Dicle University
Discipline

Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Anabilim Dalı

Dicle University

45

Archived Theses

0

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

45 Theses
Master'sOpen AccessTR

Hamza-nâme -36.cilt- (inceleme-metin-sözlük)

Dil kültürün en temel unsurlarındandır. Dil ve edebiyat, içinde yer aldığı milletin dil özelliklerini gelecek nesillere taşırken aynı zamanda kültür öğelerini de içinde barındırır. Hamza-nâme "Eski Anadolu Türkçesi Dönemi"ne ait 14. yüzyılın en önemli eserlerden biri olarak edebiyat tarihinde kendine yer edinmiştir. Bu önemli eser aynı zamanda halk kültürünün sözlü kolunun da bir uzantısını temsil etmektedir. Anılan özellikleri çerçevesinde edebiyatımızın önemli eserlerinden biri olmasına karşın ne yazık ki hakkında olması gereken seviyede araştırma yapılmamıştır. Bu çalışmada Hamzavî tarafından yazılan 72 ciltlik kıymetli eser Hamza-nâme'nin 36. cildi ele alınmıştır. Önce Hamzavî ve Hamza-nâme hakkında bilgi verilmiş, ardından orijinal metnin transkripsiyonlu çevirisi yapılmış, son olarak da metinde yer alan bütün kelimelerin sözlüğü hazırlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Hamzavî, Hamza-nâme, 14. yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi

14. yüzyılDil bilgisiDil bilim+5
Şenay Mamati
İstanbul Arel University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Türk dili ve edebiyatı ders kitaplarında yer alan etkinliklerin dijital okuryazarlık açısından incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, Türk dili ve edebiyatı ders kitaplarında yer alan etkinliklerin dijital okuryazarlıkla ilişkili olma durumunu ortaya koymaktır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada veriler doküman incelemesi tekniğiyle toplanmıştır. Çalışmanın materyalini 2024-2025 eğitim öğretim yılı 9-12. sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitaplarında yer alan ders öncesi, ders içi ve ders sonrası olmak üzere toplam 748 etkinlik oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Gülsoy (2023)'un UNESCO'nun küresel dijital okuryazarlık çerçevesinden hareketle hazırladığı Dijital Okuryazarlık İçerik Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Veriler, nitel araştırmanın veri analiz tekniklerinden betimsel analiz tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın sonunda Türk dili ve edebiyatı ders kitaplarında dijital okuryazarlıkla ilişkili etkinliklerin her sınıf seviyesinde belirli oranlarda yer aldığı görülmüştür. Yapılan incelemede dijital okuryazarlıkla ilişkili etkinlikleri içermesi açısından en yüksek yüzdeye sahip ders kitabının 9. sınıf ders kitabı olduğu; en düşük yüzdeye sahip ders kitabının ise 12. sınıf ders kitabı olduğu; söz konusu etkinliklerin dört temel dil becerilerine dağılımı incelendiğinde en yüksek yüzdeye sahip becerinin dinleme; en düşük yüzdeye sahip becerinin ise konuşma olduğu; dijital okuryazarlık yetkinlik alanları içerisinde en fazla bilgi ve veri okuryazarlığı yetkinlik alanına yer verildiği; kariyerle ilgili yeterlikler yetkinlik alanına ise hiç yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır. Ulaşılan sonuçlardan hareketle benzer çalışmalarla karşılaştırmalar yapılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Türk dili ve edebiyatı
Ferhat Temel
Van Yüzüncü Yıl Üniversity · Institute of Educational Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Uşak'tan derlenen masallar üzerine bir inceleme

Bu çalışmada Uşak Merkez ve merkeze bağlı köylerde saha çalışması yapılarak sözlü kültürde varlığını sürdüren masalların derlenmesi, sonraki kuşaklara aktarılması ve Uşak'ta yaşayan masal anlatma geleneğinin tespiti amaçlanmıştır. Tarih boyunca Roma İmparatorluğu, Hititler, Frigler, Lidyalılar, Persler, Bergama Krallığı, Selçuklular, Germiyanoğulları ve Osmanlıların hâkimiyeti altında yaşayan Uşak, çok eski çağlardan beri yerleşim yeri olmuş bir coğrafyada kurulmuştur. Köklü medeniyetlere ev sahipliği yapmış olan Uşak derin bir sözlü kültüre sahiptir. Ancak yazılı kaynakların taranması neticesinde Uşak iline ait masallar üzerine derleme ve bilimsel inceleme yapılmadığı görülmüştür. Çalışmamıza esas olmak üzere yazılı kaynaklar taranmış, derleme yapılan saha incelenmiş ve çok sayıda kaynak kişiyle yüz yüze görüşülerek derleme yapılmak suretiyle veriler toplanmıştır. Birçok kez sahaya gidilerek görüşme metoduyla derlemeler yapılmış, derlemeler yapılırken en çok ses kayıt cihazı kullanılmış, bazı kaynak kişilerin fotoğrafları çekilerek bunlar arşivlenmiştir. İncelenen masallar, masal anlatıcılarının yöreye has ağız özelliklerine riayet edilerek yazıya aktarılmıştır. Yöreye ait sözcüklerin anlamları sözlük kısmında aktarılmıştır. Sonuç olarak Uşak'tan derlenen 166 masal metni Stith Thompson'un Motif Index of Folk- Literature adlı dünya motif kataloğuna göre incelenmiştir. Uşak'tan derlenen masallar incelendiğinde bazı masalların Türkiye'nin başka yörelerinde anlatılan masallarla benzeştiği, hatta birbirinin varyantı olan masalların söz konusu olduğu görülür. İyi ile kötünün mücadelesinden iyinin galip çıkması ve ahlâki temler içermesi dolayısıyla eğitimsel işlev taşıyan masalların anlatıcılarının ise genel olarak kadınlar olduğu tespit edilmiştir. Çalışmamız kapsamında incelediğimiz masalların motif bakımından zengin olduğu ancak usta anlatıcıların daha çok kullandığı formel ifadelerin git gide zayıfladığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: folklor, halk edebiyatı, masal, Uşak masalları.

EdebiyatHalk bilimiHalk edebiyatı+4
Yeliz Bahadur
Uşak University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Duygu Asena romanlarında kadın kimliğinin kurgusal temsili

21. yüzyıl Türk edebiyatında toplumsal cinsiyet temelli meseleleri odağına alan yazarlar arasında Duygu Asena, ayrı bir yerde konumlanmaktadır. Edebiyat hayatına gazetecilikle başlayan Asena, özellikle kadınların yaşadığı eşitsizlikleri görünür kılmak amacıyla kaleme aldığı romanlarıyla geniş kitlelere ulaşmıştır. Feminist bir perspektifle şekillenen bu eserlerde, bireysel öyküler aracılığıyla ataerkil yapının kadınlar üzerindeki baskısı sorgulanırken, okurun farkındalık düzeyini artırmak hedeflenmiştir. Edebi estetikten çok, düşünsel bir dönüşüm yaratma amacı güden Asena, sanatı bir bilinç uyandırma aracı olarak değerlendirmiştir. Bu yönüyle, sadece bir yazar değil; aynı zamanda kadın hareketinin kültürel bir temsilcisi olarak da kabul edilmektedir. Toplumsal sorunları edebiyatın imkânlarıyla tartışmaya açması, onu çağdaş Türk edebiyatında özgün ve etkili bir ses hâline getirmiştir. Bu tez çalışmasında, Duygu Asena'nın edebi üretiminin temelini oluşturan altı romanında (Kadının Adı Yok, Aslında Aşk da Yok, Aynada Aşk Vardı, Aslında Özgürsün, Aşk Gidiyorum Demez, Paramparça) toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve ataerkil düzenin kadın bireyler üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Asena'nın romanları, yalnızca bireysel kadın deneyimlerini değil, aynı zamanda kadınların toplumsal konumlarını belirleyen yapısal eşitsizlikleri de görünür kılma amacı taşır. Her bir eserde, erkek egemen toplumun farklı katmanlardaki baskı mekanizmaları -aile, evlilik, iş yaşamı, aşk ilişkileri ve bireysel kimlik inşası gibi alanlarda- eleştirel bir bakış açısıyla sorgulanır. Bu bağlamda Duygu Asena'nın anlatıları, ataerkil ideolojinin kadın yaşamlarını nasıl şekillendirdiğini açığa çıkartırken; kadın karakterlerin yaşadığı içsel çatışmalar, dışsal baskılarla birleşerek cinsiyet temelli eşitsizliklerin derinliğini gözler önüne serer. Yazarın romanlarında çizdiği kadın figürleri, geleneksel kalıplara sığmayan, çoğu zaman mevcut düzene başkaldıran ve kendi kimliklerini inşa etmeye çalışan bireylerdir. Dolayısıyla, bu eserler sadece edebi metinler olarak değil aynı zamanda Türkiye'deki toplumsal cinsiyet ilişkilerini sorgulayan kültürel belgeler olarak da değerlendirilmiştir. Bu çalışmamızda, feminist yazarlar arasında yer alan Duygu Asena'nın Kadının Adı Yok, Aslında Aşk da Yok, Aynada Aşk Vardı, Aslında Özgürsün, Aşk Gidiyorum Demez ve Paramparça adlı romanlarında yer alan kadınlar, roman kurgusunda üstlendiği fonksiyon bakımından değerlendirilecektir.

Cinsel ve toplumsal cinsiyet azınlıklarıKültürel feminizmPostmodern feminizm+2
Büşra Nur Kahveci
Osmaniye Korkut Ata University · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Toplumcu gerçekçilik bakımından Türk ve Rus romanının karşılaştırılması

Bu çalışmanın amacı Rusya'da ortaya çıkan Toplumcu Gerçekçilik akımının Türk edebiyatı eserleri üzerindeki etki ve gelişimini göstererek belirli eserlerden hareketle edebiyatın toplumla olan ilişkisini tespit etmektir. Çalışma, giriş ve sonuç bölümleri dışında iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde sosyalist devrimin sonucunda oluşan ve akabinde bütün sanat dallarını ele alan Toplumcu Gerçekçilik akımını hazırlayan ön koşullar, 1934 yılından itibaren geçirdiği süreç gözler önüne serilmeye çalışılmıştır. Ayrıca birinci bölümün devamında söz konusu akımın Türk edebiyatına yansımalarına değinilerek marksist yöntem açısından incelenmiştir. Ek olarak birinci bölümde karşılaştırmalı edebiyatın diğer yöntemleri üzerinde de durulmuştur. İkinci bölümde ise 1950' li yıllardaki Rus ve Türk edebiyatı eserleri Toplumcu Gerçekçi bakış açısıyla ele alınmıştır. İncelenen eserlerdeki farklılıklar ve ortak yönler sosyal, siyasi ve ekonomik koşullar bağlamında ortaya konularak karşılaştırmalar yapılmaya çalışılmıştır.

GerçeklikKarşılaştırmalı edebiyatRoman+4
Aysel Adıgözalova
Muğla Sıtkı Kocman University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Peyami Safa'nın romanlarında kadın

KadınlarRomanSafa, Peyami
Behiye Köksel
İnönü University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
1992
20
DoctorateOpen AccessTR

Hatiboğlu Ferah-name (Dil özellikleri, Metin, Söz dizini) (3 cilt)

BiyografiDil bilgisiFerahname+1
Hatice Şahin
İnönü University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
1993
54
DoctorateOpen AccessTR

Kazak Türkçesi Korkut Ata Kitabı: Transkripsiyonlu metin-Türkiye Türkçesine çeviri-dil özellikleri-sözlük

735 Bibliyografya Doğrudan ya da dolaylı olarak yararlandığımız kaynaklar, yazar soyadlanna göre alfabetik sıra halinde verildi. Orijinal Metnin Fotokopisi İlgililerin karşılaştırma yapabilmesi amacıyla, metnimizin Kiril alfabesiyle yazılmış orijinali de eklendi.734 da tespit edilerek ilgili kısımlara eklendi. Ekler, morfolojik özellikleri yanında, sintaksistik özellikleri de göz önünde tutularak verilmeye çalışıldı. Yapım eklerinde; isimden isim, isimden fiil, fiilden isim, fiilden fiil yapan eklere yer verildi. Şekilbilgisinin ikinci bölümü olan kelime gruplarında; isim, sıfat, zamir, zarf, edat ve fiiller, özellikleri ile verilmeye çalışıldı. Cfimlebilgisi (Sintaks) Bu bölüm; kelime grupları, cümlenin öğeleri ve cümle çeşitleri olmak üzere üç ana bölümden oluşmuştur. Kelime gruplarında; ikilemeler, bağlama grubu, iyelik grubu, isim tamlaması, sıfat tamlaması, edat grubu, ünlem grubu, unvan grubu, sayı grubu, yalın grubu, yükleme grubu, yönelme grubu, bulunma grubu, ayrılma grubu ve zarf grubu anlatıldı. Cümlenin öğelerinde; temel öğeler (yüklem, özne) ve yardımcı öğeler (nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci, edat tümleci) verildi. Cümle çeşitlerinde cümleler; yapılarına göre, yüklemin soyuna göre, yüklemin yerine göre, anlamlarına göre incelenip, alt başlıklarıyla verilmeye çalışıldı. Sözlük Eserde geçen bütün kelimeler verildi. Yaklaşık üç bin beş yüz madde başından oluşan sözlüğümüzde; kelimeleri verirken, her kelime için bir referans sunuldu.. Belli başlı deyim ve atasözleri de ayrı başlık halinde verildi.735 Bibliyografya Doğrudan ya da dolaylı olarak yararlandığımız kaynaklar, yazar soyadlanna göre alfabetik sıra halinde verildi. Orijinal Metnin Fotokopisi İlgililerin karşılaştırma yapabilmesi amacıyla, metnimizin Kiril alfabesiyle yazılmış orijinali de eklendi.734 da tespit edilerek ilgili kısımlara eklendi. Ekler, morfolojik özellikleri yanında, sintaksistik özellikleri de göz önünde tutularak verilmeye çalışıldı. Yapım eklerinde; isimden isim, isimden fiil, fiilden isim, fiilden fiil yapan eklere yer verildi. Şekilbilgisinin ikinci bölümü olan kelime gruplarında; isim, sıfat, zamir, zarf, edat ve fiiller, özellikleri ile verilmeye çalışıldı. Cfimlebilgisi (Sintaks) Bu bölüm; kelime grupları, cümlenin öğeleri ve cümle çeşitleri olmak üzere üç ana bölümden oluşmuştur. Kelime gruplarında; ikilemeler, bağlama grubu, iyelik grubu, isim tamlaması, sıfat tamlaması, edat grubu, ünlem grubu, unvan grubu, sayı grubu, yalın grubu, yükleme grubu, yönelme grubu, bulunma grubu, ayrılma grubu ve zarf grubu anlatıldı. Cümlenin öğelerinde; temel öğeler (yüklem, özne) ve yardımcı öğeler (nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci, edat tümleci) verildi. Cümle çeşitlerinde cümleler; yapılarına göre, yüklemin soyuna göre, yüklemin yerine göre, anlamlarına göre incelenip, alt başlıklarıyla verilmeye çalışıldı. Sözlük Eserde geçen bütün kelimeler verildi. Yaklaşık üç bin beş yüz madde başından oluşan sözlüğümüzde; kelimeleri verirken, her kelime için bir referans sunuldu.. Belli başlı deyim ve atasözleri de ayrı başlık halinde verildi.735 Bibliyografya Doğrudan ya da dolaylı olarak yararlandığımız kaynaklar, yazar soyadlanna göre alfabetik sıra halinde verildi. Orijinal Metnin Fotokopisi İlgililerin karşılaştırma yapabilmesi amacıyla, metnimizin Kiril alfabesiyle yazılmış orijinali de eklendi.

Dede Korkut KitabıDil bilgisiKazakça+1
Hülya Savran
İnönü University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
1994
10
DoctorateOpen AccessTR

Nuhun Tupanı Türkmen Türkçesi romanı: Dil incelemesi-metin-çeviri-sözlük

Nuhun TupanıRomanTürkmence+1
Nesrin Kahtalı Sis
İnönü University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
1995
50
DoctorateOpen AccessTR

Eski Türk edebiyatında münşeatlar ve Nergisi`nin münşeatı

Eski Türk edebiyatıEski Türk edebiyatıMünşeat+1
Halil İbrahim Haksever
İnönü University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
1996
40
Master'sOpen AccessTR

Subhi-Zade Feyzi Divanı (karşılaştırmalı metin)

DivanlarSubhizade Feyzi
Erol Gündüz
İnönü University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
1997
30
Master'sOpen AccessTR

2005 dil anlatım dersi kapsamı ile genel ve özel hedeflerin değerlendirilmesi ve öğretmen tutumları

Eğitim sistemleri eğitim programları ile işlerlik kazanmaktadır. Eğitim programları bir eğitim kurumunun milli eğitimin ve kurumun amaçlarının gerçekleşmesine yönelik faaliyetleri içermektedir. Eğitim programları planlı bir eğitim faaliyeti gerçekleştirmek için oluşturulmuştur.Bu araştırmanın temel amacı 2005 Dil Anlatım Dersi Programının kapsamı ile genel ve özel hedeflerinin değerlendirilmesidir. Programın bu yönleri ile değerlendirilmesi için programı uygulayan Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenlerinin program hakkındaki görüşleri kullanılmıştır.Araştırmanın evrenini Çanakkale merkez ile Biga, Bayramiç, Lâpseki, Gelibolu, Gökçeada ilçelerindeki toplam 38 lise oluşturmaktadır. Okulların tamamında çalışan, Dil Anlatım Dersi Programını uygulayan ve anketi cevaplamaya gönüllü olan öğretmenler araştırmanın çalışma evrenini oluşturmuştur.Araştırma için gerekli veriler literatür taraması ve anket uygulaması yoluyla elde edilmiştir. Bunun için önce araştırma konusuna yönelik olarak araştırma, yayın ve kitaplar taranmış ve araştırmanın kuramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Daha sonra yapılan literatür taramasından yararlanılarak araştırmacı tarafından anket soruları geliştirilmiştir.Anketin uygulanması sonucu elde edilen verilerin analizinde SPSS 15 programı kullanılmıştır. İki bölümden oluşan anketin birinci bölümünde elde edilen verilerin frekans ve yüzde değerleri belirlenerek tablolaştırılmıştır. İkinci bölümü oluşturan maddelerin analizinde ise frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri belirlenmiş ve tablolaştırılmıştır. Daha sonra söz konusu boyutların öğretmenlerin kişisel özellikleri bakımından karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi (one-way ANOVA) tekniği kullanılmış ve görüşlere yönelik farkın kaynağını belirlemek amacıyla Tukey testinden yararlanılmıştır.Araştırma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; araştırmanın problemi başlığı altında Dil Ve Anlatım ile ilgili kuramsal bilgilere yer verilmiş, arkasından araştırmanın amaç ve alt amaçları, önemi, sayıltılar, sınırlılıklar, tanımlar yer almıştır. İkinci bölümde; araştırmanın yöntemine yer verilmiştir. Üçüncü bölüm, araştırma sonucunda elde edilen bulgular ve bulguların yorumuna ayrılmıştır. Dördüncü bölümde de; araştırmanın sonuçlarına ve önerilere yer verilmiştir.Araştırmada elde edilen bulgulara göre, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerinin Dil Anlatım Dersi Öğretim Programının hedefleri ve kapsamının değerlendirilmesine ilişkin anket sorularına olumlu cevap verdikleri görülmüştür. Öğretmenlerimizin cinsiyet, kıdem ve eğitim düzeyi bakımından değerlendirme uygulamalarında benzer görüşlere sahip oldukları görülmüştür.Araştırma sonuçlarına göre uygulayıcılara ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.Anahtar Sözcükler: Dil Anlatım Programı, Hedefler, Kapsam, Çanakkale Ortaöğretim Kurumları

AnlamAnlatıbilimAnlatım+7
Filiz Turan
Çanakkale Onsekiz Mart University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2008
00
Master'sOpen AccessTR

Fatih-Harbiye ve Yaban romanlarında cümlelerin anlam merkezli incelenerek üslûp özelliklerinin karşılaştırılması ve eğitime katkısı

Bu çalışma, Türk edebiyatının önemli yazarlarından olan Peyami Safa'nın ?Fatih-Harbiye?, Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun ?Yaban? isimli romanının ilk elli sayfasında bulunan cümlelerin anlam merkezli incelenmesi; yazarların üslûp özelliklerinin belirlenerek karşılaştırılması ve üslûp karşılaştırmasının eğitime yansımalarının değerlendirilmesiyle oluşturulmuştur.Çalışmamızda öncelikle dil; düşünce, anlam ve üslûp ilişkisi açıklanmaya çalışılmış; anlam bakımından cümle çeşitleri hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra bu bilgiler ışığında Peyami Safa'nın ?Fatih-Harbiye? ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun ?Yaban? isimli romanlarının ilk elli sayfasında bulunan cümleler anlamlarına göre analiz edilmiştir. Ortaya çıkan sonuçların yazarların üslûp özellikleri üzerindeki etkisi sayılara dayalı verilerle ve açıklamalı olarak verilmiş ve iki yazarın üslûp özelliklerinin karşılaştırılması yoluna gidilmiştir. Üslûp karşılaştırmalarının eğitim üzerindeki olumlu katkıları vurgulanmaya çalışılmıştır.Türkçenin ifade gücündeki zenginliğin roman cümleleri aracılığıyla tespit edilebilmesi, yazarların duyuş ve düşünüşlerinin üslûba, dolayısıyla cümlelere nasıl yansıdığının belirlenebilmesi, üslûp karşılaştırmalarının eğitim alanında sağlayacağı katkıların açıklanması çalışmamızda ulaşmak istediğimiz amaçlardır.Çalışmamıza konu olan eserlerin ilk elli sayfasında bulunan cümleler taranarak karşılaştırılmıştır. Yaptığımız bu cümle esaslı üslûp karşılaştırmasında dil bilgisi, kelime tercihleri, cümle kuruluşları, söz sanatları, roman kahramanlarının kişilik özellikleri, esere yansıyan sosyal hayat, kültürel değerler ve yazarın edebi kişiliğinin eserde öne çıkan yönleri sınıflandırmaya esas oluşturmuştur.Yaptığımız çalışmanın sonucunda Peyami

AnlamAnlam bilimCümle+11
Ayşe Özbek
Çanakkale Onsekiz Mart University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2010
00
Master'sOpen AccessTR

Molla Muhammedoğlu Sabır'ın derlediği kerkük hoyratları üzerine halk bilimsel bir inceleme

Irak Türkmen Türkçesi sözlü halk kültürü ürünlerinden olan hoyratlar, Molla Muhammedoğlu Sabır (1893-191) tarafından derlenerek "Kerkük'ün Müntehep Hoyratları 1, 2, 3" başlıklarıyla 3 cilt olarak yayımlanmıştır. Yayımladığı bu kitaplarda 1238 hoyrat bulunmaktadır. Kerkük Türkmen folkloru üzerine çok sayıda eseri bulunan Molla Muhammedoğlu Sabır, derlediği hoyratların tamamını bu kitaplara dahil etmemiştir. Yayımladıkları dışında derlediği yüzlerce hoyrat, Arap alfabesiyle kendi el yazısı olan notları arasında bulunmuştur. Sabır'ın bu notlarından bazıları silik ve yıpranmış olduğu için okunamamıştır. Tezde Sabır'ın üç kitap olarak yayımladığı hoyratlarla birlikte notları arasından çıkan bu yayımlanmamış hoyratlar Latin harflerine aktarılmış ve Yayımlanmamış Hoyratlar başlığı altında verilmiştir. Sabır'ın notları arasında okunabilen 1139 hoyrat tespit edilmiştir. Sabır'ın derlediği hoyratlar şekil ve içerik yönünden incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Molla Muhammedoğlu Sabır, Hoyrat, Kerkük Folkloru.

Halk bilimiHoyratIrak-Kerkük+3
Noor Sabah Abdulrazzaq Tahan
Gaziantep University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Bekir Yıldız'ın öykücülüğü

Bu çalışmada Bekir Yıldız'ın öyküleri incelenmiş, yazarın öykülerinin belli başlı özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır.1951 yılında Resimli Tomurcuk (Haftalık Çocuk Gazetesi) dergisinde çocuk öyküleri yayımlayarak yazın hayatına başlayan Bekir Yıldız'ın 1966-1984 yılları arasında beş roman, on bir öykü kitabı ve çeşitli röportajları yayınlanmıştır.Bu çalışmada yazarın öyküleri içerik, olay örgüsü, bakış açısı, zaman, mekân, kişiler ile dil ve üslup bakımından değerlendirilmiştir.Öykülerde içerik, olay örgüsü, bakış açısı, zaman, mekân, kişiler ile dil ve üslup unsurlarını incelerken öncelikle anlatmaya bağlı edebi metinlerde bu unsurların nasıl değerlendirilmesi gerektiğine dair çeşitli bilgiler verilmiştir. Verilen bilgiler ışığında Bekir Yıldız'ın öykülerinde bu unsurların nasıl kullanıldığı ortaya konulmuştur.Bu çalışma, Bekir Yıldız'ın Reşo Ağa, Kara Vagon, Kaçakçı Şahan, Sahipsizler, Evlilik Şirketi, Beyaz Türkü, Alman Ekmeği, Dünyadan Bir Atlı Geçti, Demir Bebek ve Bozkır Gelini adlı öykü kitapları temel alınarak gerçekleştirilmiştir.Öykücülük yönü ağır basan ve Türk Edebiyatında sosyal-gerçekçi çizgisiyle varlığını kabul ettiren yazar, öykülerinde Anadolu insanının yaşamını, töreler karşısındaki tutumunu, ağa-köylü ilişkilerini, kaçakçılığı, kan davasını, kırsal kesimden büyük kentlere ve Almanya'ya çalışmaya giden insanların bunalımını ve evlilik kurumunun çarpık yönleri gibi konuları işlemiştir. Öykülerinde kendi yaşamını gözlemlerine eklemiş, kişisel tecrübelerini de okuruyla paylaşmıştır.Anahtar Sözcükler: Bekir Yıldız, Yıldız, öykü, töre, Almanya

Sevgil Baskak
Çukurova University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2008
00
Master'sOpen AccessTR

Fennî divanı şerhi (Gazeller dışındaki şiirler)

Bu çalışmada 19. yüzyılın ikinci yarısında Yozgat'ta yaşayan Yozgatlı Mehmed Said Fennî'nin Divanında bulunan müşterek gazeller, müstezadlar, mersiyeler, tarihler, şarkılar, muammâlar, kıt`alar, beyitler ve hece vezniyle yazılan şiirler şerh edilmiştir. Atasözlerine, deyimlere, ayet ve hadislere işaret edilmiştir. Bu çalışma 2 bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında şâir Fennî'nin hayatı verilmiş ve dönemin edebiyat anlayışı üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise Fennî'nin Divanında bulunan müşterek gazeller, müstezadlar, mersiyeler, tarihler, şarkılar muammâlar, kıt'alar, beyitler ve hece vezniyle yazılan şiirlerin şerhi yapılmıştır. Bu çalışmada Dr. Ali Şakir ERGİN'in çevirisi esas alınmıştır.

Divan edebiyatıDivanlarEski Türk edebiyatı+4
Şaban Karadeniz
Yozgat Bozok University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Yozgatlı Hüznî ve Fuzûlî gazellerinin karşılaştırılması

Klasik Türk edebiyatı, şiirin ön planda olduğu, anlam ve söyleyişin bir araya gelmesiyle mükemmelin arandığı bir anlayışa sahiptir. Bu anlayış çerçevesinde yetişen ve XVI. yy'a damga vuran Fuzûlî ve artık divan edebiyatının son dönemi sayılabilecek XX. yy'ın son şâirlerinden olan Yozgatlı Hüznî'nin şiirleri, iki dönemin de şiir anlayışını tespit etmek açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı; iki dönemin de şiir anlayışının tespit edilmesine yardımcı olmak, ayrıca bu iki şâirin şiirlerinin karşılaştırılmaları ile de şâirlerin kendilerine has edebi kişiliklerini ortaya koymaktır. Bunun yanı sıra aradan geçen üç asıra rağmen iki şâirin ortak yanlarını tespit etmektir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde şâirlerin hayatları ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde iki şâirin Türkçe divanlarının mukayesesi yapılmıştır. Bu bölümde; nazım şekillerinin kıyası, vezin ve kafiye kıyası, özellikle de gazellerin kıyası yapılmıştır. Bunun yanı sıra iki şâirin de kullandığı ortak redifler tespit edilmiş ve benzerlikler incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise şâirlerin divanlarında bulunan gazellerin muhtevaları detaylıca incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Fuzûlî, Yozgatlı Hüznî, Mukayese, Muhteva.

16. yüzyıl20. yüzyılEdebiyat+7
Muhammed Burak Metin
Yozgat Bozok University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Michigan Üniversitesi'nde 421 numara ile kayıtlı şiir mecmuası içerisinde yer alan Türkçe şiirler (İnceleme- metin)

Şiir mecmuaları, Eski Türk edebiyatında ayrı bir değer arz etmektedir. İçerisinde yer alan eserler bilhassa bu mecmualarda yer alan şiirler edebiyat araştırmacıları için önemli bir kaynak oluşturmaktadır. Bu mecmualarda divanı bulunan şairler ve tezkirelerde adı zikredilen şairlere rastladığımız gibi, divanı olmayan ve kaynaklarda adına yer verilmemiş şairlere ve bu şairlerin şiirlerine rastlamak da mümkündür. Bu mecmualarda pek tanınmış şair olmasına rağmen divanında olmayan şiirlerin bulunması, şiir mecmualarının ne denli araştırmaya değer olduğunu göstermektedir. Tezimize kaynak olan bu şiir mecmuası, Michigan Üniversite'sinde 421 numara ile kayıtlıdır. Bu mecmua içerisinde yer alan Türkçe şiirler, transkribe edilip inceleme-metin esasıyla ele alınmıştır. Michigan Üniversitesi'nde 421 numara ile kayıtlı olan mecmuada; fal ile alakalı bilgiler, Ayet tefsirleri, denizcilik kavramları ve birçok- şairin şiirleri mevcuttur. Bu mecmua 177 sayfa olup metinler incelenirken sayfa esasına göre hareket edilmiştir. Bütün Türkçe şiirler, tek tek incelenmiştir. Mecmuada en çok muhammes ve tahmisler dikkati çekmektedir. Anahtar Kelimeler: Divan şiiri, mecmua, şiir mecmuası,

DergilerEdebiyat dergisiEski Türk edebiyatı+4
Fatih Odun
Gaziantep University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Hasan Ali Toptaş'ın Ölü Zaman Gezginleri adlı eserinin kelime grupları açısından incelenmesi

Edebî metinler, dil bilgisi ve gramer çalışmalarına kaynaklık edebilecek başlıca ürünlerden sayılmaktadır. Bir edebî metnin teknik ve morfolojik açıdan incelenebilmesi dilin en küçük yapı birimi olan kelimelere, kelimelerden meydana gelen gruplara ve bu grupların söz dizimindeki konumlarına bağlıdır. Edebî metinlerde yer alan dil unsurları dilin güzelliklerinin, inceliklerinin, anlatım gücünün korunması ve aktarılması bakımından dile katkı sağlamaktadır. Edebî metinlerdeki kurgunun, tam olarak aksettirilebilmesi, yazarın betimlemelerinin net bir şekilde anlaşılabilmesi ve karakterlerin psikolojik durumlarının okura sezdirilmesi için kelime gruplarından istifade edilmektedir. Aynı zamanda kelime gruplarının özelliklerinin ve konumlarının belirlenmesi için de edebî metinlerden istifade edilmektedir. Bu bağlamda Hasan Ali Toptaş'ın, "Ölü Zaman Gezginleri" adlı eserini, kelime grupları açısından incelemek uygun görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Dil bilgisi, Hasan Ali Toptaş, kelime grupları, Ölü Zaman Gezginleri, söz dizimi.

Dil bilgisiDil bilimEdebi eserler+4
Gökhan Gülaydın
Kırşehir Ahi Evran University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Garami Divan'ında deyimler ve atasözleri

Klasik Türk edebiyatında, şiirlerde atasözleri ve deyimlere yer verme geleneği, Orhun Abideleri'nden Uygurlar'a, Divanu Lugati't- Türk'ten halk ve Divan şiirine kadar yaygın bir gelenektir. Yunus Emre'den diğer divanlara özellikle 15. Yüzyıldan itibaren bariz bir şekilde bu kullanım artmaya başlamıştır. 16. Yüzyıldaki şairlerde de bu kullanım göze çarpmaktadır. Garâmî de daha sade ve açık yazması ve mahalli bir yönün bulunmasından dolayı şiirlerinde atasözleri ve deyimlere yer vermiştir. Bu çalışmamız, 16. Yüzyıl şairlerinden Garâmî'nin divanındaki şiirlerinde var olan deyimleri ve atasözlerini tespit etmek ve bu yüzyılda kullanılan atasözleri ve deyimlerin dönemin dil varlığını ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Tezimizi, 1. Garâmî'nin hayatı, edebi şahsiyeti ve divanı, 2. Atasözleri ve deyimlerin tanımları ve aralarındaki farklar, dil bilim açısından özellikleri ve klasik edebiyatta kullanımları 3. Garâmî divanındaki atasözleri ve deyimler olarak üç ana başlıkta ele aldık. Bu başlıkları ele alırken ilk başlıkta, Garâmî ile ilgili başta divanı olmak üzere makale, yayın ve bildirileri inceleyip birinci bölümü oluşturduk. İkinci ana başlıkta atasözü ve deyimlerin tanımı ve aralarındaki farkları, yayınlanmış makale, sözlük ve kaynaklardan yararlanılarak dil bilim açısından anlamsal ve morfolojik farklarını ortaya koyduk. Bununla birlikte klasik edebiyatta dönemin edebi, siyasi ve toplumsal anlayışını göz önünde bulundurarak şairlerin atasözleri ve deyimleri şiirlerde kullanım amaçlarını ve sebeplerini belirttik. Üçüncü ana başlıkta ise çalışmamıza temel malzemeyi oluşturan Garâmî divanını taradık. Divanda 4 atasözü 213 deyim tespit ettik. Tespit ettiğimiz bu deyim ve atasözlerini alfabetik olarak sıraladıktan sonra daha önce yayınlanmış olan deyimler ve atasözleriyle karşılaştırıp, o yayınlarda bulunmayan ya da başka anlamlarda kullanılan deyim ve atasözlerini açıklamaya çalıştık. Yaptığımız bu çalışmayı "Sonuç" bölümünde değerlendirdik. Çalışmalarımız sırasında yararlandığımız kitap, makale ve kaynakların bibliyografik künyelerine ise "Kaynakça" bölümünde yer verdik. Anahtar kelimeler: Atasözü, Deyim, Garâmî, Divan, 16. Yüzyıl

Ferhat Cengiz
Manisa Celal Bayar University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

İBB Atatürk Kitaplığı Mecmû'a-i Kasâid ve Hikâyât (İnceleme-Metin)

XVIII. yy.'da ele geçmiş tek nüsha üzerinden yapılan bu inceleme, manzum-mensur bir nasihatname türünde olan Mecmû'a-i Kasâ'id ve Hikâyât Mesnevisi üzerinedir. Çalışmanın giriş bölümünde, eserin dönem içindeki yerini ve mesneviler içindeki durumunu ortaya koymak için Mesnevi Hakkında Genel Bilgi, XV. yy. Klasik Türk Edebiyatı'nın Genel Görünümü, XV. yy. Klasik Türk Edebiyatı Mesnevileri başlıkları altında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde müellifin hayatı ve şahsiyeti, herhangi bir kaynağa ulaşılamadığı için, eserinden hareketle belirlenmeye çalışılmıştır. Yine bu bölümde elimizdeki müstensih nüshası tanıtılmış ve metnin kuruluşunda dikkat edilen hususlara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, Mecmû'a-i Kasâ'id ve Hikâyât içerisinde yer alan mesnevinin incelenmesi, Metnin İç Yapısı ve Metnin Dış Yapısı başlıkları altında verilmiştir. Metnin İç Yapısı başlığı altında, eserin özeti çıkarılmıştır. Metnin Dış Yapısı başlığı altında, Dil İncelemesi, Nazım Biçimi, Vezin, Kafiye, Redif, Anlatım Özellikleri alt başlıklarıyla bölüm tamamlanmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde eserin çeviri yazımı verilmiştir. Tartışma, Bulgular ve Sonuç başlıklarından sonra çalışma tamamlanmıştır. Çalışma Mecmû'a-i Kasâ'id ve Hikâyât Mesnevisi'nin ulaşılabilen müstensih hatlı yazmayla oluşturulmuştur. Anahtar Sözcükler: Mecmû'a-i Kasâ'id ve Hikâyât, manzume, nasihatname

18. yüzyılEski Türk edebiyatıManzumeler+4
Tülay Işık Türker
Gaziantep University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Süleymān bin Cerā'ın Ey Oġul İlmihāli (1a-30b) İnceleme-metin-dizin-tıpkıbasım

Bu çalışmada Süleyman bin Cerā'ın Ey Oğul adlı eserinin 1a-30b varakları arasındaki bölümleri incelenmistir. Eserin bu bölümlerinin çeviri yazı aktarımı yapılmış, eser imla, ses ve şekil bilgisi bakımından incelenmistir. Çalışmamız; İnceleme, Metin, Dizin, Tıpkıbasım olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. İnceleme bölümünde; eserin türü, eserin adı, yazılış amacı, yazarı, yazılış tarihi, eserin konusu ve içeriği, eserin tespit edilen nüshaları, eserin hazırlanmasında dikkat edilen hususlar, yazılış özellikleri, ses bilgisi ve şekil bilgisi hakkında bilgi verilmiştir.Metin bölümünde eser çeviri yazıya aktarılmış ve sayfa numaraları metin üzerinde gösterilmiştir. Dizin bölümünde kelimeler alfabetik sıraya göre dizilmiştir. Çalışmanın sonuna eserin fotokopisi konulmuştur.

DilbilgisiDini edebiyatEdebiyat+5
Hüseyin Kaba
Düzce University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2017
00
DoctorateOpen AccessTR

Bâkî'nin ses dünyası

Sabahattin Küçük tarafından yayınlanan Bâkî Divanı üzerine yapılan bu çalışma, şairin ritim ve ahengi sağlama yollarını gösteren bir üslup çalışmasıdır. Çalışmada belagat ilminin ahenk konusundaki tespitleri dikkate alınmıştır. Ses incelemesinde fonetikten faydalanılmıştır. Modern yöntemlerin metin çözümleme konusuna yönelik farklı dikkatlerinden istifade edilmiştir. Divan şairlerinin nasıl söylediği yani üsluplarını oluşturan özellik ve ögelerin neler olduğu araştırılırsa, onların ne söyledikleri de daha açık seçik olarak anlaşılır. Divan şairlerinin vezni kullanışı, imale ve medlerin ses sanatı olarak işlevi, ahenk ögeleri, kafiye seçimi, rediflerin çağrışım ögesi olarak ele alınışı, beyitleri oluşturan paralel ve simetrik söz yapıları, kısa ve eksiltili anlatımlar, türlü tekrarlar ve bunların anlama kattığı değerler, sözdizimi gibi şiir dilini oluşturan ögeler ve başka yazınsal değerler üzerinde durmak, onları eserlerinin sanat yönünü açık olarak ortaya koyacaktır. Kaynaklarda büyük bir ses şairi olduğu vurgulanan Bâkî?nin şiirlerindeki ritim ve ahengi ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada şairin şiirleri ses, kelime ve kelime grubu tekrarları, vezin ve kafiye kullanımları yönüyle incelenmiştir. Şair vezin, kafiye, sıralama, söz dizimi, cümle yapısı ve tekrarlar yoluyla ritmi sağlamış; seslenmeye dayalı sanatlar, tekrarlar, aliterasyon, asonans ve paralelizm ile ahengi elde etmiştir. Bâkî ses-muhteva ilişkisini başarıyla sağlamıştır. Onun şiirlerinde ahengi sağlayan unsurlar yalnızca estetik bir değer olarak değil, aynı zamanda anlamı destekleyen ve muhtevayı yansıtan bir şekilde kullanılmıştır. Bâkî birbiri ile uyumlu sesleri kullanmayı seven bir şairdir. Onun şiiri baştan sona bir uyumdur. Beyitlerde bir anlam derinliği olmasa da uyum hemen dikkati çekmektedir. O, türlü ahenk yolları ile belirgin kılmak, dikkati çekmek, pekiştirmek, vurgulamak, yansıtmak, çağrıştırmak istemiştir. Şiirlerinde ritmik yapıyı da sağlam bir şekilde kurmuştur. Bir mısrasında ?Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş? diyen şair kendisinden bize hoş bir sada bırakmış, şiirlerini Türkçenin sesiyle taçlandırmıştır. Anahtar Sözcükler 1. Ahenk 2. Ritim 3. Ses 4. Tekrarlar 5. Armoni

AhenkArmoniRitim+2
Hasan Kaplan
Gazi University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2013
00
Master'sOpen AccessTR

Klasik Türk edebiyatı kaynaklarından şiir mecmuaları (İBB Atatürk Kitaplığı BEL-YZ-K. 001565/6b-85b)

Çalışmamıza konu olan eser, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Atatürk kitaplığı, Bel_Yz_K. 001565 numarada kayıtlı şiir mecmuasıdır. Karşılaştırmalı yöntemle incelediğimiz mecmua özellik itibariyle nazire mecmûasıdır. En güzele ulaşma kaygısının yanında, usta-çırak ilişkisinin ve üstada öykünmenin de bir ürünü olan nazire mecmuaları edebiyat tarihine kaynaklık etmenin yanında yazıldığı dönemin şiir zevkini kavramımıza da katkıda bulunmaktadır. Mecmua 127 varaktan ve üç bölümden oluşmaktadır. Mecmûanın ilk bölümü diye adlandırabileceğimiz 1a' dan 10a' ya (1a, 6a, 6b hariç bu varaklarda Türkçe nazire ve şiirler vardır.) Farsça İbn-i Nusret, Mes' udi, Hafız, Sabuhi, Hilali, Kişveri, Molla Cami, Hüsrev-i Dıhlevi, Hace Kemal' in Farsça şiirleri bulunmaktadır. 10a (10a' nın öncesi 6b' dedir.) ile başlayıp 85b' de son bulan ve çalışmamıza konu olan kısım ise 76 varaktır. 15. ve 16. yy şairlerinin Türkçe gazel ve nazirelerinden oluşmaktadır. Üçüncü bölümde değişik yüzyıllarda yaşamış şairlerin farklı nazım şekilleriyle yazılmış şiirleri bulunmaktadır. Çalışmamıza konu olan esas metni oluşturan 6b-85b (6b' nin devamı 10a' dadır.) varakları arasındaki şiirler, divanlar ve yayımlanmış bilimsel çalışmalardaki şiirlerle mukayese edilerek mevcut farklılıklar dipnotta gösterilmiştir. Karışık varaklar çoban kaydı takip edilerek bulunmuş, şiirlerin elif-ba sırası korunmuştur. Mecmuada şairi belirlenemeyen iki gazel ile birlikte 128 şaire ait toplam 487 gazel bulunmaktadır. Anahtar kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı Kaynakları, Nazire Mecmûası, İBB Atatürk Kitaplığı

Klasik Türk edebiyatıNazire mecmuasıNazireler+3
Hatice Tok
Düzce University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
00
DoctorateOpen AccessTR

Metafor ve metonimi kuramına göre eski Türk yazıtlarında kavram alanı ilişkileri

Türk dilinin en eski metinleri olan eski Türk yazıtları, birtakım anlamlandırma problemlerine, sınırlı sayıda konu alanına ve söz varlığına sahip olmasına rağmen içerdiği öğeler bakımından çok çeşitli kavram alanı ilişkileri ile daha geniş bir söz ve anlam varlığına işaret etmektedir. Söz varlığı unsurlarının anlamsal yapılanması, birtakım kavram ve kavram alanı ilişkilerine bağlı olarak gelişmektedir. Dolayısıyla alanlar ile bu alanların birbiriyle olan ilişkilerinin hangi zihinsel süreçlere göre gerçekleştiğinin belirlenmesi aynı zamanda mecazlı düşüncenin ve sözlük birimsel anlamın oluşma yollarının ortaya çıkartılması anlamına gelmektedir. Bu fikirden hareketle, çalışmada, eski Türk yazıtlarındaki söz varlığı unsurları, bilişsel dil bilimin temel konularından olan kavramsal alan, metafor ve metonimi kuramlarına göre ele alınmıştır. Bu çerçevede sözcük anlamlarının işaret ettiği alanlar arasında iki temel ilişki tipi söz konusudur. Bunlardan ilki, en genel biçimiyle aynı alan içerisinde bir kavram veya varlığa referansla başka bir kavrama erişim olarak kabul edilen metonimidir. Diğeri ise farklı alanlar arasında bir alandan başka bir alana haritalanma olarak bilinen metafor ilişkisidir. Buna göre öncelikle eski Türk yazıtlarındaki sözcükler biçim bilimsel analizle kelime ailelerine göre gruplandırılmıştır. Daha sonra sözcük aileleri ile sözcük ailesi oluşturmayan diğer sözcüklerin yazıtlarda işaret ettiği kavramlar/varlıklar arasındaki metafor ve metonimi ilişkileri tespit edilerek sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Böylece eski Türk yazıtlarının söz varlığı unsurlarındaki anlamsal yapılanmanın yolları ve metinlerdeki mecazlı düşünce yapısı ortaya konulmuştur.

Anlam bilimEski TürklerKavram alanları+5
Murat Aka
Fırat University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

1990'dan günümüze Türkiye ve Azerbaycan edebiyatlarının karşılıklı etkileşimi

1991 yılında bağımsızlığını kazanan Azerbaycan cumhuriyeti bağımsızlık sürecinin ilk yıllarından itibaren dil, tarih, kültür ve din gibi ortak değerleri paylaştığı Türkiye Cumhuriyetine yönelmiştir. İki ülke arasında ilim, kültür, eğitim, ekonomi, savunma alanında çok sayıda anlaşma imzalanmıştır. 1990'dan sonra Azerbaycan'ın bağımsızlığa kavuşması ile 20. yüzyılın başlarında iki ülke edebiyatları arasındaki yakınlaşma süreci bırakıldığı yerden devam etti ve hızla gelişti. Azerbaycan ve Türkiye edebiyatları arasında etkileşimi ortaya çıkarmak amacı ile 1990 yılından sonra Türkiye'de Azerbaycan edebiyatı ile ilgili yazılan kitapları, makaleleri ve çeviri eserleri ve Azerbaycan'da Türkiye edebiyatı üzerine yapılan çalışmalar ve Azerbaycan Türkçesine aktarılan Türkiye edebiyatına ait eserleri inceledik. 1990'dan sonra her iki ülkede yapılan çalışmaları, halk edebiyatı, divan edebiyatı, edebi ilişkiler ve yeni edebiyat üzerine yapılan araştırmalar olarak ayrı gruplarda ele aldık. Bu araştırma sonucunda hem Türkiye'de, hem de Azerbaycan'da araştırmacıların kardeş ülke edebiyatını hangi yaklaşımla ele aldıkları, Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra durumun ne kadar iyiye gittiği ve hangi eksikliklerin var olduğu ile ilgili genel bir düşünce oluşturduk. 1990'dan sonra edebiyatlar arası etkileşimde en önemli unsur olan kitap yayını alanında başarılı adımlar atılmış, Türkiye'de Azerbaycan edebiyatı ile ilgili çok sayıda eser yazılmış, Azerbaycan edebiyatından çevirilerin yayınlanmasına başlanmıştır. Aynı zamanda Azerbaycan'da da Türk edebiyatı araştırmaları hızlanmış ve çok sayıda eser Azerbaycan Türkçesine aktarılarak yayınlanmıştır. Sovyetler Birliği döneminde neşredilen eserler Latin alfabesine aktarılmıştır. Tüm bu gelişmeler doğal olarak edebi etkileşimi etkilemektedir. 20. yüzyılın başlarında olduğu kadar olmasa da Türk edebiyatının Azerbaycanlı şair ve yazarlarının düşüncesini, edebi dilini, üslubunu, tekniğini etkilemesinden bahsetmek mümkündür. Azerbaycan okurları Türkiye edebiyatını ilgi ile okumakta ve takip etmektedirler. Azerbaycan edebiyatının Türkiye'de tanıtılması yolunda önemli adımlar atılmasına rağmen giderilememiş eksiklikler vardırAnahtar sözcükler:1.Azerbaycan edebiyatı, Edebi ilişkiler,2.Edebi etkileşim,3.Türk-Azeriİlişkileri,4.Perestroykadan sonra

Nigar Nağıyeva
Gazi University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2012
00
Master'sOpen AccessTR

Türk tasavvuf şiirinde sayıların sırrı

Bu araştırma, Türk tasavvuf divan şiirinde sayı sembolizminin işlevlerini, tarihsel süreç ve şairler arası farklılıklarını dikkate alarak sistematik bir biçimde incelemektedir. Çalışma kapsamında, XIII. yüzyıldan XX. yüzyıla kadar yaşamış on altı mutasavvıf şairin divanları ele alınmış ve sayıların kullanımına ilişkin bulgular tablolar aracılığıyla görselleştirilmiştir. Her yüzyıl kendi iç dinamiği ve kültürel bağlamı çerçevesinde değerlendirilmiş, şairlerin sayı sembolizmini kullanım biçimleri ve anlam derinliği tablolar ile sunulmuştur. Ayrıca yüzyıllar arası karşılaştırmalı analizler yapılarak sayıların zaman içindeki değişimi, yoğunluğu ve şiirsel işlevleri ortaya konmuştur. İncelenen Divanlarda özellikle "2", "4", "7", "40" ve "1000" gibi sayılar; iki âlem, dört unsur, mânevî mertebeler, kemal basamakları ve rahmet anlayışının şiirsel yansımaları olarak öne çıkmıştır. Çalışma, sayıların yalnızca sembolik bir unsur olmadığını, aynı zamanda şairlerin tasavvufî öğretisini okura aktarmada ve bireysel irfan sürecini anlamlandırmada merkezi bir araç olduğunu göstermektedir. Böylece araştırma, Türk tasavvufî divan şiirinde sayı sembollerinin hem biçimsel hem içeriksel işlevini, yüzyıllar boyu değişen eğilimleriyle karşılaştırmalı ve özgün bir perspektifte ortaya koymakta; klasik edebiyat geleneğinde sayıların anlam derinliğine ilişkin sistematik bir katkı sunmaktadır.

Nalan Tetik
Burdur Mehmet Akif Ersoy University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2025
424
DoctorateOpen AccessTR

Kuantum biliminin getirdiği yenilikler ışığında ruhsal zekânın edebiyat eğitiminde kullanılması

Bu çalışmanın temel amacı, günümüzde önemli bir kavram olan ruhsal zekâyı bilimsel yönleriyle ele almak ve edebiyat eğitimindeki yerini belirlemektir. Bu nedenle öncelikle zekâ kavramı ve bu alandaki farklı yaklaşımlar incelenmiş; beynin çalışma biçiminden yola çıkılarak üç temel zekâ kavramı (akıl, duygusal ve ruhsal zekâ) açıklanmıştır. Daha sonra kuantum biliminin verilerinden hareketle ruhsal zekânın dil ve edebiyat ile olan bağı kurulmuştur.Araştırma grubu, Ankara il merkezinden bulunan ortaöğretim okullarındaki 540 10. sınıf öğrencisini ve bu öğrencilerin derslerine giren 31 Türk Dili ve Edebiyatı dersi öğretmenini kapsamaktadır. Öğrencilerin ruhsal zekâyı kullanma (bütünü görme) becerilerini ölçmek amacıyla farklı türde metinlerine dayalı sorular sorulmuştur. Aynı zamanda örneklem grubundaki öğrencilere öğretmenlerinin belirtilen davranış ve teknikleri sergileyip sergilemedikleri sorularak öğretmenlerinin bu konudaki davranışlarının tutarlılığı test edilmiştir. Toplanan veriler SPSS 11.5 (Statistic Package For Social Science) programı kullanılarak değerlendirilmiştir.Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin Özel Beceri Anketindeki sorulara verdikleri cevaplar ile aynı konuda öğrenci görüşleri arasında anlamlı düzeyde farklılık görülmüştür. Bu sonuç, öğretmenlerin belirtilen davranış ve teknikleri uyguladıklarını veya bunların uygulanması gerektiğini düşündüklerini; ancak, öğrencilerin öğretmenlerini bu konuda eksik veya yetersiz gördükleri şeklinde yorumlanmaktadır.Araştırma grubu sınırlı olmasına rağmen fikir vermesi açısından aynı metin uygulamasını yaptığımız İtalyan öğrencilerin de ruhsal zekâyı kullanma becerilerinin düşük seviyede olduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler: zekâ, ruhsal zekâ, kuantum fiziği, bütüncül (holistik) mantık, derin yapı, edebiyat eğitimi.

Aliye Uslu Üstten
Gazi University · Institute of Educational Sciences
2008
00
Master'sOpen AccessTR

Türk edebiyatında didaktik eğilim

Öğretme ve öğrenme insanoğlunun dünyaya adımını attığı andan itibaren onun hayatına önce eylemsel, sonra da kavramsal olarak girmiştir. Zaman geçtikçe bu eylemlerin değeri artmış, insanlar onlar hakkında düşünmeye başlamışlardır. İnsanoğlu nasıl öğreniyor ve öğretiyor? Bu işler en iyi nasıl yapılıyor? Nelere dikkat edersek daha iyi öğrenir ve öğretiriz?İşte, insanoğlunun bu sorunsalına ?Türk Edebiyatında Didaktik Eğilim? adlı çalışmada edebiyat penceresinden bakılmaya çalışılmıştır. Edebiyat; bilgi alışverişinde, kültüre ait sosyal ve siyâsal birikimlerin ve bilgilerin aktarımında nasıl bir görev üstlenmiştir ve bu görevi nasıl ifâ etmiştir?Hepimizin de bildiği gibi eğitim ve öğretim okul denilen mekânı sınır kabul etmez. Şartlarına uygun her şeyi kendine vasıta edebilir. Bu noktada edebiyatın eğitim ve öğretime vasıtalığı kabul etmesi, didaktik edebiyatı doğurmuştur. Didaktik edebiyat ise çeşitli öğretim yöntem ve tekniklerini bünyesinde özümseyerek insanların eğitim ve öğretimlerine katkıda bulunmuştur.Bu çalışmada; Türk edebiyatındaki didaktik eserlerin hangi yöntem ve teknikleri benimseyerek, hangi amaçları güderek, nasıl bir strüktür ve sistematikle, kimleri hedef alarak oluşturulmuş olduğu incelenmiş ve didaktik eserlerimizin eğitim ve öğretime olan katkısı izah edilmeye çalışılmıştır.Danışman: Yrd.Doç.Dr. M.Kayahan ÖZGÜLSayfa Sayısı: 389Anahtar Kelimeler: Didaktik, Didaktik Edebiyat, Didaktik Analiz.ÖZETORTA ÖĞRETİM SOSYAL ALANLAR EĞİTİMİ ANA BİLİM DALITÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENLİĞİ BİLİM DALITÜRK EDEBİYATINDA DİDAKTİK EĞİLİMFeyza GÜRBÜZYüksek Lisans TeziÖğretme ve öğrenme insanoğlunun dünyaya adımını attığı andan itibaren onun hayatına önce eylemsel, sonra da kavramsal olarak girmiştir. Zaman geçtikçe bu eylemlerin değeri artmış, insanlar onlar hakkında düşünmeye başlamışlardır. İnsanoğlu nasıl öğreniyor ve öğretiyor? Bu işler en iyi nasıl yapılıyor? Nelere dikkat edersek daha iyi öğrenir ve öğretiriz?İşte, insanoğlunun bu sorunsalına ?Türk Edebiyatında Didaktik Eğilim? adlı çalışmada edebiyat penceresinden bakılmaya çalışılmıştır. Edebiyat; bilgi alışverişinde, kültüre ait sosyal ve siyâsal birikimlerin ve bilgilerin aktarımında nasıl bir görev üstlenmiştir ve bu görevi nasıl ifâ etmiştir?Hepimizin de bildiği gibi eğitim ve öğretim okul denilen mekânı sınır kabul etmez. Şartlarına uygun her şeyi kendine vasıta edebilir. Bu noktada edebiyatın eğitim ve öğretime vasıtalığı kabul etmesi, didaktik edebiyatı doğurmuştur. Didaktik edebiyat ise çeşitli öğretim yöntem ve tekniklerini bünyesinde özümseyerek insanların eğitim ve öğretimlerine katkıda bulunmuştur.Bu çalışmada; Türk edebiyatındaki didaktik eserlerin hangi yöntem ve teknikleri benimseyerek, hangi amaçları güderek, nasıl bir strüktür ve sistematikle, kimleri hedef alarak oluşturulmuş olduğu incelenmiş ve didaktik eserlerimizin eğitim ve öğretime olan katkısı izah edilmeye çalışılmıştır.Danışman: Yrd.Doç.Dr. M.Kayahan ÖZGÜLSayfa Sayısı: 389Anahtar Kelimeler: Didaktik, Didaktik Edebiyat, Didaktik Analiz.ÖZETORTA ÖĞRETİM SOSYAL ALANLAR EĞİTİMİ ANA BİLİM DALITÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENLİĞİ BİLİM DALITÜRK EDEBİYATINDA DİDAKTİK EĞİLİMFeyza GÜRBÜZYüksek Lisans TeziÖğretme ve öğrenme insanoğlunun dünyaya adımını attığı andan itibaren onun hayatına önce eylemsel, sonra da kavramsal olarak girmiştir. Zaman geçtikçe bu eylemlerin değeri artmış, insanlar onlar hakkında düşünmeye başlamışlardır. İnsanoğlu nasıl öğreniyor ve öğretiyor? Bu işler en iyi nasıl yapılıyor? Nelere dikkat edersek daha iyi öğrenir ve öğretiriz?İşte, insanoğlunun bu sorunsalına ?Türk Edebiyatında Didaktik Eğilim? adlı çalışmada edebiyat penceresinden bakılmaya çalışılmıştır. Edebiyat; bilgi alışverişinde, kültüre ait sosyal ve siyâsal birikimlerin ve bilgilerin aktarımında nasıl bir görev üstlenmiştir ve bu görevi nasıl ifâ etmiştir?Hepimizin de bildiği gibi eğitim ve öğretim okul denilen mekânı sınır kabul etmez. Şartlarına uygun her şeyi kendine vasıta edebilir. Bu noktada edebiyatın eğitim ve öğretime vasıtalığı kabul etmesi, didaktik edebiyatı doğurmuştur. Didaktik edebiyat ise çeşitli öğretim yöntem ve tekniklerini bünyesinde özümseyerek insanların eğitim ve öğretimlerine katkıda bulunmuştur.Bu çalışmada; Türk edebiyatındaki didaktik eserlerin hangi yöntem ve teknikleri benimseyerek, hangi amaçları güderek, nasıl bir strüktür ve sistematikle, kimleri hedef alarak oluşturulmuş olduğu incelenmiş ve didaktik eserlerimizin eğitim ve öğretime olan katkısı izah edilmeye çalışılmıştır.Danışman: Yrd.Doç.Dr. M.Kayahan ÖZGÜLSayfa Sayısı: 389Anahtar Kelimeler: Didaktik, Didaktik Edebiyat, Didaktik Analiz.ÖZETORTA ÖĞRETİM SOSYAL ALANLAR EĞİTİMİ ANA BİLİM DALITÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENLİĞİ BİLİM DALITÜRK EDEBİYATINDA DİDAKTİK EĞİLİMFeyza GÜRBÜZYüksek Lisans TeziÖğretme ve öğrenme insanoğlunun dünyaya adımını attığı andan itibaren onun hayatına önce eylemsel, sonra da kavramsal olarak girmiştir. Zaman geçtikçe bu eylemlerin değeri artmış, insanlar onlar hakkında düşünmeye başlamışlardır. İnsanoğlu nasıl öğreniyor ve öğretiyor? Bu işler en iyi nasıl yapılıyor? Nelere dikkat edersek daha iyi öğrenir ve öğretiriz?İşte, insanoğlunun bu sorunsalına ?Türk Edebiyatında Didaktik Eğilim? adlı çalışmada edebiyat penceresinden bakılmaya çalışılmıştır. Edebiyat; bilgi alışverişinde, kültüre ait sosyal ve siyâsal birikimlerin ve bilgilerin aktarımında nasıl bir görev üstlenmiştir ve bu görevi nasıl ifâ etmiştir?Hepimizin de bildiği gibi eğitim ve öğretim okul denilen mekânı sınır kabul etmez. Şartlarına uygun her şeyi kendine vasıta edebilir. Bu noktada edebiyatın eğitim ve öğretime vasıtalığı kabul etmesi, didaktik edebiyatı doğurmuştur. Didaktik edebiyat ise çeşitli öğretim yöntem ve tekniklerini bünyesinde özümseyerek insanların eğitim ve öğretimlerine katkıda bulunmuştur.Bu çalışmada; Türk edebiyatındaki didaktik eserlerin hangi yöntem ve teknikleri benimseyerek, hangi amaçları güderek, nasıl bir strüktür ve sistematikle, kimleri hedef alarak oluşturulmuş olduğu incelenmiş ve didaktik eserlerimizin eğitim ve öğretime olan katkısı izah edilmeye çalışılmıştır.Danışman: Yrd.Doç.Dr. M.Kayahan ÖZGÜLSayfa Sayısı: 389Anahtar Kelimeler: Didaktik, Didaktik Edebiyat, Didaktik Analiz.

Feyza Gurbuz
Gazi University · Institute of Educational Sciences
2008
00
Master'sOpen AccessTR

Genel liselerin ikinci sınıflarında okutulan edebiyat ders kitaplarının semantik boyutu üzerine bir inceleme

Arastırmada lise 2. sınıf edebiyat kitaplarında yer alan metinler semantik açısından degerlendirilmistir. Amaç Türk dilinin ögretiminde metinler yoluyla Türkçenin anlam boyutuna dikkat çekmektir. Ders kitaplarından rasgele seçilmis metinlerdeki belirgin anlam özellikleri, kelimeler arası anlam iliskileri, anlama dayalı edebî sanatlar gösterilmistir. Geleneksel anlambilim çalısmaları genellikle kelime düzleminde gelismistir. Bu çalısmada metinler öncelikle kelime anlamı açısından incelenmistir. Farklı dönemlere ve sanatçılara ait metinlerdeki anlam özellikleri, dil ögretiminde önem kazanmaktadır. Arastırma sonucunda 1) Lise 2. sınıf edebiyat ders kitaplarından seçilmis metinlerin anlam özellikleri ortaya konmaya çalısılmıstır. 2) Dil ögretiminde, dil adını verdigimiz büyük yapının iç özelliklerinin, anlam boyutunun önemi gösterilmeye çalısılmıstır. 3) Ülkemizde Batı'ya göre daha az çalısma alanı bulan anlam konusunun Türk dili ve edebiyatı ögretiminde daha genis yer tutması gerekliligine dikkat çekilmistir. 4) Metnin kavranması ve dil ögretimi açısından ders kitabından sonra en önemli araç olarak gördügümüz sözlüklere dikkat çekilmistir. Ögretmen ve ögrenci açısından sözlük kullanma alıskanlıgının önemi belirtilmistir.

Kemal Uslu
Gazi University · Institute of Educational Sciences
2007
00
Master'sOpen AccessTR

İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi TY. 3510 numaralı şiir mecmuası (1a-49b) (İnceleme-metin ve MESTAP'a göre tasnifi)

Tez çalışmasında, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi TY. 3510 numara ile kayıtlı mecmuanın transkripsiyonlu metni oluşturulmuş ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi (MESTAP)'a göre tasnifi yapılmıştır. Diğer mecmulardan farklı olarak bir mersiye dışındaki tüm şiirler Koca Ragıb Paşa'ya aittir. Altmış sekiz varaktan oluşan mecmuanın 1a ve 49b varakları tezin konusunu oluşturmuş, 50a-68a varakları atasözü ve deyimlerden oluştuğu için teze dahil edilmemiştir. Mecmuada Koca Ragıb Paşa'ya ait bir telhisat ve Es-Seyid Âta'ya ait daha önce yayımlanmamış bir mektuba da yer verilmiştir. Mecmuada yer alan ve daha önce yayımlanmamış mektup, muhteva açısından değerlendirilmiş ve yine daha önce herhangi bir yerde yayımlanmamış iki şiirin şerhine de yer verilmiştir. Mecmuada 204 şiir yer almaktadır. Bu şiirlerin on dört tanesi Farsça yazılmış, Farsça yazılan bu şiirler latinize edilerek teze dahil edilmiştir. Ekseriyetle gazel nazım şekli kullanılmıştır. Bunun yanında kaside, mersiye, muhammes, tahmis, kıt'a ve matla nazım şekilleri de kullanılmıştır. Bu çalışma, giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Girişte, mecmuanın tanımı, sınıflandırılması ve tarihsel süreçteki oluşumu ve gelişimine değinilmiştir. Birinci bölümde, tez konusu olan mecmuanın şekli, muhtevası, daha önce yayımlanmamış mektup ve iki şiirin değerlendirmesi; ikinci bölümde mecmuada şiirleri bulunan şairlerin kısa biyografik bilgilerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde transkripsiyonlu metin; dördüncü bölümde ise Mecmuların Sistematik Tasnif Projesi (MESTAP) tablosu ve sonuç yer almaktadır." ANAHTAR KELİMELER: mecmua, Koca Ragıp Paşa, gazel, MESTAP

Mecmua
Feyzullah Doğan
Bitlis Eren University · Institute of Graduate Studies
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye Türkçesinde çekim edatları ve çekim edatı olarak kullanılan isimler

Dil bilgisi-isimTürkiye TürkçesiTürkçe+1
Deniz Sarraç
Gazi University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
1995
00
Master'sOpen AccessTR

Mustafa İbni Muhammed Ankaravi Yasin suresi tefsiri

Mustafa İbni Muhammed AnkaraviSureTefsir+1
Nadide Gürbüz
Gazi University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
1986
00
Master'sOpen AccessTR

Eyyühe'l-Veled tercümesi

İmam Gazali tarafından kaleme alındıktan sonra tüm İslam coğrafyasında haklı bir şöhret kazanan, pek çok nüshası bulunan, başka dillere tercüme edilen Eyyühe'l-Veled adlı eser, Türkler arasında da çok sevilmiş, bu yüzden de Arapça bilmeyenler rahatça okuyup anlasın diye Türkçeye tercüme edilmiştir. Biz bu çalışmamızda, İmam Gazali'nin hayatını, eserlerini ve eserler üzerinde yapılmış çalışmaları ortaya koyduk. Eserin transkripsiyonlu (çeviri-yazı) metnini yazıp sözlük-dizin kısmını da oluşturduktan sonra, edindiğimiz bu bilgiler ışığında da eserin imla özelliklerini tespit ettik ve eserin ruhuna uygun olan emir-istek kipli cümleleri metindeki sırasına göre yazdık.

Eski Anadolu TürkçesiEyyühe'l-VeledGazzali+3
Sevim Seda Yıldıray
İstanbul Beykent University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
21
Master'sOpen AccessTR

Atatürk Kitaplığı Muallim Cevdet Yazmaları O.0103 numarada kayıtlı şiir mecmuası (inceleme-metin)

Mecmualar eski Türk edebiyatının temel taşlarından biridir. Bu denli öneme sahip olan mecmualardan biri olan Atatürk Kitaplığı Muallim Cevdet Yazmaları O.0103 numarada kayıtlı olan şiir mecmuası, çalışmamızda incelenmiştir. Mecmuada yer alan 33 şairin çoğunluğu 16. yüzyılda yaşamıştır. Toplam 320 şiirin yer aldığı mecmuada en çok şiiri bulunan şairler; Ümîdî, Sāʽî, ʽAzîzî ve Misālî'dir. Mecmuanın orta kısmı genel olarak gazel ağırlıklı olmakla birlikte kaside, tarih ve müfret gibi diğer nazım biçimleri de kullanılmıştır. Mecmuanın derkenar (haşiye) kısmında ise çoğunlukla kasideler bulunmaktadır. Mecmuada orta kısım ve derkenar müstakil olarak kendi içinde bir bütün oluşturmaktadır. Bu nedenle mecmuanın metin kısmı hazırlanırken öncelikle orta kısım tamamen okunduktan sonra derkenarda yer alan şiirlere yer verilmiştir. Bu çalışmada yer alan ve divanı bulunan şairlerin hem divanında hem de mecmuada bulunan ortak şiirler karşılaştırılmış tespit edilen farklılıklar dipnotta belirtilmiştir. Ayrıca yine mecmuada olup divanı olmayan şairler veya şairlerin divanında bulunmayan şiirler makale, tez gibi akademik içerikli diğer çalışmalarda taranarak bulunan farklılıklar yine dipnotta belirtilmiştir. Şairlere, şiirlere, vezinlere ve nazım biçimlerine yer verilen tablolar, grafikler hazırlanmıştır.

DergilerEdebiyat dergisiEski Türk edebiyatı+3
Mücahit Doğan
Bilecik Şeyh Edebali Üniversity · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Âşık Mah Turna'nın hayatı, edebi kişiliği ve şiirleri

?Âşık Mah Turna'nın Hayatı, Edebi Kişiliği ve Şiirleri? adlı bu çalışma bir giriş ve 3 bölümden oluşturuldu.Çalışmanın giriş bölümünde, Âşık Mah Turna'nın âşıklık geleneğindeki yerinin tespitini kolaylaştırmak amacıyla önce ?Türk halk şiiri ve âşıklık geleneği? ardından da ?Alevi-Bektaşi şiiri ve âşıklık geleneğindeki yeri? hakkında önemli bilgiler verildi.1. bölümde; Mah Turna'nın hayatı, âşıklığa başlaması, gezip gördüğü yerler ve karşılaştığı âşıklar hakkında tespitlerde bulunuldu. Yine bu bölümde edebi kişiliği başlığı adı altında şiirlerin iç ve dış yapısı değerlendirilerek özellikle onunla benzerlik gösteren saz şairleri ve âşıkların şiirleriyle karşılaştırma yoluna gidilip yorumlara yer verildi.2. bölümde; şiirlerde geçen halk edebiyatı motifleri ve dini-tasavvufi unsurlar tespit edilerek incelendi. Halk edebiyatı motifleri başlığı altında şiirlerde geçen halk hikâyesi kahramanları, bade içme ve rüya motifi, formel sayılar, kalıp sözler ve hayvanlar ayrıntılı bir biçimde Mah Turna'nın dörtlüklerinde geçen kullanımlarıyla örneklenerek anlatıldı. Alevi-Bektaşi geleneğinden yetişen ve bu geleneğin izlerini şiirlerinde büyük ölçüde taşıyan Mah Turna'nın şiirlerindeki dini-tasavvufi unsurlar tespit edilirken Alevi-Bektaşi inancında yer alan özel adlar ve kavramlar ele alındı.3. bölümde; Âşık Mah Turna'nın bugüne kadar yazmış olduğu 317 şiirine yer verildi. Bu şiirler, hece ölçüsüne göre sıralanırken 1 ve 2. bölümde yapılan incelemelerde gösterilen örnek dizelerin kolay bulunabilmesi için numaralandırma yapılarak çalışmada istatistiksel bir yöntem kullanıldı. Çalışmanın sonunda ise Türk edebiyatına bilimsel katkılarını ifade eden bir sonuç bölümü ile kaynakça ve dizine yer verildi.Anahtar Sözcükler: Âşık Mah Turna, Motif, Alevi-Bektaşi Geleneği, Âşıklık Geleneği.

Aşık Mah TurnaAşık edebiyatıDervişler+7
Bülent Akın
Dicle University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2009
00
Master'sOpen AccessTR

Ortaöğretim Türk edebiyatı ders kitaplarında yer alan halk edebiyatı metinlerinin Türk edebiyatı öğretim programındaki kazanımlar açısından değerlendirilmesi

Araştırmanın amacı, ortaöğretim Türk edebiyatı ders kitaplarında yer alan halk edebiyatı metinlerinin, metinlere ait hazırlık ve metin altı sorularının, etkinlik çalışmalarının programda belirtilen kazanımlarla uygunluğunun ne düzeyde olduğunu saptamaktır.Çalışmanın giriş bölümünde, problemin durumu, araştırmanın amacı, araştırmanın önemi ve araştırmanın sınırlılıkları yer almıştır.Çalışmanın birinci bölümünü kavramsal çerçeve oluşturmaktadır. Bu bölümde, halk edebiyatının öğretim programındaki yeri programın hareket noktası, seçilecek metinlerin tür ve nitelikleri bakımından değerlendirilmiştir.Çalışmanın ikinci bölümünde, araştırmada kullanılan yöntem hakkında bilgi verilmiştir. Araştırmanın modeli, evren ve örneklem, veri toplama tekniği ve verilerin analizine yer verilerek çalışmanın yöntemi açıklanmıştır.Üçüncü bölümde, örneklem olarak seçilen ders kitaplarında tespit edilen halk edebiyatı metinlerinin, metinlere ait hazırlık ve metin altı soruları ile etkinlik çalışmalarının programdaki kazanımlarla uygunluğunun ne düzeyde olduğu saptanmaya çalışılmıştır.Son olarak bulgu ve yorumlardan hareketle çalışmanın sonucu ve önerilere yer verilmiş, zengin bir kaynakça sunulmuştur.

Ders kitaplarıEdebiyat dersiEdebiyat eğitimi+6
Zeynep Cin
Dicle University · Institute of Educational Sciences
2012
00
Master'sOpen AccessTR

Makedonya'dan Türkiye'ye göç eden Türklerin geçmişten günümüze taşınmış olan kültürel unsurları

Osmanlı Devletinin yüzyıllarca hâkimiyeti altında bulundurduğu, uyguladığı iskân politikası ile Türk nüfusunun giderek artış gösterdiği Balkanlar ve bazı Balkan devletleri Osmanlı Devletinin ikinci Viyana kuşatmasıyla beraber başlayan yıkılma sürecinde büyük göçlere ve gelişmelere sahne olmuştur. Balkanlardan göç etmek zorunda kalan bir ailenin çocuğu olarak Osmanlı'nın yitik kültürünü ve gizli arka bahçesini gözler önüne seren bu kültür üzerine yazdığım tezimde yer alan derlemeler, resimler ve bu kültürü taşıyan kelimelerden oluşan sözlüğümle ortaya konulmaya çalışmıştır. Tezimin birinci bölümünde göç olgusunun getirmiş olduğu çokkültürlülük, etnik köken, aidiyet ve çifte vatandaşlık gibi unsurlara değinilmektedir. İkinci bölümde Balkan yarım adası tarihi, coğrafyası, göçlerin tarihi oluş şekilleri ve sebepleri hakkında bilgiler yer almaktadır. Üçüncü bölümde Makodanyalı göçmenlerin yaşamları, kültürü ve gelenek görenekleri hakkında detaylı araştırmalar sonucunda elde edilen resimler bulunmaktadır. Son bölüm ise konu ile ilgili değerlendirmelerin yapıldığı ve çeşitli derlemelere ve gözlemlere yer verilmektedir.

Dış TürklerGeleneklerGöçler+6
Miraç Osmanoğulları
Ankara Hacı Bayram Veli University · Institute of Graduate Studies
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Nevres-i Kadim Divanı ve indeks

Divan edebiyatıDivan edebiyatıNevres-i Kadim
Şerife Yağcı
Dokuz Eylül University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
1993
00
Master'sOpen AccessTR

Cahit Zarifoğlu'nun şiirlerinde insan ve toplum

Cahit Zarifoğlu, şiirlerini zarifçe yazar. Onun şiirleri kendi iç dünyasını yansıtır. İnsana ve topluma bakış açısı da şairin düşünce felsefesi gibidir. İslamcı yapısı şiirinde örtülü bir şekilde tezahür eder. İnsanı iyi ya da kötü diye gruplandırırken bu yapıyı temel alır. Şairin çocuklara karşı ayrı bir duyarlılığı vardır. Çünkü o, çocukları toplumun geleceği olarak görür. Tüm çocuklar saf ve masumdur. Toplumun en küçük parçası olan çocukların yaradılışta Müslüman olduklarına inanır. Onları ebeveynleri bir kalıba sokar. Dünyanın herhangi bir ülkesinde zulüm gören çocukların feryadını şiirlerinden duyurur. Özellikle Müslüman çocukların gördüğü acıya tüm dünyanın seyirci kalıp susmasını kınar. Çocuklar; doğayla iç içe, analı-babalı, dedeli-nineli, oyun oynayarak, hayal kurarak yetiştiklerinde mutlu olurlar. Şair çocukların mutluluğunu oldukça önemser. Şiirlerinde çocukları gruplandırırken bunu kriter alır. Zarifoğlu'nun hayatında annesi çok önemli bir yere sahiptir. Şiirlerinde de anne olarak kadın ayrı bir değer görür. Olumlayarak anlattığı kadınlar, annedir ya da eştir. Sevgiliyken erkeğe acı veren kadın ancak erkeğinin yanındayken toplum içinde bir yer edinir. Onun şiirlerinde kadın tek başına bir öneme sahip değildir. Kadının misyonu; destekçisi olarak kocasının bir adım gerisinde bulunmak ve çocuklarına annelik yapmaktır. Modern hayattaki çalışan kadın imajını benimsemeyen şair, çalışan kadınların aile içindeki görevlerini yerine getiremeyeceğini savunur. Ataerkil aile düzenini benimseyen şairin şiirlerinde erkek, evin reisidir. Güçlü, kuvvetli, değerleri için savaşan, yüreği iman dolu, ailesini gözetip koruyandır. Hem fiziken hem ruhen sarsılmaz olarak anlattığı erkek tiplerinin olumsuz yönleri de vardır. Dünyayı karşısına alan erkek, onun şiirinde kadının aşkı karşısında eziktir. Şairin ince ruhu erkek tiplerine de yansır. Kadına şiddet uygulayan cani erkek tipini küçümseyerek anlatır. Bir erkeğin kadının naif ruhundan anlaması gerektiğini düşünür. Temelde çocuk, kadın ve erkekten oluşan toplum onun şiirinde genelde olumsuz bir çizgide yer alır. Çünkü toplum şaire göre İslami değerlerinden uzaklaştıkça yozlaşır. Modern hayatın toplumu dejenere ettiğini düşünür. Olumlayarak anlattığı toplum yapısı İslami kurallara göre, gelenekçi bir yaşam tarzıyla hayatını sürdürür. Bu çalışmamızın amacı insan ve toplumun Zarifoğlu'nun şiirlerine nasıl yansıdığını ortaya çıkarmaktır. Tümevarım yöntemini kullanarak çocuktan ebeveyne oradan da topluma doğru bir yol izledik. Genelde kapalı bir anlatıma sahip olan şair, hiçbir akıma dâhil olmadığından kendi kitaplarını okuyarak şiirlerini yorumladık. Çalışmamızı üç ana bölümde tamamladık. İlk bölümde Zarifoğlu'nun hayatı ve sanatına yer verdik. İkinci bölümde şiirlerine insanın nasıl yansıdığını irdeledik. Son bölümde de toplumun şiirlerinde nasıl yer aldığına değindik. Anahtar Kelimeler: Cahit Zarifoğlu, insan, Ģiir, toplum.

EdebiyatTipolojiToplum+6
Sibel Akça
Kırşehir Ahi Evran University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2017
10
Master'sOpen AccessTR

Şereflikoçhisar masallarının propp metoduna göre incelenmesi

Çağımızda teknolojinin hızlı bir şekilde ilerlemesi bizi biz yapan milli kültür unsurlarının saklanıp korunmasını güçleştirmektedir. Halk edebiyatı mahsulleri bu teknolojik gelişmeler sebebiyle kaybolmaya yüz tutmaktadır. Ankara‟nın uzak bir ilçesi olan Şereflikoçhisar, günümüzde halk kültürünün yaşatılmaya çalışıldığı bir bölgedir. Halk Edebiyatı sözlü mahsullerinden olan masal anlatma geleneği bölgede eskiden yoğun bir şekilde varlığını gösterirken günümüzde unutulmaya yüz tutmuştur. Dünya üzerinde masallar hakkında birçok çalışma yapılmıştır. Rus araştırmacı Vladimir Propp Masalın Biçimbilimi adlı çalışmasıyla olağanüstü masalların yapısını belirlemeye çalışmıştır. Peri masallarında bulduğu 31 fonksiyonu 100 kadar masala tatbik eden Propp, yeryüzündeki tüm masalların ortak bir yapıya sahip olacağını savunmuştur. Çalışmamızda bölgeden derleme yöntemi ile tespit ettiğimiz masalları Rus araştırmacı Viladimir Propp‟un Masalın Biçimbilimi adlı çalışmasıyla ortaya koyduğu Yapısalcı Kuram veya kendi adı ile anılan Propp Metoduna göre inceledik. Çalışmamızda Propp‟un 1985 yılında dilimize çevrilen Masalın Biçimbilimi adlı kitabını ve Propp Metodu‟nun Türk masallarına ilk uygulandığı çalışma olması sebebi ile Prof. Dr. Umay GÜNAY‟ın "Elazığ Masalları ve Propp Metodu" adlı doktora tezini esas aldık. Çalışmamızda Şereflikoçhisar‟daki masal anlatma geleneği ve oradan derlenenen masalların Vladimir Propp Metodu‟na göre incelenmesine yer verilmiştir.

Ankara- ŞereflikoçhisarAnlatım yöntemiEdebiyat+5
Lale Tunçbilek
Kırşehir Ahi Evran University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Cumhuriyet sonrası kadın şairlerde deniz algısı

Bu çalışmada, Türk edebiyatının Cumhuriyet sonrasındaki evresinde yazın hayatını sürdüren, edebî kimliklerini kabul ettirme mücadelesi veren beş kadın şairin, Didem Madak, Lale Müldür, Gülten Akın, Nilgün Marmara, Birhan Keskin'in yaşamı, sanat anlayışı ve seçili şiirleri ele alınmış, kavram ve imge olarak "deniz" ile ilgili kullanımları değerlendirilmiştir. Birinci Bölüm olan Giriş kısmında, şairlerin şiir anlayışlarını besleyen kadın kimliği hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci Bölüm'de, denizin kavram alanına, mitolojideki yerine ve insan için önemine değinilmiştir. Üçüncü Bölüm'de kadın şairlerin hayatına ve şiir evrenine dair bilgiler aktarılmıştır. Dördüncü Bölüm'de ise kadın şairlerin "deniz" imgesi içeren şiirlerinin tahlili, deniz algısı üzerinden yapılmıştır. Tezin Sonuç kısmında deniz algısının şairlerdeki ortaklıklarına ve farklılıklarına değinilmiş, genel değerlendirmelerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Türk kadın şairler, şiir, deniz, imge.

Mehmet Ali Alpaslan
Ağrı İbrahim Çeçen University · Institute of Graduate Studies
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Türk mutfak kültüründe çorba

Türkler Orta Asya'dan Anadolu topraklarına gelirken kendi yemek alışkanlıklarını da beraberinde getirmişlerdir. Anadolu'ya gelirken göç yolları üzerinde karşılaştıkları değişik kültürlerin yeme-içme unsurlarını da kendi bünyelerine uyarlamışlardır. Bununla birlikte Anadolu'nun tarihi süreç içinde edinmiş olduğu zengin mutfak kültürü Türklerin yeme-içme alışkanlıklarına etki etmiştir. Gerek coğrafi konum, gerek iklim, gerekse bitki çeşitliliği Türklerin yeme-içme alışkanlıkları üzerinde ister istemez Orta Asya bozkır yaşantılarındaki yeme-içme alışkanlıklarına farklılaşarak değişime neden olmuştur.Osmanlı ve Anadolu beyliklerinin yerleşik düzen kurdukları topraklarda tarih öncesinde yaşayan insan toplukları dünya mutfak kültürünün ortaya çıkmasındaki ilk ürünlerini ortaya koymuşlardır. Günümüz anlayışına göre ilkel sayılsa da Osmanlı döneminden binlerce yıl öncesi Anadolu'da insanlığın ?yeme-içme? ile ilgili ilk deneyim ve tecrübeleri edinilmeye başlamıştı. Bu deneyim ve tecrübeler Osmanlı mutfak kültürünün zenginleşmesine katkı sağlamıştır.Türk mutfağında olduğu kadar dünya mutfaklarında da çorbaların önemli yeri olduğunu görüyoruz. Özellikle Türk mutfak kültürü açısından bakacak olursak ?çorba? diğer mutfak kültürlerinden farklı olarak Osmanlılarda egemenlik imgesi olması yönüyle ayrı bir önem arz etmektedir. Orta Asya Türk yeme-içme alışkanlıkları arasında bulunan Toyga aşının, yani yoğurtlu yarma çorbasının günümüzde de tüketiliyor olması Türk mutfak kültürünün kökü Orta Asya'ya dayanan güçlü bir geleneğe bağlı olduğunun kanıtıdır.Çorba, Türk mutfak kültürünün en önemli besin maddesi olmasının ötesinde Türk siyasi tarihinde yüklendiği işlev bakımından önemini ortaya koymaktadır. Öyle ki; Orta Asya Türklerinde eski bir adet olan ?potlaç?, ?yağma? geleneğinin işlevi Osmanlılarda yeniçeri ocaklarında ?çorba içme? adetlerinde kendini göstermektedir. Bu bakımdan çorba Türk tarihinde bir egemenlik, bir meşrutiyet, bir statü imgesi olmuştur. ?Çorba? da ortaya çıkan köklü bir mutfak kültürünün var olması Fransız entelektüeli olan Revel'in Fransız mutfağı haricindeki mutfakların Fransız mutfağının marjinal sapması olduğu savını derinden sarsmaktadır.Günümüzde de bilhassa Anadolu'nun birçok yöresinde çorba, sosyal hayatın bir parçası olmaya devam etmektedir. Hemen hemen tüm Anadolu köylerinde kışa hazırlık olarak tarhana yapılır. Tarhana yapımı köylerde kadınlar arasında hem bir dayanışma hem de bir sosyal iletişim aracı olarak kendini göstermektedir. Bu bağlamda ?çorba? nın sosyal hayatta oynadığı rol mideye hitap etmesinden öte insan ilişkilerinde kaynaştırıcı bir işlev görmektedir. Hızlı kentleşme ve küreselleşmeyle birlikte insanların yaşam biçimlerin değişmesi alışkanlıklarının da değişmesini beraberinde getirmektedir. Bu değişim kuşkusuz halk içinde geleneksel çorbaların yapım süreçlerinin unutulması bakımından olumsuzluk oluşturmaktadır.

FolklorMutfakTürk kültürü+2
Hülya Gümüş
Sakarya University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2011
00
Master'sOpen AccessTR

İlhan Berk'in şiirlerinde epistemolojik ve ontolojojik mistifikasyon

Modern Türk edebiyatın önemli edebî topluluklarından biri İkinci Yeni hareketidir. 1950'lerin ortasından 1960'ın sonlarına kadar etkili olan İkini Yeni döneminde şiir dili, imge ve sözdiziminde köklü ve önemli değişiklikler meydana gelmiştir. İkinci Yeni hareketinin öncü isimlerinden biri olan İlhan Berk, şiirde farklı teknikler denemiş, şiir dilinde zaman zaman değişiklikler yapmış ve uzun yıllar boyunca birbirinden farklı eserler yazmış çok yönlü ve çok değişken bir şairdir. Hemen her konuda şiirler yazan İlhan Berk, şairlik yaşamı boyunca farklı kaynaklardan yararlanmış ve beslendiği bu yeni kaynaklara dayanarak dil, tema, anlam, izlek olarak birbirinden tamamen farklı şiirler yazmıştır. Bu çalışmada İlhan Berk'in şairlik hayatı ve şiirleri üç döneme ayrılmış ve çalışma bu üç dönem esas alınarak gerçekleştirilmiştir. İlhan Berk şiirlerinin en önemli kaynaklarından olan ve hayatının belli dönemlerinde değil, şairlik hayatının tamamına yayılmış ve hemen her şiirine az veya çok sirayet etmiş olan aşk, cinsellik ve erotizm belli bir dönem ile sınırlandırılmamıştır. Bu çalışmada, İlhan Berk şiirlerindeki epistemolojik ve ontolojik mistifikasyonlar ele alınmış, İlhan Berk'in beslendiği, dayandığı epistemolojik ve ontolojik kaynaklar belirlenmiş ve İlhan Berk şiirlerinin anlam dünyası açıklanmıştır. İlhan Berk'in hangi bilgi kaynağından -epistemoloji - beslenerek ve nasıl bir varlık bilgisinden-ontoloji- yola çıkarak şiirler yazdığı hayatından, okuduklarından ve şiirlerinden yola çıkılarak açıklanmış ve Berk şiirlerinin gizemi, sırları -mistifikasyon- ortaya çıkarılmıştır. Anahtar Kelimeler: İlhan Berk, hayatı, şiirleri, epistemoloji, ontoloji, mistifikasyon, şiir kaynağı, şiirlerinin gizemi

Berk, İlhanEpistemolojiOntoloji+4
Abdullah Tosun
Recep Tayyip Erdoğan University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Kadro dergisi üzerinde bir inceleme

Türkiye'de Tanzimat'la başlayan çağdaşlaşma hareketlerinin önemli aşamalarından birini de Cumhuriyetin ilanı oluşturur. Osmanlı'nın küllerinden doğan yeni Türkiye Cumhuriyeti, emperyalizme karşı savaşını kazandıktan sonra milli devlet kimliğiyle büyük sorunlarla yüzleşti. Gazi Mustafa Kemal ve arkadaşları, yeni devletin Batılı bir anlayışla kurulmasını istemekteydi. Hayatın hemen her alanıyla ilgili sorunları demokrasinin kurumlarıyla çözmeye çalışan yeni devlet, kendi içinde tartışmalar da yaşadı. Kurumlar, devleti çağdaş uygarlıklar seviyesine çıkarmak için yoğun bir şekilde çalışırken diğer taraftan ülke geleceği için tartışmalar devam etmekteydi. Bu tartışmaların odağındaki gruplardan biri de kadroculardır. Birkaç aydının Kadro adındaki dergiyi kurarak özellikle iktisat konusundaki tartışmalara katılmaları ülke politikalarına yön vermiştir. Bu çalışmanın Giriş bölümünde Kadroculara kadar Türkiye'deki ekonomi politikası üzerinde kısaca durulacak, Kadrocuların kuruluşu ve fikirleri söz konusu edilecek ve grubun dağılışı anlatılacaktır. Çalışmanın Birinci Bölümü'nde Kadro dergisi belli bir disiplin içinde değerlendirilecektir. Buna göre derginin Şekil Özellikleri, Kimlik Bilgileri, Yayın Politikası, belli başlı Yazar Kadrosu ve Edebi Faaliyetleri üzerinde durulacaktır. Tezin İkinci Bölümü'nde ise Açıklamalı Dizin yer almaktadır. Burada dergideki tüm yazılar ayırt edilmeksizin Sayılarına, Yazar Adına ve Konularına ve Türlerine göre açıklamalı dizinle verilecektir. Bu bölümde ayrıca tüm yazı ve görsellerin tablo dizini yer almaktadır.

DergilerKadro dergisiKadrocular
Zübeyde Kaya
Giresun University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
00