Başkent University
Discipline

Department of Gastronomy and Culinary Arts

Başkent University

152

Archived Theses

0

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

50 Theses
Master'sOpen AccessTR

Nörogastronomi bağlamında neofobi ve neofili seviyelerinin yaşam kalitesine etkisi

Bu araştırmanın amacı, yeni yiyeceklere yönelik tutumların (gıda neofobisi ve neofilisi), yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini nörogastronomi perspektifiyle incelemektir. Araştırma, nicel yönteme dayalı olup veri toplamak için Gıda Neofobi Ölçeği (FNS) ve WHOQOL-BREF Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, çeşitli demografik özelliklere sahip üniversite öğrencileri (n=532) oluşturmuştur. Bulgular, yeni gıdalara açık olma düzeyinin (gıda neofilisi) yaşam kalitesini anlamlı biçimde olumlu etkilediğini göstermiştir. Buna karşılık, yeni gıdalardan kaçınma eğiliminin (gıda neofobisi) yaşam kalitesi üzerinde belirgin bir olumsuz etkisi olduğu net olarak saptanamamıştır. Demografik değişkenler açısından incelendiğinde, cinsiyet, yaşanılan yer, eğitim düzeyi, çalışma durumu, gelir durumu, kardeş sayısı, alkol ve sigara kullanımı gibi bazı değişkenlerde anlamlı farklılıklar ortaya çıkarken bazılarında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Bu çalışma, bireylerin beslenme davranışlarıyla yaşam kalitesi algıları arasındaki ilişkiyi nörogastronomi disiplini çerçevesinde değerlendiren ilk örneklerden biri olma özelliğini taşımaktadır. Araştırma sonuçları, yeni gıdalara yönelik açık veya kaçınmacı tutumların yalnızca beslenme çeşitliliğini değil, aynı zamanda bireyin yaşam doyumu ve psikososyal iyilik halini de etkileyebileceğini ortaya koymaktadır. Bireylerin yeni gıdalara karşı açık ya da mesafeli tutumlarının, yaşam kalitesi üzerinde etkili olabileceğini göstermektedir.

Muhammed Fatih Yıldırım
Selçuk University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Türk mutfağındaki tatlı isimlerinin tüketici tercihlerine etkisi: Gastronomi ve aşçılık eğitimi alan öğrenciler üzerine bir inceleme

Bu çalışma, Türk mutfağındaki tatlı isimlerinin tüketici tercihlerine olan etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Tatlı isimleri, tüketicinin algısında lezzet beklentisini, ilgi çekiciliği ve satın alma eğilimini etkileyen önemli unsurlardan biridir. Özellikle gastronomi ve aşçılık eğitimi alan bireylerin bu konuda daha bilinçli ve seçici olabilecekleri düşüncesinden hareketle, araştırmanın evrenini ilgili bölümlerde eğitim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Çalışmada, tatlı isimlerinin tüketici üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla nicel araştırma yöntemi kullanılmış, veriler anket tekniğiyle toplanmıştır. Anket toplam dört yüz elli üç kişiye uygulanmıştır. Anket formunda demografik bilgiler, tatlı tüketim alışkanlıkları ve isimlerin tatlı tercihine etkisini ölçmeye yönelik ölçekler yer almaktadır. Araştırmanın temel varsayımı, tatlı isimlerinin cazibesi ve çağrışımlarının, gastronomi eğitimi alan bireylerin tercihlerinde belirleyici bir rol oynayabileceğidir. Katılımcıların, geleneksel ve modern tatlı isimlerine yönelik algıları karşılaştırılmış ve farklı isimlendirme stratejilerinin tüketici karar süreçlerindeki etkileri analiz edilmiştir. Verilerin analizinde faktör analizi, hipotez testleri, tanımlayıcı istatistikler, güvenilirlik analizleri ve varyans analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanılarak değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmanın bulguları, tatlı isimlerinin yalnızca bir etiket olmaktan öte, tüketici zihninde belirli çağrışımları tetikleyerek tercihleri doğrudan etkileyebileceğini ortaya koymaktadır. Özellikle nostaljik ve geleneksel çağrışımlara sahip tatlı isimlerinin, tüketiciler tarafından daha sıcak ve samimi bulunduğu, modern ve yenilikçi isimlerin ise merak uyandırarak deneme isteğini artırdığı görülmüştür. Elde edilen sonuçlar, gastronomi ve pazarlama alanlarında önemli çıkarımlar sunarken, tatlı üreticileri ve restoran işletmecileri için isimlendirme stratejileri konusunda rehber niteliği taşımaktadır.

Çağlar Bayar
Selçuk University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Üniversite öğrencilerinin gıda güvenliğinin sokak lezzetleri tüketimine etkisi: Ankara ili örneği

Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin gıda güvenliği algısının sokak lezzetleri tüketim tercihleri üzerindeki etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Sokak lezzetleri, hızlı tüketim ve ekonomik oluşları nedeniyle özellikle gençler tarafından tercih edilmekte, ancak hijyen koşulları halk sağlığı açısından risk oluşturmaktadır. Çalışmanın önemi, artan sokak lezzeti tüketimiyle birlikte gıda güvenliğine dair farkındalık düzeyinin belirlenmesi ve tüketici tercihlerini etkileyen unsurların ortaya konmasıdır. Araştırmanın evrenini Ankara ilinde öğrenim gören üniversite öğrencileri oluşturmuş; 500 öğrenciye anket uygulanmıştır. Ankara'nın seçilme nedeni, yüksek öğrenci nüfusu ve farklı sosyo-ekonomik grupların bir arada bulunmasıdır. Veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. Sonuçlara göre, kadın öğrenciler hijyene erkeklerden daha fazla önem vermektedir. Yaş ve gelir düzeyi arttıkça sokak lezzetlerinde hijyen beklentisinin yükseldiği, eğitim düzeyiyle birlikte hijyen hassasiyetinin arttığı belirlenmiştir. Sık tüketenlerin ise lezzet ve fiyatı önceliklendirdiği görülmüştür. Sonuç olarak, sokak lezzetlerine yönelik tercihlerin demografik faktörler ve gıda güvenliği algısı doğrultusunda anlamlı biçimde farklılaştığı saptanmıştır.

Dursun Can Şahin
Selçuk University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Kültürel mutfaklarda çağdaşlaşma stratejileri: Konya örneği

Bu araştırma, Konya örneği üzerinden yerel mutfak kültürünün çağdaşlaşma sürecini inceleyerek, yöresel mutfakların ulusal ve uluslararası düzeyde sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla stratejik öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Çalışmada karma araştırma yöntemi benimsenmiş; nitel veri toplama aracı olarak literatür taraması, nicel veri toplama aracı olarak ise anket yöntemi kullanılmıştır. Anket sonuçları, yerel mutfak kültürünün tanıtımı için ayrılan kaynakların yetersiz olduğunu, kamu ve özel sektörün katkılarının sınırlı kaldığını ve eğitim kurumlarında bu kültürün yeterince öğretilmediğini ortaya koymuştur. Ayrıca, yerel mutfak bilincinin ekonomik refah, ulusal imaj ve gastronomi turizmiyle doğrudan ilişkili olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, yerel mutfak kültürünün geliştirilmesi için eğitim politikalarının güçlendirilmesi, nitelikli gastronomi uzmanlarının yetiştirilmesi, devlet destekli teşviklerin artırılması, medya ve tanıtım çalışmalarının yoğunlaştırılması, sivil toplum kuruluşlarının desteklenmesi ve işlevsel bir milli gastronomi politikasının oluşturulması önerilmektedir. Genel olarak, yerel mutfakların çağdaşlaşması yalnızca kültürel bir koruma aracı değil; aynı zamanda ekonomik kalkınma, ulusal marka değeri ve kültürel diplomasi açısından stratejik bir fırsat olarak değerlendirilmelidir. Anahtar Kelimeler: Çağdaşlaşma Stratejileri, Dünya Mutfakları, Gastronomi, Konya Mutfağı, Mutfakta Çağdaşlaşma, Yöresel Mutfaklar.

Fatma Nur Urgancı
Selçuk University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Bazı arpa genotipleriyle zenginleştirilmiş Konya'nın Ilgın yöresine ait bazlamaların fiziko-kimyasal ve duyusal özelliklerinin belirlenmesi

Bu çalışma, Konya ilinin Ilgın yöresine ait geleneksel bazlamasının besin içeriğini ve fonksiyonel özelliklerini artırmak amacıyla, Özen ve Yalın adlarıyla bilinen iki farklı yerel arpa genotipinin bazlama formülasyonlarına %0 (kontrol), %10, %20 ve %30 oranlarında eklenmesiyle elde edilen ürünlerin fizikokimyasal ve duyusal özelliklerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda hazırlanan toplam yedi farklı örnek, laboratuvar koşullarında analiz edilmiş ve her bir örneğin renk (L, a, b*, C, Hue), pH, kuru madde, %kül, %yağ ve %protein içerikleri ölçülerek değerlendirilmiştir. Aynı zamanda, ürünlerin tüketici algısını ve kabul edilebilirliğini belirlemek amacıyla, eğitimli panelistler tarafından yapılan duyusal değerlendirmelere yer verilmiştir. Fizikokimyasal analiz sonuçları, arpa unu katkısının bazlamaların besin bileşimini anlamlı derecede etkilediğini ortaya koymuştur. %30 katkı oranı ile hazırlanan örneklerde protein (%9.55 ± 0.06) ve kül (%1.24 ± 0.03) değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı artışlar (p<0.05) tespit edilmiştir. Renk parametrelerinde ise katkı oranının artması ile birlikte L (açıklık) değerlerinde düşüş gözlenmiş, özellikle %30 Yalın katkılı örnek en düşük açıklığa sahip olmuştur (57.84 ± 0.32). Öte yandan, C değeri %30 Özen katkılı örnekte 21.34 ± 0.56 ile en yüksek değere ulaşmış; Hue değerinde ise katkı oranına bağlı olarak sıcak tonlara yönelim olduğu saptanmıştır (p<0.05). Bu durum, arpa ununun pigment ve fenolik madde içeriği ile açıklanabilir. pH değerleri genel olarak 5.01–5.21 arasında değişmiş olup, katkı oranı arttıkça hafif asidik yapının korunduğu gözlenmiştir. Kuru madde oranı katkı oranı ile birlikte artış göstermiş; en yüksek değer %30 Yalın (35.04 ± 0.08) ve Özen (35.01 ± 0.06) örneklerinde belirlenmiştir. Yağ içeriğinde de anlamlı düzeyde artışlar gözlenmiş, özellikle %30 Yalın katkılı örnek en yüksek yağ oranına (0.45 ± 0.01) ulaşmıştır (p<0.05). Duyusal analizler yapılandırılmış hedonik skala kullanılarak gerçekleştirilmiştir. %10 ve %20 katkı oranları ile hazırlanan örnekler, genel kabul, aroma, tat, doku ve dış görünüm açısından yüksek puanlar almıştır. Panelistler, bu örnekleri "geleneksel tada ve görünüme yakın", "homojen pişmiş", "dengeli gözenek yapısına sahip" gibi olumlu ifadelerle tanımlamıştır. Özellikle %20 yalın katkılı örnek, aroma (7.87 ± 1.06) ve tat (10.30 ± 1.84) açısından en yüksek duyusal skorları almıştır (p<0.01). Bu bulgular, fonksiyonel gıda üretiminde katkı oranının sadece besin değeriyle değil, aynı zamanda tüketici algısıyla da dengelenmesi gerektiğini göstermektedir. %10–20 arası arpa unu katkısı, bazlamanın besin kalitesini artırırken, geleneksel duyusal karakteristiklerini koruyarak optimum etki sağlamıştır. %30 katkı oranı ise her ne kadar fonksiyonel bileşen içeriğini yükseltmiş olsa da duyusal kabul açısından sınırlayıcı olmuştur. Sonuç olarak, bu çalışma yerel tahılların değerlendirilmesinin gıda sanayisine kazandırılmasında hem bilimsel hem de kültürel bir yaklaşım sunmakta; arpa ununun geleneksel ürünlerde fonksiyonel zenginleştirme amacıyla dikkatli bir şekilde kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, sürdürülebilir ve sağlıklı gıda üretimi açısından önemli bir uygulama modeli sunmakta, aynı zamanda coğrafi işaret potansiyeli taşıyan yerel ürünlerin modern tüketici beklentilerine uygun biçimde yeniden yorumlanabileceğini göstermektedir.

Muhammed Furkan Bilgin
Selçuk University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Geleneksel yöntemle üretilen farklı oranlarda hibiskus ilaveli bozaların sinestezi algısı deneyimlerinin incelenmesi

Gıda tüketimine yönelik duyusal ve algısal çalışmalar, yalnızca tat beğenisi üzerinde olmayıp, bireylerin duyusal uyaranlara verdikleri bilişsel ve çapraz-duyusal tepkilerin de anlaşılmasına odaklanan çok disiplinli bir yaklaşımı gerektirmektedir. Bu doğrultuda gerçekleştirilen çalışmada, geleneksel fermente bir içecek olan bozanın, farklı oranlarda hibiskus (Hibiscus sabdariffa L.) konsantrasyonu ilavesiyle formüle edilerek, duyusal özellikleri ve panelistlerin algısında yarattığı sinestetik çağrışımlar incelenmiştir. Araştırma, iki aşamalı deneysel bir tasarımla yürütülmüştür. İlk aşamada, gastronomi bölümü öğrencilerinden oluşan 33 kişilik yarı eğitimli panelist grubu ile hibiskus konsantrasyonu içermeyen sade boza olan kontrol örneği ve %7, %14 ile %21 oranlarında hibiskus konsantrasyonu içeren üç örnek olmak üzere toplam dört farklı boza örneği üzerinde duyusal değerlendirmeler gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada ise bir sinestezi ön değerlendirme testi uygulanmış, ardından toplam beş farklı çapraz-duyusal eşleştirme deneyleri gerçekleştirilmiştir. Bu deneyler kapsamında, boza örnekleri üzerinde tat temelli renk-tat deneyi, koku temelli, koku-görsel unsur deneyi ve işitsel temelli tat-müzik uyaranlarına dayalı olacak şekilde uygulamalar yürütülmüştür. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda, hibiskus oranı arttıkça bozanın asidik yapısının belirginleştiği, renk tonunun kırmızıya kaydığı ve kıvamının azaldığı belirlenmiştir. Panelist beğenisine göre en yüksek puanı, lezzet ve görünüm açısından dengeli bulunan %21 hibiskus konsantrasyonu içeren boza örneği alırken; en düşük beğeni, daha soluk renk profiline sahip %14 hibiskus konsantrasyonu içeren boza örneğine ait olmuştur. Sinestezik bulgular, özellikle yüksek hibiskus içeren boza örneklerinin daha yoğun ve tutarlı çağrışımlar oluşturduğunu; bu örneklerin ekşi tat, koyu renk grupları, keskin köşeli şekiller ve hızlı ritimli müziklerle daha kararlı biçimde eşleştirildiğini göstermiştir. Araştırma sonuçları, hibiskus konsantrasyonu katkısının yalnızca fiziksel özellikler üzerinde değil, zihinsel ve algısal temsiller üzerinde de etkili olduğunu doğrulamıştır. Ayrıca, araştırmada izlenen sinestezi temelli yaklaşım, gıda ürünleri üzerinde çoklu duyusal etkilerin incelenmesinde modaliteler arası etkileşimlerin uygulanabilirliğini nörogastronomi bağlamında ortaya koymuştur. Bu bağlamda, ürün geliştirme ve duyusal değerlendirme çalışmalarının fiziksel ölçütlerle sınırlanmaksızın, panelistlerin çoklu duyusal eşleşmelerini esas alan duyusal bütünlük yaklaşımıyla yürütülmesi önerilmektedir.

Gizem Dayan
Selçuk University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Tüketicilerin gıda güvenliği ve gıda neofobisinin sakatat satın alma niyetine etkisi

Araştırma, gıda güvenliği bilincinin ve gıda neofobisinin tüketicilerin sakatat satın alma niyetine etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Gıda güvenliği, tüketicilerin gıda ürünlerini satın alma durumunda en önemli faktörlerden biri olarak öne çıkarken, gıda neofobisi ise yeni ve alışılmadık gıda ürünlerine karşı duyulan korku veya kaygıyı ifade eden bir kavramdır. Araştırmada, sakatatın besin değeri ve sağlık yararları dikkate alınarak, tüketicilerin bu tür ürünlere yönelik tutumları ve satın alma niyetleri incelenmiştir. Veriler Türkiye'nin yedi bölgesinden çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır. Toplamda 587 katılımcının yanıtları IBM SPSS 26 programında analiz yapılmıştır. Değişkenler ile demografik faktörler arasındaki farkları görmek amacıyla T-testi analizi, bağımsız değişkenler ve bağımlı değişken arasındaki ilişkiyi saptamak için korelasyon analiz yöntemi kullanılmıştır. Gıda güvenliği ve gıda neofobisinin sakatat satın alma niyetine etkileri analiz etmek için ise regresyon yöntemi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarında, tüketicilerin yaşadıkları bölge ile gıda neofobisi arasında anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır. Gıda neofobisi, gıda güvenliği bilinci ölçeği alt boyutu olan etiket okuma-besin değeri boyutu ve üretim-tüketim tarihi-uygun koşullarda tüketim boyutu ile sakatat satın alma niyeti alt boyutu olan algılanan davranışsal kontrol boyutu arasında anlamlı bir ilişki görülmüştür. Ve regresyon analizi sonucunda ise gıda güvenliği bilinci ile sakatat satın alma niyeti arasında pozitif yönlü bir etki ortaya çıkmıştır. Analiz sonuçları dikkate alınarak özellikle üreticilere, sonrasında ise tüketicilere bilinçlendirmek amacıyla öneriler sunulmuştur.

Gıda güvenliğiNeofobiSakatat+1
Elif Tunç Sancak
Van Yüzüncü Yıl Üniversity · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Coğrafi işaretli ürünlerin gastronomi turizmi destinasyon tercihine etkisi: Van ili örneği

Diğer bütün sektörlerde olduğu gibi turizm sektöründe de tüketici eğilimleri doğrultusunda yeni anlayış kalıpları oluşmaktadır. Mevcut turizm kalıpları hala çekiciliğini korumakla birlikte, yerele özgü; biricik, yöresel kimliğin özgün unsurlarından meydana gelen yöresel gastronomik ürünler ve yöresel mutfak kültürü turizmde çekicilik ve potansiyeli arttırma noktasında önemli bir yer tutmaktadır. Bu da turistlerin destinasyon tercihlerini etkiyebilmektedir. Çalışmanın kapsamını oluşturan Van ilinin coğrafi işaretli gıda ürünlerine bakıldığında, hali hazırda 11 menşe adı ve 1 mahreç işaretli coğrafi işaret almış gastronomik ürünü bulunmaktadır (Türk Patent ve Marka Kurumu, 2023). Van ilinde izlenecek güçlü yerel politikalarla bu sayının arttırılması, ürün niteliğinin muhafaza edilmesi ve Van ilinin gastronomi turizmi noktasında cazip bir destinasyon olması mümkün görünmektedir. Bu çalışma, coğrafi işaretli ürünlerin Van ilinin tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinde etkili bir şekilde kullanılması, gastronomi turizmi başta olmak üzere diğer turistik faaliyetler için destekleyici bir unsur olarak yöresel ürünlerin gün yüzüne çıkartılması, yöresel ürünlerin sürdürülebilirliği ve korunmasının sağlanması noktasında sektör paydaşlarında farkındalık yaratılması esas alınmıştır. Çalışmada bilimsel araştırma yöntemi olan nitel araştırma yönteminin yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılacaktır. Çalışmanın evrenini Van ilinde yer alan konu ile doğrudan ve dolaylı olarak faaliyet gösteren sektör paydaşları ve kamu kurum ve kuruluşları oluşturacaktır. Çalışmanın örneklemini ise gastronomi alanında faaliyet gösteren işletmeler, sivil toplum kuruluşları, kamu kurum ve kuruluşları ve seyahat acenteleri oluşturacaktır. Çalışmada maksimum çeşitlilik örnekleme tekniği kullanılacaktır.

Kerim Ağacanoğlu
Van Yüzüncü Yıl Üniversity · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'de yaşayan Japonların Türk mutfak kültürü hakkındaki görüşlerine yönelik bir araştırma

Bir ülkenin mutfak kültürü, yabancı turistlerin tatil deneyimlerinde önemli bir yere sahiptir. Bu bağlamda, farklı milletlerden ülkemize gelen turistlerin Türk mutfağına dair görüşlerini anlamak, turizm sektörüne değerli katkılar sunabilir. Japonların Türk mutfağı hakkındaki görüşlerini ortaya koymak ve elde edilen sonuçlara ışığında yiyecek içecek işletmeleri ile konaklama işletmelerine öneride bulunmak amacıyla yapılan bu çalışma, Türkiye'de yaşayan 450 Japon ile 2023 Eylül ve Aralık ayları arasında gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında anket formu kullanılmış ve elde edilen veriler SPSS 24 programı ile analiz edilmiştir. Türkiye'de yaşayan Japonların Türk mutfağını sevdikleri ve Türk mutfak kültürüne olumlu yaklaştıkları anlaşılmıştır. Yemekler hakkında yapılan analiz neticesinde Türk mutfağının kalorisi yüksek, yağ ve salça kullanımının fazla olduğu, tatlıların ise yağ ve şeker oranlarının yüksek olduğu, hamur işlerinin ise yağlı olduğu düşünülmektedir. Japonların Türk mutfağı hakkındaki bilgilerine ilişkin elde edilen verilerde ise, bilinirlik oranın düşük olan yiyecek ve içeceklerin tespit edildiği ve bu durumun müşteri promosyonları ile öneriler için bir fırsat sunduğu görülmüştür. Türkiye'de yaşama süresine göre Türk mutfağına ilişkin görüşler karşılaştırıldığında, Türkiye'de daha uzun süre yaşayan katılımcılar arasında kararsız kalanların azalma eğilimi gösterdiği ortaya çıkmıştır. Cinsiyete göre bir karşılaştırma yapıldığında, "lezzetlidir" veya "çeşitler çok zengindir" gibi olumlu ifadelere daha fazla katılım gösterenlerin kadınlar olduğu tespit edilmiştir. Yaşa göre bir değerlendirme yapıldığında ise, yaşça daha büyük olan grupların genç gruplara kıyasla Türk mutfağını daha pahalı buldukları sonucu elde edilmiştir.

Kumıko Kanal
Van Yüzüncü Yıl Üniversity · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Diyet yapan bireylerin gıda neofobi düzeyleri ve fonksiyonel gıdalara karşı tutumlarının incelenmesi

Araştırma, diyet yapan bireylerin gıda neofobi düzeyleri ve fonksiyonel gıdalara karşı tutumlarının incelemeyi amaçlamaktadır. Diyet bireyin cinsiyet, yaş, kilo, boy ve sağlık durumu göz önünde bulundurularak yeterli ve dengeli beslenmesidir. Gıda neofobisi, yeni ve bilinmedik gıdalara karşı korku veya isteksizliği ifade ederken; fonksiyonel gıda ise geleneksel gıdalarla benzer özellikler taşıyan, diyetin bir parçası olarak tüketilen ve temel besleyici özelliklerinin yanı sıra fizyolojik yararlar veya hastalık risklerinin azaltılmasına katkıda bulunan gıdaları ifade eden bir kavramdır. Araştırmada, diyet yapan bireylerin gıda neofobi düzeyleri, fonksiyonel gıdalara karşı tutumları ve fonksiyonel gıda tüketim sıklığı incelenmiştir. Çalışmada öncelikle diyet yapan bireylerin gıda neofobi düzeyleri ve fonksiyonel gıdalara yönelik tutumları betimsel tarama modeli kapsamında incelenmiştir. Ardından, bu iki değişken arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla ilişkisel tarama modelinden yararlanılmıştır. Araştırma, kesitsel bir tasarımla yürütülmüş olup veriler tek bir zaman diliminde toplanmıştır. Veriler Türkiye'de diyet yapan bireylerin gönüllü katılımıyla online ortamda (çevrimiçi) anket yoluyla toplanmıştır. 465 katılımcı katılmıştır ve analizler IBM SPSS 27.0 istatistik yazılım programı kullanılarak analiz edilmiştir. Değişkenler ile demografik faktörler arasındaki farkları görmek amacıyla t-testi ve anova analizi, bağımlı değişkenler arasındaki ilişkiyi tespit etmek için korelasyon analizi yapılmıştır. Fonksiyonel gıda tüketim sıklığı için frekans analizi yapılmıştır. Analiz sonuçlarında, demografik değişkenler ile gıda neofobisi ve fonksiyonel gıdalar arasında anlamlı bir fark çıkmıştır. Fonksiyonel gıda tüketim sıklığının frekans dağılımı incelendiğinde fonksiyonel gıda bilgi düzeyine %53,8 'i orta, %38,5 düşük; fonksiyonel gıda tüketim sıklığını incelediğimizde en çok tercih edilen besinler sırasıyla maden suyu, sarımsak, bitter çikolata, kırmızı meyveler, yeşil çay, zencefil iken en az tercih edilen fonksiyonel gıdalar ilse içeriği zenginleştirilmiş gıdalar şeklindedir. Analiz sonuçları dikkate alınarak özellikle beslenme uzmanları ve gıda sektörünü bilinçlendirmek için öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler : Neofobi, Fonksiyonel gıda, Diyet

Nur Bostanci
Van Yüzüncü Yıl Üniversity · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Sürdürülebilir gastronomi kapsamında yöresel yemek hizmeti sunan restoranların atık gıda uygulamaları: Van örneği

Dünyada nüfusun hızla artmasına bağlı olarak gıda israfı da her geçen gün artmaktadır. Gıda israfının ekonomik ve çevresel etkilerinin yanı sıra insan sağlığına dolaylı olarak verebileceği zararlardan dolayı çoğu ülke ve sivil toplum kuruluşları bu durumu günümüzün problemi olarak değerlendirmektedir. Bu problemlerin ortadan kaldırılması için çeşitli uygulamalar olmakla birlikte bunlardan birini de atık gıda uygulamaları oluşturmaktadır. Gıda israfı üretimden tüketime kadar her aşamada ortaya çıkabilmektedir. Gıda israfının üretici aşamalı kaybını belirlemeye yardımcı olacak mevcut araştırma ile sürdürülebilir gastronomi kavramı çerçevesinde yöresel yemek hizmeti sunan restoranların atık gıda uygulamalarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Ek olarak yöresel yemek hizmeti sunan restoranların atık gıda stratejileri, bu kapsamda yaşadıkları sorunlar ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri de araştırma amacı kapsamında yer almaktadır. Araştırma evrenini Van ilinde faaliyet gösteren restoranlar; bu restoranlar arasından amaçsal örnekleme yöntemiyle seçilen yöresel yemek hizmeti sunan restoranlar ise araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Bu doğrultuda amaçsal örnekleme yöntemiyle seçilen yöresel yemek hizmeti sunan restoranlarla yüz yüze görüşme yapılması planlanmaktadır. Böylece elde edilen veriler ışığında araştırma amacına cevap bulunacağı öngörülmektedir.

Organik atıklarSıfır atıkÇevresel sürdürülebilirlik
Tuğçe Görürüm Kanat
Van Yüzüncü Yıl Üniversity · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Kuzugöbeği mantarının Türk mutfağına kazandırılması

Bu çalışma, kuzugöbeği mantarının (Morchella spp.) Türk mutfağında daha yaygın ve yaratıcı biçimde kullanılmasını sağlamayı amaçlamıştır. Bu kapsamda kuzugöbeği mantarının kültürel ve biyolojik özellikleri, Türkiye'deki doğal yetişme koşulları ve tarihsel mutfak kullanımları incelenmiş; geleneksel ve modern gastronomideki yeri literatür taramalarıyla ortaya konulmuştur. Araştırmanın uygulamalı bölümünde, kuzugöbeği mantarıyla hazırlanan özgün yemek tarifleri geliştirilmiş ve seçilen örnek tarifler (kuzugöbeği mantarlı tarhana çorbası, zeytinyağlı enginar dolması, kaymaklı kuzugöbeği tatlısı, mantar cipsi ve kuzugöbeği çayı) mutfak ortamında hazırlanmıştır. Geliştirilen ürünler, duyusal analiz yöntemiyle 10 kişilik yarı eğitimli bir panelister tarafından değerlendirilmiştir. Panelistler renk, koku, tat, doku, görünüş, umami ve mantar aroması gibi çok sayıda kriterde 9 puanlık skalayla puanlar vermiştir. Elde edilen bulgular, kuzugöbeği mantarının çorba, ana yemek, meze ve tatlı gibi farklı kategorilerde başarıyla kullanılabileceğini göstermiştir. Özellikle tarhana çorbası ve enginar dolması gibi tuzlu tarifler yüksek beğeni alırken, mantarla hazırlanan tatlının da uygun dengelendiğinde kabul gördüğü saptanmıştır. Bazı ürünlerde (örneğin mantar cipsi ve çay) ise kıvam, aroma yoğunluğu ve tat dengesi açısından iyileştirme gereksinimleri belirlenmiştir. Genel olarak bu araştırma, kuzugöbeği mantarının yüksek besin değeri ve özgün lezzetiyle Türk mutfak kültürüne kazandırılması için somut öneriler sunmakta; yerel bir ürünün gastronomi alanında katma değer yaratma potansiyelini ortaya koymayı hedeflemektedir.

Burak Şen
Alanya University · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Yaratıcı gıda ı̇novasyonu:yerel ürünlerin otel ı̇şletmelerinde kullanımı; Akra Antalya Otel örneği

Artan küresel rekabet ve değişen tüketici beklentileri, turizm sektöründe hizmet sunan işletmeleri farklılaşma arayışına yöneltmiş; bu çerçevede gastronomi, otel işletmeleri için stratejik bir değer alanı hâline gelmiştir. Yemek hizmeti artık yalnızca temel bir ihtiyaç değil, aynı zamanda deneyimsel bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Bu gelişmeler, otel mutfaklarında yaratıcı gıda inovasyonuna olan ilgiyi artırmış; bu inovasyonlar yalnızca teknik yeniliklerle değil, aynı zamanda kültürel unsurların modern yorumlarıyla da şekillenmeye başlamıştır. Yaratıcı gıda inovasyonu, bireysel yaratıcılığın ötesinde, bağlamsal, kültürel ve yönetsel faktörlerin etkileşimiyle gelişen çok katmanlı bir süreçtir. Özellikle yerel ürünlerin bu süreçteki rolü hem sürdürülebilirlik hem de gastronomik kimlik oluşturma açısından önemli bir potansiyel taşımaktadır. Ancak bu ürünlerin yaratıcı biçimlerde otel menülerine entegre edilmesi, çeşitli yapısal ve lojistik engeller nedeniyle sınırlı kalabilmektedir. Bu çalışmada, yaratıcı gıda inovasyonu sürecinin yerel ürünler temelinde nasıl şekillendiği, üreticiler, satın alma departmanı yöneticileri ve şefler olmak üzere üç temel aktör grubunun etkileşimleri çerçevesinde incelenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla, üretimden tedarike ve hizmet sunumuna kadar olan süreç bütüncül biçimde analiz edilmiştir. Bulgular, yaratıcı gıda inovasyonunun yalnızca bireysel becerilere değil, aynı zamanda örgütsel yapılara, tedarik zincirine ve işletme politikalarına dayandığını ortaya koymaktadır. Bu yönüyle araştırma, gastronomi yazınına yerel ürün temelli inovasyonlara ilişkin kuramsal bir katkı sunmakta ve uygulamalı çalışmalar için bir zemin oluşturmaktadır. Ayrıca otelcilik sektöründe yerel ürünleri yaratıcı stratejilerle değerlendirmek isteyen profesyonellere yönelik yol gösterici bir kaynak niteliği taşımaktadır.

Cihan Doğan
Alanya University · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Etnosentrizm ve duygusal dayanışma üzerinden bir mutfak kültürü değerlendirmesi: Kabakdağı Gürcü Köyü

Etnosentrizm ve duygusal dayanışma tutumu ile kültürel sürdürülebilirlik arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Bu düşünceden hareketle bu tezde bulunduğu çevreden etnik köken ve dolayısıyla kültürel olarak ayrılan yönleri bulunan bir yerleşim yerinin mutfak kültürünün etnosentrizm ve duygusal dayanışma çerçevesinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Etnosentrizm ve duygusal dayanışma ile mutfak kültürünü ilişkilendiren bu araştırmanın sofra alışkanlıkları, yemek çeşitleri, kullanılan malzemeler gibi konuları içeren mutfak kültürü literatüründen farklılaştığını ifade etmek mümkündür. Araştırmanın amacına istinaden Ordu ili Fatsa ilçesine bağlı Kabakdağı Köyü tercih edilmiştir. Buranın tercih edilmesi Gürcü kökenli Türk vatandaşlarının yerleşim yeri olmasından kaynaklanmıştır. Veri toplama yöntemi olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu vasıtasıyla mülakat tercih edilmiştir. Belirli ölçütleri karşılayan on yedi kişinin görüşlerine başvurulmuştur. Ayrıca görüşmelerin araştırma alanında gerçekleştirilmesi nedeniyle gözlem yapma imkânı da yakalanmıştır. Görüşmelerle elde edilen veriler kültürel tanıtım, etnosentrizm ve duygusal dayanışmayı destekleyici ve engelleyici göstergeler ana temaları altında betimsel analize tabi tutulmuştur. Destekleyici göstergeler ana teması altında kültürel muhafaza, kültürel aktarım, kültürel üstünlük, kültürel aidiyet alt temaları yer almıştır. Engelleyici göstergeler ana temasında ise kuşak farkı, şehirleşme ve akrabalık ilişkisi bulunmaktadır. Genel bir değerlendirmeyle destekleyici göstergelerin öne çıktığı ifade edilebilir ki bu bulgu Kabakdağı'nda etnosentrizm ve duygusal dayanışma tutumunun yüksek olduğunu göstermektedir. Bu tutumun neticesinde köken mutfak kültürünün önemli bir kültürel miras olarak görüldüğü ve muhafazası ve aktarılması için çaba sarf edildiği ifade edilebilir. Buna karşın özellikle kuşak farkının etnosentrizm ve duygusal dayanışma tutumunun önünde bir engel olduğu ve genç neslin mutfak kültürünü sahiplenmede ve korumada beklentileri karşılamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Etnosentrizm
Fatih Serbest
Ordu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Gastronomide yeni trend yenilebilir böceklerin amaca yönelik davranış modeli kapsamında incelenmesi

Araştırmanın amacı Türkiye'de yaşayan reşit bireylerin yenilebilir böcekler ve bu böceklerden elde edilen ürünleri tüketme niyetlerini, amaca yönelik davranış modeli kapsamında incelemektir. Ayrıca bireylerin yiyecek kişilik özelliklerinin yenilebilir böcek ve bu böceklerden elde edilen ürünler üzerindeki tutumlarına etkisi, geçmiş deneyim ve farkındalık durumlarını da değerlendirmek de amaçlanmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. 01.10.2024-01.01.2025 tarihleri arasında 582 anket çevrimiçi formlar üzerinden (Google form) katılımcılara uygulanmıştır. Toplanan veriler SPSS ve SmartPLS istatistik programları kullanılarak analiz edilmiştir. Anket formlarından 83 tanesinde çeldirici sorulara yanlış cevap verildiği için analize tabii tutulmamış olup 499 anket ile analiz yapılmıştır. Araştırma sonucunda amaca yönelik davranış modeli değişkenleri arasında yer alan değişkenlerin arzu üzerindeki etkisi incelendiğinde; tutum, subjektif norm, öngörülen pozitif duygular ve algılanan davranışsal kontrolün, arzu üzerinde anlamlı ve pozitif yönde bir etki oluşturduğu belirlenmiştir. Arzu üzerinde etkisi olmayan tek değişken öngörülen negatif duygular olmuştur. Yine aynı model kapsamında değişkenler arasında bulunan davranışsal niyet üzerindeki etki incelendiğinde; algılanan davranışsal kontrolün, davranışsal niyet üzerinde anlamlı yönde bir etki oluşturmadığı görülmüştür. Arzunun ise davranışsal niyetler üzerinde olumlu ve pozitif yönde bir etki oluşturduğu belirlenmiştir. Çalışmada oluşturulan model kapsamında incelenen bir diğer nokta yiyecek kişilik özelliklerinin (neofili-yenilik merakı, neofobi-yenilik korkusu), tutum üzerindeki etkisidir. Neofobinin, tutum üzerinde negatif yönde anlamlı etkisi olurken neofilinin tutum üzerinde olumlu yönde anlamlı bir etki oluşturduğu görülmüştür. Katılımcıların geçmiş deneyim ve farkındalık durumları incelendiğinde, geçmiş deneyim ve farkındalık arasına ters orantı olduğu tespit edilmiş çoğu tüketicinin, tükettiği ürün içerisinde böcek katkı maddesi bulunduğunu bilmeden tükettiği görülmüştür. Çalışma neticesinde elde edilen bulgular doğrultusunda öneriler oluşturulmuştur. Çalışmanın literatüre teorik olarak katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Aybüke Tokur
Ordu University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Self servis kahve işletmelerinden algılanan müşteri deneyimi değeri ve tekrar ziyaret niyeti: Mersin örneği

Araştırmanın temel amacı, Mersin ilinde bulunan self servis kahve dükkânlarından alışveriş gerçekleştiren tüketicilerin kahve tüketim alışkanlıklarını tespit etmektir. Bu kapsamda hazırlanan anket formu, Mersin ilinde bulunan self servis kahve işletmelerinden alışveriş gerçekleştiren 425 kişiden 15 Nisan 2023 – 6 Mayıs 2023 tarihleri arasında kolayda örnekleme yöntemiyle yüz yüze toplanmıştır. Ulaşılan 425 ankete uygulanan kayıp veri ve sapan analizleri sonucunda 20 anket veri setinden çıkartılarak analizler 405 anket üzerinden gerçekleştirilmiştir. Güvenilirlik analizlerinin yanı sıra açıklayıcı faktör analizi, korelasyon ve regresyon analizi gibi analiz tekniklerinden yararlanılmıştır. Müşteri deneyiminin alt boyutları olan ürün kalitesi, servis kalitesi ve deneyim kalitesi faktörleri boyutlarına ve değer ile tekrar ziyaret niyeti boyutlarına analizler tek tek gerçekleştirilmiştir. Regresyon analizleri ile hipotezler test edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, müşteri deneyimi faktörleri olan ürün kalitesi, servis kalitesi ve deneyim kalitesi boyutlarının tekrar ziyaret niyeti üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu ortaya koyulmuştur. Ancak değer boyutu devreye girdiğinde müşteri deneyimi faktörleri olan servis kalitesi ve deneyim kalitesinin tekrar ziyaret niyetine etkisi anlamsız hale gelerek, bu etki değerin tam aracılığı üzerinden gerçekleşmiştir. Ürün kalitesinin tekrar ziyarete etkisi ise anlamsızlaşmadığından değer bu noktada kısmi aracılık rolü üstlenmiştir. Sonuç olarak Mersin ilinde bulunan self servis kahve işletmelerinden alışveriş gerçekleştiren tüketiciler kendilerini değerli hissettiklerinde servis kalitesi ve deneyim kalitesini ikinci plana itip tekrar ziyaret niyetinde bulunmaktadır. Buna karşın kendilerini değerli hissetseler dahi ürün kalitesini önemseyerek ön planda tuttukları söylenebilir. Bu bulgular ışığında, self servis kahve işletmeleri müşterilerin kendilerini değerli hissettirmeleri yönünde yeni araştırmalar ve geliştirmeleri yapmaları önerilmektedir.

Deneysel ekonomiKahveKahvehaneler+5
Fatih Bayhan
Mersin University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Konfor gıda tüketimi üzerine Trabzon ilinde bir araştırma

Bireylerin yiyecek tüketim davranışlarını etkileyen önemli faktörlerden biri psikolojik faktörledir. Bireylerin farklı duygu durumlarında kendilerini rahatlatan, iyi hissettiren gıdalara konfor gıda denilmektedir. Bu tez çalışması Trabzon'da yaşayan bireylerin farklı duygu durumlarında tükettikleri konfor gıdaları belirlemeyi ve çeşitli demografik özelliklerle konfor gıda tüketimi arasında ilişki olup olmadığını incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemleri üzerine kurulu bu çalışmanın verileri, yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak 01 Haziran 2022 - 15 Aralık 2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Katılımcılar cinsiyet, kuşak ve ilçelere göre kota örnekleme yöntemi ve kartopu örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Yapılan görüşmeler sonucu 268 geçerli görüşme formu analiz edilmiştir. Veri analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Konfor gıdaların demografik değişkenlerle ilişkisinin var olup olmadığını incelemek amacıyla ise ki-kare analizleri yapılmıştır. Bireyler pozitif duygu durumlarında en çok çay, çikolata, et ızgara ve pasta tükettikleri; negatif duygu durumlarında en çok çikolata, çay, su ve cips tükettikleri; nostaljik ve anma yiyecekler olarak karalahana, mısır, balık ve patates yemeklerini tükettiklerini ve hastalık durumunda ise çorba, ıhlamur ve nane-limon tükettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Konfor gıda tercihlerinin yaş ve cinsiyetten etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır. Bireylerin cinsiyetleri ile negatif duygu durumdaki iştah arasında ilişki olduğu, kadınların iştahlarının erkeklere göre daha fazla etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır.

BeslenmeBeslenme alışkanlıklarıDuygusal yeme+7
Esra Şahin
Mersin University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Yerel mutfak kültüründen algılanan deneyimsel değerin, destinasyon memnuniyeti ve sadakatine etkisi: Ege Bölgesi ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi örneği

Tez çalışmasının temel amacı, Ege Bölgesi ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi mutfak kültürlerinin incelenerek; gastronomik deneyimsel değerin destinasyon memnuniyeti ve destinasyon sadakatine etkilerinin bölgesel olarak ortaya konup karşılaştırılmasıdır. Böylece Türkiye'nin birbirinden farklı iki bölgesinin mutfak kültürünü deneyimlemiş olan yerli turistler tarafından algılanan gastronomik deneyimsel değer, destinasyon memnuniyeti ve destinasyon sadakatinin ortak ve farklı yönleri tespit edilebilecektir. Tez çalışmasının amacı doğrultusunda nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği ile, kolayda örnekleme yöntemiyle, 2020 yılı ve sonrasında Ege veya Güneydoğu Anadolu Bölgesini ziyaret etmiş olan 18 yaş ve üzeri yerli turistlerden, Aralık 2022- Temmuz 2023 tarihlerinde, çevrimiçi ve yüz yüze veri toplanmıştır. Türkiye'deki her bölgeden katılımcıya ulaşılarak hedeflenen örneklem hacmine ulaşılmış ve 713 katılımcının verileri ile analizler yapılmıştır. Yapılan çoklu sapan analizi sonucu 27 anketin veri setinden çıkarılmasına karar verilmesi ile Ege Bölgesini ziyaret eden 320, Güneydoğu Anadolu Bölgesini ziyaret eden 366 katılımcı olmak üzere toplam 686 katılımcının verileri ile geçerlilik, güvenilirlik, korelasyon, regresyon ve betimleyici istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Ege Bölgesini ziyaret eden yerli turistlerin gastronomik deneyimsel değer algılarından duygusal değer, bilişsel değer, tat/ kalite değeri, etkileşim ve sağlık değeri algılarının Güneydoğu Anadolu Bölgesini ziyaret eden yerli turistlere göre göre daha yüksek olduğu; ancak prestij değeri ve fiyat değeri algılarının Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ne yönelik daha yüksek oranda olduğu tespit edilmiştir. Bölgesel bazda incelendiğinde ise Ege Bölgesi için destinasyon memnuniyeti ve destinasyon sadakati ile gastronomik deneyimsel değer algısı tat/ kalite değeri boyutu arasında yüksek düzeyde; duygusal değer, bilişsel değer ve sağlık değeri boyutlarının orta düzeyde; fiyat değeri, prestij değeri ve etkileşim değeri boyutlarının ise zayıf düzeyde ilişkisi olduğu görülmektedir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi için değerlendirildiğinde ise değişkenlerin duygusal değer, bilişsel değer ve tat/ kalite değeri ile yüksek düzeyde; sağlık değeri, prestij değeri, fiyat değeri ve etkileşim değeri ile ise orta düzeyde ilişkileri olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte her iki bölge için de destinasyon memnuniyeti ile destinasyon sadakati arasında çok yüksek düzeyde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'de son yıllarda gastronomiye verilen önem göz önüne alındığında, bölgelerin gastronomik değerlerinin nasıl algılandığını, mevcut durumu ve söz konusu değişkenlerin ilişkisini ortaya koyan bu çalışmanın sonuçlarının, destinasyonların gastronomi turizminde gelişimi açısından önemli bilgiler sunması beklenmektedir. Böylece destinasyonda çekicilik sağlama ve sürdürülebilir rekabet stratejileri oluşturma gibi konularda ulusal, yerel yönetimlere ve uygulama alanına katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Nasibe Uluk
Mersin University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Deniz ürünleri kullanımı ve tüketimi konusunda balık restoran şeflerinin değerlendirmeleri

Tezde deniz ürünleri kavramı, Türk gastronomisinde deniz ürünlerinin tarihsel süreçte yeri, önemi ve kullanımı, Türk halkının deniz ürünlerini tüketim durumu, Türk mutfağında deniz ürünlerinin mevcut durumu incelenmiştir. Araştırmada şeflerin çalıştıkları balık restoranlarının menülerindeki deniz ürünleri türleri ve deniz ürünlerinin tedariği varsa tedarik sorunları, bölgelerindeki tüketicilerin deniz ürünlerinin tür, hazırlama, pişirme, sunum vb. talep ve tercihleri, inovatif tarif, yöntem, sunum vb. uygulamaları ile gastronomi etkinliklerinde deniz ürünleri yemek sunumları olup olmadığını belirlemek ve Türk gastronomisinde deniz ürünlerinin yeri, mevcut durumu ve diğer ülkelere göre tüketimi ile gastronomi turizmi bağlamında gelişimi ve tanıtımı konulardaki görüş ve önerilerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma verileri, Ocak 2023- Ağustos 2023 tarihleri arasında Türkiye'nin 7 bölgesinden 23 balık restoranı şefi/sahibi ve şefi ile nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış derinlemesine yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler MAXQUDA programı ile içerik analizi, frekans analizi tabi tutularak, bulgular raporlanmıştır. Ayrıca betimsel analiz ile doğrudan şeflerle görüşmelerden alıntılara yer verilmiştir. Şeflerin görüşlerinden elde edilen bulgulara göre; çalıştıkları restoranlarda sıklıkla yerel halkın ağırlandığı, ayrıca yerli ve yabancı turistlere de hizmet verdikleri, müşterilerin en çok ızgara türünü tercih ettiği ve en çok tedarik edilen deniz ürünlerinin levrek, çupra, barbun, kalamar, mezgit, karides ve hamsi olduğu, sıklıkla müşterilerin mevsimsel olarak taleplerinde değişiklik olduğu belirlenmiştir. Ayrıca müşteriler sıklıkla restoranı deneyimleyen kişilerin tavsiyeleri ile sosyal medya platformları ve internetten bilgi edinerek restorana gelmektedir. 23 katılımcıdan 17'sinin restoranlarında inovatif ürünleri olduğu, genel olarak pişirme yöntemlerinin değişmediği yalnızca tarif ve sunumlarında inovatif eğilimleri olduğu ortaya konmuştur. Şeflerin deniz ürünlerinin ülke gastronomisindeki yeri ve tüketiminin diğer ülkelere göre durumu ve deniz ürünlerinin Türkiye'deki tanıtımı ve gelişimi konusundaki görüşlerinin sıklıkla olumsuz yönde olduğu görülmüş ve şefler çözüme yönelik öneriler sunmuşlardır. Bu kapsamda tezde deniz ürünleri kullanımı ve gastronomi turizmi gelişimi ve tanıtımı için faydalı olabileceği düşünülen öneriler geliştirilmiştir.

Balık tüketimiBalıklarDeniz ürünleri+6
Alihan Kıcıman
Mersin University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Otel işletmelerinde çalışan mutfak personelinin hijyen, gıda güvenliği bilgi ve uygulama düzeylerinin belirlenmesi: Ayvalık örneği

Gıda güvenliği ve hijyen yiyecek ve içecek üretimi yapan her kurum için hayati öneme sahip kavramlardır. Bu kavram yiyecek-içecek ürünlerinin sağlıklı, temiz, hijyenik, kısaca insan sağlığına zarar veren tüm etkenlerden arındırılmış bir şekilde tedarik edilmesi, depolanması, saklanması, üretimi ve sunulması ile ilişkilidir. Dolayısı ile ürünlerin sunulduğu tüketiciler de gıda güvenliği ve hijyen uygulamalarına önem vermekte ve bu durum tercihlerini etkileyebilmektedir. Gıda güvenliğini ve hijyeni sağlamak aynı zamanda bu konuda bilgili ve doğru uygulama yapabilen çalışanlarla mümkün olabilmektedir. Bu çalışmanın amacı otel mutfağı çalışanlarının gıda güvenliği ve hijyene yönelik bilgi düzeyleri ile uygulama düzeylerini belirlemektir. Bu amaçla veriler Ayvalık'taki otellerin mutfağında çalışan 336 kişiden elde edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, mutfak çalışanlarının gıda güvenliği ve hijyene yönelik bilgisinin iyi düzeyde olduğu, aynı zamanda gıda güvenliği ve hijyene yönelik uygulamalarını, bazı uygulama eksikleri olsa da, sıklıkla gerçekleştirdiği belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca gıda güvenliği ve hijyen uygulamalarında gıda güvenliği ve hijyen ile ilgili eğitim almış olmanın, meslekte çalışma süresinin ve pozisyonun farklılıklara neden olduğu belirlenmiştir.

Gıda güvenliğiHijyenKonaklama işletmeleri+5
Mağfur Sedat Aydoğan
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Zincir yiyecek içecek işletmelerini tercih etme eğilimlerinde marka güveninin rolü

Zincir yiyecek ve içecek işletmeleri, büyük bir pazar payına sahip oldukları için tüketiciler tarafından oldukça tercih edilmektedir. Ulaşılabilir olmalarının yanı sıra yüksek seviye de sunmaya çalıştıkları standardizasyon nedeniyle bu işletmeler, genellikle ulusal veya uluslararası seviyede tanınan markalara sahiptir ve bu markaların güvenilirliği tüketicilerin yeme içme tercihlerini etkilemektedir. Tüketiciler, bu markaları önceden bildikleri ve güven duydukları için, yeme içme alışkanlıklarını belirlerken bu markaları tercih edebilirler. Ayrıca, zincir yeme içme işletmeleri markalarının bir başka avantajı da, müşteri deneyimlerinin daha tutarlı ve standart olmasıdır. Bu, tüketicilerin başka şehirlerde veya ülkelerde olmaları durumunda bile alışkın oldukları ürünlerin ve hizmetlerin, aynı şekilde sunulacağına dair güvence sağlar. Bu çalışma ile Planlı Davranış Teorisi değişkenleri olan tutum, öznel(sübjektif)norm ve algılanan davranışsal kontrolün zincir yiyecek işletmeleri tercih etmede tüketiciler üzerindeki satın alma niyetine etkisi ve bu etkide marka güveninin rolü incelenmek istenmiştir. "Zincir yiyecek içecek işletmelerini tercih etme eğilimlerinde marka güveninin rolü" araştırmasının, kurulan 6 hipoteze cevap olması amacıyla online anket yöntemi ile 399 kişiye ulaşılmıştır. Toplanan verilerin analizleri Spss Programı ile; frekans analizi, açıklayıcı faktör analizi, güvenilirlik analizi, korelasyon analizi, regresyon analizi ve hipotez analizleri yapılmıştır.

MarkaMarka güveniPlanlı Davranış Kuramı+4
Kamil Pekaydın
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Turizm Araştırmaları Enstitüsü
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Etnik restoranların tercih edilmesinde etkili olan faktörlerin belirlenmesinde neofobi ve neofilinin düzenleyici rolü

Yiyecek içecek sektörü içerisinde yer alan restoranlar, sürekli gelişme yaşanan gastronomi sektöründe büyük bir öneme sahiptir. Temelde yeme içmenin asıl amacı insanın fizyolojik ihtiyacının giderilmesi olmasına rağmen yiyecek içecek sektöründe meydana gelen gelişmelerle yeme içme, yalnızca fizyolojik bir ihtiyaç olmaktan çıkıp insanların boş kaldıkları zamanlarında da farklı yemekleri tatma gibi davranışlarına yönelmeleri sağlanmıştır. Böylece, bireylerin restoranlara karşı duyulan ilgi ve ihtiyaçları sürekli artmakta, dolayısıyla bunu karşılayabilmek için restoran çeşitliliğinde de artış yaşanmıştır. Küreselleşmenin etkisiyle farklı toplumların ve kültürlerin mutfakları insanlar tarafından ilgi çekici hale gelmiştir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı müşterilerin etnik restorana gitmesini belirleyen bazı faktörlerin (servis kalitesi, yiyecek kalitesi, yemek deneyimi, sosyal statü, pazarlama iletişimi, dini yemek seçenekleri, paranın değeri) etnik restoran tercihlerine etkisinin ne düzeyde olduğunu belirlemek ve bu etkide neofobi ve neofilinin düzenleyici rolünü ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemini İstanbul ilinde bulunan etnik restoranları tercih eden müşteriler oluşturmaktadır (n=399). Veriler etnik restoranları tercih eden bireylere nicel araştırma yöntemlerinden biri olan anket yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler AMOS ve SPSS-24 programı ile incelenmiştir. Öncelikle araştırmada kullanılan ölçeklere yönelik doğrulayıcı faktör analizi uygulanmış ve değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için ise yapısal eşitlik modellemesinden yararlanılmıştır. Yapısal eşitlik modellemesinin sonuçlarına göre; servis kalitesi, Yiyecek kalitesi, Pazarlama iletişimi ve Paranın değeri değişkenlerinin etnik restoran tercihi üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu, buna karşın yemek deneyimi ve sosyal statü değişkenlerinin ise etnik restoran tercihi üzerinde anlamsız bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Düzenleyici role ilişkin sonuçlar incelediğinde ise yalnızca pazarlama iletişiminin etnik restorana gidilmesini belirleyen faktörler ile müşterilerin etnik restoran tercihleri arasında pozitif ve anlamlı yönde düzenleyici rolü olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Etnik Restoran, Neofobi, Neofili

Etnik restoranlarMüşteri tercihleriNeofili+2
Havva Güner
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Turizm Araştırmaları Enstitüsü
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Unutulmaz yemek deneyiminin tekrar ziyaret etme niyeti üzerindeki etkisi: Algılanan sosyal değer algısının düzenleyici rolü

Bu tez çalışmasında, unutulmaz yemek deneyiminin tekrar ziyaret etme niyetine etkisinde sosyal değer algısının düzenleyici rolünün tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın teorik kısmında, unutulmaz yemek deneyimi, tekrar ziyaret etme niyeti, algılanan değer ve sosyal değer algısı kavramları detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Literatürden elde edilen veriler ile hipotezler geliştirilmiş ve araştırma modeli oluşturulmuştur. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler Mersin Marina Yat limanındaki restoranları ziyaret eden ve yemek deneyimi yaşayan kişilerden, kullanılabilir toplam 467 anket formu ile toplanmıştır. Toplanan verilere ilk aşamada çoklu normal dağılım analizi, güvenilirlik analizleri ve çeşitli geçerlilik analizleri yapılmıştır. İkinci aşamada, araştırma modelinde yer alan hipotezler, "Yapısal Eşitlik Modellemesi" ile test edilmiştir. Üçüncü aşamada, düzenleyici rolü tespit etmek için yol analizi uygulanmıştır. Analiz sonucuna göre; unutulmaz yemek deneyiminin tekrar ziyaret etme niyetine pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, unutulmaz yemek deneyiminin alt boyutları olan; "üstün hizmet anlayışı", "fiziksel çevre ve atmosfer" ve "yüksek değer algısı" tekrar ziyaret etme niyeti üzerinde pozitif ve anlamlı etkisi bulunurken, "seçkin ve leziz yemeklerin" herhangi bir etkisi saptanmamıştır. Yine çalışma kapsamında, unutulmaz yemek deneyiminin tekrar ziyaret etme niyetinde sosyal değer algısının düzenleyici rolü tespit edilmiştir. Son olarak; "üstün hizmet anlayışı" ve "fiziksel çevre ve atmosferin" tekrar ziyaret etme niyetinde sosyal değer algısının düzenleyici rolünün olduğu ortaya konulmuştur. Fakat, "yüksek değer algısı" boyutu ile ilgili tekrar ziyaret etme niyetinde sosyal değer algısının düzenleyici rolü tespit edilmemiştir. Çalışmada elde edilen sonuçların, literatüre yönelik katkılarına yer verilmiştir. Ayrıca gelecek çalışmalara yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Seda Nur Keskin
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Turistlerin destinasyon sosyal sorumluluk algılamaları ile yerel yiyecek tüketme eğilimleri arasındaki ilişkide olumlu duygu ve sorumlu turist davranışının rolü

Yerel yiyeceklerin tüketilmesi destinasyona ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel açıdan katkı sağlayabilmektedir. Bu açıdan yerel yiyeceklerin tüketim eğilimlerini etkileyen unsurların anlaşılması gereklidir. Literatürde destinasyon çıkarları perspektifinden yerel yiyecek tüketme eğilimlerini inceleyen oldukça nadir çalışma bulunmaktadır. Bu tez çalışmasında, belirtilen eksikliğin giderilmesi amacıyla, yabancı turistlerin yerel yiyecek tüketme eğilimlerinin anlaşılabilmesi için destinasyon sosyal sorumluluk algısı, olumlu duygu, sorumlu turist davranışı ve yerel yiyecek tüketme eğilimleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu kapsamda Kapadokya bölgesine gelen 353 yabancı turistten elde edilen veriler analiz için kullanılmıştır. Çalışma kapsamında geliştirilen araştırma modelinin test edilmesi için yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre destinasyon sosyal sorumluluğunun çevresel, sosyal ve ekonomik faaliyetleri sorumlu turist davranışını pozitif şekilde etkilerken, olumlu duygu destinasyon sosyal sorumluluğunun sosyal ve çevresel faaliyetlerinden pozitif şekilde etkilenmiştir. Ayrıca olumlu duygunun sorumlu turist davranışını pozitif şekilde etkilediği bulunmuştur. Sorumlu turist davranışının da yerel yiyecek tüketme eğilimlerini pozitif şekilde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca aracılık modeline göre destinasyon sosyal sorumluluk faaliyetlerinin her bir unsuru ile yerel yiyecek tüketme eğilimi arasındaki ilişkide sorumlu turist davranışlarının tam aracılık rolü tespit edilirken, olumlu duyguların destinasyon sosyal sorumluluk faaliyetleri ile sorumlu turist davranışları arasındaki ilişkide iki boyut (çevresel ve sosyal) açısından kısmi aracılık bulunmuştur.

Sevgi Balıkçıoğlu Dedeoğlu
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Yöresel yiyecek ve içeceklerin davranışsal niyet üzerine etkisi: Trabzon'u ziyaret eden turistlere yönelik araştırma

Günümüzde yiyecek içecek faaliyetlerinin turizm sektöründe öneminin artmasıyla birlikte üretildiği bölgenin kimliğini ve kültürel değerlerini yansıtan yöresel yiyecek ve içeceklerin de önem kazanması kaçınılmaz olmuştur. Bu doğrultuda turistlerin destinasyon seçimi aşamasında önem arz eden talep ve beklentileri arasında yöresel mutfaklara ilişkin de bir algı oluşmuştur. Bu çalışmada turistlerin yöresel yiyecek ve içecek tüketimine yönelik motivasyon faktörleri; ''yerel alışveriş'', ''yöresel yiyecekler'', ''yerel içecekler'', ''saygınlık/prestij'' ve ''aşinalık'' olarak belirlenmiş ve bu motivasyon faktörlerinin müşteri memnuniyeti ve davranışsal niyetler ile olan ilişkileri incelenmiştir. Araştırma verileri Trabzon şehrini ziyaret eden 403 yerli turiste anket formu uygulanmasıyla elde edilmiştir Araştırma kapsamında elde edilen verilere geçerlilik ve güvenirlik analizleri, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modellemesi uygulanmıştır. Analizler sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda yöresel yiyecek ve içecek tüketiminin müşteri memnuniyeti üzerinde, müşteri memnuniyetinin de davranışsal niyetler üzerinde anlamlı ve olumlu bir etkiye sahip olduğu ortaya çıkmıştır.

Batuhan Hasançebi
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Turizm Araştırmaları Enstitüsü
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Çoklu görev ve kariyer uyum yeteneklerinin pişirme yetkinlikleri üzerindeki etkisi: Aşçılık eğitimi alan öğrenciler üzerine bir araştırma

Yiyecek içecek işletmelerinde verilen hizmetin niteliği ve gereklilikleri düşünüldüğünde; çalışanların çoklu görev ve kariyer uyum yeteneği özelliklerinin sektörde faaliyet gösteren işletmelere iş gören noktasında rekabet avantajı sağladığı önceki çalışmalarda ortaya konmuştur. Dolayısıyla çoklu görev ve kariyer uyum yeteneklerinin kişisel bir özellik olarak çalışanlarda var olması oldukça önemlidir. Bu noktadan hareketle; ilerleyen yıllarda sektörün iş gücünü oluşturacak olan aşçılık eğitimi alan ön lisans ve lisans öğrencilerinin temel mutfak beceri ve yetilerini ifade eden pişirme yetkinliklerine çoklu görev ve kariyer uyum yeteneklerinin etkisinin araştırılması bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı doğrultusunda ilgili literatür incelenerek araştırma modeli ve hipotezleri geliştirilmiştir. Ön lisans ve lisans düzeyinde aşçılık eğitimi alan öğrencilerin pişirme yetkinliklerine, çoklu görev ve kariyer uyum yeteneklerinin etkisinin araştırıldığı bu çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu doğrultuda ilgili literatürde daha önce yapılmış olan çalışmalarda güvenirliliği ve geçerliliği test edilmiş ölçekler amaca uygun bir şekilde derlenerek anket formu oluşturulmuştur. Oluşturulan anket formu basit tesadüfî örnekleme yöntemi kullanılarak mevcut eğitim-öğretim yılında aktif olarak yükseköğretim kurumlarında aşçılık eğitimi alan 482 ön lisans ve lisans öğrencisine online olarak uygulanmıştır. Araştırma modelinde yer alan hipotezler, Kısmi En Küçük Kareler-Yapısal Eşitlik Modellemesi (KEKK-YEM) ile test edilmiştir. Hem ölçüm (dış) model hem de yapısal (iç) model kullanılarak veriler iki aşamada incelenmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre, çoklu görevin ve kariyer uyum yeteneği olarak kaygının pişirme yetkinlikleri üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Kariyer uyum yetenekleri olarak kontrol, merak ve güven düzeylerinin öğrencilerin pişirme yetkinlikleri üzerinde etkisi saptanamamıştır. Çalışmanın sonuçları itibariyle ilgili literatüre katkı sağlayacağı ve aşçılık eğitimine yönelik yeni stratejiler geliştirmeye yardımcı olacağı beklenmektedir.

AşçılarAşçılıkAşçılık eğitimi+6
Kenan Pala
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Yöresel ürünlerle işlenmiş gıdalara yönelik lezzet algısının tüketici tutumları üzerine etkisi: Yeni ürün geliştirmede dolgulu çikolata örneği

Son yıllarda sağlıklı ürün tüketim bilincinin artmasıyla birlikte tüketicilerin yöresel gıda ürünlerine yönelik satın alma niyeti oluşturdukları görülmektedir. Bu bilinçteki tüketiciler için gıda işletmeleri sahip oldukları menşe, mahreç veya bölge tescilli ürünlerini bir avantaja çevirme, bu durumu onları ikna etme aracı olarak kullanma gayreti içerisine girmektedir. Bu bağlamda işletmeler, ürünlerini pazarlarken "yerli üretim" ifadelerini kullanarak, tüketicileri geliştirmiş oldukları kendi ürünlerine yönelik satın alma niyeti oluşturmaya çabalamaktadır. Bu genel yaklaşımdan hareketle araştırmada deneysel bir tasarım tercih edilmiş olup, Mersin iline ait yöresel ürünler kullanılarak geliştirilen 3 farklı dolgulu çikolata 162 katılımcıya tattırılmıştır. Katılımcılardan veriler deney sonrası duyusal analizlerini ölçmek amacıyla tasarlanmış bir ölçek kullanılarak anket tekniği ile elde edilmiş, daha sonra istatistik paket programından yararlanılarak elde edilen analiz sonuçları yorumlanmıştır. Analizlerde yöresel ürünler arasındaki farklılıklar incelenmiş olup cinsiyetin satın alma ve tavsiye etme niyetini tespit etmeye yönelik olarak bağımsız iki değişkenli t testi ve eşleştirilmiş örneklem t testlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre menşe adı tescilli ürünlerle (yöresel ürünlerle) elde edilen çikolataları satın alma ve tavsiye etme niyetlerine pozitif bir etki oluşturduğu ve duyusal kriterlerde de çikolatalar arasında anlamlı farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yöresel Ürün, Çikolata, Ürün Geliştirme, Duyusal Analiz

Satın alma niyetiTatTüketici tutumları+5
Cevat Ercik
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Turistlerin bakış açısı ile Kapadokya'nın gastronomik imajının analizi: Repertuar Izgara (Repertory Grıd) tekniği yaklaşımı

Günümüzde turizm sektörünün öneminin daha iyi anlaşılması ve hızla gelişen bir endüstri olması sebebi ile rekabet koşulları giderek zor bir seviyeye ulaşmıştır. Bu rekabet koşulunda ürünlerini farklılaştırabilen, yeni ve eşsiz ürünler geliştirebilen destinasyonlar fark yaratarak rakiplerine karşı üstünlüğü ele geçirebilmektedirler. Gastronomi turizmi de bu üstünlüğün ele geçirilmesinde kullanıla bilinecek en önemli araçtır. Zira her destinasyonun kendi kültürü ile bezenmiş mutfağı rakiplere karşı benzersiz deneyimler sunarak misafir memnuniyetinde başrol oynamaktadır. Zira gastronomi imajı gelişmiş destinasyonlar marka değeri kazanma konusunda da çok ciddi avantaj elde etmektedirler. Bu önemden hareketle Kapadokya Bölgesi'nin gastronomik imajını belirlemek amacıyla öncelikle bir literatür taraması yapılarak bölgenin yöresel yemekleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu nedenle çalışmanın ilk bölümünü bölgenin yöresel yiyecek-içeceklerinin tanıtılması ve turizm, imaj ve gastronomi kavramlarının açıklanması oluşturmaktadır. Daha sonra repertuar çizelge yöntemi yardımıyla bölgeyi ziyaret eden yerli ve yabancı turistlerle görüşülmüş ve bölgenin gastronomik imajı ile ilgili olarak turistlerin gözünden derinlemesine bilgi toplanmaya çalışılmıştır. Bu yöntemin uygulanması ile elde edilen verilerin ortalamaları alınarak bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Bu sonuçlar ve sonuçlara bağlı olarak geliştirilen bazı öneriler de çalışmanın ikinci bölümünde sunulmuştur. Daha sonra bu yemekler içerisinde hangilerinin turistlere sunulduğunu anlamak amacıyla bölgede faaliyette bulunan restoranların menüleri incelenmiştir. Burada coğrafik bir sınırlandırma ile Merkez Kapadokya olarak isimlendirilen Nevşehir ili (Göreme, Avanos, Ürgüp, Uçhisar) içerisindeki turistik restoranların menüleri incelenmiştir. Böylece Kapadokya Bölgesini ziyaret eden misafirlerin gözünden gastronomi ile ilgili imajının nasıl algılandığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen veriler ışığında sektör temsilcilerine, paydaşlara ve ilerleyen zamanlarda bu konularda çalışmalar yapacak olan akademisyenlere bazı tavsiyelerde bulunulmuştur.

Kayhan Karakaya
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Sürdürülebilir gastronomi kapsamında Türk aşçıların yapay yiyeceklere bakış açısı

Sürdürülebilir gastronomi kavramı, çevresel ve sosyal sorumlulukları temel alarak yerel ve mevsimsel ürünlerin kullanımını teşvik ederken, yapay yiyecekler ileri teknolojilerle gıda üretimini dönüştürmektedir. Sürdürülebilir gastronomi ve yapay yiyeceklerin birleşimi, gıda sektöründe önemli bir değişim potansiyeline işaret etmektedir. Bu iki yaklaşım birlikte gelecekte çevresel ve besinsel açıdan sürdürülebilir bir gıda sistemi için umut vadeden bir perspektif sunmaktadır. Bu çalışma, sürdürülebilir gastronomi ve yapay yiyecekler konularına odaklanarak, gastronomi disiplini içindeki sürdürülebilirlik ve yapay yiyecekler arasındaki karmaşık ilişkiye dair araştırmaya katılan Türk aşçıların tutumlarına kapsamlı bir bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır. Yapay yiyecekler kavramının literatürde multidisipliner bir yaklaşımla incelendiği ve beslenme, gıda endüstrisi, gıda güvenliği, regülasyon ve teknolojik inovasyon kapsamında ele alındığı görülmektedir. Sürdürülebilir gastronomi bakış açısıyla ele alınan araştırmanın az sayıda olması nedeniyle, yapay yiyeceklerin farklı açılardan ele alınarak, günümüzdeki ve gelecekteki önemine dair bir çerçeve ortaya koymak ve araştırmaya katılan Türk aşçıların yapay yiyeceklere yönelik bakış açısını anlamak bu çalışmanın önemini oluşturmaktadır. Nitel bir araştırma olarak tasarlanan bu çalışmada veri toplama yöntemi olarak Türk aşçılar arasından seçilen ve toplam 20 kişiyle gerçekleştirilen yarı-yapılandırılmış mülakatlardan yararlanılmıştır. Elde edilen veriler, nitel analiz yazılım programlarından biri olan MAXQDA aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında, içerik analizinden elde edilen bulgular doğrultusunda yapay yiyeceklerin sürdürülebilirlikte avantajlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra, yapay yiyeceklerin insan sağlığı açısından zararlı olduğu, ancak araştırmaya katılan Türk aşçıların yapay yiyeceklerin gelecekte açlığı ve beslenmeyi olumlu etkileyeceğini düşündüklerine dair önemli çıkarımlar elde edilmiştir. Araştırmanın bulguları, gıda sektöründe geleceğe yönelik politika oluşturma ve uygulamalara rehberlik edebilir niteliktedir. Bu bağlamda, sürdürülebilir gastronomi ve yapay yiyecekler arasındaki ilişkinin derinlemesine anlaşılması, geleceğin gıda sistemlerinin şekillendirilmesinde kritik bir rol oynayacaktır. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Gastronomi, Yapay Yiyecekler, Nitel Araştırma

Şinasi Özmen
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Turizm Araştırmaları Enstitüsü
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Turistlerin coğrafi işaretli ürün algılamalarının destinasyon yiyecek imajı ve daha fazla fiyat ödeme isteğine etkisi: Yiyecekte çeşitlilik arayışının düzenleyici rolü

Yöresel değerlere olan ilgiyi artırarak talep oluşturma konusunda kritik bir öneme sahip olan coğrafi işaretler, günümüzün alternatif turizm taleplerine uygun olarak destinasyona gelen yerli turistlerin yiyecek imajını olumlu yönde geliştirmektedir. Aynı zamanda bu ürünlerin korunarak gelecek nesillere aktarılmasını sağlayarak bölgesel kalkınma ile turizm arasındaki bağı güçlendirmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı; Afyonkarahisar'a gelen yerli turistlerin coğrafi işaretli ürünlere yönelik algılarının, destinasyon yiyecek imajı ve daha fazla fiyat ödeme istekliliği üzerindeki etkisini belirlemek ve bu etkinin derecesini analiz etmektir. Araştırmanın ikinci amacı ise yerli turistlerin coğrafi işaretli ürün algılarının, destinasyon yiyecek imajı ve daha fazla fiyat ödeme istekliliği üzerindeki etkisinde, yiyecek çeşitliliği arayışının düzenleyici rolünü incelemektir. Bu doğrultuda, konuya ilişkin mevcut çalışmaların incelenmesi yoluyla kavramsal çerçeve tasarlanmış ve ortaya konmuştur. Araştırmada amaçlı ve kolayda örneklem yöntemi ile 499 katılımcıdan veri toplanmış ancak 45 formun eksik ya da hatalı doldurulması nedeniyle 454 geçerli veri elde edilmiştir. Elde edilen veriler, yapısal eşitlik modeli kullanılarak AMOS programı ile analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre coğrafi işaretli ürün algısının destinasyon yemek imajı üzerinde (β=.36, p<.05) olumlu yönde ve anlamlı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Yiyecekte çeşitlilik arayışının destinasyon yemek imajı üzerinde (β=.21, p<.05) olumlu yönde ve anlamlı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Coğrafi işaretli ürün algısı ve yiyecekte çeşitlilik arayışı değişkenlerinin, destinasyon yemek imajı üzerindeki etkileşimsel etkisinin (düzenleyici) (β=-.05, p>.05) olumsuz yönde ve anlamsız olduğu tespit edilmiştir. Yiyecekte çeşitlilik arayışının ödeme niyeti üzerinde (β= .34, p<.05) olumlu yönde ve anlamlı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Coğrafi işaretli ürün algısının ödeme niyeti üzerinde (β= .53, p<.05) olumlu yönde ve anlamlı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Coğrafi işaretli ürün algısı ve yiyecekte çeşitlilik arayışı değişkenlerinin, ödeme niyeti üzerindeki etkileşimsel etkisinin (düzenleyici) (β= .35, p<.01) olumlu yönde ve anlamlı olduğu tespit edilmiştir.

Uğur Lokman
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Turizm Araştırmaları Enstitüsü
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Restoran atmosferinin memnuniyet, hedonik iyi olma ve davranışsal niyete etkisi

Günümüzde tüketicilerin yiyecek-içecek işletmelerinden beklentileri ve iyi deneyim arzuları ön plana çıkmaktadır. Bu beklenti ve arzulara karşılık verebilmek, tüketiciyi kazanmak açısından oldukça önemlidir. Atmosfer, müşterilere deneyim sunarken aynı zamanda müşterilerin mutlu ve memnun bir şekilde işletmeden ayrılmasını sağlamada yardımcı bir unsurdur. Birçok faktörden oluşan restoran atmosferi, rekabet içerisindeki işletmeler arasında öne çıkmak için göz ardı edilmemesi gereken bir kavramdır. Tüketiciye sunulan hizmetin fiziksel çevre unsurları ile desteklenmesi, tüketicinin işletme ile ilgili düşüncelerini etkilemekte büyük bir paya sahiptir. Buradan hareketle restoran atmosferinin müşteri memnuniyeti, davranışsal niyet ve hedonik iyi olma hâli ile ilişki içerisinde olduğu ve bu araştırmanın konusu belirlenmiştir. Bu çalışma, restoran atmosferinin memnuniyet, hedonik iyi olma ve davranışsal niyet üzerinde etkiye sahip olup olmadığının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında literatür taraması yapılmış, ardından nicel araştırma yöntemlerinden biri olan anket tekniğinden faydalanılarak veriler toplanmıştır. Anket formu demografik sorulardan; ve Kapadokya bölgesindeki restoranları deneyimleme ve deneyimin sıklığı ile ilgili sorulardan oluşmaktadır. Araştırmada yararlanılan ölçekler ise; 6 boyut ve 21 ifadeden oluşan DINESCAPE ölçeği, tek boyut ve 3 ifadeden oluşan memnuniyet ölçeği, tek boyut ve 6 ifadeden oluşan davranışsal niyet ölçeği ile tek boyut ve 5 ifadeden oluşan hedonik iyi olma ölçeğidir. Veriler Kapadokya bölgesinde faaliyet gösteren restoran işletmeleri müşterilerinden elde edilmiştir. Çalışma sürecinde anketler, tesadüfi olmayan örnekleme yöntemlerinden biri olan kolayda örnekleme tekniği ile Ağustos-Kasım 2023 aralığında toplanmıştır. Ankete toplamda 410 kişi katılmış, 11 formun eksik veya hatalı olduğu tespit edilerek 399'u değerlendirmeye alınmıştır. Verilerin analizinde SPSS ve AMOS programlarından yararlanılmıştır. Yapılan analizler neticesinde elde edilen bulgulara göre restoran atmosferinin memnuniyet, hedonik iyi olma ve davranışsal niyet üzerinde etkili olduğu ve memnuniyetin davranışsal niyet üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Meltem Kum
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Turizm Araştırmaları Enstitüsü
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Atıksız mutfak yönetimi: Türkiye'de Michelin Rehberindeki yıldızlı restoranlar üzerine bir araştırma

Bu araştırmada; Türkiye'de Michelin Rehberinde yıldız almış restoran işletmelerinin atıksız mutfak yönetimi ile ilgili çalışmaları araştırılmış olup, yiyecek-içecek işletmelerine yönelik öneriler geliştirilmiştir. Bu kapsamda araştırma verileri Michelin Guide tarafından Türkiye'de listeye alınmış ve yıldız almaya hak kazanmış restoran işletmelerinde çalışan şeflerle derinlemesine mülakat tekniği ile elde edilmiştir. Amaçlı (kasti) örnekleme yöntemi ile elde edilen veriler "MAXQDA Nitel Analiz Paket Programı" ile tematik içerik analizi yapılmıştır böylelikle araştırmanın bulgularına ulaşılmıştır. Mülakat soruları hazırlanması aşamasında e-posta yoluyla altı farklı uzman görüşüne başvurulmuştur. Mülakat soruları; atık yönetimi stratejileri, sürdürülebilir mutfak uygulamaları, geri dönüştürülebilir ürünler, personel eğitimi ve tedarikçilerle işbirliği durumları, yenilenebilir enerji ve restoranların Michelin kriterleriyle bu süreçte nasıl ilişkilendirildiği konularına odaklanmıştır. Araştırmanın bulguları kısmında; tanımlayıcı bilgiler ve mülakat ifadelerinde yer alan kelime frekansları, kelime bulutları, kelime kombinasyonları, alt kodların istatistikleri, tek vaka modeli-bütüncül görünüm, kodlar hiyerarşisi, kod-alt-kod bölümler modeli ve iki vaka modeli gibi veriler yer almaktadır. Michelin Rehberinde yıldız almış işletmelerle yapılan mülakatlardan çıkarılan sonuçlara bakıldığında atıksız mutfak uygulamalarında; atıksız menü, organik atıkların yeniden değerlendirilmesi, tek kullanımlık malzemelerin tercih edilmemesi, personelin işbaşı eğitimlere tabi tutulması ve tedarikçilerle işbirliğinde yaşanılan eksiklikler göze çarpmaktadır. Bu çalışmanın bulguları ve önerileri, alanındaki mevcut literatüre özgün bir katkı sağlayarak, yeni bir bakış açısı sunmaktadır.

Atık yönetimiOrganik atıklarSürdürülebilir çevre+2
Vedat Kayış
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Turizm Araştırmaları Enstitüsü
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Kahve tüketicilerinin tüketim alışkanlıkları, motivasyonları ve sınırlılıkları: Kuşaklar arası bir değerlendirme

ÖZET Küresel ticarette en fazla işlem gören ikinci ürün olan kahve, 11. Yüzyıla uzanan zengin tarihiyle uzun süredir milyonlarca insanın beğenisini kazanmış ve yaygın bir şekilde tüketilen bir içecek haline gelmiştir. Kahve çoğu insan tarafından günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmektedir. İnsanlar için yalnızca bir içecek değil aynı zamanda sosyal etkileşim ve dinlenme aracı olarak da tüketilmektedir. Çalışmada X, Y ve Z kuşaklarının kahve tüketim alışkanlıklarını, motivasyonlarını ve sınırlılıklarını belirlemek amaçlanmıştır. Yapılan çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup yüz yüze derinlemesine görüşmeler yoluyla elde edilen veriler betimsel analize tabi tutulmuştur. Araştırmada her kuşağın kahveyi benimseme ve tüketme biçimlerinde farklılıklar gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Genel olarak bakıldığında Z kuşağı, kahveyi bir keyif unsuru, spor için uygun bir içecek ve bir sosyalleşme aracı olarak görmektedir. Ayrıca Z kuşağının marka bilincine sahip kurumsal mekânlara daha eğilimli oldukları ve kahvenin keyif veren yönlerine daha fazla odaklandıkları dikkat çekmektedir. Y kuşağı ise genel olarak kahvenin kültürel yönlerine odaklanmakta, daha çok sert kahveleri tercih etmekte ve taze kahvenin lezzeti ve kokusuna daha çok ilgi duydukları sonucuna ulaşılmaktadır. Son olarak X kuşağına bakıldığında kahveyi kolay hazırlanabilir ve pratik olmasından dolayı tükettikleri ve daha çok yumuşak kahveleri tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ayıca X kuşağı genç kuşaklara nazaran daha sakin ve otantik mekânları tercih etmekte ve kahvenin ayıltıcı etkisini neredeyse göz ardı ettikleri sonucu ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada kuşaklararası kahve tüketim alışkanlıkları, motivasyonları ve sınırlılıkları arasında ortak ve farklı noktalar belirlenmiştir. Bu bulgular ışığında kahve tüketiminin sadece bir lezzet unsuru olmadığını bunun ötesinde sosyal ve kültürel faktörlerle yakından ilişkili olduğu görülmektedir.

Tolgahan Doğan
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Turizm Araştırmaları Enstitüsü
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Destinasyon gastronomik kimliğinin oluşmasında etnik mutfakların rolü: Düzce örneği

Bu araştırmada, Düzce ilinin gastronomik kimliğinin oluşum sürecinde etnik mutfakların rolü incelenmiş ve çok kültürlü yapının bölgesel gastronomi üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Düzce, tarih boyunca farklı kültürlerin bir arada yaşadığı; Abhaz, Gürcü, Çerkes, Laz, Manav ve Tatar topluluklarının zengin mutfak geleneklerini koruyarak bölgenin gastronomik yapısına katkı sağlayan bir destinasyon olma özelliği taşımaktadır. Araştırma, kültürel çeşitliliğin gastronomi turizmi ve destinasyon kimliği üzerindeki yansımalarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, iki aşamalı nitel bir desen çerçevesinde yürütülmüştür. İlk aşamada, yerel halkla yapılan derinlemesine görüşmeler aracılığıyla Düzce mutfağının mevcut durumu, geleneksel yemeklerin korunma biçimleri ve kültürel aktarım süreçleri belirlenmiştir. İkinci aşamada ise gastronomi alanında uzman kişilerle gerçekleştirilen mülakatlar MAXQDA Nitel Analiz Programı kullanılarak tematik içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Böylelikle hem yerel halkın mutfak kültürüne yönelik algıları hem de uzmanların gastronomik kimliğin oluşumuna ilişkin görüşleri karşılaştırmalı biçimde ele alınmıştır. Araştırmaya, Düzce'nin çok kültürlü yapısını temsil eden 29 yerel halk katılımcısı ve gastronomi alanında uzman 14 kişi dâhil edilmiştir. Yerel halk katılımcıları, söz konusu etnik topluluklardan seçilmiş olup, yaşları 29–66 arasında değişmektedir. Uzman katılımcılar ise 30–65 yaş aralığında, ağırlıklı olarak lisans ve lisansüstü eğitim düzeyine sahip, farklı meslek gruplarından oluşmakta ve 10 yıl ve üzeri deneyime sahiptir. Araştırma bulguları, Düzce'nin gastronomik kimliğinin farklı etnik mutfakların etkileşimiyle şekillendiğini ortaya koymuştur. Katılımcı ifadeleri, geleneksel yemeklerin kültürel belleğin korunmasında önemli bir araç olduğunu, aile içi aktarım ve toplumsal paylaşımların bu süreçte belirleyici rol üstlendiğini göstermektedir. Uzman görüşleri, gastronomik kimliğin güçlendirilmesi için eğitim kurumları, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarının ortak hareket etmesi gerektiğine işaret etmektedir. Ayrıca, yöresel ürünlerin ticarileştirilmesi, coğrafi işaretleme süreçlerinin desteklenmesi ve tanıtım faaliyetlerinin artırılması, Düzce'nin gastronomi turizmi potansiyelini geliştiren unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Düzce'nin gastronomik kimliği, farklı kültürlerin bir arada yaşama deneyiminden doğan çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Bu yapının korunması ve sürdürülebilir gastronomi politikalarıyla desteklenmesi, hem kültürel mirasın devamlılığı hem de destinasyon markalaşması açısından stratejik bir önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Gastronomik Kimlik, Etnik Mutfak, Çok Kültürlülük, Düzce, Gastronomi Turizmi

Atıf Akkil
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Turizm Araştırmaları Enstitüsü
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Restoran işletmelerinde yönetici desteğinin çalışma yaşam kalitesine etkisi

Yoğun çalışma temposu, uzun çalışma saatleri ve müşteriyle birebir etkileşim gerektiren restoran işletmelerinde, çalışanların motivasyonunu ve işlerine olan bağlılığını artırmak büyük önem taşımaktadır. Bu noktada, yöneticilerin sunduğu destek, çalışanların çalışma koşullarını iyileştirmede, stresle başa çıkmalarında ve iş-yaşam dengelerini sağlamalarında kilit bir rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı, yönetici desteğinin restoran işletmelerinde çalışanların çalışma yaşam kaliteleri üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerine başvurulmuş ve anket yöntemi ile veri elde edilmiştir. Araştırma kapsamında Nevşehir ilinde bulunan orta ve büyük ölçekli restoranlarda çalışan 400 kişiden veri toplanmıştır. Verilerin analizinde merkezi eğilim ölçüleri, farklılık testleri, korelasyon ve regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, yönetici desteğinin çalışma yaşam kalitesi üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, çalışanların algıladığı yönetici desteğinin, iş tatmini ve örgütsel bağlılık üzerinde de dolaylı olarak etkili olduğu gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular, iş yerinde destekleyici bir yönetim anlayışının çalışanların performansını ve genel iş memnuniyetini artırabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda, restoran işletmelerinde yöneticilerin çalışanlara yönelik destekleyici yaklaşımlar benimsemeleri, hem bireysel hem de kurumsal düzeyde olumlu sonuçlar doğurabilecektir.

Çiğdem Mutlu
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Turistlerin gastronomi deneyimlerine ilişkin pişmanlık ve iyi oluş hallerindeki belirleyicilerin incelenmesi: Tüketici trendlerinin rolü

Bu çalışma, turistlerin gastronomi deneyimlerine ilişkin pişmanlık ve iyi oluş hallerindeki belirleyicilerin ve tüketici trendlerinin rolünü incelenmeyi amaçlanmıştır. İlk olarak bilişsel, duyuşsal ve davranışsal tutumların gastronomi deneyimlerine ilişkin tatmine etkisi ve tatmin ile pişmanlık ve ödamonik, hedonik iyi oluş halleri ile arasındaki ilişki ve bu ilişkide FOMO, JOMO, YOLO ve solo (dining)'nun düzenleyici rolü incelenmiştir. Çalışma amaçlarının testi için nicel araştırma yöntemleri benimsenmiş ve SmartPLS programı kullanılarak hipotezlerin testi, kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi (KEKK-YEM) yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. İstanbul'u ziyaret eden ve gastronomi deneyimlerinde bulunmuş olan 414 yabancı turistten toplanan anketler analize tabi tutulmuştur. Elde edilen bulgular sayesinde öncelikle turistlerin gastronomi deneyimlerindeki tatmin düzeylerinin bilişsel, duyuşsal ve davranışsal tutumların her birinden pozitif yönde anlamlı etkilendiği, tatminin ise hem pişmanlık hem de ödamonik ve hedonik iyi oluş hallerine pozitif yönde anlamlı etki ettiğine ulaşılmıştır. Ardından, FOMO'nun tatmin ile ödamonik iyi oluş arasındaki ilişkiyi güçlendirdiği, JOMO'nun tatmin ile pişmanlık arasındaki ilişkiyi güçlendirdiği, YOLO'nun ise tatmin ile ödamonik iyi oluş arasındaki ilişkiyi hafiflettiği ve tatmin ile pişmanlık arasındaki ilişkiyi ise güçlendirdiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Gastronomi Turizm Deneyimi, Ödamonik İyi Oluş, Hedonik İyi Oluş, FOMO, JOMO, YOLO, Solo (dining)

Eylem Üstünsoy
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Turizm Araştırmaları Enstitüsü
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Gastronomik kimlik oluşturmada yöresel ürünlerin menülerde kullanılması ve sürdürülebilirliği: Kapadokya örneği

Gastronomi, kültür ve sürdürülebilirlik açısından önemli bir alan olarak ön plana çıkmaktadır. Gastronomik kimlik, bir bölgenin mutfak kültürünü, coğrafi özelliklerini ve tarihsel birikimini yansıtan bir yapı olarak tanımlanmakta; bu kimliğin oluşmasında yöresel ürünlerin oynadığı rol artmaktadır. Küreselleşmeyle birlikte yerellik ve otantiklik arayışına giren turistler, seyahat ettikleri destinasyonlarda özgün tatlar deneyimleme isteği duymakta ve bu bağlamda yöresel ürünlerin menülerdeki görünürlüğü, bölgesel gastronomik kimliğin inşasında kritik öneme sahip olmaktadır. Yöresel ürünlerin gastronomi turizmi bağlamında değerlendirilmesi ise hem destinasyonların sürdürülebilirliğine hem de yerel halkın ekonomik kalkınmasına katkı sağlamaktadır. Bu çalışma, Kapadokya bölgesinde faaliyet gösteren restoran şeflerinin yöresel ürünleri menülerine dahil etme pratiklerini incelemekte; bu uygulamaların gastronomik kimlik oluşumu ve yöresel mutfak kültürünün sürdürülebilirliği üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve bölgedeki dokuz profesyonel şefle derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Veriler, satır satır kodlama ve tematik analiz teknikleriyle analiz edilmiştir. Analiz sonucunda "yöresel ürünlerin menülere dahil edilmesi", "bölge gastronomisi ve temsiliyet", "sürdürülebilirlik ve yerel tedarik", "geleneksel bilginin korunması ve aktarılması", "yenilikçilik ve modern yorumlar" ve "kurumsal destek ve tanıtım stratejileri" olmak üzere altı ana tema ortaya çıkmıştır. Bu temalar doğrultusunda, şeflerin hem kültürel mirasa sahip çıkma hem de çağdaş mutfak yorumlarını sentezleme yoluyla Kapadokya'nın gastronomik kimliğine katkı sundukları anlaşılmıştır. Bu çalışma, gastronomik kimlik oluşumuna şeflerin bakış açısıyla yaklaşarak literatürdeki boşluğu doldurmakta ve uygulayıcılara yönelik çıkarımlar sunmaktadır.

Dihan Yeliz Çinur
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Turizm Araştırmaları Enstitüsü
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Türk mutfağında yiyecek isimlendirilmesi ve metafor: Restoran menülerinde kullanılan metaforik yemek isimlendirilmesinin tüketicilerin algısı üzerindeki etkileri

Bu çalışmada, Türk mutfağında yiyecek isimlendirmeleri ve metaforik anlatımın, restoran menülerinde kullanılan metaforik yemek isimleri aracılığıyla tüketici algısı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışma, köklü ve zengin bir geçmişe sahip olan Türk mutfağının, yalnızca lezzet ve malzeme çeşitliliği açısından değil; aynı zamanda dilsel ve sembolik unsurlar bakımından da önemli bir kültürel zenginlik olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, özellikle metafor kavramı merkezinde yürütülen araştırma; dilsel yaratıcılık, algısal derinlik ve pazarlama stratejilerinin kesiştiği noktada konumlanmaktadır. Çalışmada metaforun tanımı, işlevleri ve tarihsel gelişimi detaylı şekilde ele alınmıştır. Metaforun yalnızca edebi ya da sanatsal bir araç olmaktan öte, bilişsel ve kültürel bir yapı olduğu, tüketici davranışlarını yönlendirebildiği ve zihinsel imgeler üzerinden anlam üretimini sağladığı vurgulanmıştır. Gıda kültüründe metaforların taşıdığı sembolik anlamlar, özellikle reklam, sinema ve edebi eserlerde incelenerek geniş bir perspektifle değerlendirilmiştir. Ayrıca, yiyecekler üzerinden kurulan metaforlar toplumsal sınıf, kimlik, aidiyet, cinsiyet ve nostalji gibi değişkenlerle de incelenmiştir. Çalışmanın araştırma kısmında nitel araştırma yöntemlerinden yararlanılarak restoran menülerinde yer alan metaforik yemek isimlerinin tüketiciler üzerindeki algısal etkileri analiz edilmiştir. Veriler, İstanbul'da Türk mutfağı restoranlarını deneyimleyen bireylerden elde edilmiştir. Veriler yüz yüze görüşme formu aracılığıyla toplanmış, içerik analizi yöntemiyle sınıflandırılmış ve yorumlanmıştır. Bulgular, tüketicilerin metaforik yemek isimlerine daha fazla ilgi gösterdiğini, bu isimlerin menüdeki ürüne yönelik merak, iştah ve tercih eğilimini artırdığını ortaya koymuştur. Aynı zamanda, yemek isimlerindeki metaforların tüketicilerin zihninde çeşitli çağrışımlar oluşturduğu ve bu çağrışımların ürünün algılanan lezzeti ve kalitesi üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, metaforların tüketici algısı üzerinde dikkat çekicilik, zihinsel canlandırma ve duygusal bağ kurma gibi yönlerden etkili olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu çalışma, gastronomi ve pazarlama alanında metafor kullanımının önemini vurgulamakla birlikte, Türk mutfağının kültürel derinliğini ve yaratıcı anlatım gücünü yansıtan bir araştırma olarak değerlendirilmektedir. Elde edilen bulgular, özellikle restoran işletmecileri, menü tasarımcıları ve pazarlama uzmanları için yol gösterici niteliktedir. Aynı zamanda Türk mutfağının uluslararası tanıtımında kültürel anlatım araçlarından biri olarak metaforların etkili biçimde kullanılabileceğini göstermektedir.

MenüMetaforMutfak turizmi
Zeynep Arat
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Turizm Araştırmaları Enstitüsü
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Gastronomi deneyimi, gastronomi ilgilenimi ve markalaşma arasındaki ilişkiler üzerine bir araştırma: İstanbul mutfağı örneği

Turizm destinasyonlarında gastronomi özgünlüğünün artan önemi ile ziyaretçilerin gastronomi temelli deneyimlere olan ilgilerinin artması ve tüketicilerin kentlere yönelik markalaşma algıları üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olmuştur. Değişen günümüz koşullarında gastronomi temelli deneyimsel ürün ve hizmetler, destinasyonların tanıtım stratejilerinde yer almakta, farklılaştırma aracı olarak rekabet gücü oluşturmaktadır. Günümüz ziyaretçi taleplerindeki değişimler göz önünde bulundurulduğunda, çeşitlilik ve özgünlük arayışları için İstanbul, çokkültürlülük ve kendine özgülük kavramını eş zamanlı olarak barındıran ideal bir destinasyon olarak öne çıkmaktadır. Bu araştırmada İstanbul'un çalışma odağına alınması, kentin tarihini yansıtan zengin yemek kültürü ile bir gastronomi destinasyonu olarak tanınma potansiyeline sahip olması ile ilişkilidir. İstanbul'daki yemek kültürü, şehrin tarihini gastronomi kültürü üzerinden anlamlandırmaya ve yorumlamaya olanak tanıyacak niteliktedir. Bu tarihi derinlik, kentin, gastronomi odaklı kültürel bir deneyim alanı olarak sunulmasına olanak tanımaktadır. Bu özellikleri ile var olan deneyimler, ziyaretçiler için çekicilik oluşturmakta ve gastronomiye olan ilgilenimleri artırmaktadır. Dolayısıyla bu deneyim alanı, İstanbul'un gastronomi mirası ile oluşan mutfak deneyimlerinden oluşmaktadır. İstanbul'un sahip olduğu potansiyeli stratejik olarak değerlendirmek ve şehrin bir gastronomi destinasyonu olarak marka imajını geliştirmek için İstanbul'un gastronomi deneyimlerinin daha fazla tanıtılmasına ve vurgulanmasına ihtiyaç vardır. Bu doğrultuda bu araştırmanın amacı, İstanbul mutfağı deneyimlerinden elde edilen değerin, gastronomi ilgilenimi aracılığıyla gastronomi temelli markalaşması algısına yönelik etkilerini belirlemektir. Çalışmanın amacına yönelik incelemelerin yapılabilmesi için, İstanbul mutfağı deneyimlerine sahip 538 yerli turistten anket tekniği ile veri toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde, tanımlayıcı istatistiki bulguların değerlendirilmesi için SPSS 27; yapısal ve ölçüm modelinin değerlendirilmesi için SmartPLS 4 programı kullanılmıştır. Veri analizi yöntemi olarak ise kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modeli (KEKK-YEM) uygulanmıştır. Araştırma bulguları doğrultusunda, gastronomi deneyim değeri alt boyutlarından duygusal değer, sağlık değeri ve tat/kalite değerinin turistlerin gastronomi markalaşması algıları üzerindeki etkisi anlamlı; gastronomi deneyim değeri alt boyutlarından prestij değeri, duygusal değer, etkileşim değeri, epistemik değer, tat/kalite değeri, fiyat değeri değişkenlerinin gastronomi markalaşma algısı üzerindeki etkisinde gastronomi ilgileniminin çekicilik boyutunun aracılık etkisi anlamlı bulunmuştur. Sonuç olarak, bu araştırma gastronomi deneyimi, gastronomi ilgilenimi ve markalaşma ilişkisine yönelik bütünsel bir yaklaşım sunmaktadır. İstanbul'un gastronomi markalaşması algılarının geliştirilmesi için dijital ve fiziksel pazarlama çalışmalarının eşzamanlı yürütülerek kültürün somutlaştırılması için İstanbul'a özgü ve İstanbullulaşmış unsurların net bir şekilde belirlenmesi ve İstanbul mutfağının veya İstanbul'da gastronomi turizminin varlığına dair belirsizliğin giderilmesi önem taşımaktadır. Çalışmanın sonuçları doğrultusunda, İstanbul mutfağı markalaşmasının sağlanması açısından, yerel yönetimler öncelikli olmak üzere, akademi ve sektöre yönelik öneriler geliştirilmiştir. İstanbul'un gastronomi temelli marka değeri açısından bakıldığında, öncelikli olarak tat/kalite değeri olmak üzere duygusal deneyim değeri, sağlık değeri, etkileşim değeri ve prestij değeri kritik bir öneme sahiptir. Bu değişkenlerden prestij ve etkileşim değeri ise markalaşma algıları üzerinde negatif yönlü etkide bulunmaktadır. Yerel yönetimlerin bu faktörleri önemle değerlendirmesi ve markalaşma çalışmalarında deneyimin prestij ve etkileşim değerinin temel odak noktasına alınmaması gerektiği önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Gastronomi Deneyimi, Gastronomi Deneyim Değeri, Gastronomi İlgilenimi, Gastronomi Markalaşması, İstanbul Mutfağı.

Emel Çirişoğlu
Nevşehir Hacı Bektaş Veli University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Yöresel yemek festivaline katılım motivasyonunun festival deneyimi, imaj ve sadakate etkisi; Konya Gastrofest örneği

Günümüzde bireyler, günlük rutin hayat standartlarından uzaklaşmak istemeleri sonucunda farklı alternatif turizm faaliyetlerine katılmak istemektedirler. Bu faaliyetlerden birisi olan yöresel yemek festivalleri bireylere farklı deneyimler elde etme fırsatı sunmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı; Konya Gastrofest'i ziyaret eden bireylerin, yöresel yemek festivallerine katılım motivasyonlarının; festival deneyimi, imaj ve sadakate olan etkisini ölçmektir. Bu doğrultuda 2022 yılında ikincisi düzenlenen Konya Gastrofest'e katılan 385 birey üzerinde kolayda örnekleme yöntemi aracılığıyla anket uygulaması gerçekleştirilmiştir.Araştırma sonucunda; kaçış, arayış, kültürel deneyim ve festival çekiciliği olmak üzere dört katılım motivasyonu boyutu elde edilmiştir. Ziyaretçilerin katılım motivasyonlarından; kaçış (t=3.204; p<0.05), kültürel deneyim (t=3.976; p<0.05) ve festival çekiciliği (t=2.523; p<0.05), ile festival deneyimi arasındaki ilişkilerin istatiksel olarak anlamlı iken arayış (t=1.790; p>0.05) boyutunun etkisinin olmadığı saptanmıştır. Ziyaretçilerin katılım motivasyonlarından; festival çekiciliği (t=2.951; p<0.05), ve kültürel deneyim (t=4.580; p<0.05) ile festival imajı arasındaki ilişkilerin istatiksel olarak anlamlı iken kaçış (t=1.259; p>0.05) ve arayış (t=1.727; p>0.05) boyutunun etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Ziyaretçilerin katılım motivasyonlarından; kaçış (t=2.383; p<0.05), festival çekiciliği (t=5.118; p<0.05) ve kültürel deneyim (t=3.071; p<0.05) ile festival sadakati arasındaki ilişkilerin istatiksel olarak anlamlı iken arayış (t=176; p>0.05) boyutunun etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.Araştırma sonuçlarının, Konya Gastrofest'in marka bilinirliğinin arttırılmasına ve festivalin geliştirilerek sürdürülebilir olmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

DeneyimFestivallerGastronomi+7
Tevfik Sezen
Necmettin Erbakan University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Destinasyon yemek kimliği ölçeği geliştirme çalışması

Destinasyonda bulunan çeşitli kimlik öğeleriyle beraber gastronomi de ön planda yer alan bir ayırt edici unsurdur. Destinasyonun yemek kimliğini belirleyecek bir çerçeve çizmek bu konuda hizmet sunacak olan araştırmacı ve yöneticilere bir yol gösterici parametre görevi görebilir. Bu noktadan hareketle bu çalışmada ölçek geliştirme uygulaması planlanmıştır. Çalışmada hem nitel hem de nicel araştırma teknikleri kullanıldığından dolayı karma bir çalışma deseni bulunmaktadır. Ölçek geliştirme basamakları sırasıyla uygulanarak ölçek geliştirme işlemi yapılmıştır. İlk olarak literatüre tarama işlemi yapılmış ve buradan hareketle bir yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır.18 farklı yerel yönetici ve yiyecek içecek profesyoneli ile nitel görüşme gerçekleştirilmiş nitel analiz programı yardımıyla zihin haritası çıkarılmıştır. Oluşturulan zihin haritası ve literatür destekli bir şekilde 133 maddeden oluşan madde havuzu oluşturulmuştur. Uzman görüşleriyle beraber bazı maddeler çıkarılmış ve sonuçta nitel araştırma 72 maddeyle tamamlanmıştır. Nicel kısım iki kısımdan oluşmaktadır. Bunlardan ilki açımlayıcı faktör analizi ikincisi bu keşfedilen modeli doğrulamak amacıyla yapılan doğrulayıcı faktör analizidir. Nicel analizleri için Gaziantep'in rekreasyon alanlarında toplam 600 tane anket toplanmış ancak bunların ancak 556 tanesinin kullanılabilir olduğu anlaşılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi yapılmış ve çeşitli kriterler altında 72 maddeden oluşan madde havuzu 58 maddeye inmiştir. Çıkan sonuçlara göre oluşan modelin kavramı açıklama oranı %63,338 olarak tespit edilmiştir. Toplamda 12 faktörlü bir yapı keşfedilmiştir. Ardından iç tutarlılık analizleri ve tüm faktörlerin güvenirlilik analizleri yapılmıştır. Sonuçların hepsi de eşik değerinin üzerinde olduğu görülmüştür. Ardından madde analizleri yapılmış ve madde-toplam puan ölçek korelasyon tablosundaki toplam 58 maddenin birbiri ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir. 58 maddenin ayır edicilik analizleri yapılmış ve çıkan sonuçlara göre tüm maddelerin ayırt edici nitelikte olduğu belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizinde ise uyum iyiliği değerleri bulunmaktadır. Buna göre oluşturulan modelin uyum iyiliği değerlerinin neredeyse hepsi uygun eşiğin üzerindedir. Ayrışım ve geçerlilik sonuçları da ayrıca analiz edilmiş ve çalışmanın faktör değerleri kriterlere uygun olduğundan dolayı yapının güvenilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

DestinasyonDestinasyon kişiliğiKimlik+7
Erol Taşkın
Balıkesir University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Gastronomi eğitimi ve yiyecek içecek endüstrisi arasındaki bağlantı(sızlık)lar: Paydaşlar üzerine araştırma ve model önerisi

Türkiye'de her geçen gün gastronomi ve mutfak sanatları bölümlerinin popülerliği artmakta olup bölüm sayısında ve tercih edenlerin sayısında bir artış yaşanmaktadır. Bu araştırmanın amacı gastronomi ve mutfak sanatları bölümleri ile yiyecek ve içecek endüstrisi arasındaki bağlantı(sızlık)ların tespit edilmesidir. Ayrıca araştırma katılımcılarının görüşleri doğrultusunda gastronomi ve mutfak sanatları bölüm derslerinde uygulanabilecek aktif öğrenme yöntem ve uygulamalarının belirlenmesi ve bir eğitim modeli önerilmesi de araştırmanın amaçlarındandır. Bu amaçlar doğrultusunda nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji araştırma deseni kullanılarak Türkiye'de bulunan gastronomi ve mutfak sanatları bölüm akademisyenleri, yiyecek ve içecek endüstrisinde yönetici pozisyonunda bulunan mutfak şefleri ve son olarak yiyecek ve içecek endüstrisinde çalışmaya devam eden bölüm mezunları ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler Maxqda 2022 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın analizleri sonucunda gastronomi ve mutfak sanatları eğitimi, sektör, gastronomi ve mutfak sanatları mezunlarının istihdamı ve son olarak öneriler olmak üzere 4 tema ortaya çıkmıştır. Araştırma kapsamında ele alınan temalardan biri olan gastronomi ve mutfak sanatları eğitimi teması 3 kategoriden oluşmuştur. Bunlar; gastronomi ve mutfak sanatları eğitiminin durumu, uygun ve doğru eğitim için olması gerekenler ve mezun/öğrencilerin ortak özellikleridir. Ele alınan temalardan ikincisi olan sektör teması 5 kategoriden oluşmuştur. Bunlar; endüstrinin güncel sorunları, istenilen mezun profili, staj tarihleri, sektör ve akademi ilişkisi ve son olarak eğitimin sektöre uygunluğudur. Belirlenen temalardan bir diğeri olan gastronomi ve mutfak sanatları bölüm mezunlarının istihdamı teması 2 kategoriden oluşmuştur. Bunlar; sektörden ayrılma nedenleri ve çalışma deneyimleridir. Araştırma kapsamında ele alınan temalardan sonuncusu olan öneriler teması akademisyenlere öneriler, gastronomi ve mutfak sanatları öğrenci adaylarına öneriler ve sektör/sektör çalışanlarına öneriler kategorilerinden oluşmaktadır. Ayrıca bütün bu tema ve kategorileri oluşturan kod ve alt kodlar bulunmaktadır. Her bir temayı ve kategoriyi meydana getiren kod ve alt kodların tekrar edilme sayıları belirlenerek kod bulutu, kod haritası ve kod matrisi oluşturulmuştur. Araştırmada her bir katılımcının katkısı ile gastronomi ve mutfak sanatları bölüm müfredatlarında bulunan ders çeşitlerinde uygulanabilecek olan aktif öğrenme yöntem ve uygulamaları belirlenerek tablo haline getirilmiştir. Araştırmanın bütün bulgu ve sonuçları dikkate alınarak gastronomi ve mutfak sanatları eğitiminde uygulanabilecek bir eğitim modeli önerisinde bulunulmuştur. Araştırma da son olarak elde edilen bulgular ve sonuçlar ışığında gastronomi paydaşlarına bazı önerilerde bulunulmuştur. Araştırmanın analizleri sonucunda gastronomi ve mutfak sanatları eğitimi, sektör, gastronomi ve mutfak sanatları mezunlarının istihdamı ve son olarak öneriler olmak üzere 4 tema ortaya çıkmıştır. Araştırma kapsamında ele alınan temalardan biri olan gastronomi ve mutfak sanatları eğitimi teması 3 kategoriden oluşmuştur. Bunlar; gastronomi ve mutfak sanatları eğitiminin durumu, uygun ve doğru eğitim için olması gerekenler ve mezun/öğrencilerin ortak özellikleridir. Ele alınan temalardan ikincisi olan sektör teması 5 kategoriden oluşmuştur. Bunlar; endüstrinin güncel sorunları, istenilen mezun profili, staj tarihleri, sektör ve akademi ilişkisi ve son olarak eğitimin sektöre uygunluğudur. Belirlenen temalardan bir diğeri olan gastronomi ve mutfak sanatları bölüm mezunlarının istihdamı teması 2 kategoriden oluşmuştur. Bunlar; sektörden ayrılma nedenleri ve çalışma deneyimleridir. Araştırma kapsamında ele alınan temalardan sonuncusu olan öneriler teması akademisyenlere öneriler, gastronomi ve mutfak sanatları öğrenci adaylarına öneriler ve sektör/sektör çalışanlarına öneriler kategorilerinden oluşmaktadır. Ayrıca bütün bu tema ve kategorileri oluşturan kod ve alt kodlar bulunmaktadır. Her bir temayı ve kategoriyi meydana getiren kod ve alt kodların tekrar edilme sayıları belirlenerek kod bulutu, kod haritası ve kod matrisi oluşturulmuştur. Araştırmada her bir katılımcının katkısı ile gastronomi ve mutfak sanatları bölüm müfredatlarında bulunan ders çeşitlerinde uygulanabilecek olan aktif öğrenme yöntem ve uygulamaları belirlenerek tablo haline getirilmiştir. Araştırmanın bütün bulgu ve sonuçları dikkate alınarak gastronomi ve mutfak sanatları eğitiminde uygulanabilecek bir eğitim modeli önerisinde bulunulmuştur. Araştırma da son olarak elde edilen bulgular ve sonuçlar ışığında gastronomi paydaşlarına bazı önerilerde bulunulmuştur.

Aktif öğrenmeGastronomiGastronomi endüstrisi+4
Özkan Demir
Balıkesir University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Dijital gastronomi ve yöresellik kavramlarının yaratıcı yıkım teorisi bağlamında planlı eskitme açısından incelenmesi

Bu çalışmanın temel amacı dijitalleşen gastronominin yöresellik üzerindeki muhtemel etkisini incelemektir. Bunun yanında Gastronomi ve Mutfak Sanatları alanında eğitim veren ve/veya bu alanda çalışmalar yapan öğretim üyeleri ve elemanlarının konu hakkındaki görüşlerinin de ortaya çıkarılması hedeflenmektedir. Çalışma, Gastronomi ve Mutfak Sanatları alanında öğretim üyesi/elemanı olan ve bu alanda çalışma yapan bireylerin örnekleminde incelenmiştir. İlk olarak, araştırmada belirlenen değişkenleri kapsayacak şekilde ölçek geliştirme yapılmış, gerekli aşamalardan sonra son hali verilen anket ölçeği 608 kişi olan çalışma evrenine çevrimiçi olarak, belirli aralıklarla üç kez olacak şekilde gönderilmiştir. Dönüş alınan 315 kişinin cevapları veri setine dahil edilmiştir. Toplanan veriler farklı istatistik programlarıyla analiz edilmiştir. Bununla birlikte araştırma modeli içerisinde yer alan değişkenler arasındaki ilişkiyi ve nedenselliği ölçebilmek adına, veri seti korelasyon ve regresyon testlerine tabii tutulmuştur. Araştırma sonucunda, dijitalleşen gastronominin yöresellik üzerinde yaratıcı yıkıma sebep olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak dijitalleşmenin kademeli ve bütünsel olarak gastronomiye dahil edilmesinin yöresellik açısından faydalı olacağı, bu durumun yaratıcı yıkım ile değil, "yaratıcı birleşme" ile açıklanabileceği saptanmıştır. Planlı eskitme için aynı durum söz konusu değilken, dijital gastronominin uzun vadede planlı eskitmeye sebep olacağı sonucu ortaya çıkmıştır. Bunun yanında, dijitalleşme ile müşterilerin tedirginlik seviyeleri arasında da bir ilişki tespit edilmiş; gastronomide dijitalleşme ve bunun deneyimlenmesi artıkça, müşterilerin tedirginliklerinin azalacağı görülmüştür. Araştırmada önerilen model, gastronomi literatürü için bir ilk olmakta; bu durum ilgili literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Dijitalleşme, Dijital Gastronomi, Yöresellik, Yaratıcı Yıkım Teorisi, Planlı Eskitme Teorisi

GastronomiPlanlı eskitmeSayısal gastronomi+5
Hilal Keskin
Balıkesir University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

X, Y ve Z kuşaklarının beslenme alışkanlıklarının incelenmesi: Balıkesir ili örneği

Yapılan bu araştırmada, Balıkesir İlinin Merkez İlçelerinde yaşayan X, Y ve Z kuşaklarının beslenme alışkanlıklarındaki farklılıkların belirlenmesi amaçlanmıştır. Literatür taranmış olup ilgili alanyazın oluşturulmuştur. Çalışmanın amacına uygun olacak şekilde araştırmaya katılan X, Y ve Z kuşağı bireylerinin beslenme alışkanlıklarını belirlemeye yönelik sorular içeren ve Beslenme Alışkanlıkları Ölçeği'nden oluşan bir anket formu hazırlanmıştır. Hazırlanan anket formu, Balıkesir İlinin Altıeylül ve Karesi İlçelerinde ikamet eden X, Y ve Z kuşaklarını kapsayan bireylere uygulanmıştır. Kota Örnekleme Yöntemi ile belirlenen 403 kişiden veri toplanmış olup, bu veriler IBM SPSS 27.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgu ve sonuçlara göre, X kuşağı bireylerinin yeme içme davranışlarının Y ve Z kuşaklarındaki bireylere göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir. X kuşağının yaş ortalaması diğer kuşaklara göre daha yüksek olduğu için bu durum beslenme alışkanlıklarına da yansımaktadır. Öğün atlama nedenleri, besin tüketiminde dikkat edilen özellikler, beslenme alışkanlığı ve besin seçiminde etkilendikleri faktörler, duygusal durumlarının beslenme alışkanlıklarına etkisi gibi konularda Y ve Z kuşağı bireylerinin davranış ve düşünceleri birbirine yakınken, X kuşağı bireyleri daha farklı davranış ve düşünce tarzına sahiptir. Bu durumun nedeni ise, X kuşağının diğer kuşaklara göre sağlıklı olmaya ve sağlıklı beslenmeye daha çok önem verdiğinden kaynaklanmaktadır.

BalıkesirBeslenmeBeslenme alışkanlıkları+7
Betül Terlemezoğlu
Balıkesir University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Restoran atmosfer algısının, müşteri memnuniyeti ve müşteri sadakati üzerine etkisi

Yeme-içme faaliyeti, bireylerin yaşamlarını sürdürebilmeleri adına temel fizyolojik gereksinimlerinden birisidir. Ancak günümüzde tüketiciler, sadece fizyolojik gereksinimlerini gidermekten ziyade bununla birlikte psikolojik, sosyolojik ve kültürel açıdan da ihtiyaçlarını karşılamak ve doğru kurgulanmış bir yeme-içme hizmetini deneyimlemek için de restoran işletmelerini tercih etmektedirler. Atmosferde, bu hizmet yerine getirilirken müşterilerin restoran işletmesinden memnun bir şekilde ayrılmalarında etkin rol oynamaktadır. Çünkü tüketiciler, iyi bir yemeğin yanında iyi bir hizmet, eşsiz bir lezzet ve keyifli bir yemek ortamını deneyimlemek istemektedir. Bu nedenle tüketicilerin bu şekilde değişmekte olan tüketim beklentileri ile iyi bir deneyim yaşama arzularını restoran işletmelerinin karşılamaları önem taşımaktadır. Çünkü giderek büyüyen yiyecek içecek endüstrisi içerisinde işletmeler, rekabet edebilmek, varlıklarını korumak ve sürdürebilmek için müşteri istek, ihtiyaç ve beklentilerine göre işletmelerini yönetmek, planlamak ve uygulamak durumunda kalmaktadır. Bu nedenle restoran işletmelerinde mevcut müşteriyi korumak, yeni müşteriler elde etmek, müşteri memnuniyetini ve müşteri sadakatini sağlamak için Bitner'in hizmet uzantısı olarak tanımladığı, Kotler'in de "atmosfer" olarak tanımladığı bu kurgulanan satın alma ortamlarının, tüketicilerin duygusal dürtülerini uyandırabilecek ve satın alma olasılığını artıracak şekilde planlanması ve sunulması oldukça önem arz etmektedir. Bu araştırmada, restoran atmosfer algısının, müşteri memnuniyeti ve müşteri sadakati üzerindeki etkisinin ve ilişkisinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Araştırmanın kapsamı dahilinde, restoran atmosferi algısının ölçülmesi amacıyla Ryu ve Jang (2008) tarafından geliştirilen DINESCAPE ölçeği kullanılmıştır. Müşteri memnuniyetini ölçmek için kullanılan ölçek Cronin ve Hult, (2000), Olorunniwo ve Udo, (2006), Ryu vd., (2012) yıllarında yapılan çalışmalarından ve müşteri sadakati ölçeği Zeithaml vd., (1996) yılındaki çalışmalarından yararlanılarak ölçülmeye çalışılmıştır. 411 katılımcının katılımı ile gerçekleştirilen bu çalışmanın sonucunda restoran atmosfer algısı ile müşteri memnuniyeti arasında olumlu yönde yüksek derecede istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Aynı zamanda restoran atmosferinin alt boyutlarının söz konusu ilişkisi dikkate alındığında; estetik, masa düzeni, masa ekipmanları, aydınlatma ve ambiyans ile müşteri memnuniyeti arasında orta derecede olumlu yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülürken; servis personeli ve müşteri memnuniyeti arasında ise yüksek derecede olumlu yönde anlamlı bir ilişki olduğuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte değişkenler arasındaki ilişkinin yönünün ve etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılan analiz sonuçlarında müşteri memnuniyeti üzerinde etkili olan faktörlere ilişkin "estetik", "masa ekipmanları", "servis personeli", "masa düzeni ve yerleşimi", "aydınlatma" ve "ambiyans" boyutlarının müşteri memnuniyeti üzerinde olumlu yönde anlamlı bir etkiye sahip olduğuna ulaşılmıştır. Restoran atmosfer algısı ile müşteri sadakati arasında da olumlu yönde ve yüksek derecede anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Restoran atmosferinin ve alt boyutlarının söz konusu ilişkisi dikkate alındığında; estetik, masa düzeni, masa ekipmanları, aydınlatma ve ambiyans ile müşteri sadakati arasında orta derecede olumlu yönde anlamlı ilişki görülürken; servis personeli ve müşteri sadakati arasında ise yüksek derecede olumlu yönde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte değişkenler arasındaki ilişkinin yönünün ve etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılan analiz sonuçlarında müşteri sadakati üzerinde etkili olan faktörlere ilişkin "servis personeli", "masa ekipmanları", "estetik", "aydınlatma" boyutlarının müşteri sadakati üzerinde olumlu yönde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Restoran atmosfer algısının, müşteri sadakati üzerinde en fazla etkiye sahip faktörün servis personeli olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte "ambiyans" ve "masa düzeni ve yerleşimi" faktörlerinin ise müşteri sadakati üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu araştırma, beş ayrı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmanın problemi, amacı, önemi, varsayımları, sınırlılıkları ve tanımları yer almaktadır. İkinci bölümü araştırmanın kuramsal çerçevesini oluşturan ilgili alanyazın oluşturmaktadır. Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde araştırmada elde edilen verilerin analiz ve bulgularına; son bölüm olan beşinci bölüm ise araştırma sonuçları ve önerilerden oluşmaktadır. Anahtar Kelimeler: Atmosfer, Restoran Atmosferi, Dinescape, Müşteri Memnuniyeti, Müşteri Sadakati

AtmosferAtmosferik unsurlarMüşteri sadakati+4
Feyzanur Barın
Balıkesir University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Balıkesir Güneydoğu kırsal alanında yöresel mutfak kültürünün analizi ve gastronomi turizmine kazandırılması

Bu araştırmanın temel amacı Balıkesir Güneydoğu Kırsalında yöresel mutfak kültürünü analiz ederek turizme kazandırmak ve böylelikle yöre ekonomisine katkı sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda ilgili literatür taranmış ve sonrasında yöre halkı ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak çalışma yapılmıştır. Görüşme sorularında sosyo- demografik özelliklerin yanı sıra yöresel mutfak kültürünün nasıl oluştuğu, yöresel yemeklerin neler olduğu, özel günlerde tüketilen yemeklerin ve unutulmaya yüz tutmuş yemeklerin hangileri olduğu ve neden unutulduğu, yörenin sahip olduğu gastronomik değerlerin neler olduğu ve yöresel yemeklerin turizme nasıl kazandırılabileceğine yönelik sorulara cevaplar aranmıştır. Elde edilen araştırma verileri betimsel analiz yaklaşımıyla doğrudan alıntı şeklinde yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda Balıkesir Güneydoğu kırsalında yer alan Bigadiç ve Sındırgı ilçeleri ve köylerinin yöresel mutfak kültürlerinde birtakım benzerlik ve farklılık olduğu tespit edilmiştir. Görüşmeler sonucunda demografik sorulara verilen yanıtlar incelendiğinde kadın katılımcı sayısı erkeklere oranla daha fazladır. Görüşmeye katılanların eğitim durumları incelendiğinde eğitim seviyesinin yüksek olmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda yöre halkının turizm konusunda bilinçli olmadığı görülmektedir. Bigadiç ve Sındırgı ilçelerinde bayramlar, düğünler, doğumlar, cenazeler gibi özel günlerde toplu yemek yeme geleneğinin geçmişten günümüze devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Yörenin mutfak kültüründe kırmızı et ve hamur işlerinin ağır bastığı görülmektedir. Araştırma sonucunda yörenin mutfak kültürünün çok çeşitli olduğu ve bu çeşitliliği farklı etnik kimliklere borçlu olduğu, yörenin unutulmaya yüz tutmuş yöresel lezzetlerinin var olduğu ve bölgede gastronomi turizmine kazandırılabilecek yöresel yemeklerinin var olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Balıkesir Güneydoğu Kırsalı, Yöresel Mutfak Kültürü, Yöresel Yemek, Gastronomi Turizmi.

Balıkesir-BigadiçGastronomiKırsal bölge+7
Ayşe Nur Oral
Balıkesir University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Tüketim bencilliğinin ekolojik ayak izi farkındalığına ve tüketici tercihlerine etkisi: Yeşil restoranlar örneği

Çalışmada tüketim bencilliğinin ekolojik ayak izi farkındalığına ve yeşil restoran tercihlerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda İstanbul ilini ziyaret eden potansiyel yerli turistlere yönelik anket uygulaması gerçekleştirilerek 459 katılımcıdan veri toplanmıştır. Verilerin çeşitli analizlere tabi tutulması ile bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Bu çalışma temel olarak beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, araştırmanın amacı, önemi, problemi, tanımları, varsayım ve sınırlılıklarından oluşmaktadır. İlgili alanyazın başlığı altındaki ikinci bölümde ise çalışmanın kavramsal çerçevesi ve ilgili araştırmalar kısmı yer almaktadır. Çalışmanın kavramsal çerçevesinde tüketim, bencillik ve tüketim bencilliği, ekolojik ayak izi ve yeşil restoran kavramları incelenmektedir. İlgili araştırmalar başlığı altında tüketim bencilliği, ekolojik ayak izi farkındalığı ve yeşil restoran tercihi kavramlarının ele alındığı çalışmalar bulunmaktadır. Üçüncü bölümde araştırmanın modeli, araştırmanın evren ve örneklemi, veri toplama süreci, veri toplama araç ve tekniklerine ilişkin bilgiler yer almaktadır. Elde edilen verilerin analiz edildiği dördüncü bölümde istatistiki testlerin bulgularına ve yorumlarına, son olarak beşinci bölümde ise bulgular neticesinde ortaya çıkan sonuçlara ve bu sonuçlar doğrulturunda geliştirilen önerilere yer verilmektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular sonucunda erkek katılımcıların kadın katılımcılara göre tüketim bencilliklerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Aynı zamanda katılımcıların eğitim seviyeleri yükseldikçe tüketim bencilliklerinin azaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte katılımcıların ekolojik ayak izi farkındalıkları göz önünde bulundurulduğunda ise kadın katılımcıların ekolojik ayak izi farkındalıklarının erkeklere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Eğitim seviyesi yükseldikçe ekolojik ayak izi farkındalığınında yükseldiği bir diğer sonuç olarak verilebilir. Katılımcıların yeşil restoran tercihlerine bakıldığında kadınların yeşil restoran tercih etme niyetlerinin daha yüksek olduğu, normal bir restorana kıyasla yeşil restoranlara daha fazla para ödemeye razı oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişki ve etki düzeyleri teorik çerçeveye dayandırılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda tüketim bencilliğinin ekolojik ayak izi farkındalığı üzerinde olumsuz yönde anlamlı etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda tüketim bencilliğinin yeşil restoran tercihleri üzerinde de olumsuz yönde anlamlı etkisinin olduğu görülmüştür. Bununla birlikte ekolojik ayak izi farkındalığının yeşil restoran tercihleri üzerinde olumlu yönde anlamlı etkisinin bulunduğu sonucu araştırma sonuçlarından biridir. Son olarak tüketim bencilliğinin yeşil restoran tercihleri üzerindeki etkisinde, ekolojik ayak izi farkındalığının yüksek düzeyde olumlu aracı etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda araştırma hipotezlerinin tümü kabul edilmiştir. Araştırma sonuçlarından hareketle bazı öneriler geliştirilmiştir.

Ramazan Karaman
Balıkesir University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Destinasyonların gastronomik değerlerinin arttırılmasında güvenli gıda takip sistemi ve coğrafi işaretin önemi -Balıkesir ili örneği

Artan dünya nüfusu, değişen iklim koşulları, salgın hastalıklar ve kıtlık gibi nedenlerden dolayı doğal kaynakların tüketilmesi ve gıda ürünlerinin endüstrileşmesi, gıda tüketimi alışkanlıklarının değiştirerek güvenli gıdaya ulaşmayı her geçen gün zorlaştırmaktadır. Değişen koşullar, yerel kaynaklı ve üretim aşamaları bilinen nitelikli gıda ürünlerine yönelimi arttırmaktadır. Bu noktada yerel kalkınmanın en önemli enstrümanlarından biri olan coğrafi işaretler, ürün özelliklerini ve proses aşamalarını net olarak belirlediği için güvenli gıda algısını birlikte getirmektedir. Ülkemizde son yıllarda popüler hale gelen coğrafi işaretli ürünlerin sayısının artması, bu ürünlerin taklit tağşişli benzerlerinin piyasaya sürülmesini beraberinde getirmektedir. Hileli ürünlerin ortaya çıkması, ürünlerde emek sahibi olan yerel halkın ekonomik yapısına ve kültürüne olumsuz etki etmektedir. Bu olumsuzlukların engellenmesi için, ürünlerin coğrafi işaretle koruma altına alınmasıyla birlikte takip sisteminin oluşturulması, taklit tağşişi önleme konusunda etkili bir uygulama olarak görülmektedir. 'Türkiye'yi Doyuran Şehir' olarak tanımlanan Balıkesir bereketli topraklarıyla tarımsal ve hayvansal ürünlerin kaynağı olarak bilinmektedir. Ürün kaynakları ve bölge kültürünün harmanlanmasıyla oluşan nitelikli yöresel ürüne ev sahipliği yapmaktadır. Et ve süt ürünleri başta olmak üzere birçok yöresel ürününü coğrafi işaretle koruma altına alan şehir, 'Balıkesir Kuzu Eti Takip Sistemi' ile farklılık yaratarak taklit tağşiş hilelerine karşı diğer coğrafi işaretli ürünler için örnek bir uygulama olarak görülmektedir. Bu kapsamda yapılan çalışmada, 'Balıkesir Kuzu Eti'nin takibi için oluşturulan sistemin, taklit tağşişin önlenmesi ve ürününün izlenebilirliği'nin sağlanmasıyla birlikte destinasyonun gastronomik değerinin arttırılmasındaki etkisi ana problem olarak alınmıştır. Takip sistemi içerisindeki kuzu etinin, tedarik zincirini oluşturan üretici, kesimhane, restoran, kasap, market zincirleri ve tüketiciler tarafından tercih edilmesindeki etkisi ölçülmeye çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde araştırmanın; problem, amaç, önem, varsayımlar, sınırlılıklar ve daha önce yapılan güvenli gıda takip sistemine ilişkin çalışmalara yer verilmiştir. Çalışmanın bir sonraki bölümünde destinasyon kavramı ve destinasyonların gastronomik değerlerinin arttırılması hakkında literatür taraması yapılarak bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde coğrafi işaret ve güvenli gıda kavramlarıyla birlikte mevcut ürün takip sistemlerinden bahsedilirken dördüncü bölümde 'Coğrafi İşaretli Balıkesir Kuzu Eti Güvenli Takip Sistemi' ele alınmıştır. Beşinci bölümde araştırmanın yöntemi hakkında genel bilgilere yer verilmekte ve altıncı bölümde bulgular ve yorumlar tartışılmaktadır. Son bölümde ise elde edilen bulgular doğrultusunda araştırmanın sonuç ve önerilerine yer verilmiştir. Gerçekleştirilen çalışma sonucunda elde edilen bulguların 'Güvenli Gıda Takip Sistemi' ile entegre edilen coğrafi işaretlerin, üreticinin en büyük problemlerinden biri olan taklit tağşişlere karşı ürünü gerçek anlanma koruma altına aldığı görülmektedir. Destinasyonları gastronomik değerini arttırmak ve yerel kalkınmaya doğrudan fayda sağlamak adına, mevcut coğrafi işaretli ürünler için takip sisteminin kurulmasının olumlu etkiler sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda bu çalışmanın, destinasyonların gastronomik değerlerini arttırmak için coğrafi işaretli ürünlere takip sistemi oluşturma amaçlı kullanımı ile ilişkili çalışmalarda bir kaynak oluşturacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Balıkesir, Güveli Gıda Takip Sistemi, Coğrafi İşaret, Kuzu Eti Takip Sistemi, İzlenebilirlik LACAKTIR.

Doğal besinDoğal gıdaGeleneksel gıda+5
Alptekin Eren
Balıkesir University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Sürdürülebilir ürünlerin tercihinde müziğin etkisinin gastrofizik ekseninde değerlendirilmesi

Bu çalışma müziği, gastrofizik ekseninde sürdürülebilir ürün tercihlerini yönlendirme aracı olarak incelemektedir. Tüketicilerin sürdürülebilir yiyeceklere karşı farkındalığının düşük olmasının yanı sıra sürdürülebilir ürünlerin yüksek fiyat algısına sahip olması veya lezzetlerinin bilindik olmaması dolayısıyla tercihinin az olması ele alınarak duyusal uyaranların bu algıyı nasıl değiştirebileceği araştırılmıştır. Araştırma kapsamında üretimleri esnasında birçok çocuk işçiliği, adil olmayan ticaret koşulları, ormansızlaştırma gibi etik dışı problem olan çikolata, örnek olarak seçilmiş ve bean-to-bar üretim anlayışına sahip sürdürülebilir çikolata ile endüstriyel olarak üretilen çikolata çalışmaya dahil edilmiştir. Diğer yandan çikolata için geliştirilen yumuşak müzik ve sert müzik olmak üzere iki farklı müzik türü, gastrofizik etkisini ölçen uyaranlar olarak çalışmada yer almıştır. Araştırmanın amacının test edilebilmesi için deneysel yöntem tercih edilmiştir. Bu doğrultuda 3 deney grubunun her biri 4 farklı tasarımda çikolataların lezzet algısı, tekstür ve tüketici beğenisini duyusal analiz ile değerlendirmiştir. Her bir deney grubu için duyusal analiz eğitimi almış 15 kişi olmak üzere toplamda 45 eğitimli panelist çalışmaya katılmıştır. Sunulan çikolataların şekilleri, katılımcılarının kararlarını etkilememesi amacıyla 8 gr ağırlığında ve yarım küre olacak şekilde, araştırmacı tarafından standartize edilmiştir. Müziklerin çikolataların lezzet, tekstür ve beğenisine etkisinin daha iyi anlaşılması için ilk olarak her iki çikolata müziksiz ortamda tadılarak ön-testler gerçekleştirilmiştir. Ardından müzikler eşliğinde yapılan çikolata tadımlarından elde edilen son-test sonuçları ile ön-test sonuçları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu karşılaştırmalar, çikolataların kendileri içinde ve birbirleri arasında yapılmıştır. Böylece müziğin çikolataların duyusal özelliklerine etkisi ölçülürken, birbirleri arasında yapılan kıyaslamalarla müziklerin çikolataların genel beğenisi üzerindeki etkisinin tespit edilmesi yoluyla tercih edilebilirliklerinin anlaşılması amaçlanmıştır. Çalışmada tatlılık, acılık, çikolata tadı, sütlü tat, ekşi tat, odunsu tat, tadım sonrası ağızda bıraktığı his, kötü/hoş olmayan tat parametrelerinden oluşan lezzet profili; sertlik, yumuşaklık, kırılganlık, pütürlülük, yapışkanlık, kuruluk, pürüzsüz görünüm, ağızda erime parametrelerinden oluşan tekstür ve genel beğeniyi ölçen hedonik test anketlerinden elde edilen veriler, istatistiksel analiz programları ile incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda müziklerin, çikolataların lezzet ve tekstür parametreleri arasında kurulan ilişkiler üzerinde etkili olduğu; bu durumun çikolataların müziksiz ortamda, yumuşak müzik ve sert müzik eşliğinde tadılan sürdürülebilir çikolatanın ve endüstriyel çikolatanın farklı beğeniye sahip olmasına neden olduğu belirlenmiştir. İki çikolata arasında yapılan karşılaştırmalarda ise yumuşak müzik eşliğinde tadılan sürdürülebilir çikolataların, diğer tüm çikolatalara göre daha çok beğeniye sahip olduğu anlaşılmıştır. Bu sonuç müziğin yiyeceklerin duyusal özellikleri üzerinde etkili olduğunu gösterirken ürüne uygun olarak seçilen müziğin, tüketici algısı üzerinde pozitif bir etkiye neden olarak sürdürülebilir ürünlerin tercihinin artırılmasında etkili bir yol olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak araştırma sonuçları doğrultusunda sektöre ve akademiye yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Duyusal analizGastrofizikSürdürülebilirlik+1
Berre Zeynep Uçan Kayaalp
Balıkesir University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Yeni ürün geliştirme kapsamında spirulina'nın tarhanada kullanılmasının duyusal analiz yöntemi ile değerlendirilmesi

Beslenme, insan hayatının en temel ve vazgeçilmez ihtiyaçları arasında yer almaktadır. İnsanoğlu, dünyada var olduğu sürece, yaşamını sürdürebilmek ve sağlığını koruyabilmek için ihtiyaç duyduğu besinleri tüketmiştir. Ayrıca, sağlığını yeniden kazanabilmek amacıyla da çeşitli gıdalara başvurmuştur. Dünya nüfusunun artışı ve buna bağlı çevresel değişiklikler nedeniyle sağlıklı gıdalara erişim her geçen gün zorlaşmaktadır. Tüketiciler, son yıllarda yaşanan salgın hastalıklar ve hastalık çeşitliliğindeki artış sebebiyle işletmelerden daha fazla sağlıklı gıda talebinde bulunmaktadır. Bu doğrultuda, besin öğeleri bakımından zengin olan spirulina, iki farklı formda (yaş ve kuru olarak) geleneksel tarhana reçetesine eklenmiş ve tarhananın besin değerine katkısı kimyasal ve renk analiziyle incelenmiştir. Protein, nem ve yağ tayininde en yüksek oranlar 855 kodlu toz tarhanada, kül miktarında ise 456 kodlu tarhanada elde edilmiştir. Renk analizinde L* değeri, siyah (0) ile beyaz (100) arasındaki parlaklık derecesini temsil ederken, a* değeri pozitif olduğunda kırmızıyı, negatif olduğunda ise yeşili ifade eder. Benzer şekilde, b* değeri pozitif olduğunda sarı, negatif olduğunda ise mavi renk tonunu belirtmektedir. Renk analizinde en yüksek sonucu K kodlu tarhana vermiştir. Duyusal analiz için eğitim almış 33 paneliste, önce K kodlu tarhana çorbası, ardından 70°C sıcaklıkta aynı anda 855 kodlu ve 456 kodlu tarhana çorbaları servis edilmiştir. Duyusal analiz sonucunda, koku/aroma kalite kriterinde 456 kodlu tarhana en yüksek puanı almış ve 855 kodlu tarhanayla arasında anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Duyusal analiz formunda yer alan sorulara göre, panelistlerin; %93,9'u yeni ürün geliştirme talebi olduğunu, %93,9'u farklı malzemelerle hazırlanan tarhanayı tercih edeceğini, %78,8'i ev tipi tarhanayı tüketmeyi tercih ettiğini, %57,6'sı ise tarhana tüketim sıklığını "bazen" olarak ifade etmiştir. Tarhana tüketim nedenleri arasında %60 oranında "besin öğeleri zenginliği" ön plana çıkmıştır. Ayrıca, panelistlerin %66,7'si "yeni ürün denemeyi severim" seçeneğini işaretlemiştir. Genel yorumlarda, iki ürün arasındaki farklılıklar değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, panelistler 855 kodlu tarhanaya çok düşük puan vermemiş olmakla birlikte, 456 kodlu tarhana en beğenilen çorba olmuştur.

BeslenmeSpirulina
Mehmet Emin Tura
Balıkesir University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
00