
199
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Tendon-kemik arayüzü için sürekli kademeli kompozit hücre iskelesi üretimi ve uygulaması
Tendon yaralanmaları en yaygın travma çeşitleri arasında yer almaktadır ve sadece A.B.D.'de yılda 250.000'den fazla rotator manşet tendon onarımının yapıldığı bilinmektedir. Türkiye'de ise bu tür yaralanmalar yetişkin popülasyonun %26'ya varan kısmında görülen omuz rahatsızlıklarının %70'ini oluşturmaktadır. Tendon dokusu, damarlanmanın zayıf olması ve geniş ölçekli hareket kabiliyeti sebebiyle kendi kendini rejenere etmede yetersiz kalmaktadır. Problemin giderilebilmesi için güncel klinik yaklaşım, tendon greftlerini mekanik olarak kemiğe tutturmak olup, bu uygulamada, ameliyat sonrası %90'a varan tekrarlama görülmektedir. Ayrıca bu uygulamalar, gerçek dokuda var olan hiyerarşik yapıyı yeniden oluşturamamaktadır. Bulgulara göre, doğal tendon-kemik arayüzü yapısal olarak tendon, fibrokıkırdak ve kemik olmak üzere farklı türdeki üç dokunun birinden diğerine sürekli kademeli olarak geçişinden oluşmaktadır. Bu bilgilerden yola çıkarak, bu çalışmanın amacı elektro eğirme yöntemiyle, içinde hidroksiapatit ve büyüme hormonlarının kademeli olarak değiştiği polikaprolakton bazlı hücre iskeleleri üretmek ve bu hücre iskeleleri üzerinde insan kemik iliğinden elde edilecek kök hücre davranışlarını incelemek olarak belirlenmiştir. Bileşenleri kademeli olarak değişen hücre iskelesi, geleneksel katmanlı hücre iskelesi yaklaşımından belirgin bir farklılık göstermektedir. Bulgular incelendiğinde, bu çalışmada üretilen hücre iskelelerinin, aynı tendon-kemik arayüzünde olduğu gibi fiber mat kalınlığı boyunca doğrusal değişen hidroksiapatit konsantrasyonuna sahip olduğu görülmektedir. Hidroksiapatit, polikaprolakton fiberler içine ağırlıkça %20 oranında yedirildiğinde, fiber çapı 361±9 nm'den, 459±21 nm'ye çıkmış, temas açısı 120±3°'den 115±1°'ye düşmüştür. Yapılan mekanik testler sonucunda ise sadece polikaprolakton içeren hücre iskelesinin dayanabileceği maksimum yük 7,5±1,7N, %16 hidroksiapatit içeren hücre iskelelerinin dayanabileceği maksimum yük ise 11,6±1,3N olarak ölçülmüştür. Kopma gerinimleri de sırasıyla 0,12±0,02 mm/mm, 0,18±0,02 mm/mm bulunmuştur. Kontrollü salım çalışmaları sonuçları, bağ doku büyüme faktörünün (CTGF) ve dönüştürücü büyüme faktörü-β3 (TGFβ3)'ün 28.gün sonunda sırasıyla %27±7 ve %81±25 salındığını göstermektedir. Hücre proliferasyonu ve kolajen üretiminde ise hücre iskelesi tipine bağlı bir değişim gözlemlenmemiştir. Bu bulguların, biyolojik greft fiksasyonunu hedeflemiş biyomimetik doku mühendisliği teknolojileri için in-vitro düzeyde faydalı bilgiler sağlayacağı düşünülmektedir.
Kafatası kayıplarının onarılması için kişiye özel implant tasarımı ve üretimi
Vücut üzerinde bir fonksiyon sağlamak için, gerekli olan bölgeye uygun bir yere yerleştirilen organik veya inorganik cisimler implant olarak tanımlanmaktadır. Tıp alanında ise bir materyalin vücudun belli bir bölgesine yerleştirilmesi anlamında kullanılmaktadır. Protez kavramı da, vücut üzerinde kaybedilen ve fonksiyonel eksikliği hissedilen bölgelerin yapay materyallerle tamamlanması şeklinde ifade edilmektedir. Bu amaçlar için, vücut dokularına yerleştirilen ve ortopedik cerrahi alanında kullanımı yaygın olan eklem protezleri, beyin cerrahisi alanında kullanım alanı bulunan kafatası implant protezleri, travmotoloji alanında ve tümör cerrahisinden sonra kemik dokularında tespit amacıyla kullanımı olan RIF (Rigid Internal Fiksasyon) implant protezleri gibi suni yapılara da implant protezi adı verilmektedir. İmplantla, konservatif tedavi yöntemlerine göre daha sağlam olup, rahatlık ve güvenirlik açısından üstünlükleri vardır. İmplantın başarısının yüksek olması, kendi başına bir yapı olmasıyla ilişkilidir. Ülkemizde genellikle doğal afetlerde, trafik kazalarında ve terör saldırılarına vb. bağlı olarak çok sık beyin yaralanmaları ve hasarları görülebilmektedir. Bu durumlara bağlı olarak tedavi süreçlerinde beyin travmalarında kafatası implantlarına ihtiyaç duyulabilmektedir. Cerrahi amaçla kullanılan tüm implantların mutlaka steril olmaları gerekmektedir. Teknolojik gelişmelere bağlı olarak ihtiyaca göre çok çeşitli implant üretim makinaları, yazılım programları ve donanımları mevcuttur. Bu tez çalışmasında, kafatası bozukluklarının kapatılması için kullanılan 'Cranial Implant' protezlerinin incelenmesi, geliştirilmesi, seçilen hastaya uygulanması hedeflenmektedir. Bu amaçla yöntem olarak, hastanın özgül CT(Computed Tomography) görüntüsü alınacak, MIMICS programı ve cerrahi simülasyon araçları kullanılarak kafatasının 3D modeli oluşturulup, elde edilen kafatası implantının biyouyumluluk testleri uygulanıp, Patran yazılım programı kullanılarak titanyum implantlarının sonlu elemanlar analizi yapılıp, implantın maksimum yer değiştirme, maksimum stres parametreleri istatiksel veriler ile hesaplanıp bununla ilgili resimler, fotoğraflar ve analizler ile desteklenmiştir. Çalışmamızda, titanyum alaşımından yapılan kafatası implantının örnek hasta üzerine çeşitli analizler yapılarak uygulanması ve sonuçları değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Kafatası implant, Kraniyofasiyel implantlar, Hızlı prototipleme yöntemleri
Kontrollü ilaç salım sistemlerinin modellenmesi ve tasarlanması
Günümüzde, kontrollü ilaç salımı yapabilen sistemlerin (ilaç molekülleri ile katkılanmış polimer tabanlı matrisler) tasarımı ve üretimi önemli bir bilimsel ve teknolojik araştırma konusu haline gelmiştir. Bu sistemlerin amacı; istenilen ilacın, vücutta istenilen bölgede, istenilen miktarda (terapötik) ve istenilen süre boyunca bulunmasını sağlamaktır. Bu tip ilaç salım sistemlerinin kullanımı konvansiyonel ilaçlara kıyasla birçok avantajlar içermektedir: Öncelikle, ağız yolu ile alınan konvansiyonel ilaçlarda ilaç moleküllerinin kan yolu ile vücudun her yerine iletilmesi (sistemik etki) sonucu karşılaşılan yan etkilerin kontrollü salım ile azaltılabileceği bilinmektedir. Buna ek olarak, ilacın tedavi dozunun ve tedavi süresinin ayarlanması bu tür sistemler ile çok daha kontrollü bir şekilde yapılabilmektedir. İstenilen kontrollü ilaç salım sistemlerinin tasarlanarak üretilebilmesi için bu sistemlerdeki ilaç salım kinetiğinin anlaşılması gerekmektedir. İlacın salım kinetiği, hastaya, vücutta uygulandığı bölgeye ve ilaç ve katkılandığı polimerin özelliklerine (türü, geometrisi, por yapısı, kristalleşme derecesi, moleküler ağırlığı, hidroliz hızı, su ve ilacın difüzyon katsayıları vb.) bağlıdır. İlaç salım kinetiğini kontrol eden mekanizmalar plazmanın (su) ilaç sistemi içerisine difüzyonu, ilaç moleküllerinin polimer matristen hidroliz ile ayrılması, serbest hale geçen ilaç moleküllerinin polimer matris içerisinde difüzyonu sonucu plazmaya geçişi ve vücutta bu ilaç moleküllerinin metabolize olması şeklinde özetlenebilir. Bu tez kapsamında, bu dört ana mekanizma yukarıda bahsedilen parametreleri içeren diferansiyel denklemler ve uygun sınır koşulları ile tanımlanmıştır. Bu diferansiyel denklem sistemleri çeşitli sayısal yöntemler ile 3-boyutlu uzayda çözülmüş ve sonuçta bir simülasyon programı ortaya çıkarılmıştır. Geliştirilen bu program kullanılarak gerçekleştirilen simülasyonlar ile hem farklı sistem parametrelerinin salım kinetiğine etkileri hem de bu parametrelerin birbirleriyle olan etkileşimleri incelenmiştir. Sonuçlar, kontrollü ilaç salım sistemlerinin tasarımında kullanılabilecek haritalar (faz diyagramları) olarak ortaya konulmuştur. Bu tez kapsamında elde edilen bu haritaların kullanılması ile istenilen süre boyunca terapötik etki gösteren ilaç sistemleri (ilaç ve polimer), şekil, boyut ve başlangıçta yüklenen ilaç miktarlarının uygun bir şekilde ayarlanmasıyla tasarlanabilecektir. Anahtar Kelimeler: Kontrollü ilaç salım sistemleri, Modelleme, Difüzyon, Üçlü diyagramlar, Simülasyon.
Meme kanseri tedavisinde doksorubisin yüklü melanin nanoparçacıkların kullanımı
2014 yılı verilerine göre, Türkiye'de kadınlarda en sık görülen kanser türü meme kanseridir (43/100000). Tanı konulan her 4 kadın kanserinden 1'i meme kanseridir. Meme kanserinin tedavisi için klinikte kullanılan yöntemler; cerrahi tedavi, kemoterapi, radyoterapi, hormon tedavisi ve hedefe yönelik tedavidir. Doksorubisin, meme kanseri tedavisinde kullanılan en etkili kemoterapi ilaçlarından biridir. Doza bağlı toksisite, ilaca karşı direncin ortaya çıkması ve kanser hücrelerine karşı düşük seçiciliği, doksorubisinin klinikte kullanımını kısıtlamaktadır. Bu dezavantajları ortadan kaldırmaya yönelik yaklaşımların başında nanoteknoloji gelmektedir. Nanoteknolojideki gelişmelerin ilaç taşıyıcı sistemlere önemli ölçüde etkisi vardır. Nano boyuttaki ilaç taşıyıcı sistemler ilacın kontrollü salınımı, kimyasal kararlılık, yüzeylerinin kolay modifikasyonu ve ilacı immün sistemden koruyabilme özelliklerinden dolayı ilacın yarı ömrünü uzatmakta, biyoyararlanımı arttırmakta, olası yan etkileri azaltmakta ve terapötik pencereyi genişletmektedir. Nanoparçacıklar, birçok klinik uygulama ve araştırmada ilaç taşıyıcı sistem olarak önemli rol oynamaktadır. Nanoölçekte farklı geometrideki platformlara, lipozom, misel, dendrimer, nanokabuk, albümin temelli ve polisakkarit temelli nanoparçacıklar, metalik, seramik ve polimerik nanoparçacıklar örnek verilebilir. Bu çalışma kapsamında kulanılan melanin; biyouyumlu, biyobozunur, metal iyonları ile şelat yapabilen, ilaçlara bağlanabilen ve doğal fotoakustik özellikleri bulunan bir polimerdir. Bu tez çalışması sürecinde; i) melanin nanoparçacık (MNP) sentezlenmesi, ii) polietilen glikol (PEG) ile melanin nanoparçacıkların modifikasyonu, iii) PEG ile modifiye edilmiş melanin nanoparçacıklara doksorubisin (DOX) yüklenmesi iv) salım profilinin incelenmesi, v) in vitro deneyler ile önerilen ilaç taşıyıcı sistemin sağlıklı hücrelerde ve meme kanseri hücrelerinde hücre canlılığına etkisinin incelenmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Sentezlenen nanoparçacıkların morfolojisi geçirimli elektron mikroskopu (TEM) ile, kimyasal yapısı Fourier dönüşümlü kızıl ötesi (FT-IR) spektrometre analizi ile, yüzey yükü zeta potansiyel analiz cihazı ile, ışığı absorblama özelliği ise ultraviyole ve görünür ışık (UV-Vis) absorpsiyon spektroskopisi kullanılarak incelenmiştir. Nanoparçacıkların ilaç yükleme kapasitesi ve ilacı salma profili UV-vis spektrofotometre cihazı kullanılarak belirlenmiştir. Kolorimetrik bir metod olan 3-(4,5-dimetiltiyazol2-yl)-2,5-difeniltetrazolyum-bromür (MTT) testi ile hücre canlılığı takip edilmiştir. Yapılan testler sonucunda melanin nanoparçacıkların, PEG ile modifiye edilmiş melanin nanoparçacıkların ve PEG ile modifiye edilmiş doksorubisin yüklü melanin nanoparçacıkların sırasıyla 50, 30, ve 15 nm boyutlarında küresel şekilde oldukları ve yüzey yüklerinin -24, -22, ve -40 mV olduğu saptanmıştır. Önerilen sistemin kontrollü ilaç salımı yaptığı ve hücre testleri sonucunda sağlıklı hücrelere herhangi bir toksik etki göstermezken, konvansiyonel yöntemle karşılaştırıldığında meme kanseri hücrelerini etkili bir şekilde öldürdüğü görülmüştür. Bu tez çalışmasında polietilen glikol (PEG) ile modifiye edilmiş doksorubisin yüklü melanin nanoparçacıkların, biyomedikal alanındaki araştırmalarda ilaç taşıyıcı sistem olarak kullanılması için önerilebileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Melanin, Doksorubisin, Nanoparçacık, İlaç taşıyıcı sistemler, Kontrollü ilaç salımı.
Üroflovmetre-elektromiyografi sinyalleri sınıflandırılarak alt üriner sistem disfonksiyonu için tıbbi karar destek sistemi oluşturulması
Alt Üriner Sistem Disfonksiyonu (AÜSD) özellikle çocuklarda oldukça yaygın olarak görülen geniş bir hastalık grubudur. İdrar tutamama, sık idrara çıkma, sıkışma hissi ve zayıf idrar akımı en sık görülen AÜSD semptomlarıdır. AÜSD tespiti için çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Günümüzde pediatrik yaş grubunda AÜSD hastalıklarının teşhisinde ve uygulanacak tedavinin takip edilmesinde, üroflovmetre (UF) ve elektromiyografi (EMG) sinyallerinin eş zamanlı olarak kayıt altına alındığı UF-EMG testi sıklıkla kullanılmaktadır. Bu tezin amacı UF-EMG sinyallerini farklı sınıflandırma algoritmaları aracılığıyla sınıflandırarak en iyi sınıflandırma performansını gösteren sınıflandırma metodunu belirlemektir. Belirlenen en iyi sınıflandırma metodu aracılığıyla sağlık personeline hastaların teşhis ve tedavisinde yardımcı olmak, UF-EMG sonuçlarının yorumlanmasında kolaylık sağlamak hedeflenmiştir. Bu tez çalışmasında üç farklı sınıflandırma yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntemler K-En Yakın Komşu algoritması, Destek Vektör Makineleri ve Yapay Sinir Ağları'dır. Tez çalışmasında UF-EMG sinyalleri analiz edilerek sınıflandırma algoritmalarının çıktıları altı farklı gruba ayrılmıştır. Bütün veri seti uzman hekim tarafından analiz edilmiş olup sonuçlar uzman hekim kararının altın standart olduğu dikkate alınarak hesaplanmış, en başarılı sınıflandırma performansını 'İleri Beslemeli Çok Katmanlı Yapay Sinir Ağları' sisteminin gösterdiği belirlenmiştir.
Nöraminidaz-oseltamivir etkileşiminin homoloji modellemesi, moleküler kenetleme ve moleküler dinamik teknikleri ile analizi
Yeni bir ilaç molekülünün tasarlanması, sentezlenmesi ve onaylanıp piyasaya sürülmesi yıllar süren ve milyarca dolarlık maliyet gerektiren bir süreçtir. Bu sürecin hızlandırılması ve maliyetin azaltılması için bilgisayar destekli ilaç tasarımı çalışmaları kullanılmaya başlanmıştır. Bilgisayar destekli ilaç tasarımı, ligand ile protein arasındaki bağlanma kinetiği ve ligandın bağlanma bölgesi bilgilerine dayanarak potansiyel ilaç moleküllerini belirlemek için kullanılır. Bu tez kapsamında örnek olay incelemesi olarak influenza A virüsü seçilmiş ve bu virüs üzerinde bir yüzey proteini olan Nöraminidaz (NA) proteini kullanılmıştır. Mevsimsel H1N1 influenza A virüsü, insan sağlığını olumsuz yönde en çok etkileyen virüslerden bir tanesidir ve her yıl ciddi oranda hastalık ve ölüme neden olmaktadır. Günümüz dünyasındaki jenerik antiviral ilaçlar (oseltamivir (OTV), zanamivir (ZMR), peramivir (PRV) ve laninamivir (LNR)), Nöraminidaz enziminin aktivitesini engellemek üzere tasarlanmıştır. Ancak, virüslerde meydana gelen mutasyonlar, virüslerin ilaçlara karşı direnç kazanmalarına ve bu nedenle antiviral ilaçların etkilerini yitirmelerine neden olabilmektedir. Bu nedenle, ilaçların hedef aldığı yapılardaki direnç mekanizmalarının anlaşılması, günümüzde kullanılan ilaçların verimliliğini belirleyebilmek ve yeni ilaç tasarımları yapabilmek için büyük önem taşımaktadır. Bu amaç doğrultusunda, çalışmada öncelikle, ilaç direnci gösterdiği bilinen mutant NA proteinlerinin, kristal yapısı mevcutsa PDB (Protein Data Bank)'den, kristal yapısı mevcut değilse de homoloji modellemesi ile moleküler yapıları elde edilmiştir. Daha sonra, protein-ligand etkileşimlerini gözlemlemek amacıyla bu yapılar kullanılarak NA ve ilaç molekülü için moleküler yerleştirme (docking) çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar ile, ilaç moleküllerinin NA proteini üzerindeki bağlanma bölgesi ve konformasyonları belirlenmiş ve mevcut deneysel kristal yapılarla karşılaştırmaları yapılmıştır. Son olarak, şemsiye örneklemesi (umbrella sampling) yöntemi ile, ligand ile kompleks halinde kristal yapısı bilinen NA'lar kullanılarak ligandın proteinden minimum enerjiye sahip yolaklar üzerinden uzaklaştırılması sırasındaki kuvvetler hesaplanmış, deneysel ve diğer hesaplamalı yöntemlerle karşılaştırmalar yapılmıştır. Böylelikle, bilgisayar destekli çalışmalar kullanılarak bir protein-ligand sistemi için gerçek hayata en yakın ve doğru sonuçları veren yöntem ve simülasyon parametreleri belirlenmiştir. Bu çalışmaların, ilaçların etki mekanizmalarının anlaşılmasında ne tür bilgisayar destekli yöntemlerin kullanılması gerektiği konusunda yol göstererek, olası mutasyonlar sonucunda karşılaşılan yeni tip virüslere var olan ilaçların etkilerinin belirlenmesinde ve/veya yeni ilaçların geliştirilmesinde yardımcı olması beklenmektedir.
Yönlendirilmiş doku rejenerasyonuna yönelik PCL/kitosan içeren formülasyonların geliştirilmesi
Periodontitis, periodontal dokularınzarar görmesine neden olan ve diş kaybı ile sonuçlanan kronik inflamatuar bir hastalıktır. Yönlendirilmiş doku rejenerasyonu (YDR), yıllardır periodontal rejenerasyon için altın standart olarak kabul edilmekte ve kronik periodontitis hastaların klinik parametrelerinin iyileştirilmesinde etkili olduğu bilimsel literatürde ifadeedilmektedir.YDR'nin periodontoloji klinik uygulamaları; kemik ve dokunun yeniden büyümesini sağlamak ve kaybedilen periodontal yapıları yeniden oluşturmak için fiziksel bir bariyer sağlayacak olan membranın yerleştirilmesini kapsar. Bu çalışmada; cerrahi işlem sonrası oluşabilecek enflamasyonu engelleyecek ve lokal antienflamatuar ilaç salımını sağlayacak kitosan kaplı PCL membranların elektroeğirme yöntemi ile üretilmesi ve bu membranların periodontal yara iyileştirici potansiyellerin in vitro olarak araştırılması amaçlanmıştır.YDR amaçlı PCL membranların elektroeğirme yöntemi ile üretilmesi için optimizasyon çalışması yapılmış ve %20PCL (a/h) optimum polimer konsantrasyonu olarak tercih edilmiştir. Optimize edilmiş olan %20 PCL (a/h) fiberlere %5 ve %15 (a/h) Metronidazol yüklenmiş ve fiberler daha sonra kitosan %5 (a/h) ile kaplanmıştır. Üretilmiş olan membranların karakterizasyonu için viskozite analizi, optikmikroskop,FTIR, SEM,temas açısı analizi, mekanik, degredasyonve in vitro salım testi yapılmıştır. Optik mikroskop,FTIR ve SEM analizi sonuçları PCL fiberlerin başarılı bir şekilde oluşturulduğunugöstermiştir. FTIR ve SEM analizi sonuçları ile Metronidazolün PCL fiberlere başarılı bir şekilde yüklendiğini ve kitosan ile kaplandığı görülmüştür. SEM sonuçları karşılaştırıldığında Metronidazol miktarının %0'dan %15'e yükseltilmesi ortalama çapı 2,0±0,29µm'den 0,494±0,22 µm'ye, PCL'in kitosan ile kaplanması sonucu ise ortalama çapı 0,792±0,26µm'ye düşürmüştür. PCL'in temas açısı 114,51±2,10° iken, kitosan kaplı PCL'in 71,29±0,29°, %5 ve %15(a/h)Metronidazol yüklü PCL'in ise 76,02±4,46° ve 52,55±1,69°olarak hesaplanmıştır. Temas açısı sonuçları, PCL'in kitosan ile kaplanması veMetronidazol yüklenmesinin, PCL'in hidrofilik özelliğini arttırdığını göstermektedir. Mekanik test analizi sonuçlarına göre PCL'in young modülü 25,56±3,99 MPa ve çekme gerilim direnci 3,64±0,53 mm/mm iken, kitosan eklenmesiyle mekanik direnci zayıflamış ve young modülü 5,04±1,16 MPa ve çekme gerilim direnci 1,67±0,37mm/mm olarak ölçülmüştür.Yirmi sekiz gün boyunca yapılan degredasyon çalışması sonuçları, kitosan kaplı PCL'in 28. günün sonunda % 93'ünün bozunduğunu ve bu süreç sonunda fiber yapısını hala koruyabildiğini göstermiştir. Membranlardan %5 ve %15 (a/h)Metronidazolün in vitro salım çalışmaları yirmisekiz gün boyunca25° C ve 37° C'de yapılmıştır.28. günün sonunda Metronidazolün 25° C'deki ilaç salımı %72,04±0,09 iken, 37° C'deki ilaç salımı %91,44±0,37 bulunmuştur.Yapılan analizler sonrasında, hazırlanan Metronidazol yüklü membranların biyomedikal ve doku mühendisliği uygulamalarında YDR amacıyla kullanılabilme potansiyeli başarılı bir şekilde gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Periodontitis, Yönlendirilmiş doku rejenerasyonu, PCL, Kitosan, Elektroeğirme yöntemi, Metronidazol
Proteinlerin mutasyon haritalarının çıkarılarak evrimsel değişimlerinin tahmin edilmesi: Örnek olay incelemesi olarak nöraminidaz proteini (H1N1 virüsü)
Tarih boyunca virüsler ve bakteriler dünyada birçok insanın yaşamını yitirmesine sebep olmuştur. Penisilinin bulunması ve sonrasında geliştirilen antibiyotik ve antiviral ilaçlar ile ölümler büyük oranda azaltılabilmiştir. Ancak, 1960'lı yıllardan itibaren bazı virüs ve bakterilerin ilaçlara karşı direnç gösterdikleri gözlenmektedir. Bu virüslere ve bakterilere karşı ilaçların etkinliği azalmakta hatta bazı ilaçlar hiç etki gösterememektedir. Bir ilaç tasarımı ve üretimi için uzun bir süreye ihtiyaç vardır ve bu süre içerisinde değişime uğramış virüslere karşı önlem alınması zor olmaktadır. Bu nedenle virüslerin evrimsel süreçlerinin anlaşılması, ileride karşılaşılabilecek tehlikeli (ilaçlardan etkilenmeyen) virüslere karşı önlem almak büyük bir önem taşımaktadır. Virüslerin evrimsel değişimi genetik materyallerinde gerçekleşen mutasyonlar yani değişimlerle meydana gelmektedir. Genetik materyalde (DNA ya da RNA) gerçekleşen mutasyonlar, proteinlerin yapılarında değişikliğe sebep olabilmektedir. Proteinlerin amino asit dizilimlerindeki değişiklikleri tanımlamak için oluşturulmuş skorlama fonksiyonları vardır. Bu tezde farklı skorlama fonksiyonları biyolojik ve matematiksel özellikleri ile birlikte açıklanmakta ve birbirleri arasındaki ilişkiler yorumlanmaktadır. Bu bilgiden yararlanarak evrimsel süreçte oluşabilecek olası sekansların tahmin yöntemlerinden bahsedilmektedir. Örnek olay incelemesi olarak birçok ölüme sebep olan domuz gribi virüsü H1N1 kullanılmaktadır. İleride oluşabilecek protein sekanslarını/yapılarını tahmin etmek, antiviral ilaçlara karşı direnç mekanizmalarını anlamak ve yeni ilaç tasarlamak için yol gösterecektir.
Analysis of relation of attention control and mental fatigue with apnea hypopnea index in obstructive sleep apnea patients
Obstructive sleep apnea (OSA) is one of the most widespread breathing-based sleep disorders. Daytime sleepiness and mental fatigue are among the common symptoms that are reported by OSA patients. Previous studies reported cognitive decline in patients with OSA. The diagnosis of OSA is done with laborious overnight polysomnography (PSG) recording. The aim of this thesis is to classify OSA patients according to their Apnea – Hypopnea Index (AHI) and Epworth scores using electroencephalography (EEG) signals that recorded during resting-state and selective-attention-test sessions. For this aim, 25 patients participated to resting-state and selective-attention-test sessions, which lasted 13 minutes in total, following their PSG recordings. Statistical analyses were conducted to detect important features from the EEG signals. Statistically significant features were used as input to Artificial Neural Networks (ANNs). The results show that the EEG features that differed between sessions could classify the disease severity and symptoms with a 79.98% success rate on average. A decision support system that may help doctors to diagnose the disease severity was developed with ANNs.
Prostat kanserinin erken tanısına yönelik prostat spesifik membran antijeni (PSMA) tabanlı immünosensörlerin geliştirilmesi ve performanslarının karşılaştırılması
Prostat Kanseri (PK), erkeklerde genellikle periferal bazal hücrelerde gelişen bir kanser tipidir. Hastalığın klinikteki tanısında, serum Prostat Spesifik Antijeni (PSA) testi, parmakla rektal muayene (PRM) ve Trans-rektal Ultrasonografi (TRUS) gibi testler kullanılmakta, normal dışı PRM/TRUS ve/veya PSA değerinin 4 ng/mL' nin üzerinde olması gibi anomalilerden herhangi ikisi birlikte olduğunda iğne biyopsisi yapılmaktadır. Hastalığın aşamasının belirlenmesinde, yukarıda bahsi geçen test sonuçları baz alınarak Gleason Skorlaması kullanılmaktadır. Erkeklerde akciğer kanserinden sonra ikinci sırada kansere bağlı mortaliteye ve morbiditeye sebep olan bu hastalığın erken dönemde ve doğru tanısının yapılması oldukça önemlidir. Ancak serum biyobelirteci PSA'nın prostat kanserine özgü değil sadece prostata spesifik bir biyobelirteç olması hastalığın doğru tanısını engellemektedir. Bu nedenle prostat kanserinin doğru ve erken tanısında kullanılabilecek, prostat kanserine özgü biyobelirteçlere dayalı, yüksek performanslı tanı yöntemleri/testlerinin geliştirilerek klinik uygulamalara kazandırılması önem teşkil etmektedir. Bu doğrultuda, doktora tez çalışması kapsamında, prostat kanserine spesifik bir biyobelirteç olduğu literatürdeki çalışmalarda sıklıkla ifade edilen Prostat Spesifik Membran Antijeni (PSMA) ölçümünü hedef alan, kuvars ayar çatalı (QTF) tabanlı kütle hassas ve ekran baskılı elektrot (SPE) tabanlı elektrokimyasal PSMA immünosensörlerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın ilk basamağında, QTF dönüştürücü yüzeyleri sırasıyla amino gruplarınca zengin amiloid benzeri protein nanofiberler ve plazma polimerize ince filmler ile modifiye edilmiştir. Yüzey aktivasyonundan sonra, PSMA antijene özgü antikorun (a-PSMA) QTF yüzeylerine immobilizasyonu yapılmış ve geliştirilen immünosensörün hedef analiti PSMA ile etkileşimi rezonans frekansındaki değişimler ölçülerek takip edilmiştir. İkinci aşamada, elektrokimyasal tabanlı immünosensörün geliştirilmesi hedeflenmiş ve bu hedef doğrultusunda altın çalışma elektrotlu SPE' lerin yüzeyleri sisteamin fonksiyonelleştirilen altın nanoparçacıklar (Cys-AuNp) ile modifiye edilmiştir. Yüzey fonksiyonelleştirilmesi sonrasında, N,N-karbonildiimidazol (CDI) aracılığı ile antikor immobilizasyonu gerçekleştirilmiş ve geliştirilen immünosensörün hedef analiti -PSMA- ile etkileşimi sırasıyla voltametrik analiz ve empedans spektroskopisi ile test edilmiştir. Cys-AuNp modifikasyonu, elektrokimyasal immünosensörlerin analitik ölçüm performansını arttırarak pikogram seviyesindeki analitin dahi fizyolojik tampon çözeltisi (pH:7,4) ve serum ortamlarında tayin edilmesine olanak sağlamıştır. Özetle, bu doktora tez çalışması kapsamında, prostat kanserine spesifik PSMA antijeninin ve PSMA ekspresyonu gösteren hücrelerin ölçümünü temel alan, prostat kanserinin teşhisinde doğrudan/destekleyici olarak kullanılabilecek, QTF-tabanlı kütle hassas ve SPE-tabanlı elektrokimyasal immünosensörlerin tasarımları gerçekleştirilmiş ve geliştirilen immünosensörlerin performansları değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, bu doktora tezinde sunulan elektrokimyasal tabanlı immünosensorün prostat kanseri veya diğer kanser tiplerinde geliştirilmesi planlanan gelecekteki tanı sistemleri için bir altyapı sunacağına inanılmaktadır.
Kablosuz polisomnografi cihazı tasarımı
Uyku sırasında yaşanan solunum güçlükleri, uyku apnesi ve horlama gibi solunum problemleri hayatı tehdit eden ve uyku kalitesini olumsuz etkileyen uyku bozukluklarındandır. Bu tip uyku bozukluklarının doğru teşhisi de hayati önem taşımaktadır. Uykuda solunum bozukluklarının tespitinde altın standart olarak kabul edilen polisomnografi; inoperatif elektrofizyolojik izleme yöntemleri kullanılarak uykuya dalma sürecinde, uykuda ve uyku sonrasında sinir sisteminin, kardiyorespiratuar sistemin ve vücut pozisyonu, vücut sıcaklığı gibi uykuyla ilişkili bazı fiziksel ve fizyolojik büyüklüklerin gerçek zamanlı olarak kaydedilmesi olarak tanımlanabilir. Test sonunda toplanan veriler, uzman hekim tarafından incelenir ve uyku bozukluğu mevcut ise inceleme sonrası teşhisi yapılır. Polisomnografi testi oldukça maliyetlidir ve uyku merkezlerinde bu test için sınırlı sayıda oda, test cihazı ve uyku teknisyeni vardır. Bu sebeplerle, test maliyetlerini azaltmak ve daha fazla hastaya hizmet vermek üzere uyku testlerinin evde gerçekleştirilmesine imkân verecek cihazlar üretilmiştir. Genel olarak Evde Uyku Apnesi Testi (Home Sleep Apnea Test) (HSAT) kiti olarak adlandırılan bu cihazlar; kandaki oksijen yoğunluğu (SpO2), vücut pozisyonu ve solunum aktivitesi gibi vital sinyalleri izler ve kaydederler. İlerleyen ve v gün geçtikçe küçülen teknolojinin ofislerimize, evlerimize hatta cebimize kadar taşıdığı ve teknolojide yeni bir trend olan Nesnelerin İnterneti'nin (Internet of Things) (IoT), e-sağlık alanında da önemli bir rol sahibi olacağı görülmektedir. Bu çalışmada uyku problemi yaşayan hastaların bir uyku teknisyenine ihtiyaç duymadan evde uyku testi yapılabilmelerini ve hastanın vital sinyallerinin anlık olarak izlenebilmesini amaçlayan; IoT tabanlı, batarya ile beslenen, giyilebilir ve kompakt bir test cihazı tasarlanmıştır. Hesaplama gücünü ve kablosuz haberleşme yeteneğini Espressif ESP32 SoC'den alan sistem saniyede 200 kez örneklenmiş EEG, EKG, 3 eksenli ataletsel ölçüm birimi, solunum eforu, nazal basınç sensörü sinyallerini toplayabilen; Pulse Oksimetre yardımıyla SpO2 hesabı yapabilen ve toplanan tüm verileri kablosuz ağ üzerinden gönderebilen sistem, FreeRTOS gerçek zamanlı işletim sistemi ile geliştirilmiş bir gömülü yazılıma sahiptir. Geliştirilen PSG cihazı, American Academy of Sleep Medicine Guidelines'a göre Tip II geniş kapsamlı taşınabilir test cihazıdır. Topladığı ve işlediği yaşamsal sinyaller ile elde ettiği SCOPER (Sleep, Cardiovascular, Oximetry, Position, Effort, and Respiratory) skoru S2 C1 O1 P2 E2 R2 dir. Hasta üzerinden toplanan tüm veriler 2.4GHz Wi-Fi ağı üzerinden TCP/IP protokolü aracılığı ile bir hedefe iletilmektedir. Toplanan veriyi izlemek ve kaydetmek amacı ile bir Python uygulaması geliştirilmiştir. Ağ izleme uygulamaları ile yapılan testlerde paket kaybı olmadan saniyede 200 paket iletildiği görülmüştür.
Derin öğrenme modelleri kullanılarak beyin tümörlerinin sınıflandırılması
Beyin tümörleri insan sağlığını önemli derecede etkileyebilmektedir. Bu tümörlerin yanlış teşhisi durumunda, müdahale için alınacak olan kararlar ve bireyin sağlık durumu verimli şekilde belirlenememektedir. Manyetik rezonans görüntülerinin bir hekim tarafından incelenmesi, beyin tümörlerinin belirlenmesinde en yaygın kullanılan yöntemdir. Beyin tümörlerinin çeşitliliğinden ve hekimlerin incelemesi gereken birçok görüntü olduğundan ötürü, bu yöntem hem insan hatalarına yatkındır hem de fazla zaman harcanmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada, en yaygın görülen üç beyin tümörü çeşidi olan; Gliom, Meninjiyom ve Hipofiz bezi tümörlerinin derin öğrenme modelleri kullanılarak sınıflandırılması üzerine çalışılmıştır. Çalışmada doğruluk oranının yüksek olmasına önem verilirken, modellerin eğitimi için harcanan zaman da incelenmiştir. Bu sınıflandırma çalışması ile hekimlere yardımcı olabilecek bir sistem yaratmak amaçlanmıştır. Doğruluk oranı %90'a varan bir sistem oluşturulmuştur.
MikroRNA ekspresyon seviyeleri ve genetik varyasyonları ile eksfoliasyon sendromu ve eksfoliatif glokom ilişkisinin incelenmesi
Eksfoliasyon sendromu (XFS) yaş arttıkça daha fazla gelişim gösterdiği bilinen, anormal fibriler moleküllerin göz dokularında birikmesi ile tanımlanan bir hücre dışı matriks hastalığıdır. XFS'nin patogenezinde oksidatif ve hücresel stres ile inflamatuar yolaklar önemli yer tutmaktadır. Aköz hümör sıvısının drenajını sağlayan kanalların eksfoliasyon birikintisi ile tıkanması ve bu suretle göz içi basıncının (GİB) artmasıyla ortaya çıkan eksfoliatif glokom (XFG), tedavi edilmediği takdirde körlüğe sebep olabilmektedir. Bu nedenlerle XFS'nin erken dönemde teşhisinin önemi büyüktür. mikroRNA'lar (miRNA) mesajcı RNA'ların (mRNA) regülasyonunda rol oynayan önemli post-transkripsiyonel düzenleyicilerdir. miRNA ekspresyon seviyelerinin çeşitli hastalıklarda değiştiği belirlenmiştir. miRNA'ların genlerinde bulunan tek nükleotid polimorfizmlerinin (SNP), miRNA'ların işlenmesini etkilediği ve çeşitli hastalıklara yatkınlıkta rol oynayabildiği bilinmektedir. Bu çalışmada, inflamasyon ile ilişkili yolaklarda rol oynadığı bilinen miR-146a ve miR-196a-2'nin plazma ekspresyon seviyeleri ile mir-146a rs2910164 G/C ve mir-196a-2 rs11614913 C/T SNP'lerinin XFS ve XFG hastalıkları için biyobelirteç olma potansiyellerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubu, genotipleme kısmında, 260 XFG hastası, 260 XFS hastası ve 295 kontrolden oluşurken, ekspresyon seviyesi belirleme kısmında, her grup içerisinden 27 XFG hastası, 25 XFS hastası ve 27 kontrolden oluşmaktadır. Kan örnekleri Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göz Hastalıkları Bölümü (Ankara, Türkiye) tarafından toplanmıştır. SNP'lerin genotiplemeleri PCR-RFLP yöntemi ile, miRNA'ların plazmadaki ekspresyon seviyelerinin belirlenmesi ise qRT-PCR yöntemi ile yapılmıştır. Relatif ekspresyon seviyeleri 2-ΔΔCt yöntemi ile hesaplanmıştır. Genotip analizlerine göre, rs2910164 ve rs11614913 için minör alel frekanslarının ve genotip dağılımlarının, XFG, XFS ve kontrol grupları arasında farklı olmadığı görülmüştür. Plazma hsa-miR-146a-5p relatif ekspresyon seviyesinin, XFG ve XFS gruplarında kontrol grubuna göre anlamlı ölçüde yüksek olduğu tespit edilmiştir (XFG vs. kontrol: P<.001, XFS vs. kontrol: P=.001). Hsa-miR-196a-5p relatif ekspresyon seviyesinin ise, gruplar arasında farklı olmadığı görülmüştür. Lojistik regresyon analizleri sonucunda, plazma hsa-miR-146a-5p relatif ekspresyon seviyesinin XFG ile yaklaşık 6 kat (P=.001; dominant model), XFS ile yaklaşık 4 kat (P=.005; dominant model) ilişkili olduğu tespit edilmiştir. ROC analizleri sonucunda, plazma hsa-miR-146a-5p relatif ekspresyon seviyesinin, XFG için "iyi" (AUC=0.897, P<.001, duyarlılık=%89, özgüllük=%78), XFS için "orta" (AUC=0.779, P=.001, duyarlılık=%52, özgüllük=%93) dereceli bir tanı testi olabileceği görülmüştür. Bu çalışmada, mir-146a rs2910164 G/C ve mir-196a-2 rs11614913 C/T SNP'leri ve miR-146a ve miR-196a-2'nin plazma ekspresyon seviyeleri ile XFS ve XFG arasındaki ilişki ilk kez araştırılmıştır. Sonuç olarak, hsa-miR-146a-5p relatif ekspresyon seviyesinin, XFG ve XFS için kan tabanlı biyobelirteç olma potansiyeline sahip olduğu görülmüştür. Bu tez çalışması ileride XFG ve XFS'nin erken teşhisi, prognozun takibi ve tedavisinde kullanılabilecek yeni tanı testleri, biyosensörler ve terapötik ajanlar geliştirilmesine öncülük edecek potansiyele sahip sonuçlar ortaya koyması nedeniyle Biyomedikal Mühendisliğine katkı sağlayan bir projedir.
Meme kanserinin geliştirilmiş makine öğrenme yöntemleri ile tespiti
Meme kanseri dünya genelinde kadınlar arasında en sık görülen kanser türüdür. Meme kanseri erken evrede teşhis edilirse, tedavi edilmesi mümkündür. Bu çalışma meme kanserinin tanısı için geliştirilmiş makine öğrenme algoritmalarına dayalı yeni bir sınıflandırma sistemi önermektedir. Geliştirilmiş makine öğrenme algoritmaları oluşturmak amacıyla öznitelik seçim ve hiperparametre optimizasyon yöntemleri kullanılmıştır. Makine öğrenme algoritması olarak sırasıyla Karar Ağacı, Naive Bayes, Destek Vektör Makinesi, K-En Yakın Komşu ve Topluluk Öğrenme yöntemleri kullanılmıştır. Tüm deneyler Wisconsin Meme Kanseri Veri (WBCD) seti ve Mamografi Meme Kanseri Veri Seti (MBCD) olmak üzere iki farklı meme kanseri veri seti üzerinde test edilmiştir. Veri setlerinin en ayırt edici özniteliklerini belirlemek amacıyla sırasıyla Relief, En Küçük Mutlak Daralma ve Seçme Operatörü ((Least Absolute Deviation and Least Absolute Shrinkage and Selection Operator-LASSO) ve Ardışık İleri Yönde Seçim yöntemleri kullanılmıştır. Makine öğrenme algoritmalarındaki en uygun hiperparametreleri bulmak için Bayes optimizasyon (BO) yöntemi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında en iyi sınıflandırma oranını elde etmek amacıyla farklı deneyler yapılmıştır. Önerilen öznitelik seçim-Bayes optimizasyon hibrit yöntemleri çalışmada kullanılan makine öğrenme algoritmalarının sınıflandırma oranlarını artırmıştır. Yapılan deneyler sonucunda, LASSO-BO-DVM yöntemi her iki meme kanseri veri setinde de en yüksek doğruluk, kesinlik, duyarlılık ve F1-skorunu göstermiştir (WBCD için %98,95, %97,17, %100 ve %98,56; MBCD için %97,95, %98,28, %98,28 ve %98,28).
Damar içi implant materyal yüzeylerinde antitrombojenik ve antibakteriyel aktiviteyi artırmaya yönelik heparin immobilizasyonu
Geçici ya da kalıcı, dahili ya da harici olarak, tedavi ve/veya onarım gibi amaçlarla vücuda dahil edilen malzemeler implant materyalleri olarak adlandırılmaktadırlar. Günümüzde artan popülasyon ve uzun yaşam süreleri göz önüne alındığında, implant materyallerin kullanım sıklığı, miktarı ve süreleri giderek artmaktadır. Bu nedenle kullanılan implantların, kullanıldıkları bölgeye uyum sağlamaları, transplantasyon sonrası herhangi bir komplikasyon oluşmasını önleyecek şekilde tasarlanmaları gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. Tez kapsamında polimerik ve metalik alttaşlar olmak üzere iki farklı malzemede heparin adı verilen, klinikte güncel olarak antikoagülan ilaç olarak kullanılan biyomolekül ile yüzey modifikasyon stratejilerinin geliştirilmesi üzerine çalışılmıştır. Polipropilen (PP) tez kapsamında model polimerik malzeme olarak seçilmiş ve iki basamakta plazma polimerizasyon (PlzP) destekli yüzey modifikasyonu gerçekleştirilmiştir; (i) oksijen ile aşındırma ve (ii) amince zengin fonksiyonel grup oluşturma. PlzP tekniği ile geliştirilen yüzey modifikasyon parametreleri, temas açısı ölçüm, serbest yüzey enerji hesaplamaları, yüzeyde maksimum azot miktarını elde etme, yüzey pürüzlük değerinin artırılması kriterleri kapsamında değerlendirilmiş ve optimize parametre tespit edilmiştir. Heparin immobilizasyon işlemi, saf heparin (hep) ve kovalent bağ ajanları ile destekli (hep*) çözeltiler kullanılarak 3 farklı konsantrasyon üzerinden test edilmiştir. Yüzeye tutunumu sağlanan heparin miktarı Toluidine Mavi (TB) boya ile tespit edilmiş ve maksimum heparin tutunumunun sağlandığı konsantrasyon, optimize parametre olarak belirlenmiştir. Kovalent bağ ajanları ile destekli heparin çözeltisinin iki basamakta modifiye edilen PP yüzeyler ile kovalent bağ oluşturduğu, FTIR-ATR analizinde saptanan amid I ve II pikleri ile kanıtlanmıştır. Heparin immobilizasyonu protein tutunum miktarını referans yüzeylere göre oldukça azaltmış, hemokompatibilite testleri kapsamında (platelet tutunum, hemoliz, kinetik-kan pıhtılaşma oranı) da oldukça etkili sonuçlar vermiştir. Ayrıca heparin immobilizasyonunun PP yüzeylerde antiadherent karakteristiği gram pozitif ve gram negatif bakteriler ile test edilmiş ve heparinin antibakteriyel mekanizmasının "temas ile öldürme" olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak BJ insan fibroblast hücreleri ile gerçekleştirilen testler sonucunda, geliştirilen yüzeylerin biyouyumlu oldukları ispatlanmıştır. Titanyum (Ti) tez kapsamında model metalik malzeme olarak seçilmiş ve tek basamakta alternatif akım elektroforetik depozisyon (AC-EPD) tekniği ile heparin modifikasyonu gerçekleştirilmiştir. Saf halde heparin depozisyonu, temas açısı ölçüm, serbest yüzey enerji hesaplamaları ve yüzey pürüzlülük değerleri kapsamında incelenmiş ve optimize parametre tespit edilmiştir. Başlangıçta yüzeye depozite edilen heparin miktarı TB boya ile takip edilmiş olmakla birlikte, ilerleyen deney basamaklarında söz konusu yaklaşımın, AC-EPD tekniği ile kaplanan heparin miktarını saptamada yetersiz olduğu saptanmıştır. Ti yüzeylerde heparin depozisyonunun etkisi, PP yüzeylerde olduğu gibi, protein tutunum miktarı, hemokompatibilite testleri, antiadherent karakteristik ve biyouyumluluk testleri kapsamında detaylı olarak araştırılmıştır. Özetle, tez kapsamında gerçekleştirilen çalışmalar ile hem PP hem de Ti yüzeylerde farklı stratejilerle yüzey modifikasyonları gerçekleştirilerek heparinin mevcut antikoagülan karakteristiğinden yararlanmakla birlikte, antibakteriyel, antiadherent ve biyouyumluluk karakteristikleri de detaylı olarak çalışılmış ve literatüre kazandırılmıştır.
Ağrı hissinin EEG sinyalleri kullanılarak objektif tahmini ve derin öğrenme modelleri ile derecelendirilmesi
Ağrı, haz verici olmayan kompleks ve çok boyutlu olmak üzere kişilerin tecrübe ettiği his olarak tanımlanır. Ağrının objektif olarak sınıflandırılması, hastanelerde mönitörize olmuş hastalar için, kendini ifade edemeyen bireyler için ve ameliyat sonrası ya da esnasında anesteziye maruz kalmış kişiler için büyük önem taşımaktadır. Ayrıca ağrının subjektif olarak derecelendirilmesi kişiden kişiye yanıltıcı bir cevaba sebep olabilmektedir ve kişinin yanlış tedavi protkolüne yönlendirilmesi ile sonuçlanabilmektedir. Ağrının yapay zeka modelleri ile derecelendirilmesi sayesinde doğru tedaviye yönelim ve kendini ifade edemeyen bireylerin ağrı şiddetlerini derecelendirebilmesi hakkında bilgiye ulaşmak mümkün olabilecektir. Yapılan tez çalışmasında, ağrı uyarını verilerek bireylerden alınan EEG verileri bir boyutlu evrişimsel sinir ağı modeli (1 Dimensional Convolutional Neural Networks, 1D CNN) oluşturularak yüksek ve düşük ağrı olarak sınıflandırılmıştır. Modelde kullanılacak öznitelik seçimi için alınan EEG verileri öncesinde gürültülerden temizlenmiştir. Sonraki aşamada temizlenen verilere T-test uygulanarak fark oluşan bölümler belirlenmiştir. Belirlenen bölümlerden zaman-frekans cevabında öznitelikler çıkarılarak hazırlanan modelde kullanılmıştır. Tasarlanan model karşılaştırılma amaçlı derin öğrenme modellerinden olan özyinemeli sinir ağları (Reccurrent Neural Network, RNN) modeli ile karşılaştırılmıştır. Tez çalışmasının sonucunda alınan bilgiler dahilinde tasarlanan 1 boyutlu evrişimsel sinir ağları modelinin ortalama %92 oranında doğru sınıflandırma yaptığı gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular dahilinde ağrı hissinin objektif derecelendirilmesi için tasarlanan modelin iyi bir belirteç olabileciğini göstermektedir.
Relapsing-remitting multipl sklerozda clusterin genetik polimorfizmleri ve dolaşımdaki mikroRNA'ların plazma clusterin seviyesi ve bilişsel performans üzerine etkilerinin incelenmesi
Multipl Skleroz (MS), merkezi sinir sisteminin demiyelinizan, otoimmün ve nörodejeneratif kronik bir hastalığıdır. Etiyolojisinde genetik ve çevresel faktörlerin kompleks etkileşimlerinin rol oynadığı MS'in en yaygın klinik formu RRMS'tir. MS'te, progresyonun bir göstergesi olan bilişsel bozukluğun prevelansı %40-70 arasındadır. Clusterin, hücresel yaşam ve ölüm yolaklarında aktif rol oynamaktadır. Bu proteini kodlayan CLU geninde bulunan tek nükleotit polimorfizmleri (SNP) birçok hastalıkla ilişkili bulunmuş olup clusterinin dolaşımdaki seviyelerinin bilişsel performansla ilişkili olduğuna dair bulgular literatürde mevcuttur. Gen ifadesinin düzenlenmesinde rol alan mikroRNA'lar (miRNA) birçok hastalığın teşhisi ve seyri ile ilişkilendirilmiş olup biyobelirteç keşif çalışmalarının önemli odaklarındandır. Bu tez çalışması kapsamında RRMS riski ile CLU rs11136000 C/T, rs3087554 T/C, rs2279590 C/T ve rs1532278 C/T SNP'lerinin ilişkilerinin incelenmesi ve plazma clusterin konsantrasyonu ile CLU ekspresyon seviyesine etki ettiği bilinen miR-21-5p ve miR-195-5p'nin plazma rölatif ekspresyon seviyelerinin hastalık riski ve bilişsel bozukluk ile ilişkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda iki çalışma grubu oluşturulmuştur. Grup-1, 310 RRMS hastası ve 310 kontrol bireyden oluşurken Grup-2, 30 naif RRMS hastası, 30 tedavi alan RRMS hastası ve 30 kontrol bireyden oluşmaktadır. Grup-1'deki RRMS hastalarının genotiplemeleri PCR-RFLP ve RT-PCR ile gerçekleştirilmiştir. Grup-2'deki katılımcıların bilişsel değerlendirilmeleri BICAMS bataryası ile gerçekleştirilmiştir. Grup-2 katılımcılarının plazma miR-21-5p ve miR-195-5p ekspresyon seviyeleri qRT-PCR ile; plazma clusterin konsantrasyonu ise ELISA ile belirlenmiştir. Tüm örnekler Ankara Şehir Hastanesi Nöroloji Polikliniği'nden alınmıştır. Bu tez çalışmasında rs3087554 T/C SNP'sinin C alelinin hem RRMS riski hem RRMS progresyonu ile ilişkili olduğu görülmüştür. RRMS ile ilişkileri incelenen miR-21-5p ve miR-195-5p'nin plazma rölatif ekspresyon seviyelerinin RRMS teşhisi için biyobelirteç olabilecekleri görülmüştür. Ayrıca, miR-21-5p'nin potansiyel bir terapötik biyobelirteç olabileceğine dair bulgulara ulaşılmıştır. Buna ilave olarak, hem miR-21-5p'nin hem de miR-195-5p'nin MS'te kullanılan enjektabl immünomodülatör tedavilerin terapötik hedefi olabileceği düşünülmektedir. Bu tez çalışmasıyla birlikte clusterinin MS'teki rolü genotip, fenotip ve bilişsel seviyede değerlendirilmiştir. CLU rs11136000 C/T, rs3087554 T/C, rs2279590 C/T ve rs1532278 C/T SNP'leri ile RRMS riski arasındaki ilişki ilk defa bu tezde çalışılmıştır. Ayrıca, bu çalışmada ilk defa RRMS hastalarının plazma clusterin seviyesi, plazma miR-21-5p ve miR-195-5p rölatif ekspresyon seviyesi ile bilişsel performansları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. RRMS'in teşhisi ve prognozunun takibi için plazmadaki potansiyel biyobelirteç adaylarını ortaya koyan bu çalışmanın geliştirilecek biyosensörlere, tedavi ajanlarına ve tanı kitlerine yol göstereceği öngörülmektedir. Multidisipliner bir yaklaşımın ürünü olan bu tez, bahsi geçen yönleriyle Biyomedikal Mühendisliği alanına katkı sağlayan bir çalışma niteliğindedir.
Farklı boyutlarda sürfaktan içermeyen nişasta bazlı mikrokürelerin sentezi, sentez sürecini etkileyen faktörlerin araştırılması
Kontrollü boyut ve morfolojiye sahip olan mikroküreler, medikal alanda ilaç taşıma sistemleri başta olmak üzere çeşitli uygulamalarda tercih edilmektedir. Mikrokürelerin sentezlenmesinde yaygın olarak kullanılan bir yöntem, emülsiyon polimerizasyon tekniğidir. Bu çalışmada, ilaç taşıyıcısı olarak dar boyut aralıklarına sahip, biyouyumlu ve biyobozunur mikrokürelerin sentezlenmesi amaçlanmıştır. Sitotoksisitesi düşük mikrokürelerin üretimi için doğal bir polimer olan nişasta ile sürfaktan içermeyen emülsiyon polimerizayonu yöntemi (SFEP) tercih edilmiştir. Artan polimer konsantrasyonu (ağırlıkça %3 - %10), ortam pH'si (7 - 10), ortam sıcaklığı (30 - 70°C), çapraz bağlayıcı miktarı (hacimce %1 - %20) ve emülsiyon karıştırma hızlarında (500 – 1000 RPM) üretilen mikrokürelerin çaplarındaki azalma ve artan sürekli fazın dağınık faza oranında (%21 - %100) mikrokürelerin çapındaki artma optik mikroskop ile yapılmış gözlemlenmiştir. 400µm üzerinde dar boyut aralıklarında üretilen mikrokürelerin topografisi taramalı elektron mikroskopisi (SEM) ile incelenmiştir. Ortam sıcaklıklığı koşullarında ağırlık ve boyut değişimleriyle genleşme değerlendirmeleri yapılmıştır. Ayrıca, UV-Vis Spektrofotometre kullanılarak partiküllerin ilaç yüklemesi analiz edilmiştir. %99,81 ile en yüksek ilaç yüklenme verimi 500 RPM karıştırma hızı ile elde edilen, bozunma süresi 55±2,33 gün olan mikrokürelerde gözlemlenmiştir. Parçacıkların L-929 hücre hattı üzerindeki sitotoksik etkisi, canlılık testleri aracılığıyla değerlendirilmiş ve ağırlıkça %10 polimer konsantrasyonu ile sentezlenmiş olan mikrokürelerde en yüksek canlılık (%113,53 ± 5,54) gözlemlenmiştir. Bu tez çalışmasının sonuçları, SFEP yöntemi ile nişastadan üretilen stabil mikrokürelerin düşük sitotoksisite ve yüksek ilaç yüklenme verimi ile çeşitli tıbbi ve kozmetik uygulamalarda tercih edilebileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Polimerik mikroküre, Nişasta, Çapraz bağlayıcı, Sürfaktan içermeyen emülsiyon polimerizasyonu
SARS-COV-2 spike proteininin evrimsel yollarının değişebilirlik haritaları ile tahmini
Virüsler, bulaşıcı ajanlar olarak insanlarda hastalıklara ve ölümlere yol açabilmektedir. Bu olumsuz etkileri önlemek için aşılar ve ilaçlar geliştirilmiş olsa da virüsün genetik yapısında meydana gelen mutasyonlar sebebiyle virüs, bağışıklık sisteminden kaçma ve konak hücreye daha iyi bağlanma gibi özellikler kazanarak tedavilere karşı dirençli hale gelebilir. Küresel COVID-19 pandemisi, yeni SARS-CoV-2 varyantları ortaya çıktıkça virüsün genetik materyalinde meydana gelen değişikliklerin hızlı, güvenilir ve etkili bir şekilde izlenmesi ve tahmin edilmesi gerekliliğini ortaya koymuştur. Virüsün yeni genetik yapısına uygun ilaç ve aşıların geliştirilmesi maliyetli ve zaman alıcıdır. Bu nedenle, SARS-CoV-2'nin genomunda meydana gelebilecek mutasyonları ve bu mutasyonların etkilerini henüz gerçekleşmeden önce tahmin etmek ve gerekli önlemleri almak kritik önem taşımaktadır. Bu tezde, COVID-19 pandemisine yol açan SARS-CoV-2 virüsünün evrimsel süreci incelenmiş ve gelecekte meydana gelebilecek önemli mutasyonların tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, öncelikle virüsün insan hücrelerini enfekte etmesinden sorumlu Spike (S) proteini bölgesine ait gen dizileri GISAID veri tabanından temin edilmiş ve ardından bu diziler çeşitli çoklu hizalama yöntemleri (Clustal Omega, MAFFT, TCoffee, vb.) ile hizalanmıştır. Daha sonra bu hizalamalar, çeşitli skor fonksiyonları (Karlin, Sander, Valder, vb.) kullanılarak her bir amino asit için değişebilirlik skorları hesaplanmıştır. Elde edilen değişebilirlik skorları arasındaki korelasyon analiz edilerek S proteininde korunmaya ve değişmeye yatkın bölgeler belirlenmiştir. Hesaplanan değişebilirlik skorları ve deneysel mutasyon oranı kullanılarak, rastgele yürüyüş yöntemi ile gelecekte meydana gelebilecek mutasyonlar tahmin edilmiştir. Bu çalışmanın, SARS-CoV-2 virüsünün evrimsel dinamiklerinin anlaşılmasına katkı sağlaması beklenmektedir.
SARS-CoV-2 Spike–ACE2 etkileşiminin inhibisyonuna yönelik tasarlanan peptitlerin etkinliğinin moleküler modelleme yöntemleriyle araştırılması
Virüs yalnızca canlı (konak) hücrelerde çoğalabilen enfeksiyöz ajanlardır. Bu bağlamda SARS-CoV-2 virüsü de, yüzeyindeki Spike (S) proteini aracılığıyla anjiyotensin dönüştürücü enzim 2 (ACE2) reseptörüne bağlanarak konak hücreye giriş yaparak COVID-19 hastalığına neden olmakta, kalp ve akciğer gibi dokularda yüksek düzeyde eksprese olan ACE2'nin işlevini bozması nedeniyle COVID-19 pandemisinde Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 7 milyondan fazla insanın ölümüne yol açtığı bilinmektedir. SARS-CoV-2 genomunda özellikle Spike proteinini kodlayan bölgede görülen yüksek mutasyon oranı; virüsün bulaş hızı ile bağışıklık sisteminden kaçma yeteneğine bağlı olarak virüsün ölümcüllüğünü artırmaktadır. Bu nedenle virüse karşı ilaç geliştirmede Spike–ACE2 etkileşimi hedef alınmakta ve bu etkileşimin peptitler aracılığı ile inhibe edilmesine yönelik çalışmalara ağırlık verilmektedir. Peptitler, küçük moleküllere kıyasla esnek yapıları, özgül bağlanma yetenekleri ve düşük toksisiteleri sayesinde protein–protein etkileşimlerini inhibe etmeye yönelik ilaç geliştirme çalışmalarında önemli bir alternatif sunmakla birlikte geleneksel ilaç geliştirme yöntemlerinin yüksek maliyet ve uzun zaman gerektirmesi nedeniyle erken aşama tarama süreçlerinde bilgisayar destekli ilaç tasarım (CADD) yaklaşımlarının kullanımını gerekli kılmıştır. Spike–ACE2 etkileşimini inhibe etmeye yönelik geliştirilen peptitlerin etkinliğini değerlendiren çalışmalarda kullanılan hesaplamalı ve deneysel yöntemler sonucu elde edilen veriler arasında tutarsızlıkların olduğu gözlemlenmiştir. SARS-CoV-2 Spike–ACE2 etkileşiminin inhibisyonuna yönelik peptit tabanlı inhibitör tasarımında yapı tahmini, moleküler kenetleme programlarından HADDOCK ve AutoDock CrankPEP (ADCP) ile moleküler modelleme programlarından AlphaFold2 (AF2), AlphaFold2-Multimer (AF2M), PepFold3 ve ESMFold üzerinden çalışmalar yürütülmüştür. AF2M programının hem bağlanma bölgesini hem de bağlanma sonrası peptitin konformasyonu doğru şekilde belirlemede diğer programlara kıyasla üstün olduğu gözlemlendiğinden, bu program üzerinden Rosetta Ref2015, Rosetta ddG, Prodigy ve PyDock gibi farklı skorlama fonksiyonlarının etkileri incelenmiştir. AF2M ile modellenen yapıların Rosetta Ref2015 skoru ile sıralanmasının peptitin reseptör Spike proteini üzerinde konumlandırılması açısından anlamlı sonuçlar verdiği gözlemlenmiştir. Bağlanma bölgesine doğru konumlandırılmış olması o bölgedeki etkileşimi inhibe ettiğini göstermediğinden; ilerleyen çalışmalarda skorlama fonksiyonlarının entegrasyonu ile peptit-bazlı inhibitör tasarımında daha güvenilir ve etkili sonuçlar elde etmek için veri setlerinin genişletilmesi, SAPx peptitleri-Spike RBD proteini komplekslerinin biyolojik olarak anlamlı analizinin yapılabilmesi için mikrosaniyeler mertebesinde MD simülasyonlarının yapılması ve bağlanma serbest enerjilerinin hesaplanmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, bu tez çalışmasında, SARS-CoV-2 Spike–ACE2 etkileşimini inhibe etmeye yönelik peptit-bazlı ilaç geliştirme süreçlerinde yapay zekâ destekli modelleme yaklaşımlarında doğru skorlama stratejilerinin kullanımının tasarımın doğruluğunu test etme sürecinde kullanılabilir bir metot olarak üzerinde çalışılmaya değer sonuçlar elde edilmiştir. Hesaplamalı yöntemde doğru skorlama stratejisi kullanımının sorunsalın çözümlenmesinde olumlu katkılar sunabileceği kıymetlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: SARS-CoV-2 virüsü, ACE2 reseptör proteini, Peptit-protein etkileşimleri, Peptit yapı tahmini, Moleküler kenetleme, Moleküler modelleme, Moleküler dinamik simülasyonları
Etkin osteointegrasyon amaçlı alümina membran ile kaplanmış titanyum implantların üretilmesi
İskelet sisteminin geniş alanlı kırıklarında osteointegrasyonun hızlı ve etkin bir biçimde sağlanması, bu bölgede kullanılması planlanan implant yüzeylerinin kemik doku ile benzer kimyasal, mekanik ve topografik özellikleri taşıyan yapıda olmasına bağlıdır. Titanyum temelli biyomalzemeler bu gibi durumlarda klinik kullanımda sıklıkla tercih edilmekte ve bu malzemelerin osteointegrasyon ve implantasyon başarı oranlarını artırmak için kimyasal/nanotopografik özellikler sağlayabilen oksit tabakalar ile kaplanmaları uzun süredir çalışılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, anodize alüminyum oksit (AAO) kaplı ve atomik tabaka biriktirme (ALD)-alümina kaplı titanyum alt tabakaların, kendiliğinden iyileşmenin zor olduğu geniş deformasyon alanlarında yüksek ve hızlı mineralizasyon potansiyelini incelemektir. AAO kaplı titanyum (AAO@Ti) yüzeyler farklı elektrolitlerde anodizasyon tekniği ile üretilmiş ve osteojenik potansiyelleri kontrol olarak saf titanyum yüzey ile karşılaştırılarak analiz edilmiştir. Yüzeylerin anodizasyon yoluyla kazandığı iyonik karakterlerin etkisini araştırmak için, oksitlenmiş nanotopografik yüzeyler ayrıca hassas ve konformal bir kaplama buharı biriktirme tekniği olan ALD yoluyla ultra ince bir alümina tabakası ile kaplanmıştır (ALD@AAO@Ti). Ayrıca, nano ölçekli yüzey morfolojisinin etkisini araştırmak için saf titanyum numunesi de ALD ile saf alümina ile kaplanmıştır (ALD@Ti). ALD kaplamadan sonra yapılan XPS analizi, anodizasyon ile üretilen her bir yüzeyin iyonik karakterinin başarıyla baskılandığını göstermiştir. İn vitro çalışmalar, incelenen substratlar arasında, MG-63 osteosarkom hücrelerinin mineralizasyon kapasitesinin, fosforik asitte anodize edilip ALD ile muamele edilmiş ve yalın AAO@Ti örnekleri (H3PO4_AAO@Ti ve ALD@H3PO4_AAO@Ti) üzerinde inkübe edildiğinde en yüksek olduğunu göstermiştir. Bu substratlar üzerindeki mineralizasyon da 2. günden 21. güne kadar tutarlı bir şekilde artmıştır. Osteojenik genlerin ekspresyon seviyeleri ALD@Ti ve ALD@H3PO4_AAO@Ti yüzeylerini ön plana çıkarırken, immünositokimya analizleri de osteojenik aktivitenin en fazla ALD@H3PO4_AAO@Ti yüzeyde meydana geldiğini vurgulamıştır. Dolayısıyla, bu tez sonucunda etkin ve hızlı osteointegrasyon potansiyeli olan ve implant uygulamalarında kullanımı ön plana çıkabilecek en iyi yüzeyin fosforik asit içerisinde üretilip iyonik kimliği baskılanan yüzey olabileceği görülmüştür.
Difüzyon model tabanlı asimetrik dikkat mekanizmaları kullanılarak kardiyak mr görüntü verisi arttırımı
Kardiyovasküler hastalıklar, dünya genelinde en önemli ölüm nedenlerinden birini oluşturmakta ve her yıl yaklaşık 19,8 milyon insanın hayatını kaybetmesine yol açmaktadır. Kardiyak manyetik rezonans (CMR) görüntüleme, kalp hastalıklarının tanısında altın standart olarak kabul edilmekle birlikte, derin öğrenme tabanlı tanı sistemlerinin geliştirilmesi için gerekli büyük ölçekli etiketli veri setlerinin oluşturulması, uzman etiketleme maliyetleri, etik kısıtlamalar ve nadir patolojilerin yetersiz temsili nedeniyle ciddi zorluklarla karşı karşıyadır. Bu tez, kardiyak MR görüntülemede veri yetersizliği problemini çözmek amacıyla asimetrik dikkat mekanizmalı difüzyon modeli tabanlı yeni bir bireşimsel görüntü üretim yöntemi önermektedir. Önerilen yaklaşım, Denoising Diffusion Probabilistic Model (DDPM) çerçevesini temel almakta ve UNet mimarisinde kodlayıcının son iki katmanı ile kod çözücünün ilk iki katmanına stratejik olarak yerleştirilmiş çok başlıklı öz-dikkat mekanizmalarını içermektedir. Bu asimetrik dikkat yerleşimi, hesaplama verimliliği ile anatomik yapı korunumu arasında optimal bir denge sağlamaktadır. Model, 53 sağlıklı gönüllüden elde edilen OCMR (Open Cardiac MR) veri kümesi üzerinde eğitilmiş ve 128×128 piksel çözünürlüğünde bSSFP sekans görüntüleri ile çalışılmıştır. Kapsamlı deneysel değerlendirmeler, önerilen modelin mevcut yöntemlere kıyasla üstün performans sergilediğini ortaya koymuştur. Model, 77,78 FID skoru ile VAE (325,26), WGAN-GP (235,51) ve StyleGAN2-ADA (117,70) modellerine göre anlamlı ölçüde daha iyi sonuçlar elde etmiştir. Yapısal benzerlik metrikleri açısından 0,720 SSIM ve 0,925 MS-SSIM değerleri, üretilen görüntülerin yüksek anatomik tutarlılığını doğrulamaktadır. Ablasyon çalışmaları, asimetrik dikkat yerleşiminin tekdüze dağılıma göre FID skorunda %8,8 iyileşme sağladığını göstermiştir. Üç deneyimli radyolog tarafından gerçekleştirilen klinik Turing testinde %60 doğruluk oranı elde edilmesi, bireşimsel görüntülerin gerçek görüntülerden ayırt edilmesinin zorluğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, sol ventrikül, sağ ventrikül ve miyokard yapılarının piksel oranları ile şekil özellikleri açısından gerçek ve bireşimsel görüntüler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p > 0,05). Bu tez, kardiyak MR görüntü sentezinde difüzyon modelleri için asimetrik dikkat mekanizması optimizasyonu konusunda özgün bir katkı sunmakta ve üretilen bireşimsel verilerin klinik uygulanabilirliğini kapsamlı bir değerlendirme çerçevesiyle ortaya koymaktadır. Sonuçlar, önerilen yaklaşımın veri artırma, gizlilik korumalı veri paylaşımı ve tıp eğitimi gibi alanlarda önemli potansiyel taşıdığını göstermektedir.
Göğüs kanseri tespitinde derin öğrenme temelli hibrit bir yaklaşım
Göğüs kanseri, kadınlar arasında sıklıkla görülen kanser çeşididir ve tüm kanser vakalarının yaklaşık %30'unu oluşturmaktadır. Göğüs dokusunda oluşan tümörlerin iyi veya kötü huylu olduğunun doğru tespiti hayati önem taşımaktadır. Bu tespitin yapılmasında en sık kullanılan yöntem ise mamografi görüntüleridir. Ancak mamografi görüntülerinin incelenmesi zaman alabilmekte ve yorumlama sürecindeki subjektiflik nedeniyle hatalı sonuçlar ortaya çıkabilmektedir. Göğüs kanserinin erken teşhisi ve ayrıca doğru tespiti ilerleyen süreçte tedavi başarısını arttırdığı ve ölümle sonuçlanan vakaların oranını düşürdüğü bilinmektedir. Bu nedenle, teşhis süreçlerini hızlandırma ve doğruluğu arttırmak amacıyla yapay zeka tabanlı yöntemlere ilgi son yıllarda artmıştır. Bu çalışmada derin öğrenme modelleri mamografi görüntülerinde karmaşık desenleri ve anomalileri tespit etmek için kullanılmaktadır. Bu çalışmada da önerilen CNN+FNN tabanlı hibrit model sayesinde göğüs kanseri tespitinde kullanılabilecek hem hızlı hem de yüksek doğruluk oranına sahip bir model tasarlanmıştır. Bu çalışmada, DDSM (Digital Database for Screening Mammography) veri tabanından elde edilen 13.128 mamografi görüntüsü (5.970 bening, 7.158 malign) kullanılmıştır. Modelin eğitim aşamalarında aşırı öğrenmenin önüne geçmek ve veri çeşitliliğini artırmak maksadıyla veri arttırma teknikleri (rastgele döndürme, kaydırma ve ölçeklendirme) uygulanmıştır. Böylece eğitim sırasında her mini-batch için rastgele dönüştürülmüş dinamik yeni örnekler üretilmiştir. Elde edilen görüntüler CNN+FNN temelli hibrit model önerilerek sınıflandırılmıştır. Sınıflandırma doğruluklarının güvenilirliğini artırmak amacıyla farklı eğitim ve test veri bölünmeleri (%50-%50, %60-%40, %70-%30 ve %80-%20) denenmiştir. Ayrıca önerilen modelin performansını değerlendirmek için yaygın olarak kullanılan k-fold çapraz doğrulama (k=5) tekniği de uygulanmıştır. Mamogram görüntülerinin sınıflandırılmasında önerilen yöntem sayesinde %99,75 doğruluk oranı, %99,77 kesinlik, %99,63 hassasiyet, %99,77 F1 Skoru, %99,89 özgüllük, %99,49 Matthews Korelasyon Katsayısı gibi oldukça yüksek performans değerleri elde edilmiştir.
Seçici PB+2 iyonları tayini için metal organik kafesler-agnp temelli elektrokimyasal sensör geliştirilmesi
Biyomoleküllerin ve ağır metal iyonlarının düşük konsantrasyonlarda hızlı ve güvenilir şekilde tespit edilmesi, sağlık ve çevre alanlarında büyük önem taşımaktadır. Elektrokimyasal teknikler, sağlık ve çevre alanlarında düşük maliyetli, taşınabilir ve hızlı analiz imkânı sunar. Sensör performansını arttırmak amacıyla geliştirilen elektrokimyasal sensörlerde, yüksek yüzey alanı ve ayarlanabilir yapısı ile metal organik kafesler, iletkenlik ve dayanıklılık özellikleriyle çok duvarlı karbon nanotüpler ve fonksiyonel özellikleriyle metal nanopartiküller kullanıldı. Bu çalışmada, üstün özellikler sunan hibrit metal organik kafes yapılarının bir türü olan UiO-66-NH₂ sentezlendi. Bu yapıya gümüş nanopartiküller katkılanarak UiO-66-NH2/AgNP kompozit yapısı elde edildi. Karbon nanotüpler ve kompozit yapılar camsı karbon elektrot yüzeyinin modifikasyonunda kullanıldı. Modifiye edilen bu elektrotlar aracılığıyla sensör geliştirmek için dönüşümlü voltametri tekniği uygulanmış, bazı biyolojik moleküller ve ağır metaller gibi analitler üzerinde testler gerçekleştirildi. Elde edilen malzemelerin tayini absorpsiyon spektrumu, FTIR, DSC, SEM-EDX ve XRD gibi karakterizasyon teknikleri ile yapıları doğrulandı. Analitlerin tayininde, geliştirilen elektrokimyasal sensör sistemi ile elde sonuçlar yorumlandı. Karakterizasyon sonuçları, metal organik kafes yapısına gümüş nanopartikül katkısının sonuçlara olumlu etkisini doğrulamıştır. Elektrokimyasal ölçümlerde çok duvarlı karbon nanotüpler ile akım değerleri artmış, UiO-66-NH₂/AgNP eklenmesiyle bu artışın belirginleştiği görülmüştür. Geliştirilen GCE/MWCNT/MOF-AgNP hibrit elektrot sistemi, Pb+2 tayininde hassasiyet ve seçicilik sunan bir elektrokimyasal sensör potansiyeli taşımaktadır. LOD ≈ 3.199 µM ve LOQ ≈ 10.664 µM olarak hesaplandı.
H2-reseptör antagonisti guanidin yapılı ilaçlarda etken madde tayini için potansiyometrik sensör geliştirilmesi, ülser ve mide koruyucu ilaç formülasyonlarında uygulanabilirliğinin araştırılması
Guanidin, üç amino grubunun bir karbon atomuna bağlanması ile oluşan bazik bir moleküldür. Farmakolojik formlarda guanidin molekülü içeren, guanidin türevli moleküllerin etken madde olarak kullanımı oldukça yaygındır. H2-reseptör antagonisti olarak mide rahatsızlıklarında oldukça etkili bir tedavi yöntemi sunmaktadır. Bu tez çalışmasında guanidin türevli etken maddelere sahip ticari ilaç formları kullanıldı ve guanidin molekülüne afinitesi en uygun guanidin türevi araştırılarak guanidin seçici potansiyometrik sensör geliştirildi. En iyi potansiyometrik performans özelliklerini ağırlıkça % 4,0 iyonofor % 32,0 PVC (polivinilklorür), % 64,0 o-NPOE (orto-nitrofenil oktileter) membran bileşimine sahip sensör kompozisyonu ile hazırlanan sensör sergiledi. Sensörün doğrusal çalışma aralığı R2=0,9978 değeri ile 1,0 × 10-5 – 1,0 × 10-1 molL-1, gözlemlenebilme sınırı 5 µmolL-1, ortalama cevap zamanı 4 saniye olarak belirlendi. Sensör 15-40 ℃ aralığında değişen sıcaklık ve pH=5,0-9,0 arasında değişen pH koşullarından etkilenmeden performans sergiledi. Sensör yaklaşık 11 hafta boyunca potansiyel cevaplarında önemli bir sapma olmadan ölçüm gerçekleştirebildi. En sık kullanılan mide koruyucu farmasötik formlar da dahil olmak üzere bazı numunelerde sensör, guanidin molekülü tayini için yüksek geri kazanımlarla başarıyla uygulandı. Geliştirilen sensörün, yüksek tekrarlanabilirliği ve kararlı potansiyometrik cevap üretebilmesi ile analitik kimyada guanidin molekülü için kullanılan tayin yöntemlerine alternatif bir yöntem olarak güvenilir bir şekilde uygulanabilir olduğu ortaya konuldu.
Propranolol etken maddeli ilaç formülasyonlarında propranololün seçici ve hassas tayini için potansiyometrik sensör geliştirilmesi ve uygulamaları
Yapılan bu tez çalışmasında propranolol etken maddeli ilaç formülasyonlarında propranololün tayini için potansiyometrik sensör geliştirildi. Geliştirilen sensörün yapısında iyonofor olarak kullanılmak üzere propranolol-sodyum karbonat iyon çifti sentezlendi. Sentezlenen propranolol-sodyum karbonat iyonoforu ile farklı oranlarda polivinil klorür (PVC) ve plastikleştirici kullanılarak membran bileşimleri hazırlandı. Hazırlanan membran bileşimlerine yüzeyi katı kontak kaplanmış bakır kablolar daldırılarak propranolole seçici sensörler hazırlandı. Hazırlanan sensörler arasında membran bileşimi ağırlıkça % 4,0 iyonofor, % 32,0 PVC ve % 64,0 plastikleştiriciden oluşan sensörün propranolole karşı seçici bir davranış gösterdiği belirlendi. Geliştirilen sensörün potansiyometrik performans özellikleri test edildi. Elde edilen veriler ışığında sensör 49,6 ± 0,7 mV'luk bir eğim ile 1,0 × 10-6 - 1,0 × 10-2 M konsantrasyon aralığında doğrusal bir cevap sergiledi. Sensörün cevap süresi ortalama 7 saniye olarak belirlendi. Sensörün pH çalışma aralığının pH=6,0 - 10,0 aralığında olduğu ve bu aralıkta sensörün çözeltilerin pH değişiminde etkilenmeden bir potansiyel cevap sergilediği gözlendi. Geliştirilen sensörün potansiyel değerleri 15 - 40 °C arasında sabit kalarak iyi bir potansiyometrik yanıt elde edildi. Sensörün kullanım ömrü 8 hafta olarak belirlendi. Ayrıca geliştirilen sensör potansiyometrik titrasyon uygulamasında başarıyla kullanıldı.
Kolay taşınabilir EKG/nabız, solunum ölçüm cihazı tasarımı ve üretimi
Kardiyovasküler rahatsızlığı olan hastalarda, EKG (Elektrokardiyografi) kaydının ve nabız verisinin takip edilmesi gerekmektedir. Sıkça kullanılan EKG cihazları kâğıt üzerinde çıktı vermekte, bilgisayar ortamına veri aktarımı yapmamaktadır. Bu durumda hasta verisinin saklanması, karşılaştırılması ve analizi mümkün olmamaktadır. Günümüzde kullanılan holter cihazları, 12-72 saat boyunca hasta üzerinde kalarak EKG kaydı alabilmektedir. Bu cihaz üzerindeki kayıtlar bilgisayara aktarılarak dijital ortamda ve matbu olarak raporlanmaktadır. Rapor hekimler tarafından yorumlanmakta, gerekirse teşhis ve tedavi süreci başlatılmaktadır. Bu kayıt cihazlarında kullanılan fazla sayıda elektrot ve uzun kablolar hastaya rahatsızlık verdiği gibi sinyallere gürültü eklemektedir. Kablolu veya kablosuz veri aktarımı yapacak yeni nesil cihazların bir kısmında kontrol ünitesi ve sensörler ayrık kartlardadır. Bu çalışmada; EKG ve solunum verisini okuma, kayıt ve aktarma işlemlerini yapan tek kart üzerinde birleştirilmiş bir cihaz tasarlanmış ve üretilmiştir. Cihaz; hafif, ergonomik, kısa elektrot kablolarıyla gürültüden daha az etkilenen ve sadece üç elektrotla tek kart üzerinde bütünleştirilmiştir. Gömülü sistem kullanılarak tasarlanan cihazda kullanıcıdan alınan veriler gerçek zamanda bir veri tabanına kaydedilmiş ve iletilmiştir. Alınan EGK verisi güçlendirilmekte, filtrelenmekte, sayısallaştırılarak bilgisayara aktarılmaktadır. Gömülü sistem üzerindeki bir yazılımla dakikadaki nabız sayısı hesaplanmaktadır. Cihaz; tasarlanan ergonomik ve sağlığa uygun kılıflarla göğüs kafesi ortasına yerleştirilmektedir. Hastaya özel veriler, oluşturulan mobil yazılım üzerinden ilgili hekime aktarılabilmektedir. Yapılan tasarım yoğun bakım ünitelerinde hasta takibi için de oldukça faydalı olacaktır.
İn vitro yara modelinde prolinin yara iyileşmesi üzerine etkisinin araştırılması
Bu tez çalışmasında, Prolin amino asidinin in vitro yara iyileşmesi üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Prolinin biyolojik sistemlerde kolajen sentezi, hücre proliferasyonu ve doku onarımı gibi süreçlerde önemli roller üstlendiği bilinmektedir. HaCaT hücre hattı kullanılarak prolinin hücre canlılığı ve yara iyileşmesi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Steril saf suda çözünerek hazırlanan 0,01 mg/mL 0,05 mg/mL, 0,1 mg/mL, 0,2 mg/mL, 0,4 mg/mL, 0,5 mg/mL, 1 mg/mL ve 1,5 mg/mL dozlarındaki prolin çözeltileri hücre kültürü medyumuna %10 konsantrasyonda eklenmiştir. Farklı dozlardaki prolin çözeltilerinin hücre canlılığı üzerine etkileri, MTT testi ile 24, 48 ve 72. saatlerde analiz edilmiştir. Kültür medyumuna su eklenerek oluşturulan VHC kontrol grubuna göre MTT sonuçları, 0,01 mg/mL (p<0,0001), 0,05 mg/mL (p<0,0001), 0,2 mg/mL (p=0,0031), 0,4 mg/mL(p=0,0035), 0,5 mg/mL (p=0,0003), 1 mg/mL (p<0,0001) ve 1,5 mg/mL (p=0,0001) dozlarındaki prolin uygulamalarının 48. saatte anlamlı düzeyde canlılığı artırdığı, ancak 72. saatte hücre canlılığının 0,2 mg/mL (p=0,0122) dozunda anlamlı şekilde azaldığı görülmüştür. MTT sonuçlarına göre, anlamlı canlılık etkisi gösteren 0,01 mg/mL, 0,05 mg/mL 0,4 mg/mL ve 1,5 mg/mL dozları in vitro çizik yara modelinde kullanılmıştır. Çizik yara alanlarının aynı bölgelerinden, 0, 24, 48 ve 72. saatlerde mikroskop altında görüntüleri alınmıştır. Görüntülerde yara kapanma alanları ImageJ ile analiz edilmiştir. VHC grubuna göre 48. saatte sadece 0,4 mg/mL (p=0,0431), 72. saate ise 0,01 mg/mL (p=0,0443) ve 0,4 mg/mL (p=0,0136) dozları anlamlılık göstererek yara kapanmasını desteklediği gözlemlenmiştir. İstatistiksel analizler için Graphpad Prism kullanılarak anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Elde edilen bulgular, prolinin doz ve zamana bağlı olarak hücre canlılığını olumlu etkileyebileceğini ve yara iyileşmesini destekleyici potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.
Atmosferik basınç plazma ile ilaç tedavisinin meme kanseri hücreleri üzerine etkilerinin karşılaştırılması
Bu tez çalışmasında MCF-7 meme kanseri hücrelerine uygulamak üzere atmosferik basınç soğuk plazma kalem sistemi tasarlanmıştır. Argon ve Helyum gazları kullanılarak elde edilen plazma deşarjları optik emisyon spektroskopisi (OES) yöntemiyle analiz edilmiştir. Atmosferik basınç plazma kalem sisteminde, argon ve helyum deşarjları 1 L/dk'dan 5 L/dk'ya akış hızlarında, kHz ( 7 kV - 50 kHz ve 6 kV - 4 kHz) güç kaynakları kullanılarak elde edilmiştir. 5 cm uzunluğuna kadar ulaşabilen helyum ve 2 cm uzunluğuna kadar ulaşabilen argon plazmalar üretilmiştir. MCF-7 hücre kültürü çalışmasında önemli olan (309 nm) OH, (282,9 nm) NO ve (337 nm) NII gibi reaktif oksijen ve nitrojen türleri OES'lerden tespit edilmiştir. Hücre çalışma aşamasına geçmeden önce plazmanın sıvı ortam üzerindeki etkinliği incelenmiştir. Atmosferik basınç plazma distile su, izotonik serum gibi sıvılara 5 dk ve 10 dk süre boyunca muamele edilmiştir. Uygulama sonrası sıvı ortamda plazmanın meydana getirdiği fizikokimyasal değişimler incelenmiştir. Plazmanın MCF-7 insan meme kanseri hücreleri üzerindeki etkisi, yaygın kemoterapi ilacı olan doksorubisin ile karşılaştırılmış ayrıca ortak etkileri değerlendirilmiştir. Yalnızca plazma, yalnızca Doksorubisin, Doksorubisin + plazma grupları uygulamalarının ardından 24 saat, 48 saat ve 72 saat sonunda deney grupları üzerindeki sonuçları karşılaştırılmıştır. Plazma uygulamalarında meme kanseri hücreleri üzerinde He plazmanın Ar plazmaya göre daha etkili olduğu, İlaç+plazma uygulamalarında plazmanın meme kanseri tedavisinde kullanılan Doksorubisin ilacı etkinliğinin uzun süreli olmasına yardımcı olduğu gözlemlenmiştir.
Nanotel yapılı elektrotlar ile kloksasilin ve nafsilinin voltametrik tayini
Penisilinler enfeksiyonların tedavisinde yaygın olarak kullanılan en önemli antibiyotik gruplarından biridir. Penisilin grubu antibiyotiklerin konsantrasyonlarının kesin olarak belirlenmesi için hızlı ve hassas bir yöntemin geliştirilmesi oldukça önemlidir. Bu çalışmada, elektrokimyasal olarak hazırlanmış nanotel elektrotlar ile kloksasilin ve nafsilinin voltametrik tayinini gerçekleştirmek için yeni bir yöntem geliştirilmiştir. Nanotel elektrotlar, elektrot yüzeyinde pirol monomerinin elektrokimyasal polimerizasyonu ve aşırı oksidasyonu ile hazırlanmıştır. Çalışmamızda geliştirilen elektrotlar ile kloksasilin ve nafsilin ilaç etken maddelerinin voltametrik tayini literatürde bir ilktir. Bu voltametrik yöntemde üç elektrotlu sistem kullanılmaktadır. Çalışma elektrotları olarak nanotel kalem grafit elektrot, camsı karbon elektrot ve platin elektrot, referans elektrot olarak Ag/AgCl elektrot ve karşı elektrot olarak Pt tel elektrot kullanılmıştır. Nanotel elektrotların hazırlanmasında iki farklı yöntem kullanılmıştır ve elektrotlar 0.00- (+0.85) V potansiyel aralığında CV yöntemiyle hazırlanmıştır. Elektrotların yüzey karakterizasyonu, taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile yapılmıştır. Optimizasyon çalışmaları, optimum pH değerinin 5, döngü sayısının 8 ve tarama hızının 100 mV/sn olduğunu göstermiştir. Optimum şartlarda hazırlanan elektrotlarla doğrusal cevaplar alınmıştır. Geri kazanım oranın üzerinde çıkmıştır. Geliştirilen elektrotların belirtilen ilaç etken maddelerine karşı iyi seçicilik, gerçek numunelerde pratik uygulanabilirlik, düşük tespit limiti, hızlı ölçüm ve seri üretime uygun olma gibi birçok önemli avantajı olduğu görülmüştür.
Nanohidroksiapatit katkılı polimerik nanokompozit membranların geliştirilmesi ve karakterizasyonu
Bu çalışmada, membran teknolojisini kullanarak biyomalzeme amaçlı kullanılabileceği düşünülen, yeni tür polimerik nanokompozit membranların geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, ilk olarak nano boyutlarda hidroksiapatit (nHA) sentezi gerçekleştirilmiştir. Ardından belirlenen oranlarda polimetilmetakrilat (PMMA), polisülfon (PS) ve polivinilalkol (PVA) polimerlerinin uygun çözücüde kontrollü bir sıcaklıkta çözünmesi sağlanmıştır. Çözeltide çapraz bağlayıcı olarak kullanılan polivinilpirolidon (PVP), dimetilformamid (DMF) içinde belirli bir sıcaklıkta homojen oluncaya kadar karıştırılmış ve çözünmesi sağlanmıştır. Daha sonra her iki homojen yavaş yavaş birleştirilerek karıştırılmıştır. Çözeltiye hazırlanan nanohidroksiapatitten belirli miktarlarda (%1, %3, %5, %7) eklenmiştir. Ardından, cam bir plaka üzerine yayılarak oda sıcaklığında kurumaya bırakılmıştır. 12 saat sonra cam plaka üzerinde kuruyan tabaka, saf su dolu bir kabın içine bırakılarak katılaşması ve cam yüzeyden ayrılması sağlanmıştır. Membranlar saf su içinde 4 oC' de muhafaza edilmiştir. Hazırlanan polimerik nanokompozit membranların karakterizasyon işlemleri (FTIR, SEM, SEM-EDS, XRD, AFM) yapılmıştır. Hazırlanan membranların içeriğindeki hidroksiapatitin kemik yapısına benzerliği nedeniyle hazırlanan polimerik nanokompozit membran malzemesinin gerekli testler yapıldıktan sonra ortopedi alanında kullanılabileceği düşünülmektedir.
Farklı üzengi kemik protezlerinin modellenerek ses iletim performanslarının mevcut ticari protezlere göre değerlendirilmesi
İşitme kayıplarının bazıları, orta kulakta yer alan ve seslerin iç kulağa iletilmesini sağlayan çekiç, örs ve üzengi kemikçiklerinde meydana gelen sorunlar sonucu oluşmaktadır. Böyle durumlarda, çoğunlukla üzengi kemiği alınarak yerine bir protez yerleştirilmektedir. Bu çalışmada, farklı üzengi kemik protezlerinin modellenmesi ve ses iletim performanslarının sağlıklı insan orta kulak modeli ile mevcut ticari protezlere göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada protez tasarımları, modellemeleri ve analizleri Solidworks ve Ansys programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında öncelikle ticari olarak üretilen üç adet piston tipi protez seçilmiş ve modellenmiştir. Bu protezler için dört farklı malzeme (teflon, titanyum, pet-g, nitinol), üç farklı çap (0.4, 0.5, 0.6 mm) ve üç farklı uzunluk (4.00, 4.75, 5.50 mm) belirlenerek her bir protez modelinde bu malzeme, çap ve uzunlukların değerlendirilmesi yapılmıştır. Tasarlanan protez modellerinin ve gerçek kulak modelinin harmonik titreşim analizleri gerçekleştirilmiştir. 100 ile 10000 Hz aralığındaki bir frekans için çalışma yapılmıştır. Analizde modellenen kulağın timpanik membran kısmından anlık ses basınç seviyesi 90 dB olan yaklaşık 0.632 Pa'lık bir basınç gönderilmiş ve analizler belirlenen sınır şartları altında gerçekleştirilmiştir. Üzengi tabanında titreşim sonucu oluşacak etkilerin frekans yanıtı ile sesin iletimindeki hız dağılımları incelenmiştir. Modellenen mevcut ticari protezlerin her biri harmonik analizdeki dağılımları açısından karşılaştırılmış ve sağlıklı insan orta kulak modeli ile kıyaslanarak işitme üzerindeki ses iletim performansları değerlendirilmiştir. Tez çalışması kapsamında analizi yapılan 108 protez modeli arasından sağlıklı insan orta kulak modeline en yakın sonuçları veren 0.6 mm çap, 5.50 mm uzunluğundaki titanyum malzeme ile üretilen Ticari 3 protez modeli, Çizelge 4.15'teki veriler ile karşılaştırılmış ve ses iletiminde 10 kat iyileşme görülmüştür.
Valproik asit kullanan epilepsi hastalarının nefes analizi
Valproik asit (VPA) çok yaygın kullanılan bir antiepileptik ilaçtır, ancak yüksek kan amonyak seviyelerine (hiperammonemi) yol açabilmektedir. Kullanılmaması durumunda ise, epileptik aktiviteler artmakta ve hasta sağlığı kötüye gitmektedir. Hastanın ilaç kullanım durumu ve yan etkilerinin takibi için, 2 yönlü takip planlanmıştır. 15 sağlıklı kontrol birey ve 21 VPA tedavisi gören epilepsi hastası ve diğer ilaçları kullanan 25 katılımcı üzerinde Bosch BME688 metal-oksit sensör dizisi ve makine öğrenimi temelli "elektronik burun" yaklaşımı ile nefes test numuneleri alınarak, test uygulanmıştır. Katılımcıların nefes örneklerinden elde edilen uçucu organik bileşik (VOC) profilleri, yapay zeka algoritması ile işlenerek VPA kullanan hasta grubunun sağlıklı kontrollerden ayırt edilmesi hedeflenmiştir. Model, çapraz doğrulama sonucu %83 sınıflandırma doğruluğu ve F1 skoru 0,76 elde ederek yüksek ayırt edicilik göstermiştir. Ek olarak, ilacın yan etkisi olan kan amonyak seviyesinin yükselmesi ECSense elektrokimyasal sensörü ile 15 sağlıklı kontrol birey ve 10 VPA tedavisi gören epilepsi hastasının, kan VPA, kan amonyak ve nefes amonyak konsantrasyonları ölçülmüştür. İstatistiksel analizler, VPA kullanan hastalardaki kan amonyak seviyelerinin (medyan ~80 μg/dL), sağlıklı kontrollerde gözlenen seviyelerden (medyan ~30 μg/dL) anlamlı derecede yüksek olduğunu ortaya koymuştur (p<0.001). Benzer şekilde, nefes amonyak seviyeleri de VPA grubunda kontrollere kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.001). Önemli bir bulgu olarak, nefes ve kan amonyak seviyeleri arasında güçlü bir pozitif korelasyon (r=+0.75) saptanmıştır. Pilot çalışma niteliğinde olan bu çalışma sonucunda elde edilen bulgular ile nefes analizinin VPA tedavisinin kullanım takibinin ve metabolik etkilerinin invaziv olmayan bir yöntemle takibinin mümkün olduğunu ortaya koymuştur.
Bilgisayarlı tomografi görüntlerinden derin öğrenme tabanlı karaciğer segmentasyonu
Karaciğer kaynaklı hastalıklara bağlı yüksek ölüm oranlarının mevcut olduğu günümüzde, tıbbi görüntüleme yöntemleriyle kısa sürede doğru teşhisin konulması büyük önem taşır. Her ne kadar bu görevi radyologlar ve onkologlar gerçekleştirmekte olsa da teşhisin bilgisayar destekli tanı yöntemleri ile otomatikleştirilmesi, teşhis süresinin kısalması, uzmanlar arası yorum farklarının önlenmesi ve tedavi aşamasına hızlı geçiş açısından ciddi fayda sağlayacaktır. Bu nedenle tıbbi görüntüleme yöntemlerinden biri olan bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri üzerinde çalışmalar hız kazanmakta ve özellikle abdominal(karın) BT görüntülerindeki karaciğeri diğer organlardan ayırmak (segmente etmek), ikinci aşamada karaciğerdeki lezyon tespiti ve sınıflandırılmasına zemin hazırlamaktadır. BT görüntülerinin segmentasyonu için birçok yöntem bulunmakla beraber bugün kullanımı yaygınlaşan evrişimli sinir ağı (CNN) yapıları, diğer yöntemleri yüksek başarı oranlarıyla geride bırakmaktadır. CNN yapılarının eğitilerek verilen görevi yerine getirmesi çok büyük veri setleri ve yüksek performansta donanım ve yazılım gerektirmektedir. Bu nedenle transfer öğrenme denilen önceden eğitilmiş CNN yapılarını kullanılacak görev için tekrar daha küçük boyuttaki veri setiyle eğitme yöntemi, büyük veri setleriyle olan eğitim sürelerinin uzunluğunu, öğrenmenin gerçekleşeceği kaynak yazılım ve donanımların maddi yükünü azaltacaktır. Bu tez çalışmasında, transfer öğrenme yöntemi kullanılarak ImageNet adlı geniş veri setiyle önceden eğitilmiş CNN yapıları olan VGG16, VGG19, RESNET18, RESNET50 modellerinin LiTS2017 abdominal BT görüntülerini içeren açık veri setiyle tekrar eğitilerek görüntü kesitlerindeki karaciğeri segmente etmedeki performansları karşılaştırılacaktır.
Derin öğrenme yöntemleri ile yüz görüntülerinden kronik ve genetik hastalıkların ön tanısı
Kronik hastalıklar genellikle uzun süre tedavi ya da bakım gerektiren, genetik hastalıklar ise genler aracılığı ile nesilden nesile aktarılabilen sağlık sorunlarıdır. Hemen her hastalık bireylerin yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Son yıllarda yüz özelliklerinin, yüz de değişen ve gelişen anomalilerin analizi ile hastalık teşhisi için derin öğrenme algoritmalarının etkin bir şekilde kullanılması giderek önem kazanmaktadır. Bu çalışmada derin öğrenme yöntemleri ile yüz görüntülerinden anomali tespiti ve hastalık sınıflandırma başarısı araştırılmıştır. Klasik ESA'lara kıyasla geliştirilen modellerin performansını değerlendiren bu çalışma, farklı modellerin başarılarının karşılaştırılması amaçlanmıştır. . Transfer öğrenme yöntemleri ve farklı teknikler ile her modelin hem kendi içinde ham de diğer modeller ile performans başarıları karşılaştırılmıştır. Klasik bir ESA mimarisi ve ViT modeli ile ikili hastalık başarı ve performansı karşılaştırılmıştır. ESA mimarilerinden (Resnet50 ve InceptionV3), yeni mimari modellerden görsel dönüştürücüler (ViT) ve EfficientFormer ile çoklu hastalık sınıflandırması yapılmıştır. Çalışmada dört hastalık grubu ve bir kontrol grubu olarak belirlediğimiz tüm hastalıkların ikili sınıflandırılması yapılmış ve en yüksek performans ViT modeli ile elde edilmiştir.Derin öğrenme uygulamaları, özellikle ViT modelinin küçük veri setleriyle yüz teşhisinde gösterdiği yüksek başarı oranı, yeni geliştirilen modellerin hızlı ve hibrit yaklaşımlara ihtiyaç duymaksızın etkin sonuçlar üretme yeteneğiyle dikkat çekmektedir. Bu gelişmeler, medikal alanda hekimlerin hasta yükünü azaltmanın yanı sıra insani hataların önlenmesine de önemli katkılar sağlayarak, bu teknolojilerin güvenle kullanılabileceğini göstermektedir. Ayrıca, girişimsel ve radyolojik yöntemlere ihtiyaç duyulmadan bazı hastalıkların erken tanısının konulabilmesi, sağlık sistemlerinin verimliliğini artırarak ülkelerin sağlık harcamalarında önemli tasarruflar sağlayabilecektir. Bu durum hem hasta bakım maliyetlerini azaltacak hem de kaynakların daha etkin kullanılmasına olanak tanıyacaktır.
Bilgisayarlı tomografi görüntüleme modellemesi için gate yazılımı kullanarak Monte Carlo simülasyonu
Bilgisayarlı tomografi sistemi ve Catphan phantomunun (CTP404 modeli) geliştirilmesi için Monte Carlo (MC) simülasyon çerçevesi, GATE (Tomografik Emisyon için Geant4 Uygulaması) tarafından sağlanmıştır. Proje kapsamında, biri yüksek enerjili radyasyon, diğeri ise düşük enerjili radyasyon kullanan iki simülasyon süreci çalıştırılmıştır. Oluşturulan çıktı görüntüleri detaylı bir analizden geçirilmiş ve iki simülasyon sonucu arasındaki farkı temsil etmiştir. Bu, görüntü iyileştirme teknikleri, enerji dozu ve phantom içindeki malzemeler için Hounsfield Birimleri (HU) hesaplamalarını içermektedir. Simülasyon sonuçlarının doğruluğunu doğrulamak amacıyla deneysel kurulum tekrarlanmış, PET/CT Siemens Biograph Horizon kullanılarak gerçek CT taramaları elde edilmiş ve sonuçta elde edilen DICOM görüntüleri analiz edilmiştir. MC simülasyonlarının gerçek CT görüntüleme koşullarını kopyalamadaki doğruluğunu değerlendirmek için karşılaştırmalı bir analiz yapılmıştır. Sonuçlar, simüle edilmiş ve gerçek görüntüler arasındaki benzerliği doğrulamıştır. Çalışma, CT görüntüleme simülasyonları için MC yöntemlerinin etkinliğini göstererek, tıbbi görüntüleme araştırma ve geliştirme çalışmalarını ilerletmek için doğru bir araç sağlamaktadır.
Medikal uygulamalar için tulyum laser sistemi tasarimi ve geliştirilmesi
The Thulium (Tm:YAP) laser is suitable for medical applications due to strongabsorption in water. In this thesis, a computer controlled Tm:YAP laser system witha power output up to 1 W and emission wavelength of 1980 nm were established.Once the laser system was stabilized, its output power, spot size, and light intensitymeasurements were performed. The thermal effects of the laser system on brain, liver,heart, and kidney tissues were macroscopically analyzed. The ablation efficiency ofthe laser system was experimentally tested on ex-vivo brain tissue. The maximumablation efficiency was obtained at a power level of 200 mW with a duration of 10seconds (69 W/cm2). The fluence effect for skin ablation was analyzed by histology onWistar rat skin tissues during a 4-day healing period. Temperature measurements bythermal camera and thermocouples were investigated to see the temperature effect ofCW and modulated mode of the Tm:YAP laser under skin and on skin surface. Thetemperature increase was faster and the temperature decrease was found slower in CWmode. The main aim of the study is to explore the welding capabilities of Tm:YAPlaser in modulated and CW modes of operation on Wistar rat skin during 21-dayhealing period. Full-thickness incisions were welded at 100 mW and 5 s (34.6 W/cm2).The results were compared to conventional suture techniques by both histology andtensile strength measurements. After day 4, full closure was obtained for both lasermodes, whereas, full closure was not observed till day 4 in suture group. In tensilestrength analysis, tensile forces found for both modulated and CW modes of operationwere significantly higher than the tensile force values found for conventional suturetechnique. Tm:YAP laser tissue welding possessed significantly stronger closure thanconventional suture technique.
Laser etching of enamel for bonding orthodontic bracket
The aim of this study is to determine the optimum laser parameters to provide the maximum bonding strength with reference to conventional bonding technique for orthodontic braces. 1940 nm Thulium Fiber Laser was used in pulse mode and in two different parameters for enamel etching procedure. In addition, there is a control group which had conventional acid etching technique.Laser etching procedure was carried out by two different approaches: Lasing without cooling and with cooling. For the first approach, according to the whitening of the enamel initiation, application time of laser irradiation was defined for each laser parameters.For the second approach, in order to prevent damage on alive tissue, water spray and air pressure cooling was applied during lasing to limit pulp temperature to maximum 5,5 °C which is the critical temperature.After the bonding of ceramic braces, they were debonded from the enamel surface using mechanical test machine. When the bonding strength of the braces were analyzed, it was observed that the mean bonding strength of both the etching without cooling group and etching with cooling group are significantly different from acid etched group (p<0.05, student t-test). SEM evaluations of etched surface with laser showed that surface morphologies were not similar with acid etching group.
Auditory brain response detection using a portable EEG headset
In general terms, evoked potentials are electrical signals generated by the nervous system in response to a stimulus. Auditory evoked potentials (AEPs) are generated in response to an acoustic stimulus. Measuring the electrical response of auditory system gives many information about the status of individuals hearing. Auditory brain response (ABR) is an AEP and can be detected using EEG technology and signal processing techniques. In this thesis, an ABR detection system has been implemented. Experiment procedure was designed using auditory oddball paradigm. An acoustic stimulus has been sent to the subject and a marker about the stimulus has been sent to the recording software simultaneously while recording EEG. A low cost, wireless EEG headset was used to record EEG data under auditory stimulus from 13 subjects. Raw EEG data has been processed by using epoch extraction, event related potential (ERP) averaging, and independent component analysis (ICA) methods. Some features were extracted about the auditory stimulus. Then the extracted features were used to classify the data to understand if hearing has occurred or not under given stimulation. Results of the experiments showed that the implemented ABR detection system detected the sound and silence stimulation with 85% accuracy.
Sensitivity and specificity of the multi-channel CW-fNIRS for medical purposes
In last decades, optical imaging technology has been rapidly developed and become much popular for scientific researches. Its safe, non-invasive and portable design easily integrates fNIRS to different research areas and makes it much preferable especially for brain researchers. Since fNIRS sensitively scan neurobiological changes in the PFC during neurological and psychiatric disorders, many studies benefits from the convenience of fNIRS to extend the understanding about these disorders. This study aims to present reflections of different PFC related disorders which are schizophrenia, migraine and attention deficit & hyperactivity disorder (ADHD) on fNIRS measurements and to reveal their differences from control group via advanced signal processing application. For this purpose, collected fNIRS measurements during cognitive task were preprocessed to remove artifacts and prepared for further analysis. Pre-processed signal sets were used to create feature set for each subject with the assistance of independent component analysis. Then these feature sets were investigated by clustering algorithm to observe discrimination of experimental groups and performance of the system was reported. In some cases, proposed system presents success rates up to 82% for migraine group, 92% for schzophrenia group and 95% ADHD group.
Detection and assessment of cardiac patent foramen ovale
Arterial microemboli are gas filled structures which are formed in intravascular and extravascular environment. They are characterized in spherical or ellipsoid forms which would cause diseases in a broad range from stroke to migraine. Cardiac Patent Foramen Ovale (CPFO) is considered as a congenital defect through both atria as a permeable shunt with a prevalence frequency of 25-30\% in asymptomatic population. Decompression Sickness (DCS) is a fatal disease during hyperbaric and hypobaric activities due to unestimated effects of microemboli. CPFO aperture combined with DCS is a clinical problem where bubble analysis is managed manually by special and trained cardiologists. Even this problem was considered recently by different groups within sound, image and video forms, an automated tool is considered as a challenge due to algorithmic and mechanical constraints related to noise, monitoring and probe localization. We aimed to develop a spatio-temporal methodology for clinicians which would not carry out long lasting videos where the number and the size of microemboli alter dynamically. In this thesis, developed methods are classified into two groups; qualitative and quantitative assessments. These approaches were tested initially in a simulation environment with artificial microemboli. Furthermore, microemboli and CPFO were monitored in subjects through videos using two modalities: contrast Trans Esophageal Echocardiography and contrast Trans Thoracic Echocardiography. Even our procedures would get accurate findings within videos, it is important to note that low resolution, high speckle noise, shadowing would introduce false alarms. Consequently, we conclude that this routine would standardize CPFO analysis and offer better adjustment for bubble detection.
An fmri based method for characterizing superficial layer contamination in fnirs signals
ABSTRACT AN FMRI BASED METHOD FOR CHARACTERIZING SUPERFICIAL LAYER CONTAMINATION IN FNIRS SIGNALS Functional near infrared spectroscopy (fNIRS) is a method for monitoring cerebral hemodynamics with a wide range of clinical applications. fNIRS signals are contaminated with systemic physiological interferences from both the brain and superficial tissues, resulting in a poor estimation of the task related neuronal activation. In this study, we introduce an extended superficial signal regression (ESSR) method for cancelling physiology-based systemic interference in fNIRS signals. We apply and validate our method on the optically weighted BOLD signals, which are obtained by projecting the fMRI image onto optical measurement space by use of the optical forward problem. The performance of ESSR method in removing physiological artifacts is compared to i) a global signal regression (GSR) method and ii) a superficial signal regression (SSR) method. The retrieved signals from each method are compared with the neural signals that represent the "ground truth" brain activation cleaned from cerebral systemic fluctuations. We report significant improvements in the recovery of task induced neural activation with the ESSR method when compared to the other two methods with higher spatial localization, lower inter-trial variability, and higher contrast-to-noise (CNR) improvement. Our findings suggest that, during a cognitive task i) superficial scalp contribution to fNIRS signals varies significantly among different regions on the forehead and ii) using an average scalp measurement together with a local measure of superficial hemodynamics better accounts for the total systemic interference. We conclude that maximizing the overlap between the optical pathlength of superficial and deeper penetration measurements is of crucial importance for accurate recovery of the evoked hemodynamic response in fNIRS recordings. Keywords: Hemodynamic response, systemic interference, functional near infrared spectroscopy, magnetic resonance imaging, physiological artifact removal.
Time-frequency and time-scale analysis of non-stationary biomedical signals
Fourier transform (FT), which assumes that the analyzed signal is stationary, is not entirely appropriate to analyze biomedical signals since they are in non-stationary nature. To overcome this drawback, FT can be applied over short-windows of time within which the signal can be considered to be stationary. However, this short-time Fourier transform is hampered with a serious time-frequency (TF) trade-off dilemma. Recently, a number of different TF analysis techniques has been developed that provide improved TF resolution. In this dissertation, we consider two strongly non-stationary biomedical signals, lung sound and blood-flow signals, and propose novel and effective systems for the detection of crackles from the former and emboli from the latter. The crackle detection system uses the dual tree complex wavelet transform (DTCWT) for denoising and time-frequency/scale analysis with various windows/wavelets for feature extraction. The emboli detection system processes forward and reverse flow signals using FT, discrete wavelet transform (DWT), and DTCWT. Dimensionality of the extracted coefficients is reduced using Principal Component Analysis, and the new features are used for predicting whether a signal is emboli, speckle or artifact. Since the dyadic TF tiling of classical DWT is not appropriate for processing embolic signals, and since the discrete wavelet packet transform (DWPT) can adaptively decompose the TF axis, we also propose a directional complex DWPT for mapping directional information while processing quadrature signals (QSs). This method has significantly less computational complexity than the existing methods. To overcome the poor frequency resolution, severe frequency aliasing and lack of shift-invariance drawbacks of the DWT, we also propose a novel directional complex DWT. It consists of filter-banks with rational sampling factors and can be applied directly to QSs.
Biyobozunur nanofiberlerin biyokimyasal modfikasyonu
Providing the cells from conventional sources have many disadvantages like; difficulty of finding a suitable donor, rejection of the tissue by the body and immune system related problems. In this context, in order to fabricate desired tissue cultures, many efforts are going on development of various cell scaffold materials, surfaces and biochemicals. Although our knowledge on this subject increases in time, more studies are needed to be done. In the purpose of this thesis, histidine and fetuin immobilized Poly-$\epsilon$-caprolactone (PCL) membranes and nanofiber meshes were prepared to enhance biocompatibility. PCL nanofiber meshes were produced via electrospinning and PCL membranes by solvent casting method. For the surface modification in the first step, hexamethylenediamine (HMDA) was used to introduce amino groups onto the PCL surfaces. Histidine, and fetuin immobilization on amino groups of the surface carried out by using cyanamide and N-hydroxysuccinimide (NHS). Fourier Transform Infrared Spectroscopy (FTIR), X-ray Photoelectron Spectroscopy (XPS) and Scanning Electron Microscopy (SEM) were used for the characterization of modifications. The effects of surface modification on cell proliferation were studied by using L929 fibroblast-like cells. MTT assay and cell cultures studies have shown that histidine modified PCL nanofiber meshes have shown higher cell proliferation percentage than histidine modified PCL membranes and control groups within increasing histidine content. According to the results it was shown that PCL biocompatibility can be enhanced with such simple amino acid histidine and it is possible to use these surfaces in many different tissue engineering applications.
Photothermal ablation of liver tissue with 1940-nm thulium fiber laser: Ablation efficiency and temperature measurements
The purpose of this study was to investigate the effectiveness of 1940-nm Thulium fiber laser for liver surgery. This was done by determining the ablation efficiency of different working modes and power settings of 1940-nm Thulium fiber laser on liver tissue, in addition to utilizing a real time temperature monitoring to provide the necessary feedback for adjusting laser parameters to minimize the collateral thermal damage to adjacent tissues. Thulium fiber laser was delivered to lamb liver tissue samples via 400 $\mu$m flat-cut bare-ended tip fiber in contact mode. Continuous-wave and pulsed modes were used, each at 4 different laser power values (200, 400, 600, and 800 mW) and exposure times. Exposure times were chosen to give the same total applied energy of 4J for comparison purposes. A total of 64 laser applications were performed in order to study 8 laser parameter combinations with each parameter combination repeated 8 times. Following laser irradiation, tissues were processed and stained with H\&E for macroscopic evaluation of ablation and total altered areas, and ablation efficiencies were calculated. Temperature of the nearby tissue was measured using a K-type thermocouple that was inserted at a distance of 1 mm from the fiber, and rate of temperature change was calculated. A strong correlation between the rate of temperature change and ablation area was depicted. Larger ablation and total altered areas were obtained for higher power values for both continuous-wave and pulsed modes, while ablation efficiencies were not significantly different. Continuous mode yielded higher ablation and total altered areas, and higher ablations efficiencies than pulsed mode. Histological evaluation revealed a narrow vacuolization zone and negligible carbonization for higher power values.
Development of a computer controlled fabrication system for interventional magnetic resonance imaging device production
Magnetic Resonance Imaging (MRI) is a promising candidate against X-Ray fluoroscopy for interventional cardiovascular procedures due to its ionizing radiation free mechanism and superior soft tissue contrast. However, Interventıonal MRI fıeld lacks of dedicated clinical grade MRI safe and visible devices. Aim of this thesis study is to design and develop a Computer Numerical Control (CNC) based 4-axis conductive ink dispenser system for developing low profile "active" interventional devices for cardiovascular procedures under MRI. The proposed 4 axis CNC controlled dispenser system allows to form three dimensional receiver antenna configurations automatically onto non-planar catheter shaft surfaces. The developed system decreases the process time and increases the repeatability significantly compared to alternative lithography based techniques also used for low profile active device development. The validation and calibration test results showed that the motion control system works within tolerance of 3.1µm and the dispenser unit works with more than % 90 accuracy during several trials. As a part of this thesis study, a resonator marker on a 6 Fr catheter shaft was designed and formed based on former Electromagnetic (EM) simulation results. The resonator marker is basically an LC tank circuit incorporating a solenoid coil and a capacitor. It is used to visualize the distal tip of a 6Fr catheter under 1.5T MR systems. The impedance and resonant frequency of resonant marker were measured with a vector network analyzer and necessary modifications were made via copper electroplating until the resonant marker is tuned to 63.66 MHz. The visibility and RF induced heating tests were performed successfully for prototype marker device under MRI.
Design of a collimator for breast-specific gamma imaging and assessment of NEC rate for a pet scanner using Monte Carlo simulations and response surface methodology
This thesis is composed of two studies that demonstrate the implementation of Monte Carlo (MC) simulations and response surface methodology (RSM) to specific problems in planar and tomographic nuclear medicine imaging. In the first study, the collimator of a planar small field-of-view continuous crystal breast specific gamma camera is optimized by maximizing the lesion contrast-to-noise ratio (CNR) with respect to hole diameter, septal thickness and hole length. This study demonstrated that the pairwise interaction effects of the collimator parameters play a key role in determining the set of optimal parameter. As a result of optimization, a considerable improvement of up to 73% in CNR with respect to the reference collimators is achieved. Moreover, the critical region for detectability shifted towards the direction of smaller lesion diameter and lower tumor-to-background ratio. Another conclusion of the study is that the optimizer adapts itself to the spatial resolution/sensitivity trade-off as the lesion depth changes. Based on these findings, we conclude that the advantages obtained with this approach may lead to an advancement in collimator design. Whereas, the second study is involved with the positron emission tomography (PET) camera performance based on the noise-equivalent-count rate (NECR). In this part, the effect of lower energy threshold (LET) and coincidence time window (CTW) on NECR is investigated over a range of activities. Our findings showed that both LET and CTW showed significant linear and quadratic effects. Moreover, the evidence of presence of interaction among parameters makes this approach superior in comparison to conventional one-variable-at-a-time assessment techniques. Through an in-depth literature review, the proposed approach is also shown to be useful for a range of cameras for both human and animal use, as well as organ-specific and time-of-flight PET scanners.
SOD1 A4V mutation increases Nav1.3 channel excitability on xenopus laevis oocyte
Amyotrophic lateral sclerosis (ALS) is a lethal, paralytic disease caused by degeneration of motor neurons in the spinal cord, brain stem and motor cortex. Mutations in the gene encoding copper/zinc superoxide dismutase (SOD1) are present in 20 % of familial ALS and 2 % of all ALS cases. The most common SOD1 gene mutation in North America is a missense mutation substituting valine for alanine (A4V). In this study, sodium channel currents in oocytes expressing either wild type or mutant (A4V) SOD1 protein were analyzed. In this study elicited on Xenopus Laevis oocyte, it is demonstrated that the A4V mutation confers a propensity to hyperexcitability on a voltage dependent sodium channel (Nav) mediated by heightened total Na+ conductance and a hyperpolarizing shift in the voltage dependence of Nav 1.3 activation. To estimate the impact of these channel effects on excitability in an intact neuron, these changes were simulated in the program NEURON; this shows that the changes induced by mutant SOD1 increase the spontaneous firing frequency of the simulated neuron. These findings are consistent with the view that excessive excitability of neurons is one component in the pathogenesis of this disease.
Design and application of compartmentalized platforms for neurobiological research
Design And Application of Compartmentalized Platforms for Neurobiological Research Conventional culture systems remain inadequate for comprehensive understanding of injury and regeneration in peripheral neurons that extend axons over long distances and through varying extracellular microenvironments. Therefore, a highly tailorable in vitro system, that allows studying in different in vitro models that mimics axonal injury, regeneration and nerve transplants is required. This dissertation presents the development and application of novel compartmentalized in vitro cell culture platforms, where cell bodies are cultured on one side and axons are allowed to grow to the other side through microchannels that connect the two fluidically isolated compartments. These devices enable the manipulation of local environments and a more complete understanding of axonal degeneration and localized and site of action of toxic, neuroprotective, and neurotropic effects of agents in peripheral axons. First, regenerative effects of members of the glial cell-line derived nerve growth factor (GDNF) family of ligands (GFLs) were investigated in a microfluidic physical injury model and GDNF was most potent in promoting axon outgrowth after axotomy. Next, the first high throughput compartmentalized microfluidic platform (HTCMP) is developed, which is an innovative model for in vitro assays in drug screening, where distal axonal degeneration can be modeled by manipulating compartments independently. HTCMP is tested and implemented in drug screening, in order to identify therapeutic candidates for axonal protection from Paclitaxel induced peripheral neuropathy (PIPN). Flucinolone Acetonide (FA) is identified as a neuroprotective compound in vitro and validated in vivo that it demonstrates axonal protection from PIPN as well as relieving neuropathic pain. FA can be co- or pre administered before the injury to peripheral axons takes place, so that PIPN may be prevented. Finally, compartmentalized microfluidic platforms that mimics the isolated in vivo environment, are used in an in vitro model of stem cell replacement therapy for nerve injuries, and it is demonstrated that that the axons of mESC (mouse embryonic stem cell) derived motor neurons are myelinated by mESC derived oligodendrocytes. Keywords: compartmentalized microfluidic culture platform, chemotherapy induced peripheral neuropathy, Paclitaxel, GDNF, Flucinolone Acetonide, high throughput drug screening, myelination; embryonic stem cells (ESCs); mouse ESCs derived motor neurons; mouse ESCs derived oligodendrocytes.
Determination of biomarkers for mild cognitive impairment in parkinson's disease using magnetic resonance spectroscopic imaging
Parkinson's disease (PD) patients could be categorized as PD with cognitively normal (PD-CN), PD with mild cognitive impairment (PD-MCI), and PD with dementia (PDD). There is a need for finding noninvasive biomarkers for the early diagnosis of PD-MCI. Proton magnetic resonance spectroscopic imaging (1H-MRSI) is a non-invasive MR technique that provides spectroscopic information about metabolic activity of the brain. 19 patients with PD-MCI and 21 patients with PD-CN were included in this study and neuropsychological tests were performed. Multi-voxel 1H-MRSI data were acquired in all patients. An MRSI data analysis tool was developed to create 1H MR spectroscopic peak parameter maps out of raw MRSI data and overlay them onto reference T2-weighted MR images. FMRIB Software Library (FSL) tool was used to register metabolite maps overlaid onto T2-weighted MR images to an MNI152 brain atlas. A Mann-Whitney rank-sum test was applied to compare the differences of metabolic parameters and neuropsychological test scores between PD-MCI and PD-CN. A Friedman test was used to analyze the MR spectroscopic metabolite ratio variations in different brain regions of PD-MCI and PD-CN. Spearman rank correlation coefficient was used to find correlations of neuropsychological test scores and MRS metabolite ratios. There were no significant differences in MRS metabolite ratios in different brain regions of PD-MCI and PD-CN after accounting for multiple comparisons. However, frontal lobe and cerebral white matter showed trends for metabolic differences. Neuropsychological test scores were correlated with several spectroscopic parameters. The results of this study might enable a definition of a biomarker for PD-MCI diagnosis in the future, when combined with possible other MR based biomarkers.