkisi
Bu tez çalışması, grafik tasarımın farkındalık yaratma sürecindeki rolünü incelemektedir. Grafik tasarım yalnızca estetik bir araç olmanın ötesinde, toplumsal bilinç oluşturma gücüne sahip etkili bir iletişim biçimi olarak ele alınmaktadır. Çalışma kapsamında grafik tasarım ve farkındalık kavramları tanımlanmış; bu iki kavramın tarihsel süreç içerisindeki etkileşimleri hem geçmişten hem de günümüzden örneklerle analiz edilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, grafik tasarımın bireyleri harekete geçirme, düşünsel dönüşüm sağlama ve toplumsal etki yaratma potansiyeli ortaya konmuştur. Araştırma bulguları doğrultusunda özgün bir farkındalık projesi geliştirilerek uygulamaya aktarılmış ve grafik tasarımın farkındalık yaratmadaki somut etkisi test edilmiştir. Çalışmanın sonunda, bu alandaki etkinin sürdürülebilir biçimde artması için grafik tasarım eğitimi ve uygulamalarına yönelik öneriler sunulmuştur.
Grafik romanda göç teması üzerine bir inceleme Shaun Tan'ın the Arrival eseri ve göçün görsel temsili
İnsanlık, tarih boyunca yaşadığı olayları gelecek kuşaklara aktarmak ve duygularını ifade etmek amacıyla sanatı bir anlatım aracı olarak kullanmıştır. Görsel sanatlar içerisinde yer alan ardışık anlatım biçimi, günümüzde grafik roman ve çizgi romanların temelini oluşturur. Bu anlatım türü, olayları estetik bir yapı içinde sunarken alıcıya düşünsel boşluklar bırakır ve onu anlatının aktif bir katılımcısı haline getirir. Özellikle savaş, göç, yabancılaşma gibi toplumsal ve bireysel kırılma anlarında bu anlatım, izleyicinin duygudaşlık kurmasını kolaylaştırır. Bu çalışmada, Shaun Tan'ın The Arrival adlı grafik romanını sembolleşen imgeler, karakterler, mekânlar ve anlatı yapıları üzerinden nitel araştırma yöntemleri, göstergebilimsel yöntemle çözümleyerek, göç deneyiminin grafik romanlardaki sanatsal temsilini ortaya koymak amaçlanmıştır. Sembolleşen imgeler, karakterler, mekânlar ve anlatı yapıları üzerinden göç deneyiminin grafik romanlardaki sanatsal temsili değerlendirilmiştir. Bu bağlamda temel araştırma sorusu, "Grafik roman, göç ve savaş gibi toplumsal olguların temsili açısından nasıl bir anlatı gücüne sahiptir?" olarak belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, grafik romanların yalnızca estetik bir anlatı türü olmadığını; aynı zamanda toplumsal belleği görsel olarak kayıt altına alan ve izleyiciyle duygusal bir bağ kuran güçlü bir sanat formu olduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın, sanat ile toplumbilim arasında köprü kurarak grafik romana yönelik akademik ilgiyi artırması ve bu alanda yapılacak yeni araştırmalara zemin hazırlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler: Grafik roman, Göç, Savaş, Göstergebilim, Ortak bellek
İşitme engelli çocukların dil gelişimi için interaktif eğitim materyali tasarımı
Bu tez çalışması, işitme engelli çocukların dil ve algı gelişimindeki eksikliklerini gidermek için, görsel eğitim yöntemleri ve mobil teknolojilerden yararlanmanın öğrenmeye katkısını sorgulamaktadır. Yapılan araştırmada, işitme engelli bireyler için oluşturulan sözlük ve eğitim kitaplarının görsel iletişim açısından göz ardı edildiği saptanmıştır. İşaret dilinde çok önemli bir yere sahip olan dudak, mimik ve beden hareketlerinden yoksun olarak, tek kare fotoğrafla öğretmeye çalışan bir yöntem yetersizdir. İşaret dili eğitim sorunlarının çözümüne yönelik; görsel iletişim ve görsel algı kuramları doğrultusunda oluşturulan Mobil Görsel Sözlük tasarımının, iki boyutlu pdf sözlük ve kitaplardan daha yararlı olacağı öngörülmektedir. Çalışmanın ilk bölümünde mağara çizimlerinin zamanla nasıl sembollere ve ses kümelerine dönüştüğünü gösteren alfabenin evrimi ve görsel iletişimin tarihsel arka planı analiz edilmiştir. Retorik, Göstergebilim ve Görsel algı kuramlarının işaret diliyle olan ilişkisi sorgulanmıştır. İkinci bölümde, işitme engelliler için uygulanmış ve uygulanmakta olan eğitim yöntemleri incelenerek alan bilgisi oluşturulmuş ve temel sorunlar saptanmıştır. Elde edilen verilerle, Alfabedeki her bir harf için bir kavram, tipografik dışavurum yöntemiyle tasarlanmış ve etkileşimli mobil sözlükte kullanılmak üzere animasyon haline getirilmiştir. Ayrıca sözcüğün, işaret dilindeki kullanımı canlı modelin dudak, mimik ve beden hareketleriyle videoya alınarak, mobil uygulama için hazırlanmıştır. Türkçe İşaret Dili (TİD) parmak alfabesi sayısal font tasarımı yapılarak, bilgisayar ve bilişim ortamındaki işaret dili font eksikliğimiz giderilmiştir. Son olarak, mobil ve bilişim teknolojilerine uyumlu, çoklu ortam öğeleriyle zenginleştirilmiş, Türkçe İşaret Dilini ve sözcük dağarcığını geliştirmeyi amaçlayan bir Görsel İletişim Sözlüğü tasarlanmıştır. TİDGİS adı verilen etkileşimli mobil sözlük uygulaması, bilişim ortamlarında ve android sistemde test edilmiştir. Anahtar Sözcükler: İşitme Engelli, Görsel İletişim, Eğitim, Mobil Sözlük, Grafik Tasarım
21. yüzyıl postmodernizmi bağlamında çevresel grafik tasarım ve kamusal enstalasyon
Çağımızda, çevresel grafik tasarım ve kamusal enstalasyon pratiğindeki çeşitlilik ve dinamizm, konuyu merkezi ve ilham verici bir noktaya taşımıştır. Bu bağlamda, dijitalleşmenin getirdiği yeni anlatı yöntemleri ve siber kültürün küresel etkileri, kamusal alanda sanat, tasarım ve toplum karşılaşmalarını yoğunlaştırmıştır. Postmodernizm ve çağdaş kültürel dinamiklerle birlikte kamusal enstalasyonun interdisipliner bir rotada ilerlemesi sonucu kamusal enstalasyon çevresel grafik tasarımın içerisine dâhil olmuştur. Kentler, heterotopik anlamda çok sesliliği temsil eden, estetik potansiyeli olan ortamlardır. Kentsel tasarım, urbanizmden kamusal enstalasyona kadar çok geniş bir spekturumda ilerler. Kent, yaratıcı stratejiler için sınırsız özgürlük alanları sunar. Bu potansiyel, kentleri büyük ölçekli yaratıcı temsiller ve enstalasyon sanat türü için olanaklı, devasa birer tabula rasa haline getirmiştir. Dolayısıyla "21. Yüzyıl Postmodernizmi Bağlamında Çevresel Grafik Tasarım Ve Kamusal Enstalasyon" başlıklı bu tez çalışmasında, çevresel grafik tasarım, dijital temsil, postmodern sanat, tipografi ve metin temelli sanat arasındaki ilişki ve etkileşime odaklanılarak kamusal enstalasyon olgusuna çağdaş bir değerlendirme getirilmiştir. Bu bağlamda, Sheila Levrant de Bretteville, Jenny Holzer, Krzysztof Wodiczko, Tony Cokes, olmak üzere interdisipliner bir vizyonla kamusal enstalasyon üreten ve neo-avangard olarak tanımlanabilecek sanatçı ve tasarımcıların üslûpları ve örnek yapıtları incelenmiştir. Yanı sıra, bu tezin kavramsal ve kuramsal gelişimine paralel bir şekilde tezin bir bölümü olarak ve gaslighting olgusundan yola çıkarak 'Things Inside Me / Gaslighting' adlı kamusal enstalasyon projesi çevresel grafik tasarım vizyonuna göre geliştirilmiş ve gerçekleştirilmiştir.
İletişim biçimi olarak bilgigrafi ve süreçleri
Tarih boyunca güç ve zenginlik anlamı taşıyan bilgi, günümüzde hızına ve yoğunluğuna yetişilemeyen ve kontrol edilmesi gereken bir duruma ulaşmıştır. Bilgiye erişimin hızlanması ve yöntemlerin çeşitlenmesi daha çok bilgi sahibi olunduğu anlamına gelmemektedir. Çağımızın en büyük sorunlarından biri düzenlenmemiş bilgi ve onun getirdiği karmaşa olarak karşımıza çıkmaktadır. Bilginin tasarlanması tam da bu nedenle bir gerekliliktir ve bilgigrafi tasarımı bu konuda tasarımın gücüyle imdada yetişmektedir. Bilginin hızlı, etkin ve akılda kalıcı olabilmesi için tasarlanan bilgigrafilerin önemi gün geçtikçe artmaktadır. Bu çalışma bilgigrafilerin ne olduğu ve nasıl tasarlanacağı konusunda bir araştırma ve öneri niteliğindedir. Tez çalışmasının ilk bölümünde bilgi ve bilgigrafinin ne olduğu ve bilgigrafilerin tarihi detaylıca incelenmiştir. İkinci bölümde bilgigrafinin üretimine dair yöntemler ve yeni açılımları araştırılmış, örneklerle detaylandırılmıştır. Üçüncü bölümde görsel iletişim ve görsel tasarım öğeleri bakımından bilgigrafi irdelenmiş, temel prensipler ve grafik tasarım ilkeleriyle bilgigrafi tasarımı ele alınmıştır. Son bölümde ise bilgigrafi tasarımının nasıl yapılacağı sorusuna cevap verecek nitelikte bir tasarım önerisi üretilmiştir.
Üç boyutlu tipografide malzeme kullanımının görsel anlatıma etkisi
Bir grafik tasarım çalışmasını oluşturmada pek çok farklı yöntem vardır. Tipografik yöntemleri mesajı kullanmak ve onları doğru ifade edecek şekilde boyutlandırmak, bunlardan bir tanesidir. Bu araştırma, tipografinin alışılagelmiş yüzey tasarımlarından farklı bir şekilde, üç boyutlu düşünmenin tasarımda ne gibi etkilere sahip olacağını ve katkı sağlayacağını anlamak adına yapılmıştır. Tipografinin, ihtiyaç duyulduğunda mesajı doğru iletme amacını gerçekleştirmek için farklı malzemelerden ya da mekânın sunduğu olanaklardan yararlanarak boyutlandırılması ile alternatifli tasarımlar yapılabileceğinin üzerinde durulması gerekliliğini hedeflemiştir. Çalışmada tarihsel anlamdan çok, sözel-görsel anlam bütünlüğü üzerinde durularak değerlendirmeler yapılmıştır. Bu araştırma, üç boyutlu tipografi konusunda okuyucusuna ve tasarımcıya genel bir bakış ortaya koymaktadır. Araştırma boyunca, konuya ait önemli tasarımcı ve öğrencilere ait boyutlandırılmış tipografik tasarım örneklerine yer verilen görseller aracılığıyla, yine tasarımcı-öğrenci kitlesine tasarım alanına dair farklı bir anlayış gösterilmeye çalışılmıştır. Araştırma aynı zamanda lisans eğitim düzeyindeki öğrencilerle, konu ile ilgili derste yapılan çalışmaları da içermektedir. Amacı, herhangi bir grafik tasarım öğrencisine tipografiye farklı bir boyuttan bakılabileceğine dair bir başlangıç sağlayabilmek aynı zamanda tasarım derslerinde ve mezuniyet sonrası tasarımcı olarak çalışılacak ortamlarda gerekli olan farklı bakış açısı ihtiyacını karşılayabilmektir. Anahtar Sözcükler: Tipografi, Üç boyutlu tipografi, Sözel-görsel eşitlik, Sözel-görsel zıtlık
Grafik tasarımda kavramsal fotoğraf; sosyal sorumluluk afişleri üzerine bir inceleme
Grafik tasarım ve kavramsal fotoğraf güçlü göstergesel mesajlarla bezeli, fikrin biçimden önce geldiği görsel iletişim alanlarıdır. Kavramsal fotoğraf kurgulanabilme, manipüle edilebilme, çoklu mesaj üretebilme özellikleriyle grafik tasarım ürünlerinde mesajın daha güçlü iletilmesini sağlayabilmektedir. Sosyal sorumluluk projeleri için yapılan afiş tasarımları fotoğrafın yoğun olarak kullanıldığı alanlardır. Bu sebeple araştırmanın son bölümünde sosyal sorumluluk projeleri için yapılan afiş çalışmaları incelenmiştir. Kavramsal fotoğraf, mesajları daha anlaşılır kılabilmesi bakımından tasarımda kullanılan önemli bir görsel iletişim alanıdır. Elbette ki sosyal sorumluluk projeleri için yapılan tasarımlardaki önemi daha da büyüktür. Sosyal sorumluluk tasarımlarının değerli bir misyonu vardır, bu misyon tüm canlılar için daha yaşanır bir dünya oluşturabilmek adına, yapılan uygulamalar aracılığıyla, toplumda var olan sosyal sorunlar konusunda farkındalık oluşturulmasına ve bu sorunların çözümüne yardım etmektir. Bu konuda yapılan çalışmalarda yüzeysel, sıradan, kalitesiz, şiddet içeren, hedef gösteren, yanlış ve olumsuz mesajlar verecek biçimde kurgulanan fotoğrafların kullanılması sadece anlam aktarımında hatalara sebep olmaz, aynı zamanda izlenmeme ve kanıksanma sorununu ortaya çıkarır. İyi kurgulanmış, hem görsel hem de kavramsal bakımdan güçlü, yenilikçi, izleyici ile etkileşim kuran fotoğraflar afişin izlenebilme süresini uzatır, kişi ile görsel arasındaki iletişim kanallarını açık tutar, mesaj hakkında düşünmeye teşvik eder. Tez çalışmasının son bölümünde incelen afiş konuları sosyal sorumluluk proje çalışmaları içerisinden seçilmişlerdir. Bu konuların seçilmesindeki sebepler, tüm dünyayı ve toplumsal yaşamı yakından ilgilendirmesi, yasalarla korunuyor olmasıdır. Uygulama çalışmaları da seçilen bu konular temel alınarak oluşturulmuştur.
Bir görsel iletişim aracı olarak tipografi ve imgesözler
Yazı, keşfedildiği dönemden günümüze bir iletişim aracı olarak insanın en yaygın biçimde kullandığı malzemelerden biridir. Biçiminde barındırdığı sembolik tavrı zaman içerisinde kaybeden yazı, zamanla sadeleştirilmiş ve günümüzde kullandığımız biçime kavuşturulmuştur. Görsel iletişimin temel unsurlarından biri olan yazıyı, estetik ve işlevsel biçimde kullanarak iletişim mesajlarını oluşturan grafik tasarımcılar ise, tipografi disiplininden yararlanarak yazıyı geleneksel ve çağdaş farklı birçok biçimde görselleştirmekte, yazıyı bir sanat hâline getirmektedir. Bu çalışmanın özünde, okunabilir bir malzemenin aynı zamanda görünebilir bir biçime dönüştüğü imgesözlerin ne olduğu, hangi alanlarda kullanılabileceği ve nasıl tasarlanacağı üzerine araştırma ve öneriler sunulmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde iletişim, görsel iletişim, grafik tasarım ve grafik anlatım dilleri hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde imge kavramı araştırılmış, grafik tasarım bağlamında imgenin kullanımı ve yazı ile olan ilişkilerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde yazının tarihi süreci incelenmiş, tipografik imge tanımlanmıştır. Sanatçı ve tasarımcıların postmodern tipografik yaklaşımlar ile ortaya koyduğu eserler örneklerle sunulmuş ve imgesözler detaylı şekilde irdelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise on farklı imgesöz tasarımı, eskiz sürecinden bir grafik ürün yüzeyinde görselleştirilmesine kadar olan tüm süreç detaylı şekilde aktarılmış, imgesöz tasarımı adına kaynak bir rehber hazırlanmıştır.
Yapay zekâ ve yaratıcılık ilişkisinde karakter tasarımları
Yapay zekâ yaratıcı olabilir mi? Yapay zekâ günümüze kadar olan süreçte sinemaya ve edebiyata ilham kaynağı olmuş son yıllarda ise yaratıcılık gerektiren alanların bir parçası haline gelmeye başlamıştır. Bu araştırma kapsamında yapay zekânın yaratıcılık barındırıp barındırmadığı karakter tasarımı özelinde araştırılmış ve bir uygulama projesi üzerinden ortaya konmuştur. Çalışmada yaratıcılık kavramı yapay zekânın karakter tasarımı özelindeki potansiyelinin sorgulanması adına önemli görülmüştür. Yaratıcılığın sorgulanması için farklı içeriklerdeki veri setleri kullanılarak deneyler yapılmıştır. Deneylerin sonucunda insan-yapay zekâ iş birliği deneyimlenmiş, yapay zekâ ile yapılabilecek karakter tasarımları farklı mecralarda uygulanarak yapay zekânın ilham verici olduğu kabul edilmiştir. Yapay zekânın karakter tasarımına olan etkisi sadece yaratıcılık özelinde değil, teknik (karakter hareketlendirmeleri) ve sosyal etki (kullanıcı ve karakter iletişimi) çerçevesinde de incelenmiştir. Yapay zekâ aracılığıyla karakterlerin karmaşık motor becerileri esnek ve doğal bir şekilde gerçekleştirilebilir (Motion Intelligence), cümleler karakter hareketlerine çevrilebilir (JL2P), iki boyutlu statik görüntüler hareketlendirilerek üç boyutlu bir etki (Photo Wake-Up: 3D) yaratabilmektedir. Karakterlerin kullanıcılarla olan ilişkisini değiştirecek gelişmeler karakter ve kullanıcı etkileşimi bölümünde ele alınmıştır. Yapay zekâ destekli sanal karakterler etkileşimsiz karakterlerin önüne geçerek, kullanıcıları birçok yönden etkisi altına almaya başlamıştır. Araştırmanın uygulama projesi bölümünde, yapay zekânın sınırlarını ve potansiyelini keşfetmek amacıyla bir proje tasarlanmıştır. Kadına olan şiddetin artarak devam etmesi konuya ilişkin daha fazla farkındalığa ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Projede yapay zekânın kadın şiddetine karşı farkındalık yaratabilecek görseller ortaya koyabileceği görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Yapay zekâ, Yaratıcılık, Karakter Tasarımı.
Türkiye'de grafik tasarım bağlamında meslek etiğinin incelenmesi
Her mesleğin kendine özgü bazı ortak kuralları bulunmaktadır. Bu ortak kuralların oluşumu, o toplumun ve mesleğin zaman içinde geliştirdiği ahlak anlayışı ve örgüt kültürü ile ilgilidir. Etik, bu ahlak anlayışı ve örgüt kültürünü sürekli sorgulayarak daha iyiyi arama aşamasında devreye girer. Meslekler özelinde bu işi üstlenen meslek etiğidir. Tasarım alanında etik sanıldığı gibi intihal ve tasarlanan ürün ile sınırlı değildir. Aksine, tasarım sürecinin her aşaması etiğin kapsamına girer. Bu araştırma, Türkiye'de grafik tasarım alanında meslek etiğinin durumunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda öncelikle etik ve tasarım ile ilgili temel kavramlar araştırılmış ve paylaşılmıştır. Daha sonra tasarım alanı ile ilgili 3 farklı dalda araştırma yapılmıştır. Öncelikle Türkiye'de ön lisans ve lisans grafik tasarım eğitiminde mesleki etik derslerinin olup olmadığı araştırılmıştır. İkinci olarak meslek etiği ile ilgili bir anket hazırlanmış ve tasarımcıların etik konusundaki görüşleri paylaşılmıştır. Son olarak etik tasarım alanında öne çıkan veya bu alanda üretim yapan tasarımcılarla görüşmeler yapılmış ve konuyla ilgili ortak çıkarımlar paylaşılmıştır. Ayrıca araştırma sonucunda elde edilen bilgiler doğrultusunda tasarımda etik bir manifesto ve rehber kitapçık tasarlanarak yayımlanmıştır.
1928-1938 yılları arası Harf Devrimi'nin Türk grafik tasarımına yansımaları
Türkçe, Ural Altay dil ailesine, Arapça ise Hami-Sami dil ailesine mensup; yapısal özellikleri ve kullanımı açısından uyumlu olmayan iki dildir. Arap dil sistemi, Türkçe için yeterli ve uygun olmadığı gibi, Türkçe'ye Arapça ve Farsça'dan dahil olan kelimelerin okunabilmesi için de Arapça'nın dil yapısının öğrenilmesi mecburiyetini doğurmuştur. Bir yanda Selçuklular ve Anadolu Beylikleri döneminden başlayarak kendi doğal akışı ve gelişmesi içinde yol alan Türkçe'nin yoğun olduğu konuşma dili; diğer yanda bu dilden ayrı Arapça ve Farsça'nın ağırlığı ile oluşan Osmanlıca'nın kullanımı XV. yüzyılda kargaşaya sebep olmuştur. Alfabe ve dil konusundaki bu sorun Tanzimat döneminde başlayan batılılaşma hareketleriyle gündeme gelmiş, Meşrutiyet döneminde bazı çalışmalar yapılsa da Cumhuriyet döneminde net bir sonuca ulaşmıştır. 1928 yılının 1 Kasım gününde, Latin kökenli yeni Türkçe alfabenin ilanı ve sonraki birkaç yıl içerisinde Türk dili üzerine yapılan çalışmalarla, köklü bir değişim ve yenileşme sağlanmıştır. 1928-1938 yılları arası Harf Devrimi'nin Türk grafik tasarımına yansımalarını araştıran bu çalışma, Türk grafik tasarımının tarihsel izleri ve Osmanlı İmparatorluğu son döneminde yapılan grafik çalışmalar temelinde, Harf Devrimi'nin ilk on yılında üretilen grafik çalışmaları ve yeni alfabenin kabulünün bu çalışmalara olan etkisini tespit etmeye çalışacaktır. Birinci bölümde Harf Devrimi'nin nedenleri, gerçekleşme süreci ve kanunlaşması ile sonuçları açıklanmıştır. Osmanlı'nın yüzünü Batı'ya döndüğü Tanzimat döneminde gündeme gelen alfabe konusunda, Tanzimat ve II. Meşrutiyet dönemlerinde yapılan tartışma ve girişimlerin neler olduğu anlatılmıştır. Bu dönemlerde yapılan çalışmalarla sonuçlandırılamayan alfabe değişikliğinin, Cumhuriyet döneminde farklı görüşlerce tartışılması, devlet eliyle yapılan kapsamlı çalışmaları, Latin kökenli yeni Türkçe alfabenin kanunlaşması ve sonrasında gerçekleştirilen adımlar bu bölümde anlatılmıştır. İkinci bölümde, Türk grafik tasarımının temelini oluşturan çalışmalardaki grafik yaklaşımlar ve bu alandaki öncü isimler; bu isimlerin grafik çalışmalarında gözlemlenen Batı sanat akımlarının etkisi; dönemin basın ortamı ile baskı teknolojisi, tasarım eğitimi ve kültür alanındaki gelişmeler Osmanlı son döneminden Erken Cumhuriyet döneminin ilk yıllarına kadar araştırılmıştır. Geniş coğrafyalarda yüzyıllar boyu hakimiyet süren Türklerin sanat eserlerindeki grafik izlerden başlayarak, Osmanlı dönemi boyunca üretilmiş, bugün grafik tasarım çalışmaları olarak değerlendirebildiğimiz üretimler hakkında bilgi verilmiştir. Dönemin teknolojik, kültürel, sosyal, ekonomik vb. yapısı bağlamında ele alınan grafik ürünler, biçim ve içerik yaklaşımları ile anlatılmıştır. İkinci bölümün sonunda yeni alfabe kullanımına hazırlık/alışma sürecinde eski ve yeni harflerin birlikte kullanıldığı çalışmalar saptanmaya çalışılmıştır. Afiş, ilan, kurumsal kimlik, gazete, ambalaj/etiket, kitap ve dergi kapağı gibi çalışmalar, Harf Devrimi öncesinde Osmanlıca'nın yanı sıra farklı dillerin de (Fransızca, Ermenice, Rumca vb.) uygulandığı örnek görsellerle anlatılmıştır. Devrimin hemen öncesinde ve gerçekleştirildiği ilk yılda ise eski ve yeni harflerin birlikte kullanıldığı (Osmanlıca-Türkçe) grafik çalışmalar görselleri ile anlatılmıştır. Üçüncü bölümde, 29 Ekim 1923 tarihinde değişen rejimin getirdiği yenilikler ve 1 Kasım 1928 tarihinde kanunlaşan yeni Türk alfabesinin grafik tasarım yaklaşımları ve konuları üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Latin kökenli Türkçe harflerle üretilen grafik tasarım çalışmaları içerik ve biçim yönleriyle üçüncü bölüm içerisinde araştırılmış ve saptanmaya çalışılmıştır. Yapılan araştırma ve incelemeler sonucu, Osmanlı son döneminden, yeni alfabenin kabul edilişi ardından geçen ilk on yıl kapsamında (1928-1938) yaşanan siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel dönüşümlerin ışığında, grafik tasarım çalışmalarının içerik ve görsel malzemesinin nasıl şekillendiği sorusu cevaplandırılmaya çalışılmıştır. Üretilen tasarımların genel özellikleri ve ele aldıkları temalar çerçevesinde; modernleşme ve millileşme etkileri gözlemlenmiştir. Yeni harflerle üretilen grafik çalışmaların yalınlaştığı ve modernleştiği böylelikle akılda kalıcılığının arttığı gözlemlenmiştir. Osmanlı dönemi çalışmalarında uzun metinlerden oluşan ve görselin az kullanıldığı ya da hiç kullanılmadığı çalışmalara göre daha fazla görsele, daha az yazıya yer verilerek dikkat çekici grafikler üretildiği gözlemlenmiştir. Alfabe değişikliği ile sağdan sola olan yazı düzeninin soldan sağa değişmesi ve yeni harflerle okuma yazmanın kolaylaşması, grafik çalışmaların algılanmasını da arttırmıştır. Çalışma yöntem olarak, belge ve arşiv incelemesine dayanmaktadır. Görsel ve yazılı veri toplama aşamasında, gazeteler ve dergilerde yer alan makaleler, yazılar, bazı haber ve reklamlar, resmî belgeler, kitaplar, fotoğraflar, dijital belgeler, akademik tartışmalar, betimsel analiz ve yorumlardan yararlanılmıştır. Çalışmanın, alan üzerine araştırma yapan akademisyenler, araştırmacılar, tasarımcılar, öğrenciler için literatüre kaynak sağlaması ve döneme kapsayıcı bir bakış sunması amaçlanmaktadır.
Grafik temel eğitimi: Grafik sanatlar bölümü için özelleştirilmiş temel sanat eğitimi önerisi
Sanat ve tasarım fakültelerinin lisans programlarının birinci ve ikinci yarıyıllarında yer alan Temel Sanat Eğitimi ya da Temel Tasarım dersleri, lisans eğitimine henüz adım atmış öğrencilerin sanat ve tasarım kavramlarıyla tanıştığı derslerdir. Görsel iletişim dilini anlamayı ve kullanmayı öğretmesi bakımından hazırlık eğitimine benzetilebilecek bu yoğun eğitim, geleceğin sanatçı ve tasarımcı adayı olan öğrencilerin, öğrenim hayatları boyunca bölümlerine dair alacakları diğer tüm dersler için altyapı oluşturmayı hedefler. Lisans ve kimi öğrenciler için lisansüstü eğitimlerinin temelinin atıldığı bu dersler, üzerine inşa edilecek diğer mesleki bilgilerin doğru ve kalıcı olması için sağlam bir zemin oluşturmayı amaçlar. Bu zemindeki eksiklikler ya da aksaklıklar, üzerine konulacak eğitimin de aksamasına neden olabilir. Bu nedenle temel eğitim dersleri, sanat ve tasarım bölümlerinin üzerinde dikkatle durulması gereken derslerindendir. Teknoloji, bilişim faaliyetleri ve sosyal alışkanlıklardaki değişimlerin hızla ve derinden etkilediği grafik tasarım sektörü, bu değişimlere aynı hızda tepki verebilen bir eğitime ihtiyaç duyar. Bu tepki, birçok grafik bölümünün ders programlarına son yıllarda dahil edilen etkileşim tasarımı, hareketli görüntü tasarımı, medya analizi, web tasarım, veri görselleştirme, oyun arayüzü tasarımı, çoklu ortam tasarımı ya da dijital modelleme gibi derslere bakılarak kolayca görülebilir. Temel eğitim derslerinin grafik eğitimindeki bu dinamik yapılanmaya ne ölçüde cevap verdiğini, içerik ve yöntemlerinde ekleme ya da değişikliklere ihtiyaç duyup duymadığını incelemek ve güncelliğini korumasını sağlamak, grafik eğitiminin bütünlüğü ve başarısı için oldukça önemlidir. Anahtar Sözcükler: Grafik Eğitimi, Grafik Temel Eğitimi, Grafik Sanatlar, Grafik Tasarım, Temel Sanat Eğitimi, Temel Tasarım Eğitimi
Etkileşimli tipografinin verilen mesaja etkisi ve bir uygulama örneği
Robert Bringhurst tipografiyi "okuyucuyu yazıyı okumaya davet eden, yazının anlamını ortaya çıkartan, yazının düzenini belirginleştiren, yazıyı diğer görsel elemanlara bağlayan ve uygun okuma koşulları oluşturan tasarım" biçiminde tanımlamıştır. Tasarımcı elindeki bu malzemenin gücü ile, çağrışım ilişkilerinin, görsel özelliklerinin bilincine vararak çözüm geliştirmelidir. Tasarlanmış yazı olarak tanımlanan tipografi, pek çok alfabede ortak yöntemlerle grafik tasarımın önemli elemanlarından biri olarak görülmektedir. Okuma–anlama–harekete geçme düzeyinde izleyicisi ile etkileşim içinde olan tipografi, tasarımcının senaryosu, izleyicinin katkısı doğrultusunda, biçimsel ve anlamsal değişimlerle açık, yeni iletişim yolları oluşturmaktadır. Kâğıt üzerine basılmış tipografik bir tasarım, tasarımcının kurgusu doğrultusunda, sadece okunmak için değil, "deneyimlenmek" için de tasarlanabilmektedir. Etkileme ve etkilenme eylemi dijital ortamların dışında, basılı sayfalarda harfler ve cümleler aracılığı ile yeni deneyimler sunabilmektedir. Etkileşim, tipografik tasarımı görsel ya da anlamsal olarak yönlendirdiği, değiştirdiği kadar tipografik tasarımın da etkileşimi yönlendirmekte, kimi zaman bireyin hareketinin rotasını belirleyebilmektedir. Etkileşimin ve tipografinin karşılıklı paslaştıkları bu sahada, tasarımcının fikrini kimi zaman izleyici ortaya çıkarmakta, içeriği kendi seçkisi doğrultusunda yorumlamaktadır. Tasarımcının mesajı verebilmek için elindeki en güçlü malzemelerden biri olan tipografiyi kullanarak izleyicisini oyununa davet edebilmekte, fiziksel etkileşim boyutunu kendi sahasına taşıyabilmekte ve iletişim kanallarının çeşitlenmesine ve oluşmasına sebebiyet verebilmektedir.
Bir reklam afiş ögesi olarak etkin negatif alan tasarımı
Grafik tasarımda geçmişten günümüze kadar negatif alanın etkin kullanıldığı birçok tasarım, içinde oluşturmuş olduğu anlam ile ilgi çekiciliğini ortaya koymaktadır. Tasarımda farklılaşmayı sağlayan bir ögenin sayfa üzerinde nasıl konumlandırıldığı ile açıklanan tasarım alanının yorumudur. Grafik tasarım ürünü olan reklam afişlerinde negatif alan tasarım ögesi olarak kullanılması kavramsal ve anlamsal olarak çok daha güçlü iletişim kurmak için tasarımcılara özgün ve yaratıcı anlatımın elverişliliği üzerine yol gösterebilmektedir. Negatif alan ile tasarımda kullanılan ögelerin yarattığı kaostan kaçınılarak hedef kitlenin algılama hantallığı ekarte edilerek etkin ve sağlıklı iletişim hedeflenir. Negatif alan, reklam afişinde kullanıldığı takdirde hedef kitlede etkisi düşünülmüş algısı yaratmasının yanı sıra kaliteli hizmet veya kaliteli ürün tasarımı etkisi oluşturabilmektedir. Negatif alan, tasarım elemanı olarak görüldüğünde afişte bütünlük hiyerarşisi sağlayacaktır. Tasarım eğitiminden geçmemiş bir göz negatif alanı gelişigüzel kullanmaya yatkındır; fakat pek az tasarımcı negatif alanı diğer tasarımlardan ayrıştırmak için güçlü bir tasarım ögesi olarak kullanmaya çalışır. Anahtar Sözcükler: Negatif Alan, Beyaz Alan, Pozitif Alan, Reklam Afişi, Dış Mekân
Türkiye'de sosyal medya reklamları ve kullanılan fotoğrafların grafik tasarım açısından incelenmesi
Reklam, ürün ya da hizmetin satın alınmasını ya da markanın imajını güçlendirmesini sağlayan bir iletişim faaliyetidir. Pazardaki rekabet koşulları gün geçtikte güçleşmekte, markalar hedef kitlelerini etkileyebilmek ve rakiplerini geride bırakmak için reklamlardan daha fazla yararlanmaktadır. Web 2.0'ın hayatımıza girmesiyle birlikte internet ve akıllı telefonlara kullanımının hızla yaygınlaşması, reklamcılık pratikleri üzerinde büyük etki yapmış ve bu pratikleri dönüştürmeye başlamıştır. Dijital medya ve dijital medyanın bir unsuru olan sosyal medya, insan hayatında önemli bir yer edinmiş gündelik yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Sosyal medya reklamları etkileşimli, düşük bütçeli, kolay hedeflenebilir ve ölçümlenebilir, hızlı yayınlanabilir ve yayın sırasında düzenlenebilir olması ile markalar için bir fırsat haline gelmiştir. Türkiye'de sosyal medya reklam yatırımları her geçen gün artmakta, kullanıcılar gün içinde bu platftormlarda, küçük büyük yüzlerce işletme tarafından yapılmış sosyal medya reklamları ile karşılaşmaktadır. Bu reklamlar birçok açıdan geleneksel medyada yayınlanan reklamlardan farklı olup, reklamcılığın yeni terimler kazanmasını sağlamıştır. Çalışmada Facebook ve Instagram'ın doğasını anlamak, bu platformlarda yayınlanan reklamları grafik tasarım açısından incelemek, reklam fotoğraflarının nasıl seçildiğini, kullanıldığını ve reklama yerleştirildiğini anlamak amaçlanmıştır. Türk Hava Yolları, Pegasus Hava Yolları ve Anadolu Jet markalarının Facebook ve Instagram'da yayınladığı sponsorlu ve organik paylaşımları inceleyecek bu çalışmada diğer sosyal medya platformları kapsam dışı durumdadır. Ayrıca konu ile ilgili kitaplar, makaleler ve tezlerin incelenmesi, ardından analizlerde incelenen grafik tasarım ürünlerinin; renk, tipografi, sayfa düzeni ve görsel öğeler açısından betimlenerek çözümlenmesi hedeflenmiştir. Bu çalışmada, ilk bölümde reklam, ardından dijital medyada reklam konuları incelenmiş, ikinci bölümde daha derine inilerek sosyal medya ve sosyal medya platformları olan Facebook ve Instagram irdelenmiş, bu platformlar hakkında araştırmalar yapılmış, bu ortamlardaki reklamların reklam modelleri ve teknik özellikleri açıklanmaya çalışılmıştır. Son bölümde daha biçimsel konular araştırılarak, Facebook ve Instagram reklamlarındaki sözel ve görsel bileşenler sınıflandırılmış; Türk Hava Yolları, Pegasus Hava Yolları ve Anadolu Jet markaları örnekleminde Facebook ve Instagram reklamları ve bu reklamlarda kullanılan fotoğraflar, grafik tasarım ilkelerine uygunluğu açısından analiz edilmeye çalışılmıştır. Facebook ve Instagram'ın, yayınlanacak reklamlarda kullanılan fotoğraflar ile ilgili fikirsel ve biçimsel bazı tavsiyeleri bulunulmuş, reklamların daha fazla ilgi çekmesi ve hedef kitlede istenilen davranış değişikliklerini yaratabilmesi için yapılması gerekenler irdelenmeye çalışılmıştır. Çalışmada yapılan analizler sonucunda; sıklıkla mobil cihazlardan görüntülenen bu reklamlarda, kullanıcıların dikkatini çok hızlı bir şekilde çekme amacı ile ilgi çekici fotoğraflar, sayfa düzenleri, renkler ve tipografi kullanılması gerektiği ortaya çıkmıştır. Facebook ve Instagram reklamları incelenen üç havayolu markasının farklı reklam stratejileri yürüttüğü, yayınladıkları reklamların biçim, fikir, ilettiği mesaj ve marka imajına katkısı açısından farklı olduğu belirlenmiştir.
Bilimde grafik anlatı: Botaniğin görsel dili olarak illüstrasyon
Antik çağlardan beri, bilim ile dünyayı tanımaya ve öğrenmeye çalışan insan, öğrendiklerini aktarmak ve iletişim kurmak için yollar arar. Görsel anlatı, dilin sınırlarının dışına çıkarak, bu iletişim boşluğunu doldurur. Bilimi görseller aracılığıyla anlaşılabilir kılmada görsel iletişimin ve bilimsel illüstrasyonun faydası büyüktür. Bi-limsel bilginin sözsel ifadesinde ortaya çıkan karmaşa, bilimsel illüstrasyonlarla en aza indirilmektedir. Bu tez çalışmasında bilimsel illüstrasyon ve görsel dili, botanik özel-inde incelenmiş, Kültürpark için bir botanik illüstrasyon projesinde uygulanmıştır. Araştırmanın ilk bölümünde, bilim ile sanat ve tasarım ilişkisi irdelenmiştir. Sanatın bilime olan katkısı ve işbirliği ortaya konmaya çalışılmıştır. Gelişim sürecinde tasarım disiplinleri ve grafik tasarım özelinde bilimle işbirliği irdelenmiştir. Kolektif bir çalışma disiplini olan bilimsel illüstasyonun tanımı ortaya konmaya çalışılmış; tarihsel süreçteki gelişimi ana hatları ile ele alınmıştır. Bilimsel illüstrasyonun tarihsel süreci çok geniş olduğundan daha genel bir bakışla ele alınmıştır. İkinci bölümde botaniğin görsel dili olarak bilimsel bitki illüstrasyonlarının tanımı, tarihi süreci, işlevleri, teknikleri ve Türkiye'deki yeri araştırılmıştır. Botanik illüstrasyonun bilimsel illüstrasyon ve tarihsel süreci içindeki yeri incelendikten sonra; işlevleri ve yapım sürecindeki teknikler örneklerle ortaya konumuştur. Üçüncü bölümde ise uygulama projesi için seçilen Kültürpark'ın, İzmir için kültürel ve kentsel önemi vurgulanmıştır. Kültürpark içerisindeki seçilen bitkiler tanıtılarak; botanik illüstrasyonlarının yapım süreçleri proje örnekleri üzerinden açıklanmıştır. Anahtar Sözcükler: Bilimsel İllüstrasyon, Botanik İllüstrasyon, Grafik Tasarım, İllü-strasyon
Türkiye'deki kurumsal sosyal sorumluluk projelerinin grafik tasarım açısından incelenmesi
Dünya tarihinde yaşanan Sanayi Devrimi, Dünya Savaşları, Büyük Buhran, Soğuk Savaş gibi yaşanan büyük olaylar sonucunda devlet, özel sektör ve toplumların düzenleri değişmiş, aynı zamanda yükümlülükleri farklılaşmıştır. Önceleri sadece sermaye sahiplerine kâr sağlamakla yükümlü olan şirketler değişen düzen sonucunda, toplumun menfaatlerini düşünmeye yönlendirilmiş, sonrasında ise gelişen çeşitlilik ve toplumun farkındalığının artması sonucunda kurumsal sosyal sorumluk kavramı oturmuş olan işletmeler öne çıkmışlardır. Günümüzde gelişen ülkelerde sosyal sorumluluk gerçek anlamıyla özenle uygulanırken gelişmekte olan ülkelerde henüz yeni fark edilip uygulanıyor olsa da popülerliği hızla ilerlemektedir. Kurumsal sosyal sorumluluğun öne çıkması toplumun bilinçlenmeye başlamasındaki en büyük etmen küreselleşmeyle beraber büyüyen tüketim kültürü ve bunun sonucunda çevreye verilen zararın artık açıkça görünür hale gelmesidir. Grafik tasarım matbaanın gelişimi ile kendine büyük bir alan bulmuş, 1950'li yıllarda kapitalist ülkelerde reklamcılık alanında gelişme göstermiş, yaşanan savaşlar sırasında devlet kontrolünde propaganda aracı olarak kullanılmış, gelişen teknolojiyle birlikte farklı mecralara yayılarak disiplinler arası kullanılmaya başlanmıştır. İkinci Dünya Savaşı ardından çıkan öğrenci olayları, çevre kirliliği, insan hakları gibi toplumsal sorunlara sessiz kalmayan tasarımcıların 1964 yılında yayınlamış olduğu ilk First Things First Manifestosuyla sorumluluk sahibi tasarım ve tasarımcı anlayışının gerekliliği öne çıkartılmıştır. Yıllar içerisinde ihtiyaçlar, teknolojik gelişmeler, değişimler, toplumsal sorunlar sonucunda First Things First Manifestoları güncellenmiştir. Öyle ki 2021 yılında çevre kirliliği, iklim değişikliği nedeniyle acil farkındalık yaratmak ve tasarım eğitimi içerisine sosyal sorumluluk derslerinin eklenmesini vurgulayan yeni bir manifesto yayınlanmıştır. Bu bağlamda "Türkiye'deki Kurumsal Sosyal Sorumluluk Projelerinin Grafik Tasarım Açısından İncelenmesi" adlı tez çalışmasında, 21. yüzyılda yaşanan teknolojik ve bilimsel anlamda hızla gelişen ve değişime uğrayan dünyada yaşanan çevre sorunlarının sonuçları göz önüne alınarak, kurumsal sosyal sorumluluk kavramının gelişimi, grafik tasarımda sosyal sorumluluk kavramı ve kurumsal sosyal sorumluluk uygulamaları ele alınmıştır.
Günümüzde kamu spotu uygulamalarında hareketli grafik kullanımının incelenmesi
İnsanların görüntünün hareketini saptama, durdurma merakı tarih bo-yunca kendini çeşitli mecralarda göstermiş, gelişen teknoloji ile beraber iki boyutlu düzlemde; dijital ekranlarda kendine gerçekçi ve özgür bir alan bulmuştur. Geniş imkân sunan bu alan; üretilen içeriklerin teknik anlamda çeşitlenmesini sağlamış, canlandırma tekniklerinin gelişimine neden olmuştur. Tasarımcılar, sanatçılar ve animatörler pek çok materyal ile tekniğin sağladığı olanağı birleştirerek, farklı içeriklerde üretim yapmışlardır. Kitle iletişim araçlarından olan televizyon, ses ve görüntüyü birleştirdiği için bireylerle direkt temas kurmaktadır. Bu nedenle etkilediği ve ulaştığı hedef kitle alanı daha geniştir. Toplumsal sorunları ele alarak, davranış değişikliği amaçlayan kamu spotları, genellikle kapsamlı bir araç olan televizyon ortamı üzerinden hedef kitleye ulaşmaktadır. Doğal kaynakların yok olması, hava, su ve çevre kirliliği gibi güncel ve küre-sel sorun haline gelen çevre sorunları bireyleri ve diğer canlı türlerini olumsuz etkilemekte, geleceği tehdit etmektedir. Araştırma kapsamında ülkemizden ve yurtdışından hareketli görüntü ile üretilen kamu spotları; anlatım şekli ve dili, kullanılan işitsel ögeler, çekim tekniği, kamera hareketi, renk, simgesel anlatım ve tipografi kullanımı açısından ele alınarak örnek incelemesi yapılmıştır. Çevre sorunları için üretilen kamu spotların spesifik bir alanda olmaması ve kamu spotu uygulamalarının görsel etkinliğinin diğer reklamlara oranla etki gücünün daha az olması nedeniyle uygulama çalışması bu tema çerçevesinde, kâğıt atıkların geri dönüştürülerek sürdürülebilirliği desteklediği mesajı sunan bir kamu spotu tasarlanmıştır.
Geleneksel baskı teknolojilerinin günümüz baskı sanatındaki yeri
Grafik baskı sanatının başlangıcı çok eski çağlara dayanmaktadır. M.Ö. 4000'li yıllarda Mezopotamya'da yaşamakta olan Sümerler tarafından yumuşak çamurdan elde edilen mühürler kullanılarak yüksek baskı uygulamaları yapılmıştır. Daha sonra çukur baskı, elek baskı, düz baskı ve benzeri geliştirilmiştir. Kullanılan baskı teknikleri ilk başlarda insanların sahip oldukları şeylerin mülkiyetini belirtmek, bir haberi kitlelere ulaştırmak gibi ihtiyaçlara yönelik geliştirilmiştir. İhtiyaç doğrultusunda geliştirilen baskı teknolojileri zaman içerisinde evrilmiş ve çağına ayak uydurmuştur. Günümüzde geleneksel baskı teknolojileri sanatsal amaçlı günümüz sanatçıları tarafından kullanılmaya devam edilirken, geliştirilmiş yeni halleri olan ofset baskı, dijital baskı ve benzeri daha çok ticari amaçlı kullanılmaktadır. Fotoğraf makinelerinin icadıyla baskı sanatları da farklı bir boyut kazanmıştır. Görüntüyü düzlem üzerine hapsetmek ve bunu en kolay yöntemle tab etmek için birçok teknik geliştirilmiştir. İhtiyaçların ortaya çıkardığı buluşlar, bugün tek bir bilgisayar komutu ile baskı resim elde etmeyi olanaklı kılmıştır. Bu tezde geleneksel baskı yöntemlerini kullanan baskı sanatçıları ve onların yöntemleri anlatıldığı gibi bilişim çağının sağladığı kolaylıklardan faydalanarak yeni teknikler geliştiren sanatçılara da değinilmektedir. Literatür taraması ve çeşitli görüşme yöntemleriyle oluşturulan çalışmanın alana katkı yapması amaçlanmaktadır. Ayrıca tezin son bölümünde bir örnek oluşturması amacıyla sayısal teknoloji ile hazırlanmış tasarımlar ağaç baskı yöntemiyle basılarak bir sergi hazırlanmıştır.
Etkileşimli e-kitap tasarımlarında kullanıcı deneyimi tasarım sürecinin incelenmesi
Bu tez çalışmasında; çocuklara yönelik etkileşimli e-kitap tasarım sürecinde izlenmesi gereken adımları ve dikkate alınması gereken temel kriterleri belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında öncelikle e-kitap teknolojisini tanımlayabilmek için kitabın ve e-kitap teknolojisinin tarihsel gelişim süreci araştırılmıştır. Teknolojik gelişmelerin resimli çocuk kitaplarının tasarım ve üretim sürecine etkileri ele alınmıştır. Tüm bu gelişmelerin sonucunda, çocuklar için bir eğitim materyali olarak görülmeye başlayan e-kitap teknolojisinin bir eğitim aracı olarak kullanılabilirliği tartışılmıştır. Uzmanlar tarafından ortaya konmuş kuramlar ve araştırmalar incelenerek, etkileşimli e-kitap tasarım sürecinde izlenmesi gereken temel adımlar ve tasarım sürecinde dikkat edilmesi gereken temel ilkeler belirlenmiştir. Kullanıcı deneyimi açısından etkin ve verimli çalışan bir uygulama geliştirebilmek için, kullanıcı merkezli arayüz tasarımın önemi vurgulanmıştır. Çocuklar ve yetişkinler arasındaki temel farklılıklara odaklanılarak, çocuklara yönelik geliştirilen arayüz tasarımlarında dikkate alınması gereken kriterler saptanmıştır. Richard E. Mayer`in ¨Türetimci Çoklu Öğrenme Kuramı¨ ve ileri sürdüğü temel ilkeler doğrultusunda, çoklu ortam öğelerinin tasarım süreci değerlendirilmiştir. Skemorfizm ve Flat tasarım yaklaşımıyla tasarlanmış etkileşimli e-kitap uygulamaları kullanıcı deneyimi açısından karşılaştırılmıştır.
Renk körlerine yönelik evrensel afiş tasarımı
Bu araştırma, Deuteranomaly (kırmızı-yeşil renk körlüğü) olan bireylerin lenticular baskı tekniğiyle basılmış afiş tasarımlarındaki tipografi ve renk düzenlemelerini nasıl algıladıklarını incelemektedir. Araştırmada desen olarak Nitel araştırma yöntemi seçilmiş, veri toplama aracı olarak da yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Uygulama kapsamında tasarlana 6 farklı afiş katılımcılara gösterilmiş ve bu tasarımlardaki tipografi, renk uyumu ve genel kompozisyona ait algıları tespit edilmeye çalışılmıştır. Görüşme formlarıyla elde edilen veriler analiz edilerek çeşitli yorumlar yapılmıştır. Araştırma kapsamında hazırlanan afiş tasarımlarının lenticular baskı yöntemiyle gösterilmesinin deuteranomaly renk körü bireylerin renkleri gerçeğine yakın bir düzeyde algılayabildikleri ortaya koymuştur. Bu durum afiş tasarımlarında kullanılan renk ve tipografik unsurların renk körleri tarafından en az kayıpla algılanabilmesi sebebiyle evrensel tasarım kapsamına girebileceği sonucuna varılmıştır.
4-6 yaş çocukların illüstrasyon stili eğilimi üzerine bir araştırma ve resimli çocuk kitabı önerisi
Bu araştırmanın amacı okul öncesi dönem 4-6 yaş çocuklar için hazırlanmış olan resimli çocuk kitaplarının içerisinde bulunan az ögeli, orta ögeli veya çok ögeli illüstrasyonlardan hangi tür olanının çocukların ilgisini çektiğinin ve tercihlerini hangisinden yana kullandıklarının belirlenmesidir. "Çocuklar kendi yaş kategorilerine ait kitaplarda bulunan illüstrasyon stillerini tercih eder mi?" sorusundan yola çıkılarak yapılan bu araştırma, 4-6 yaş çocuklar için tercih edilmesi gereken illüstrasyon türünü belirlerken yol gösterici olması açısından önemlidir. Araştırmada, illüstrasyon terimi ele alınarak başlangıcından günümüze kadar olan gelişim süreci hem dünyadaki hem de Türkiye'deki tarihçesine değinilerek aktarılmıştır. Çocukluk kavramının ortaya çıkışından bahsedilerek, okul öncesi dönem 4-6 yaş çocuğun gelişim süreçleri ve sanatsal faaliyetleri hakkında bilgi verilmiştir. Resimli çocuk kitabı kavramı, kısa tarihçesi açıklanmış ve araştırmanın konusunu içeren az ögeli, orta ögeli ve çok ögeli illüstrasyonlardan bahsedilmiştir. Araştırma evrenini, Antalya ilindeki özel kreşlerde eğitim gören toplamda 50 katılımcının bulunduğu 4-6 yaş okul öncesi dönem çocuk oluşturmuştur. Araştırma kapsamında nitel araştırma yönteminin içerisinde bulunan yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılmış ve veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme sorularından yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular ışığında katılımcılar tarafından tercih edilen çok ögeli illüstrasyon stilini barındıran bir resimli çocuk kitabı uygulaması tasarlanmıştır.
Kent illüstrasyonlarının kullanım alanları açısından incelenmesi (Antalya örneği)
Tarih öncesi çağlardan bu yana insan, yaşamını sürdürebilme ve bir arada hayatta kalmanın temel şartlarından biri olan iletişimi sağlayabilmesi için, düşünce ve kavramlara görsel bir anlatım dili kazandırmanın yollarını aramıştır. Zengin bir geçmişe sahip olan illüstrasyon, aynı zamanda her alanda etkili imajlar ve mesajlar oluşturabilen yaşamsal, hareketli modern bir ifade, yorum ve görsel iletişim aracıdır. İllüstrasyon artık dinamik ve sürekli kendini yenileyen, oldukça popüler bir tasarım alanı haline gelmiştir. İllüstrasyon alanı türsel olarak oldukça geniş bir kullanım alanı çeşitliliğine de sahiptir. Bunlar; reklam illüstrasyonu, basın yayın illüstrasyonu (editoryal illüstrasyon), bilimsel ve teknik illüstrasyonlar, tarihi ve kültürel illüstrasyonlar, bilgi grafiği illüstrasyonları ve moda illüstrasyonları şeklinde altı başlık altında toplanmış olup bazı türlerde kendi içlerinde ayrılmaktadır. Bu çalışmada ise illüstrasyon konusu irdelenerek, illüstrasyon türü olarak kent illüstrasyonlarının kullanım alanları açısından incelenmesi problem edinilmiştir. Kullanım alanları konusu oldukça geniş bir konu olup sınırlılığı illüstrasyon türü olan kent illüstrasyonları ile sınırlandırılmıştır. Kent illüstrasyonlarının ne olduğu, tür içeriği, dünyada ve Türkiye' de tarihsel geçmişi ile ilgili bilgiler verilmiş olup kullanılan teknikler ve illüstratörler üzerinde durularak kullanım alanları incelenmiştir. Kent illüstrasyonlarına ait kullanım alanları incelenmesinde incelenen alanlar şu şekildedir; afiş, basın yayın, yeni medya, ambalaj tasarımı, hediyelik eşya ve kartposttal alanında kent illüstrasyonlarının kullanımı incelenmiş olup gerekli öznel yorumlamalarda bulunulmuştur. Çalışmanın son bölümünde ise Antalya'da kent illüstrasyonlarına yönelik kullanım alanlarının tespit edilmesi amaçlanarak, Antalya kentine yönelik uygulamalı afiş örnekleri çalışılmıştır. Yaşadığımız veya yaşamadığımız sadece gezip görebildiğimiz veya hiç görme imkânı bile bulamayacağımız kentlere ait kullanım alanlarının oluşması ve artarak çeşitlenmesi kentin kimliği ve insanların maneviyatı için oldukça önemli bir durumdur. Önemli olan bu farkındalığın yaratılması ve aktif olmasıdır. Dünya genelinde kente ve kentin bütün kültürel öğelerinin değerinin bilindiği ve yaşamında ona göre şekillendiği gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: İllüstrasyon, Kent İllüstrasyonları, Kent İmajı, Kullanım Alanları
Hareketli ve durağan afişin dikkat çekicilik ve bilgiyi aktarma başarısının karşılaştırılması ve hareketli tiyatro afiş uygulamaları
Çoğu alanda olduğu gibi gelişen teknolojinin hayatımıza sunduğu yeni olanaklardan afiş tasarımı da etkilenmiştir. Zamanımızın büyük çoğunluğu dijital mecra ve ekran karşısında geçmektedir. Tasarımcılar da bu yeni mecranın sunduğu olanaklardan faydalanmış, hareket ögesini afiş tasarımına dahil etmişlerdir. Bu araştırmada hareketli afiş ve durağan afişin izleyicilerin ne kadar dikkatini çektiği ve bilgiyi aktarmada ne kadar başarılı olduklarının karşılaştırılması yapılmıştır. Araştırmanın amacı dijital mecranın sağladığı hareket ögesini kullanırken afişin temel ilkelerinden olan dikkat çekme ve bilgi verme görevine pozitif bir etkisi olup olmadığını ölçmektir. Araştırma hareketli afişin bu temel ilkelerin başarısını arttıracağı öngörüsüyle yapılmıştır. Hareketli ve durağan afişin karşılaştırılması için karşılaştırmalı analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada göz takip uygulaması (GazeRecorder), anket ve yarı yapılandırılmış görüşme veri setlerinden faydalanılmıştır. Araştırma için 5 afiş tasarlanmış, her birinin hareketli ve durağan versiyonları oluşturulmuştur. Göz takip uygulaması ile hareketli ve durağan afiş versiyonlarında önceden belirlenen alanlara bakan kişi sayısı, ilk bakış süresi ve gösterim süresi boyunca toplam bakılan sürenin sayısal verileri elde edilmiştir. Anket sorularında ise afişlerin gösteriminin ardından afiş tasarımından hatırda kalan bilgiler ölçülmüştür. Bu iki yöntemden elde edilen veriler karşılaştırılmış, yarı yapılandırılmış görüşme notlarıyla yorumlanmıştır. Sonuç olarak hareketli afişlerdeki hareket ögesi öngörüldüğü gibi ilk olarak dikkat çekmede durağan afişlerden başarılı olamamıştır. Fakat bakma süreleri ve anket sorusundaki yüksek doğru cevap oranlarına bakıldığında ilgiyi daha uzun süre üzerinde tuttuğu ve bilgiyi aktarmada daha başarılı olduğu görülmektedir.
Hitit Başkenti Hattuşa ve yaşam izlerinin fotoğraflarla yeniden sunumu
Fotoğraf, icadından itibaren bilim ve sanat alanlarında önemli belgeleme aracı olmuştur. Tarihi mekanların belgelenmesinde fotoğraf, teknolojiye bağlı olarak kolay üretilebilir olması ve net bilgi aktarması sebebiyle, ortaya çıktığı erken dönemlerden itibaren kullanılmıştır. Fotoğrafın icadı 1839 yılında Fransa Bilimler Akademisi tarafından Daguerre'nin buluşu olarak kamuoyuna duyurulmuştur. Ardından gezgin fotoğrafçılar çeşitli yerlere seyahat ederek, Daguerretyple tekniği ile, tarihi mekanları fotoğraflamışlardır. Günümüzde de birçok fotoğrafçı bu bağlamda fotoğraflar çekmiştir. Çalışmamızda Joseph Koudelka ve Sabit Kalfagil'in tarihi mekanlarda çektiği fotoğraflar incelenmiş ve fotografik açıdan değerlendirilmiştir. Hititler, M.Ö. II. binyılında Anadolu'da varlığını sürdüren ve Eski Yakındoğu tarihine damgasını vuran bir uygarlıktır. Hitit başkenti Hattuşa, günümüzde Çorum ili Boğazkale ilçesinde yer almaktadır. Hattuşa 1834 yılında Charles Texier tarafından keşfedilmiştir. Hattuşa keşfinin ilk yıllarında çizim ve gravürler aracılığıyla belgelenmiştir. Antik kent ilk kez 1861 yılında Jules Delbet tarafından fotoğraflanmıştır. Fotoğraf, 1906 yılından günümüze kadar devam eden arkeolojik kazı çalışmalarında analiz, yorumlama ve gözden kaçan detayların saptanmasında önemli bir rol oynamıştır. Bu çalışmada, Hattuşa kazı tarihi fotoğraflarla anlatılmış ve günümüzde çekilen güncel fotoğraflar sayesinde de fiziksel değişim ortaya konulmuştur. Hattuşa'nın anıtsal mekanlarında gerçekleştirilen eser üretimine ek olarak bu mekanların doğru ışık zamanları hakkında da bilgi verilmiştir.
İmgenin yersizyurtsuzlaştırılması: Yeni medyayı haritalandırmak
ABSTRACTDETERRITORIALISATION OF IMAGE:MAPPING OUT NEW MEDIABican PolatM.F.A. in Graphic DesignSupervisor: Zafer AracagökJuly, 2003This study endeavours to elaborate the possibilities that new media would havewithin the practice of art. Diverging from the pre-existing media, new mediaemerges as being based on the idea of digitisation. Depending upon the principlesof variability and modularity it retains the capacity to link documents, images,sounds and texts in a variety of non-linear paths. The study aims to elaborate onnew media within the context of Deleuzian ?logic of multiplicities?.Key words: New Media, Digitality, Digital Art, Deleuzeiii
Masaüstü ikonları: Görsel iletişimde metne dayalı ve ikonik kullanıcı arayüzü elemanlarının karşılaştırmalı bir analizi
ABSTRACTDESKTOP ICONS: A COMPARATIVE STUDY OF TEXTUALAND ICONIC HUMAN USER INTERFACE ELEMENTS INVISUAL COMMUNICATIONÇağlar ÖnderM.F.A. in Graphic DesignSupervisor: Assoc. Prof. Emre BecerJune, 2003This research examines ?Desktop Icons? in correlation to contemporarydevelopments, changes and expanding possibilities in the usage andintegration of multimedia into applications and interfaces; outlining howtextual and iconic elements function, work and reflect changes in the studyof Human-Computer Interaction and Graphic Design as a medium ofdigital technologies.Keywords: Icons, Desktop, Windows, Menus, Human-Computer Interaction,Graphical User Interface, Textual Interface, Visual Communication.iii
Sağlık iletişiminde hareketli grafik kullanımı ve hareketli prospektüs uygulaması
Sağlık kavramı; cinsiyet, yaş fark etmeksizin herkesi doğum öncesi dönemden ölüme kadar ilgilendiren, elzem bir konudur. Doğru ve etkili sağlık bilgisine erişmek, hasta olunduğu zaman sağlık hizmeti alabilmek kadar insani bir haktır. Ayrıca hastaların bilgiye ulaşma isteği duyması ve dikkatini çekmek de birincil sağlık iletişimi hedeflerindendir. Bilgiye erişimdeki yaş, okur yazar olmama, renk körü olma, görme veya işitme engeli bulunma gibi tüm olumsuz durumları bertaraf edecek olan hareketli grafik ile bilgi aktarımının sağlanması, insanların temel insan haklarından biri olan sağlık konusunda doğru bilgileri edinmesini kolaylaştıracak ve bu bilgilerin ses, görüntü, hareket gibi birçok duyu organına hitap eden ögelerden oluşması ile bilginin zihinde daha uzun süre kalıcı olmasına yardım edecektir. Bu araştırmanın amacı, dijital teknolojilerin ve görsel iletişim tasarımının avantajlarını kullanarak sağlık iletişiminde iyileştirmeye ihtiyaç duyulan, aksamalar olan alanlarda çözüm önerilerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın problem bölümünde seçilen soruna yönelik bilginin daha hızlı algılanabilir ve akılda kalıcı olması adına, hareketli grafikle destekli bir uygulama projesi önerisi gerçekleştirilmiştir. Sağlık, tıp, eczacılık, grafik tasarım, işletme gibi birçok farklı disiplinden materyallere dayanan bu inceleme, kullanıcı hedefleri ve bilgi ihtiyaçları doğrultusunda destekleyici bir yaklaşımla prospektüslerin basılı bir evrak olmaktan çıkarılıp okuma yazma bilmeyen, görme bozuklukları olan veya okumayı sıkıcı bulan kitlelere bilginin aktarılmasını sağlamayı amaçlar. Bilgiyi eğlenceli, erişilebilir hale getirirken "sıfır atık", "karbon ayak izi" gibi kavramların ortaya çıktığı ve oldukça önemsendiği bir dönemde kâğıt atığı en aza indirgeyen bir çözüm sunmaktadır.
Organik ve inorganik malzemelerle biçimlendirilmiş yazıların deney sürecindeki görsel dönüşümü ve mesaja katkısı
Yazı, düşüncelerimizi ifade etmemizi sağlayan en önemli iletişim aracıdır. Olayları kayıt altına alır ve tarihe mühür gibi iz bırakır. Yazı, uygarlıkların katkılarıyla bugünkü hâlini almıştır. İnsanoğlu, çevresinde gördüğü canlı ve cansız malzemelerin biçimlerinden esinlenerek harfleri sembolize edip alfabeyi oluşturmuştur. Örneğin "A" harfinin ilk zamanlarda ters yazılmasının nedeni öküz başının biçimsel özelliklerinden gelmektedir. Günümüzde ise, deneysel bir yöntemi benimseyen sanatçı ve tasarımcılar, adeta yüzyıllar içerisinde yazı ve malzeme arasındaki ilişkiyi ters yüz etmektedirler. Yaratıcılar, yazıyı bu sefer çevrelerinde gördükleri potansiyel her malzemeden oluşturmaktadır. Bunu yapmalarındaki amaç; vermek istedikleri mesajı, malzemeye sürecin etki etmesine izin vererek anlamı güçlendirmek istemeleridir. 21. yüzyılda bir mesajın ne söylediği kadar bunu nasıl ve hangi yöntemle izleyicisine aktardığı büyük önem taşımaktadır. Çünkü insanoğlu görsel bombardıman altında yaşamını sürdürmektedir. İzleyicinin dikkatini çeken tasarımlar vermek istenilen mesajı iletebilir. Bu tez kapsamında; organik ve inorganik malzemelerle oluşturulmuş yazılara sürecin yapım ve yıkım etkilerine maruz bırakıldığı örnekler üzerinden mesaja katkısı araştırılmıştır. Uygulama projesinde, "Şehirlerde insanları bekleyen gelecekteki sıkıntılar" konusunda toplumda farkındalık uyandırmak için elde edilen harf formlarıyla afiş tasarımları gerçekleştirmiştir.
Kitsch ve tipografideki yansımaları
Kitsch, nesnel olarak sanat çerçevesi içerisinde kendine yer edinmeyi, varlık bulduğu dönemden itibaren başarmış ve bunu sürdürmüştür. Onu kesin cümlelerle tanımlamak zordur. Fakat çeşitli bakış açılarında ve değişen beğeni düzeylerinde farklı tanımlamalarıyla karşılaşmak mümkündür. Çıkış noktasına göre tanımlamak gerekirse kitsch, genel beğeni düzeyine hitap eden, yoz, bayağı, rüküş gibi ifadelerde karşılığını bulan, Almanca kökenli bir terimdir. Günümüzde algılanan biçimiyle ise herhangi bir sanat tarzını alaşağı edebilecek gücü bünyesinde barındırdığı düşünülmektedir. Çünkü kitsch zaman zaman kopyalanmış hissi veren zaman zaman kibirli bir havaya sahip olan ticari kaygılarla üretilmiş nesneler olarak görülmektedir. Sanatın 'iyi' ve 'kötü' sanat şeklinde kategorize edilebilmesi bu ayrımı besler. Nitekim, tıpkı buradaki göreceli durum gibi kitsch de ait olduğu kitleye göre göreceli bir kimlik üstlenmektedir. Aynı zamanda, tüm sanat disiplinlerinde var olabilmesi onu grafik tasarım alanında da salt sanatın değil doğası itibariyle, yaratım ve üretim gerektirdiği için tasarım ve tüketimin de bir parçası konumuna taşımaktadır. Bu yönüyle kitsch her ne kadar iyi sanattan veya iyi tasarımdan ayrıştırılıyor olsa da "iyi" ve "kötü" gibi her yerdedir. Bu çalışma kitsch olanın nesneye dönüşümünü ve taşıdığı kimliğiyle birlikte sanatta ve tasarımdaki yerini tanımlamayı, grafik tasarım disiplini özelinde ise tipografi unsurunun estetik açıdan topluma yansıyan yüzünü değerlendirmeyi amaçlamıştır. Tez çalışmasının ilk bölümünde kitsch detaylı bir şekilde incelenmiş ve tanımlanmıştır. İkinci bölümde tipografinin tanımına, tarihine ve ayrıca yazı tiplerinin sınıflandırılmasına dair araştırmalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde tipografi uygulamalarında kitsch sorunsalı örneklerle açıklanmıştır. Son bölümde ise içinde bulunduğumuz yüzyılda gelişen tüketim kültürü temelinde, dijital ortamlarda kullanılagelen yaygın söylemler konu alınmış ve tipografik eserler üretilmiştir.
Fotoğrafın ontolojisi üzerine bir inceleme
This study is the culmination of a speculative attempt to understand and restate theenigma of photography. It aims to supplement the thought of photography with a host ofconcepts that seem to have escaped the scope of the theoretical critique of photographyand photographs. In doing so, it follows the lead of the `logic? of the grapheme and ofthe event of history to review the position of photography in relation to the language ofthe logic of being, and investigates whether the time of photography can be held inopposition to `real time.? Consequently, the contexts in which contemporary thought onphotography restrict the identity of photography are problematized, and the peculiaritiesinvolved in the interaction between photographs and viewers are emphasized in thisstudy.Keywords: Photography, Writing, the Real, Specter, Recognition, Iterability, History,Roland Barthes.iii
Sinemaya başka bir bakış: Bergson eksi Deleuze
ABSTRACT ANOTHER APPROACH TO CINEMA: BERGSON MINUS DELEUZE Selda Salman M.F.A. in Graphical Arts Supervisor: Zafer Aracagök September, 2004 In this work, cinema has been investigated philosophically through the ideas of Henri Bergson and Gilles Deleuze, who uses Bergson's ideas as a basis in his cinema books The Time-Image and The Movement-Image. To clarify the effect of Bergson in Deleuze's works, a detailed account of Bergsonian philosophy has been investigated. After stating Bergson's philosophy, the trace of his philosophical terms are revealed in Deleuze's cinema books, and thereby a critique of Deleuze's Bergsonian approach has been developed by pointing out that Deleuze does not consider Bergson's philosophical terms, which are efficient enough to consider cinema philosophically, and implants his own concepts into Bergsonian approach. Keywords: Henri Bergson, Gilles Deleuze, Cinema, Film philosophy, Intuition, The Movement-Image, The Time-Image.
Türk televizyon reklamlarında içinde aile imajı geçen "temizlik malzemesi" "margarin" ve "meşrubat" reklamlarının 1980 sonrası ve günümüz olarak karşılaştırmalı bir analizi
ABSTRACT A HISTORICAL COMPARATIVE ANALYSIS OF FAMILY IMAGES IN "DETERGENT" "SOFT DRINK" AND "MARGARINE" ADVERTISEMENTS ON TURKISH TELEVISION Gizem Alagöz M. F. A. in Graphic Design Supervisor: Assist. Prof. Mahmut Mutman August, 2004 "Family" image and its meaning in Turkish culture is going to be examined through the analysis of television advertisements in two different time periods, which are late 1980s and present time. Through the comparison, the differences are further investigated according to approaches based upon the critiques Stuart Ewen and Gillian Dyer. Keywords: Turkish family, television advertisements, visual communication, family images, detergent, soft drink, margarine. Ill