
641
Archived Theses
2
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Türkiye'de neoliberal popülist siyaset ve yükselen inşaat: 2000'li yıllarda TOKİ
Bu çalışma 2000'li yıllarda Türkiye'nin iktisadi siyasi yapılanmasında belirleyici konuma gelen inşaat ve konut sektörünün temsilcisi konumundaki Toplu Konut İdaresi'ni (TOKİ), Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarının neoliberal popülist siyaseti ile ilişkisi çerçevesinde incelemektedir. Tezin temel iddiası, inşaat ve konut sektöründe kilit bir kamu kuruluşu olan TOKİ'nin AKP iktidarında uygulamaya konulan neoliberal otoriter popülist politikaların açığa çıktığı bir siyasi aygıt olduğudur. Kavramsal muğlaklığına karşın, popülizm zaman ve mekân boyutlarını aşan bir esnekliğe sahiptir. Aynı zamanda farklı iktisadi siyasi yapılanmalarla da uyum içerisindedir. Bu noktada popülizmin araçsal doğası öne çıkmaktadır. Günümüzde popülizmin neoliberalizmle olan ittifakının sonucu olarak neoliberal popülizme dönüşümü popülizmin araçsallığının yansımasıdır. Bu yönüyle, çalışmada popülizm siyasal strateji olarak ele alınmaktadır. Bu ise, popülist liderin iktidar olma ve iktidarda kalma doğrultusunda başvurduğu siyasal yöntemleri ve araçları göz önüne almayı gerektirir. 2008 Finans kriziyle birlikte, neoliberalizmin dönüşümünün sonucu olarak otoriterleşen devlet aygıtının pek çok alanda yansımaları olmuştur. Bu bağlamda kent siyaseti de neoliberal otoriterleşme ekseninde belirgin bir dönüşüm geçirmiştir. Bu dönemde neoliberal otoriter devlet inşasına bağlı olarak artan merkezileşme ve piyasa odaklı yeniden kurumsallaşma, konut sektörü açısından da belirleyici olmuştur. Neoliberal etkin devlet inşasının sonucu olarak, TOKİ konut sektöründe piyasa kurucu ve düzenleyici konuma gelmiştir. Konutta yaşanan yoğun metalaşmanın etkisi ve inşaat finans birlikteliği ile bu yıllarda konut sektörü sermaye için çok daha cazip hale gelmiş ve bu durumun yansıması olarak, TOKİ üzerinden ihaleler ve ortaklıklar yoluyla AKP iktidarına yakınlığıyla bilinen birtakım İslami muhafazakâr sermaye çevrelerine yüksek rant aktarımları gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte ortaya çıkan rant mekanizması sadece konut üzerinden değil, aynı zamanda iktidar tarafından her fırsatta milli gurur meselesi haline getirilen mega projeler, namıdiğer çılgın projeler, üzerinden de işlemiştir. Bu dönemde başta megakentler olmak üzere, kentler en ücra köşelerine kadar şantiye alanı ve rant alanı haline getirilmekle kalmamış, aynı zamanda mevzuatta yapılan değişikliklerle hayata geçirilen kentsel dönüşüm uygulamaları üzerinden de gecekondu bölgeleri yeniden piyasaya kazandırılmıştır. Bu durum konutta metalaşmanın yanı sıra, beraberinde mülksüzleştirmeye dayalı sermaye birikimini de getirmiştir. Öte yandan, toplumun yoksul kesimlerinin TOKİ tarafından yapılan kentsel dönüşüm projeleri aracılığıyla konut sahibi olma amacıyla uzun yıllara dayalı olarak borçlanarak finansal sisteme dahil edilmeleri ve ağır çalışma koşullarına maruz kalarak sisteme kazandırılmaları sağlanmaktadır. Bu ise, toplumsal çelişkilerin üstünü örten, sınıfsal eşitsizlikleri göz ardı eden, toplumu uyum içinde gösterme çabası içinde olan bir siyasi anlayışı yansıtmaktadır. Bütün bunlara ek olarak, TOKİ'de açığa çıkan neoliberal otoriter siyaset anlayışının bir başka yansıması da, kitlelerin İslami muhafazakâr değerler üzerinden mobilizasyonudur. Bu ise, TOKİ tarafından inşa edilen toplu konutlarda ortaya konulan mekân kurgusu, kurumsal mimari anlayışı ve semboller üzerinden İslami muhafazakâr esaslara dayalı bir hayat tarzının sunumunu ve bu hayat tarzı üzerinden Osmanlıya referansla Kemalizmle hesaplaşmayı içermektedir.
Su ve kanalizasyon idarelerinde ücret tarifeleri
Yaşamın başlangıcından günümüze dek gerek beşeri hayatın idamesinde gerekse ekosistemin dengesinin sağlanmasında su, hayati bir kaynak olarak önemini giderek artırmıştır. Ulusları var eden, kentlerin oluşmasını sağlayan, yokluğu halinde göçlere sebep olan bu meta; günümüzde artan nüfus, küresel ısınma ve doğal kaynakların tükenmesi ile birlikte korunması gereken bir yaşam kaynağı olarak görülmeye başlanmıştır. Buna bağlı olarak da gerek ulusal gerekse de uluslarüstü düzeyde bu kaynağın korunması için çeşitli aksiyonların alınmaya başlandığı görülmüştür. Kentsel alanlarda mahalli müşterek mahiyette bir kamusal görev olarak görülen içme ve kullanma suyu hizmetinin genel kaideleri merkezi yönetim tarafından düzenlenmekte, yerel düzeyde de anılan üst normlara dayalı olarak yönetmelikler çıkarılabilmekte, içme ve kullanma suyu ücretleri de bu mevzuata göre belirlenmektedir. Günümüzde insani tüketim amacıyla sunulan bu hizmet metropoliten alanlarda özel amaçlı bir mahalli idare kurumu olan su ve kanalizasyon idarelerince yürütülmektedir. 1981 yılı itibarıyla İstanbul özelinde 2560 sayılı Kanun'un uygulanması ile başlayan bu model hâlihazırda otuz büyükşehir belediyesinde uygulanmaktadır. Her idarenin anılan Kanun'dan kaynaklanan Tarifeler Yönetmelikleri bulunmakta olup, bu mahalli kurumların ücret tarifeleri ve abone grupları önemli düzeyde farklılık göstermekte, su ücretlerinin belirlenmesi sürecinde yaşanan aksaklıkların yaygınlık taşıdığı ve genel olarak yeknesak bir uygulamanın olmadığı tespit edilmektedir. Çalışma kapsamında var olan farklılıklara ve mevzuata aykırılıklara değinilerek tarifeler yönetmelikleri ile ücret tarifelerinin uygulanmasında rastlanılan olumsuzlukları ve aykırılıkları giderici önerilerde bulunulması amaçlanmıştır
Kamuoyu oluşturma aracı olarak sosyal medya: Twıtter etiketleri (Hashtagleri) bağlamında bir değerlendirme
Kamuoyunun genel kanaatinin oluşum sürecinde günümüzde sosyal medya büyük bir önem taşımaktadır. Kamuoyu bir konu hakkında sosyal medya vasıtasıyla çok kısa bir süre içerisinde aynı fikir etrafında toplanabilmekte ve bu sayede bir kamuoyu oluşturabilmektedir. Sosyal medya günümüzde toplumsal, siyasal ve ekonomik alanın şekillenmesinde birey ve devlet ilişkilerinde önemli bir alan olarak varlığını göstermektedir. Teknolojik gelişmelere paralel olarak kitle iletişim araçlarında meydana gelen gelişmeler sosyal bilimlerin bu alana ilişkin çalışmalarında önemli bir yer edinmiştir. Tezin temel konusu, sosyal medyanın kamuoyu oluşturma gücünün günümüzde ve bilhassa ülkemizde ne kadar etkin olduğuna, siyasetle ilişkisine, kamuoyunu nasıl etkisi aldığına dair bir araştırma üzerinedir. Çalışmanın temel amacı, sosyal medyanın kamuoyu oluşturma gücü bağlamında Twitter üzerinden gerçekleştirilen, gündemi ve kamuoyunu fazlasıyla ilgilendiren olaylardaki etiket kampanyalarının araştırılması ve ulaşılan verilerin analiz edilerek kamuoyu tepkilerinin karar vericiler üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Araştırmada Türkiye örneklemi içinde siyasal, ekonomik ve toplumsal açıdan önemli görülen örnekler seçilmiştir. İlgili örnek olaylar dahilinde yürütülen etiket kampanyaları araştırmaya belirli sınırlar içinde dahil edilerek kampanya süreçleri ve sonuçları irdelenmiştir. Araştırmada sosyal medyanın kamuoyu oluşturma sürecinde örnek olaylar özelinde etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Kamuoyu oluşturma sürecinde dijital toplumun yeni otoritelerinin de bu süreçte etkili olduğu, kitlelerin desteğini alarak karar vericiler üzerinde baskı uygulayarak karar alma süreçlerine dahil oldukları, kamuoyu-siyaset bağlamında ortaya çıkan bir sonuçtur.
Geleneksel devletten dijital devlete: Dijital dönüşüm ofisine yönelik bir inceleme
Her şeyin sürekli bir devinim ve dönüşüm içerisinde olduğu bu dünyada, hiçbir şeyin sabit ve durağan kalması mümkün değildir. Teknolojik gelişmelerin sonucunda internetin ortaya çıkması ve gün geçtikçe daha da gelişmesi tüm insanlığı ve sistemleri sarıp sarmalayan hayali bir ağ yapılanmasına sebebiyet vermiştir. İnternet teknolojilerindeki bu gelişmeler kitle iletişim araçlarının gelişip çeşitlenmesine olanak sağlarken, buna paralel olarak insanların dolayısı ile devletlerin bu dijital ortamlara entegre olma zorunluluğunu doğurmuştur. Çalışmada bu zorunluluğun bir sonucu olarak dönüşen devletin dijitalleşmesi ve Türkiye perspektifinde bu dijitalleşme sürecinin nasıl gerçekleştiği, Dijital dönüşüm ofisinin dijital dönüşüme dair uygulamalarının neler olduğu, devletin dijitalleşmesinin yöneten-yönetilen ilişkisine sirayetinin ne yönde olduğu ne gibi sorunlarla karşı karşıya kalındığı ve böylesi bir dönüşüm yaşayan devletin niteliğinin nasıl bir boyut aldığı gibi sorulara cevap bulunmaya çalışılmıştır. Bu sorulara cevaplanırken nitel bir yöntemle Dijital Dönüşüm Ofisi projelerinden elde edilen temalar ile betimsel bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışma sonucunda geleneksel devletten dijital devlete geçiş sürecinde devlet aygıtının kullanım aracı olarak merkezi iktidarın önemli bir rol üstlendiği ve geleneksel devlet yapısında mevcut sorunların dijital devlet sürecinde de farklı boyutta devam ettiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kavramlar: Devlet, İktidar, Dijitalleşme, Dijital iktidar, E- Devlet
Etnik ve dini motifli terör örgütlerinin yapısı eylem biçimleri ve bunlarla mücadele süreçleri üzerine bir inceleme: PKK ve DEAŞ örneği
Terör ve terörizm kavramlarının kullanımı çok daha eskiye uzansa da çağdaş dünyada Soğuk Savaş'ın sonlarına doğru söz konusu kavramlar yeni bir evrede yeniden tanımlanmaya başlamıştır. Ayrıca yeni dünya düzeninde sıcak savaştan çekinen devletlerin birbirlerini yıpratarak siyasi hedeflerine ulaşmaları için terör örgütleri birer araca, terörizm de bir yönteme dönüşmeye başlamıştır. Bu tezde söz konusu kavramların içeriği derinlemesine irdelenerek bu önemli tehdidin daha yakından tanınmasına imkân sağlanması istenmektedir. Bu bağlamda gerek kavramlar üzerindeki tanım kargaşasının giderilmesi gerek konunun karşılaştırmalı bir perspektiften çok yönlü olarak açıklanması planlanmıştır. Konu Türkiye'nin terörle mücadelesi özelinde bir çerçeveye sahip olup terör, terör örgütleri ve terör eylemleri bu bağlamda örneklendirilmiştir. Dolayısıyla etnik motifli terör örgütlerine örnek olarak PKK, dini motifli terör örgütlerine örnek olarak ise DEAŞ seçilmiştir. Doküman incelemesi yaklaşımına uygun bir nitel araştırma yürütülmüş olup konuya ilişkin akademik monografilere, makalelere, bildirilere, basın-yayın arşivlerine, gazetecilerin eserlerine ve açık kamusal kaynaklara dayanılmıştır. Birinci bölümde terör ve terörizmin kavramsal olarak ele alınışının yanında terörizmin tarihine ve terörizmin türlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde ise etnik ve dini motifli terörizm ayrı ayrı olarak ele alınmıştır. Etnik motifli terörizm, tarihsel süreç içerisinde dünyadan farklı örneklerle açıklanmaya çalışılmıştır. Dini motifli terörizm ise sadece bir dine mahsus olmayıp farklı inanışlar içerisinden de ortaya çıkan terör grupları bulunduğunu ortaya koymak adına farklı din ve inanışlar içerisinden radikalleşerek ortaya çıkan terör grupları üzerinden açıklanmıştır. Tezin üçüncü, dördüncü ve beşinci bölümlerinde ise inceleme konusu olarak seçilen PKK ve DEAŞ terör örgütlerinin ortaya çıkış süreçleri, organizasyon yapıları, amaçları, eylemleri ve bunlarla mücadele süreçleri değerlendirilmiştir. Böylece terör örgütlerinin yapıları, ideolojik kaynakları ve eylem biçimleri farklılıkları ve benzerlikleriyle karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş olup Türkiye'nin terörle mücadelesinde kendisinden istifade edilebilecek bir kaynak meydana getirilmiştir.
Üniversitelerin kent ekonomisine etkileri: Tarsus Üniversitesi örneği
Üniversitelerin tarihi kökenleri incelendiğinde ilk olarak Orta Çağ'a özgü bir kurum olarak karşımıza çıkmaktadır. Modern anlamda üniversitelerin bilim, öğretim ve araştırma kurumları olarak anlaşılması ise birkaç yüzyıllık bir geçmişe sahiptir. Üniversitelerin kurumsal olarak toplumsal yapı içerisindeki rolü ve önemi her geçen gün önemini artmaktadır. Bir başka ifadeyle, üniversiteler eğitim ve öğretim alanında yaptığı çalışmalarla, araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin sonuçlarıyla, girişimcilik ekosistemine teknolojik, insan kaynağı açısından sağladıkları katma değerle ekonomik kalkınmanın en önemli aktörüdür. Ekonomik kalkınmanın sonuçları ise bölgesel kalkınma ve kentsel gelişmeyle birlikte değerlendirilebilmektedir. Üniversitelerin bölgesel kalkınma ile kentsel gelişme arasındaki ilişkinin etkileri kentsel mekân üzerinde somutlaşmaktadır. Bu ilişki ekonomik, kültürel, sosyal ve politik pek çok alanı yatay kesmektedir. Üniversiteler çeşitli düzeylerde şehrin sosyal, ekonomik, kültürel gelişimine kurumsal olarak katkı sağlarken üniversite öğrencileri de kentsel gelişmeye yaşam pratikleriyle etki etmektedir. Bu ön kabulden hareketle çalışmada üniversitelerin kentsel ekonomik yapının önemli bir bileşeni olduğu kabul edilmektedir. Üniversitelerin işlevleri, görev ve sorumlulukları pek çok konu açısından incelenebilmektedir. Bu çalışmada üniversitelerin kent ekonomisi üzerindeki etkileri girişimcilik, toplumsal katkı, eğitim ve öğretim, demografik özellikleri bakımından incelenmektedir. Tez, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Araştırma kapsamında üniversiteler ve kentsel ekonomi ilişkisini açıklamak amacıyla ikincil veriler olan plan, program ve mevzuat düzenlemeleri doküman analizi tekniği ile incelenmiştir. Elde edilen bulgular analiz edildiğinde Tarsus Üniversitesi, Tarsus kentini ekonomik, mekânsal, sosyal ve kültürel bir çok alanda etkilemektedir.
Pandemiyle mücadelede kadın liderlerin rolü: Finlandiya, Almanya ve Yeni Zelanda ülkeleri üzerinden karşılaştırmalı bir inceleme
İnsanlar var olduğundan beri toplumsal alanda kadın erkek ayrımını gözetmek mümkündür. Yapılan ayrımların bireylerde rollerinin belirlenmesinde, belirlenen rollere göre davranışların biçimlenmesinde önemli etkileri mevcuttur. Toplumsal cinsiyet algısıyla birlikte bireylere cinsiyetlerine göre roller verilmiş ve o rollere göre davranışlar sergilenmesi istenmiştir. Toplumsal cinsiyet davranış kalıplarına uymayan bireyler ise dışlanmışlardır. Bu ayrımcılık bağlamında kadınların işlerinin özel alan tanımıyla ilintili olarak iş tanımının sadece hane içinde çocuk bakmak, yemek yapmak gibi görevlerden oluştuğu, erkeklerin ise özel alandan ziyade kamusal alanı temsil eden para kazanma, siyasete katılım ve ticaret yapma gibi görevlerinin olduğu vurgulanmıştır. Kamusal alanla ilintilendirilen siyasetin varlığı insanların var oluşuyla eş değer görülmektedir. Çünkü yöneten ve yönetilen olgusu toplumlar nezninde her zaman hakim bir görüş olagelmiştir. Siyasetin de erkeklerin elinde olduğu, kadınların önceden oy bile kullanamadığı, daha sonra ise oy kullandıkları zamanda aile içindeki erkek egemen yapıların isteği doğrultusunda oy kullandıkları görülmektedir. Bu tez çalışmasında ise özel alanda toplumun kadına biçmiş olduğu rollerden ve kadınların toplumsal cinsiyet algısı bağlamında özel alandan kamusal alana belirlenen kalıpların dışına çıkılarak, siyasete katılım yapmış olmalarına vurgu yapılmıştır. Tezin çalışma alanı ise COVID-19 pandemisiyle mücadele eden kadın liderleri Finlandiya, Almanya ve Yeni Zelanda ülkeleri örneğiyle karşılaştırmalı incelemek ve pandemi döneminde kadın liderlerin sergilemiş oldukları tutum ve politikaların, siyaset ve toplumsal cinsiyet bağlamında analizini yapmaktır. Çalışmada aynı zamanda pandemiyi başarıyla yöneten Hollanda, Avustralya ve Güney Kore ülkelerinin erkek liderlerinin uygulamış oldukları politikalara yer verilmiş ve kadın liderlerle karşılaştırmalı bir çalışma yapılmıştır. Bu tez çalışmasının amacı toplumsal cinsiyetle kadına atfedilen roller bağlamında pandemiyle başarıyla mücadele eden kadın liderlerin, siyasi tutum ve davranışlarını toplumsal cinsiyet kavramları bağlamında açıklamaktır.
Yerel demokrasi ve yerel özerklik bağlamında belediyelerin denetlenmesi
Demokrasinin tarihsel bağlamda ortaya çıkışı uzun bir geçmişi işaret etmiş olsa da modern devletin gelişimi ile birlikte demokrasinin toplumlarda geliştiği ve zamanla olgunlaşmaya başladığı ifade edilebilir. Yerel demokrasi olarak adlandırılan, halkın yerel yönetim sürecinde aktif rol oynadığı yerel yönetim yapılarında şeffaflık, verimlilik, etkililik, açıklık, hesap verilebilirlik gibi yeni kamu yönetimi anlayışının ilkeleri ön planda yer almaktadır. Yerel yönetim organı olarak belediyeler halktan almış oldukları yetki ile kent yönetiminde karar alıcı mercii olarak sorumluluk alan yöneticiler vasıtası ile yerelde kamu hizmeti sunumunu gerçekleştirmektedir. Belediyeler bu hizmetleri yerine getirirken merkezi yönetimin kendilerine ihdas etmiş olduğu özerklikten belli oranda faydalanabilmektedirler. Burada maliyetlerin asgari düzeye indirilmesi, kamu hizmetinin daha hızlı biçimde yerine getirilmesi, kırtasiyecilikten kurtulmak gibi bazı öngörüler yer almaktadır. Bu sayede aynı zamanda merkezi yönetimin üzerindeki yük de belli oranda belediyeler tarafından üstlenilmektedir. Belediyelere tanınan özerklik, merkezi yönetimden ayrı bir bütçenin ve kaynakların kullanımını mümkün kılarken, belediyelerin yapmış oldukları iş ve işlemlerde tamamen bağımsız hareket etmeleri mümkün değildir. Merkezi yönetimin belediyeler üzerinde kontrol mekanizması olarak denetim erkini kullanmak sureti ile bir vesayet denetimi tesis ettiği görülmektedir. Bu sayede belediyelerin kamu kaynaklarını ve bütçeyi keyfî olarak kullanımının önüne geçilmiş olmaktadır. Belediyelerin denetimi iç denetim, dış denetim ve kamuoyu denetimi olmak üzere üç alanda ortaya çıkmaktadır. Yerel demokrasi ve yerel özerklik bağlamında belediyelerin denetlenmesinin ele alındığı bu çalışmada, betimsel araştırma yöntemi belirlenmiş olup; kamu yönetiminde yer alan katılım, hesap verilebilirlik, şeffaflık, güvence, örgütlenme ve kaynak, etkinlik ve tarafsızlık temaları üzerinden belediyelerin iş ve işlemleri ile bu temaların denetim ile olan ilişkisi ele alınmıştır. Belediyelerde yapılan iç denetim, kamuoyu denetimi ve dış denetimin belirlenen temalar ekseninde dokümanlar üzerinde yapılan incelme sonucunda denetimin katılım, hesap verilebilirlik ve şeffaflık gibi ilkeleri güçlendirme potansiyeline sahip olduğu, ancak uygulamada örgütlenme yapısı ve kaynak yetersizliği nedeniyle etkinliğin sınırlı kaldığı sonucu elde edilebilir.
Terörle mücadele politikalarını terör örgütlerinin motivasyon kaynakları üzerinden incelemek (PKK-IŞİD örnekleri)
Terör ve terörizm, günümüz dünyasında hem ulusal hem de uluslararası güvenlik açısından önemli birer kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Terör, genellikle siyasi veya ideolojik amaçlar doğrultusunda şiddet ve korku yoluyla halkı hedef alan bilinçli bir eylemler dizisi olarak tanımlanabilir. Terörizm ise bu tür eylemlerin düzenli bir şekilde planlanması, gerçekleştirilmesi ve politik veya ideolojik bir mesaj iletilmesini amaçlayan bir stratejidir. Terörizm tarihi oldukça eski olmasına rağmen, modern anlamda terörizmin kökenleri 19. yüzyılın sonlarına ve 20. yüzyılın başlarına dayanmaktadır. Özellikle devrimci hareketler, ulusal bağımsızlık mücadeleleri ve ideolojik savaşlar terörizmin yayılmasında etkili olmuştur. Örneğin, Rus Çarlığına karşı yapılan suikast girişimi ve Fransız Devrimi sırasında Jakobenlerin uyguladığı yöntemler bu dönemlerin önemli örneklerindendir. Terörizmin motivasyon kaynakları oldukça karmaşıktır ve genellikle birden fazla faktörün bir araya gelmesiyle ortaya çıkar. Bu faktörler arasında toplumsal dışlanma, ideolojik motivasyonlar, dışsal destek, güç ve kontrol arzusu gibi unsurlar önemli rol oynar. Terörizmle mücadelede etkili olabilmek için, bu motivasyon kaynaklarının anlaşılması ve ele alınması kritik öneme sahiptir. Terörizmle mücadele politikaları; devletlerin, uluslararası kuruluşların ve sivil toplumun katılımıyla şekillenir ve çok yönlü bir yaklaşım gerektirir. Bu yaklaşım, ekonomik, sosyal ve politik reformları içermelidir. Ayrıca istihbarat paylaşımı, uluslararası işbirliği ve sınır ötesi güvenlik gibi önlemler de önemlidir. Bu çalışmada, terörle mücadele politikaları kapsamında; 'PKK-IŞİD' terör örgütü mensuplarının, örgüte katılma sebepleri, motivasyon kaynakları incelenerek, terörizmle nasıl mücadele edileceği ve kullanılan mücadele politikaları konusunda akademik literatüre katkı sağlamak amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla nitel veri yöntemlerinden çalışmanın amacına uygun olarak betimsel tematik içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Tematik içerik analizi ile terör örgütlerine üye olan kişilerin sosyal medya konuşmaları deşifre edilerek motivasyon kaynakları kategorilerinde analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analiz sonucunda, terör örgütlerine katılan bireylerin hangi motivasyon unsurlarından etkilendiği açıkça ortaya konmuştur. Elde edilen veriler, örgüt üyelerinin katılım sürecinde ideolojik faktörler, ekonomik sıkıntılar, kimlik ve aidiyet arayışı, mağduriyet hissi ve sosyal çevrenin yönlendirici etkisi gibi unsurların belirleyici rol oynadığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, terörle mücadelede daha etkili politikaların geliştirilmesine katkı sağlarken, örgütlerin insan kaynağı temin etme süreçlerini anlamak adına da önemli veriler sunmaktadır.
Destinasyon markalaşmasının kent ekonomisine etkileri: Tarsus kenti örneği
Bu araştırma, bir turistik destinasyon olan Tarsus'un markalaşma sürecini ve turizmin kent ekonomilerine etkilerini Tarsus kenti özelinde incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bir başka ifadeyle, Tarsus'un destinasyon markalaşması sürecinde arz (doğal–kültürel miras), talep (ziyaretçi algısı) ve yönetişim (yerel aktörler) arasındaki süreci incelemektedir. Buradan hareketle, kentin marka kimliği oluşturabilmesi ve turizmden istediği payı elde edebilmesi için bazı önerilerde bulunulmuştur. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş olup durum çalışması (case study) yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırmada resmi belgeler, araştırma raporları, resimler, web platformları vb. kaynaklar ikincil veri olarak kullanılış, doküman analizi tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgulara göre; Tarsus önemli bir turizm potansiyeline sahiptir fakat bu potansiyelini yeterince değerlendirememektedir. Bölgenin turizm sektöründen elde ettiği pay, tarım ve sanayi sektöründen elde ettiği paya nazaran sınırlı kalmıştır. Turizm alanındaki ulusal ve uluslararası tanıtım çalışmaların yetersizdir. Kentin fiziksel turizm kaynakları yeterli düzeydedir ancak beşeri ve finansal kaynaklar açısından yetersizdir. Tarsus'un destinasyon markalaşması sürecinde önemli adımlar atılmış olsa da sistematik ve bütüncül bir marka stratejisinin eksikliğinin, kentin turizm potansiyelinin değerlendirilmesini engellediğini ortaya koymaktadır. Bu noktada, kentin sahip olduğu zengin doğal, kültürel ve sosyal miras, doğru stratejilerle değerlendirildiğinde hem turizm gelirlerini arttıracak hem de kent ekonomisine önemli katkılar sağlayacaktır.
Türkiye'de yerel yönetimlerin açık veri politikası
Teknolojik ve kavramsal yeniliklerle birlikte kamu politikalarının oluşumunda birçok etken değişiklik göstermektedir. Dünyada gelişim gösteren dijitalleşme adımları ile şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerinin benimsenmesi kamu politikalarında kendisine yer bulmaktadır. Dijitalleşme ve şeffaflık adımları ile birlikte etkili bir rol oynayan açık veri uygulamaları, zamanla daha önemli bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Açık veri politikaları hem yerelde hem de küresel ölçekte geniş bir alana yayılmakta ve giderek kapasitesini artırmaktadır. Türkiye'de yerel yönetimlerin hizmet ve politika işleyişinde de değişiklikler meydana gelmektedir. Türkiye'de yerel yönetimlerin açık veri politikalarını konu edinen çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Bölümlerde açık veriye ilişkin kavramsal çerçeve, dijital dönüşümün açık veri politikalarına etkisi ve gelişimi ile yerel yönetimlerin açık veri politika ve uygulamaları kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır. Yerel yönetimlerde açık veri uygulamaları karşılaştırılarak çalışmaya son şekli verilmektedir. Bu kapsamda çalışma ile birlikte Türkiye'de yerel yönetimlerin açık veri politikalarındaki mevcut durumun ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Tez çalışmasında açık veri uygulamalarının bulunduğu 11 büyükşehir belediyesi ile 5 ilçe belediyelerinin politikaları ele alınmıştır. Literatür tarama yönteminin kullanılması neticesinde birincil ve ikincil kaynaklara dayanılarak açık veri portallarında yer alan bilgiler üzerinden nitel ve betimleyici analizler yapılmıştır. Yapılan araştırmalarla birlikte Türk yerel yönetimlerde açık veri politikalarının istenilen seviyede olmadığı tespit edilmiştir. Açık verinin geliştirilmesine yönelik teknik, hukuki ve yönetimsel adımların atılmasına ihtiyaç duyulduğu saptanmış ve öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Yerel Yönetimler, Açık Veri, şeffaflık, Dijitalleşme, Dijital Dönüşüm.
Türkiye'nin kuraklık ve su kıtlığı yönetimi: Politika, yönetim ve uygulama
Kuraklık, su kıtlığı ve iklim değişikliğine bağlı olarak ortaya çıkan su kaynaklarının azalması endişeleri, son yıllarda Dünya'da ve Türkiye'de giderek daha fazla gündeme gelmektedir. Bu çalışmanın amacı kuraklık ve su kıtlığının Türk kamu yönetimine yansımalarını kamu politikaları, yönetim yapısı ve yönetsel uygulamalar bağlamında ortaya koyarak değerlendirmektir. Bu bağlamda öncelikle kavramsal ve kuramsal çerçeve ortaya konmuş; ardından Dünya'daki güncel yönetsel eğilimler araştırılmış; son olarak Türkiye'nin Cumhuriyet dönemi politikaları, idari teşkilatı ve uygulamaları konu bağlamında araştırılmıştır. Kuraklık ve su kıtlığının kamu yönetimleri açısından yarattıkları ortak tehdit su kaynaklarının miktar ve kalite olarak azalmasıdır. Bu nedenle kuramsal temel, su kaynaklarının miktar ve kalite olarak korunması çabalarına oturtulmuştur. Türk kamu yönetimi su kaynaklarını koruma amacıyla Dünya ile uyumlu çok sayıda politika üretmiştir. Ancak suların miktar olarak korunmasını amaçlayan politikaların oluşturulmasına daha geç başlanmıştır. Su kaynaklarının korunması amacıyla Türk kamu yönetim yapısında çok sayıda görevli birim ile karşılaşıldığı gibi kuraklık ve su kıtlığı endişelerinin yönetsel yapıda son dönemde kurulan birimlerle önemli yansımalar yaptığı görülmüştür. Su kaynaklarının korunması amaçlı hukuki düzenlemelerde su kalitesinin korunması amaçlı çalışmalara daha erken başlanmışken, su miktarının korunması düzenlemeleri son yıllarda mevzuata yansımıştır. Yönetim planlarının hazırlanması ve altyapı yatırımları hedeflenen düzeydedir. Tasarruflu sulama dönüşümünün hızlandırılması, alternatif su kaynaklarının kullanımının arttırılması, bilinçlendirme ve farkındalık çalışmaları henüz yeterli düzeyde değildir. Yapılan tespit ve değerlendirmeler neticesinde, su kaynaklarını koruma amaçlı geleceğe dönük yönetsel tasarruf önerileri sunulmuştur.
Tarihsel ve toplumsal bağlamda Türk milliyetçiliğinin sekülerleşme ve desekülerleşme süreci
Ülkücü Hareket Türk siyasal hayatında ve toplumsal yapısında köklü bir yere sahiptir. Bu çalışma Ülkücü Hareketin sekülerleşme ve desekülerleşme dinamiklerini incelemeyi hedeflemiştir. Sekülerleşme ve desekülerleşme insan topluluklarının yapısında önemli dönüşümleri taşıyabilen; inanç ve din pratiklerini bireysel ve toplumsal planda etkileyen süreçlerdir. Ülkücü Hareketin bu noktadan incelenmesi vesilesiyle Hareketin fikirsel yapı, inanç, milliyetçilik ve toplumsal dokuyla etkileşimi gibi yönlerden anlaşılması amacıyla önemli bir alan oluşmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve fenomenolojik perspektif dahilinde yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Ulaşılan veriler tematik analiz ekseninde değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulguları Ülkücü Hareketin gerek tarihsel gerekse toplumsal bağlamda idrak ettiği ilgili dönüşümleri ortaya koyarken, çalışmanın katılımcılarının da söz konusu süreçler hakkında algılarını ve deneyimlerini detaylı bir biçimde analiz etmektedir. Çalışma, Türkiye'de Ülkücü hareketin sekülerleşme ve desekülerleşme bağlamındaki dönüşümünü ele alan sınırlı sayıdaki araştırmaya katkı sunmakta ve literatürdeki bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Elde edilen sonuçlar, hem akademik literatüre hem de Türkiye'nin toplumsal dönüşüm süreçlerine dair politika yapıcılara rehberlik edebilecek nitelikte özgün veriler sunmaktadır.
Sosyal medya istihbaratı ve psikolojik savaş: Terör örgütlerinin psikolojik manipülasyon stratejileri
Bu çalışma, sosyal medya istihbaratı ve psikolojik savaşın birbiriyle olan bağlantısına odaklanarak terör örgütlerinin sosyal medya üzerinden gerçekleştirdiği psikolojik manipülasyon stratejilerini incelemektedir. Geleneksel savaş stratejilerinden farklı olarak terör örgütleri, modern iletişim araçları vasıtasıyla sivil toplumu etkilemeye ve yönlendirmeye çalışmaktadır. Terör örgütlerinin sosyal medya platformları vasıtasıyla propaganda faaliyetlerini nasıl yürüttüklerini, kitleleri yönlendirirken neler yaptıklarını ve bunları yaparken toplumu psikolojik olarak nasıl etkilediklerini detaylı bir şekilde ele almaktadır. Aynı zamanda, algı yönetimi kapsamında yürüttükleri psikolojik baskı ve tehditlere karşı toplumun farkındalığını ve bu manipülasyonlara karşı direncini artırmayı amaçlayan önlemleri tartışmaktadır. Kapsamlı araştırmalar ve literatür taramaları ile desteklenen bu çalışma, sosyal medya istihbaratı ve psikolojik savaş karmaşıklığının anlamlandırılması açısından literatüre katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. Anahtar kelimeler: Sosyal medya istihbaratı, geleneksel medya, psikolojik savaş, terörizm, terör organizasyonları, manipülasyon, propaganda ve siber güvenlik.
Sürdürülebilir kalkınma amaçlarından olan toplumsal cinsiyet eşitliğinin siyasal temsile yansıması: Türkiye açısından bir durum analizi
Bu araştırma, BM'nin sürdürülebilir kalkınma amaçları olan 17 tane amaçtan oluşmakta ve 5. amaç olan toplumsal cinsiyet eşitliğini açıklamaktadır. Araştırmada öncelikle, sürdürülebilir kalkınma kuramsal ve kavramsal çerçevede ele alınmaktadır. Daha sonra, sürdürülebilir kalkınmanın 5. amacı olan toplumsal cinsiyet eşitliği teorik bir çerçevede ortaya konulmakta, sürdürülebilir kalkınma ve toplumsal cinsiyet eşitliği arasındaki bağlantı açıklanmaktadır. Çünkü sürdürülebilir kalkınmanın sadece çevresel ve ekonomik boyutla bağlantısı bulunmamaktadır. Sürdürülebilir kalkınma toplumsal boyutla birlikte değerlendirildiğinde toplumsal cinsiyet eşitliği önemli bir rol oynamaktadır. Toplumsal cinsiyet eşitliği, hem kalkınma kavramının daha kapsayıcı hâle gelmesi hem de sürdürülebilirliğin sağlanması için önemli bir etken olarak değerlendirilmektedir. Araştırmanın bulgular bölümünde, sürdürülebilir kalkınmanın amaçları ve alt amaçlarında toplumsal cinsiyet eşitliğinin varlığı ve araştırmanın konusunu oluşturan siyasal temsilde toplumsal cinsiyet eşitliği incelenmektedir. Araştırma, toplumsal cinsiyet eşitliği sınırında Türkiye'deki kadınların siyasal temsildeki konumunu analiz etmektedir. Siyasal temsil alanı, sadece bireylerin temsilinin olduğu alan olarak kalmamakta aynı zamanda cinsiyet nedenli eşitsizliklerin görünür olmasını sağlayan alan olmaktadır. Türkiye'deki kadınların siyasal temsilindeki konumu anayasal eşitliklere rağmen sayısal açıdan sınırlı bir şekilde kalmaktadır. Araştırma kapsamında, dünyada ve Türkiye'de yer alan kadın milletvekili, bakan ve yerel yönetim temsilcisi statüsündeki konumlarını sayısal olarak tespit ederek 2030 yılına kadar siyasal alanda eşitliğin olup olmayacağı belirtilecektir. Ayrıca araştırma kapsamında kadınların siyasal temsilinde yer almasını engelleyen; ataerkil düzen, cam tavan, kalıp yargı, ön yargı gibi kavramlar değerlendirilmektedir. 2030 yılına kadar siyasal alanda toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması demokratikleşme ve toplumsal adalet kavramları için kritik bir rol oynamaktadır
Kamu ve özel okul öğretmenlerinin motivasyon düzeylerinin karşılaştırılması Beyşehir ilçe milli eğitim müdürlüğü örneği
Ortaya koyacağımız çalışmamızda özel ve kamu okullarında çalışmakta olan öğretmenlerin motivasyonlarının seviyelerinin karşılaştırılması başlıca amaç olarak belirlenmiştir. Çalışmamız nicel araştırma metotlarından ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Buradan hareketle çalışmanın evrenini, Konya ili Beyşehir İlçesinde faaliyet sergileyen 3 özel 5 devlet okulunda 2024-2025 sömestrinde aktif bir şekilde çalışan öğretmenler meydana getirmektedir. Çalışmanın örneklemi, orantılı küme örnekleme metoduyla seçilmiş olan 217 öğretmenden meydana getirmektedir. Çalışmamızın sonucunda ulaşılan bulgularda, öğretmenlerin motivasyonlarının seviyeleri yaşa, cinsiyete, aynı kuruluşta çalışma zamanı, eğitim seviyesi değişkenleri açısından dışsal ve yönetsel faktörlerde anlamlı seviyede farklılaşmadığı lakin içsel faktörlerde anlamlı seviyede farklılaştığının bulgusuna ulaşılmıştır.
Kamu görevlilerinin iklim değişikliği farkındalıkları: Konya ili Sarayönü ilçesi örneği
İklim değişikliği, sıcaklık artışları, su kaynaklarının kirlenmesi, biyoçeşitliliğin azalması ve hava kalitesinin bozulması gibi etkileriyle hem doğal çevreyi hem de insan sağlığını tehdit eden küresel bir sorun haline gelmiştir. Bu olgunun etkili bir şekilde yönetilebilmesi için toplumun bilinçlendirilmesi ve farkındalığın artırılması kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. Eğitim kurumları, medya ve sivil toplum kuruluşları kadar kamu görevlileri ve yerel yönetimler de bu süreçte merkezi bir role sahiptir. Kamu görevlileri, kamu politikalarının hazırlanması ve uygulanmasında doğrudan sorumluluk taşırken; yerel yönetimler, toplumla en yakın ilişkiyi kuran ve çevre dostu uygulamaları hayata geçirme kapasitesine sahip kurumlar olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda kamu görevlilerinin iklim değişikliği farkındalığını artırmaya yönelik stratejik adımlar büyük önem taşımaktadır. Eğitim ve kapasite geliştirme programları, politika geliştirme simülasyonları, iletişim ağlarının güçlendirilmesi ve ödüllendirme sistemleri bu süreçte kullanılabilecek etkili yöntemlerdir. Yerel yönetimlerin kaynak yönetimi, atık kontrolü, enerji verimliliği ve çevre dostu projeler konusunda kamuya örnek teşkil etmesi; kamu görevlilerinin ise politika üretme ve toplumu bilgilendirme sorumluluklarını etkin biçimde yerine getirmesi sürdürülebilir bir çevre bilinci oluşturulmasında belirleyici olmaktadır. Bu nedenle, kamu görevlileri ile yerel yönetimler arasındaki iş birliği, iklim değişikliği ile mücadelenin başarısı açısından kritik görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Sarayönü ilçesindeki kamu kurumlarında görev yapan kamu görevlilerinin küresel ısınma ve iklim değişikliği konularındaki farkındalık düzeylerini belirlemek ve bu farkındalığın sosyo-demografik değişkenlerle ilişkisini incelemektir. Bulgular, cinsiyet ve medeni durumun farkındalık üzerinde belirgin bir etkisi olmadığını, ancak yaş, eğitim düzeyi ve çevreyle ilgili ders alma deneyiminin farkındalığı artırdığını ortaya koymaktadır. Katılımcıların çoğu iklim değişikliğinin ciddi bir tehdit olduğunun bilincinde olmakla birlikte, bireysel önlemler ve çözüm stratejileri hakkında yeterli bilgiye sahip değildir. Bu doğrultuda kamu görevlileri ve yerel yönetimlerin, toplumsal bilinçlendirme çalışmalarını artırması, çevre konularını eğitim müfredatlarına entegre etmesi ve toplumun her kesimine ulaşacak kapsamlı politikalar geliştirmesi sürdürülebilir bir gelecek için hayati önem taşımaktadır.
Jandarma Teşkilatının İç İşleri Bakanlığına bağlanması sonrasında kıyafet değişimi ve kıyafet değişiminin mesajlarının incelenmesi
Bu çalışma, Türk Jandarma Teşkilatı'nın İçişleri Bakanlığı'na bağlanmasının ardından, özellikle kıyafet ve sembol düzenlemelerinde ortaya çıkan değişimleri incelemektedir. Bu çalışmanın amacı; İçişleri Bakanlığı'na bağlanma süreci sonrasında Türk Jandarma Teşkilatı kıyafetlerinde yapılan değişiklikleri inceleyerek, bu değişimin görsel bir yenilikten öte 'devlete sadakat, milletle bütünleşme, sivilleşme ve profesyonelleşme' mesajları taşıyan sembolik dönüşümünü ortaya koymaktır. Araştırma, nitel desende yürütülmüş olup veriler doküman incelemesi yoluyla elde edilmiş ve betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bu bağlamda 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu, 31 Mart 2020 tarihli Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği, ilgili Kanun Hükmünde Kararnameler, resmi belgeler ve görsel materyaller incelenmiştir. Bulgular; geleneksel haki rengin kullanımdan kaldırılırken, mavi/lacivert üniforma renginin, sağ kolda Türk Bayrağı'nın ve sol kolda dairesel birlik armasının özellikle öne çıkarıldığını göstermektedir. Ayrıca bu değişimlerin kurum içi aidiyeti güçlendirdiği ve Jandarma'nın askeri statüden sivil/genel kolluk kimliğine geçişini simgeleyerek yeniden konumlandırıldığını göstermektedir. Sonuç olarak, jandarma üniformaları yalnızca bir hizmet kıyafeti değil; Türkiye Cumhuriyeti'nin tarihsel hafızasını, milli değerlerini, egemenlik vurgusunu ve demokrasi kararlılığını yansıtan güçlü bir iletişim aracı haline gelmiştir.
Türk siyasal hayatında üslup ve mizah (1982-2002)
Bu doktora tezi, siyasi iletişimde mizahın kullanım alanlarını, siyasi liderlerin mizahı neden, nasıl bir strateji unsuru olarak kullandıklarını ve bu kullanımın söylem içindeki etkilerini bütüncül bir biçimde ortaya koymayı amaçlamıştır. Özellikle Bülent Ecevit, Süleyman Demirel, Turgut Özal, Alparslan Türkeş, Necmettin Erbakan ve Tansu Çiller gibi siyasal arenada etkili olmuş liderlerin siyasi yaşam öyküleri, politik düşünce yapıları, liderlik anlayışları ve iletişim stratejileri detaylı olarak analiz edilmiştir. Bu biyografik ve ideolojik altyapı, mizahın üslup, söylem ve retorik içindeki konumunun anlaşılması için sağlam bir temel oluşturmuştur. Çalışma mizah üslup retorik etkileşimlerine odaklanarak Türkiye Büyük Millet Meclisi genel kurul konuşmaları, televizyon programları, belgeseller, liderlik profilleri, gazete karikatürleri ve mizah dergilerindeki temsil biçimleri üzerinden mizahın kullanım alanlarını derinlemesine bir perspektif üzerinden inceleyerek liderlerin stratejik bir unsur olarak mizahi kullanımlarını karşılaştırmalı olarak göstermektedir. Genel Kurul konuşmaları gibi resmî söylem alanlarında mizahın ne zaman, hangi bağlamda kullanıldığı; karikatür ve dergilerdeki temsillerin, TV programları ve belgesellerde söylem içindeki mizahi kodlarla nasıl örtüştüğü ya da ayrıştığı incelenmiştir. Mizahın siyaset bağlamında bu kadar yaygın ve güçlü biçimde kullanılmasının nedenleri de bu çalışmada ele alınmıştır. Bunlar arasında kriz yönetimi ihtiyacı, halkla bağ kurma arzusu, eleştirileri yumuşatma stratejisi, toplumsal kutuplaşmayı hafifletme, lider imajını sempatik hâle getirme gibi birçok motivasyon saptanmıştır. Mizah‐siyaset‐söylem üzerinden Türkiye özelinde ortaya konan bu çalışma lider söylemleri ve lider etkileşimleri üzerine genel değerlendirmeler yapılmıştır. Liderlerin mizahı bir üslup unsuru olarak kullanması, sadece söylemin biçimsel zenginliğini artırmakla kalmamakta; politik meşruiyet, kamuoyu desteği ve algı kontrolü açısından stratejik bir avantaja dönüşmektedir. Ayrıca mizahın siyasal iletişimde yalnızca bir eğlence aracı değil; ideolojik kodların iletilmesi, toplumsal rızanın üretilmesi ve tabanla duygusal bağ kurulması yönünden de önemli işlevler üstlendiğini göstermektedir. Bu çalışmanın literatüre katkısı, mizah-siyaset-söylem alanında hem yöntemsel olarak hem de teorik olarak (mizahın özel iletişim stratejisi olarak önemini vurgulama) yenilik içermesindedir. Çalışma, gelecekte siyasal lider söylemlerinde mizahın sınırları, etik boyutu, toplumsal etkileri ve medya tarafından yeniden şekillenişi gibi konular için açılan yeni bir zemin sunmaktadır.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde TBMM'nin yeri ve önemi
Günümüz devletlerinde kuvvetler ayrılığı ilkesinin bir sonucu olarak yönetim erkleri yasama, yürütme ve yargı olarak ayrılmıştır. Yargının neredeyse tüm yönetimlerde baştan beri bağımsız olarak kabul edilmesi sebebiyle hükümet sistemleri yasama ve yürütme arasındaki ilişkiye göre adlandırılmaktadır. Bu bağlamda genel kabul gören hükümet sistemleri başkanlık sistemi, yarı başkanlık sistemi ve parlamenter sistemdir. Türkiye Kanun-i Esasi'nin ilanı ile meşrutiyete geçiş yapmış ve o günden 2018 yılına kadar da parlamenter sistemle yönetilmiştir. Türkiye'de 2007 yılında Cumhurbaşkanı'nın halk tarafından seçilmesi kabul edilmiş, bu kapsamda 10 Ağustos 2014 yılında yapılan seçimle ilk kez Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilmiştir. Bu tarihten itibaren seçilmiş bir Cumhurbaşkanı ve seçilmiş TBMM'nin güçlü figürler olarak ortaya çıkması yönetim sistemi tartışmalarına sebep olmuştur. Bu tartışma 16 Nisan 2017 yılında yapılan referandumla, hükümet sisteminde yapılmak istenen değişikliğin kabul edilmesi ile çözülmeye çalışılmış, Türkiye'de 24 Haziran 2018 seçimleri itibarıyla parlamenter sistem yerini Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne bırakmıştır. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ni savunanlar, kuvvetler ayrılığının sağlandığı, yasama organının güçlendirildiği iddiasındadır. Bu iddiaya karşın Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, klasik anlamda başkanlık sistemi olmadığı, yasamayı yürütmenin kontrolü altına koyarak kuvvetler birliği sistemi sağladığı, denge ve denetim araçlarından yoksun olması gibi gerekçelerle eleştirilmiştir. 2023 yılı itibarıyla Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin birinci beş yıllık dönemi bitmiş, ikinci beş yıllık dönemi başlamıştır. Bu çalışmanın temel amacı Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi içerisinde yasama organı olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yapısında ve etkinliğinde meydana gelen değişimleri incelemektir. Anahtar Kelimeler Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, Yasama, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Kuvvetler Ayrılığı, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri
Deniz güvenlik politikalarının kamu politikaları analizi: Türkiye örneği
Kamu politikası, "amaçların, değerlerin ve uygulamalıların projelendirilmiş programı" veya sık kabul gören tanımıyla "hükümetlerin yapmayı veya yapmamayı tercih ettik şeyler" olarak açıklanmaktadır. Siyasi iktidarların kullandıkları kaynakların kısıtlı olması, toplumun istek ve ihtiyaçlarının sonsuz olması, hükümetlerin yapmayı veya yapmamayı tercih ettikleri programlardan arasından öncelik sıralaması yapmalarını gerektirmektedir. Bu öncelik sıralaması beraberinde karar vermeyi getirmektedir. Bu açıdan karar verme, kamu otoritelerinin kamusal sorunların çözümü için alternatif politika arasından birisini seçmesi veya seçmeme tercihinde bulunmasını ifade etmektedir. Kamu politikasında, alınmış olan kararlar sonucunda uygulanan politikaların çözümlemesi kamu politikası analizi yapılmaktadır. Kamu politikası analizi, karar vericilere uygulanmış olan politikaların "nedenine, niçinine ve nasılına yönelik" değerlendirmeler sunmaktadır. Buna göre, bu araştırmada Türkiye Deniz Güvenlik Politikalarının çözümlemesi yapılarak elde edilen sonuçlar çerçevesinde Türkiye Deniz Güvenlik Politikalarını geliştirilmesine yönelik tekliflerin verilmesi amaçlanmıştır. Bu amacın gerçekleştirilmesine yönelik Türkiye Deniz Güvenlik Politikalarının yapım ve uygulanmasında aktif rol alan kurum ve kuruluşların resmi politika belgeleri deniz güvenlik matrisi çerçevesinde hazırlanan kodlar ile "ATLAS.ti" nitel veri analiz programında analiz edilmiştir. Böylece, karar vericilere literatürde ilk kez Türkiye Deniz Güvenlik Politikalarına yönelik genel resmin sunulması sağlanmıştır. Analiz sonucunda politikaların doğruluğu ya da yanlışlığı üzerine bir değerlendirmeden kaçınılarak, müteakip Türkiye Deniz Güvenlik Politikaların daha etkin ve verimli olmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Bir post-Kemalist gazete olarak Cumhuriyet
Seksenler, dünyada ve Türkiye'de önemli kırılmalara ve dönüşümlere sahne olmuştur. Bu dönemin kuruculuğunu sağlayan asli unsur, neoliberalizmdir. Küre çapında cereyan eden ekonomi temelli bir dönüşüm süreci olarak neoliberalizm, ekonomi dışı alanların da onun belirlediği zemin çerçevesinde dönüşmesi nedeniyle hegemonik bir güce sahiptir. Sol modernizmin krize girmesi ve bununla etkileşimli olarak Doğu Bloku'nun çözülmesi, neoliberalizmin hegemonyasını kuvvetlendirir. Bu çerçevede neoliberalizm, maddi ve fikri dönüşümün sürekli etkileşime girdiği, kurucu ve dönüştürücü bir güç olarak belirir. Seksenlerde liberal fikriyatın Cumhuriyet tarihinde görülmemiş derecede yankı uyandırması, olgusal olan ile kavramsal olanın etkileşiminden hareketle düşünülmelidir. Zira liberal siyasi düşüncenin şahlanışı; 24 Ocak Kararları'yla başlayan, 12 Eylül ile kurumsallaşan ve Turgut Özal liderliğinde popülerleşen neoliberalizmle ilişkilidir. Yükselen liberal entelijansiyanın Cumhuriyet Gazetesi'nde boy göstermesi, gazetenin sembolik anlamı ve tarihsel kimliği nedeniyle ilgi çekicidir. Hasan Cemal'in genel yayın yönetmenliği sırasında gazete; post-Kemalist, sol liberal ve ikinci cumhuriyetçi sıfatlarıyla tarif edilen yükselen liberal entelijansiyanın görünürlüğünü arttırdığı bir mekan olarak karşımıza çıkar. Bir entelektüel görünürlük mekanı olarak Cumhuriyet, yükselen liberal düşüncenin başvuru kaynaklarını tespit etmeyi ve bu kaynakları neoliberal dönüşüm süreciyle rabıtalandırmayı mümkün kılar. Liberal fikriyatın oluşumunda; askeri vesayet, resmi ideoloji ve resmi tarih eleştirileri kurucu bir rol oynayacaktır. Bu eleştirel çerçeveden hareketle tarif edilen demokratikleşememe probleminin çözümü, Kemalizm'le eşleştirilen devletin gücünü yitirmesini sağlayacak her türlü politikayı desteklemekte ve sivil toplumculuğa dayalı yeni bir toplum sözleşmesinin mümkün kılınmasında görülür. Öte yandan Cumhuriyet Gazetesi'nin sembolik değeri ve sol Kemalist entelektüelleri bünyesinde barındırması, yükselen liberalizmin antagonistik bir ilişki kurduğu sol Kemalizm'le olan etkileşimini gözlemleyebilmeyi mümkün kılar.
Türkiye'de uç sağ dergilerin CHP'ye bakışı: 1971-1980
Bu tez, 1970'lerde Türkiye'deki uç sağ partiler MHP ve MSP'nin ana yayın organları olan, sırasıyla Devlet Dergisi ve Millî Gazete'nin, CHP'ye yönelik eleştirilerine odaklanmaktadır. Bahse konu dönemde artan ve gençleri içine çeken sağ-sol kavgası, ülkede ideolojik anlamda büyük bir kutuplaşma ortaya çıkarmıştır. 1970'lerde sağ ve sol, siyasette, sokaklarda, dergi ve gazete gibi platformlarda sıklıkla birbirleriyle tartışma içine girmektedir. Solun vatandaşlar arasındaki ekonomik eşitsizliklere getirdiği eleştiri ve hayatın birçok alanında arzuladığı değişime karşı sağ, mevcut yapıyı korumayı, millî ve geleneksel değerlere sahip çıkmayı vurgulamıştır. Özellikle 1972'den itibaren Bülent Ecevit'in genel başkan olmasıyla birlikte CHP, sağın gözünde sosyal demokrat, orta sol bir partiden, bütünüyle sol ve komünizmle yakın ilişkisi olan bir partiye dönüşmüştür. Ecevit CHP'sinin birinci çıktığı seçimler ve akabinde Ecevit lehine birtakım gelişmeler sağı huzursuz etmiş, memlekete komünizmin gelmekte olduğu hissine kapılmalarına sebep olmuştur. Sağ partilerin önemli mensupları ve aydınları, ülkenin kötü gidişatına, anarşiye ve CHP'ye yönelik eleştirilerini çeşitli dergi ve gazetelerde yayımlamış, endişelerini belirtmişlerdir. Bu çalışmada 12 Mart 1971'deki Askeri Muhtıra'dan 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi'ne kadarki süreçte uç sağ partiler olarak tanımlanan MHP ve MSP'nin yayın organları olarak nitelendirilebilecek ele alınmış, bu yayınların CHP'ye ve dönemin siyasi gelişmelerine yönelik eleştirilerine odaklanılmıştır. Bu doğrultuda, bu tezde MHP'nin 1970'lerde CHP'yi komünist bir parti olmakla itham ederek ve CHP'yi sokaktaki anarşinin baş sorumlusu olarak nitelendirmesi vurgulanmış, bu yorumlar MHP'nin ana yayın organı olan Devlet dergisinden alıntılar ile desteklenmiştir. MSP ise CHP'yi komünist bir partiden ziyade bir sol parti olarak görerek yine tepkisini göstermiş, ancak MHP kadar sert davranmayarak 1970'lerin yarattığı koalisyon hükümetlerine uygun hareket ederek siyasi çıkarlarını gözetmeyi de ihmal etmemesi MSP'nin yayın organı olan Millî Gazete'den yazılar ile açıklanmıştır. Anahtar Sözcükler Uç Sağ, Milliyetçilik, İslamcılık, Devlet Dergisi, Millî Gazete, CHP, Sol.
Sahneye sokaktan bakmak: Mekân-politika ilişkisinin serencamı olarak Ankara Sanat Tiyatrosu
Bu çalışma, mekân, siyaset ve kolektif bellek kavramları üzerinden şekillenerek teorik ve pratikte gerçekleşen mekânsal dönüşümün sokak mekânı ve politik tiyatro üzerindeki etkilerinin izini sürmekte ve odağına mekân olarak Ankara Sanat Tiyatrosu'nu (AST) almaktadır. Ankara Sanat Tiyatrosu, mekânsal olarak uzun seneler boyunca Ankara'nın Kızılay semtinde bulunan İzmir Caddesi Ihlamur Sokak'ta konumlanmıştır. AST'ın mevcudiyetinin temel yapı taşlarından biri olan bu mekân, kentin kültürel ve kolektif belleğinde de önemli bir yere sahiptir. Pandemi koşulları ve ekonomik sebepler dolayısıyla 2020 yılında sokakta konumlanan mekânından ayrılıp bir alışveriş merkezine taşınması AST için önemli bir dönemeçtir. Bu çalışmada AST'ın tarihinin incelenmesinden ziyade, AST'ın geçirdiği mekânsal değişimden yola çıkarak politik tiyatronun sokak mekânı ile ilişkisinin ele alınması, AST'ın mekânının kolektif bellekteki yerinin altı kazılarak gün yüzüne çıkarılması ve sokak-AVM hattında sanatın geçirdiği mekânsal ve siyasal dönüşümün etkilerinin ortaya konması hedeflenmiştir. Aynı zamanda AST oyuncuları, idari kadrosu, emekçileri ve seyircileriyle derinlemesine yapılacak olan mülakatlarla bir veri seti elde edilecektir. Elde edilen bu veri seti, tezin içeriğine uygun bir şekilde tezin son bölümünde değerlendirilecektir. Politik tiyatronun sokak ile ilişkisi bağlamında "Sokak bir bellek mekânı mıdır?" sorusunun yanıtı aranmaya çalışılacaktır.
Türkiye'de İslami romanlarda kadın kimliği (1980-2000): Feminist bir yaklaşım
Bu tezde, ilk baskıları 1980 ile 2000 yılları arasında yayınlanmış olan İslami romanlardaki kadın anlayışı ortaya çıkarılmaya çalışılmaktadır. Kadın yaşamı Türk modernleşmesinin gelişiminde her zaman gündemdeki yerini koruyan konular arasında yer alır. Benzer şekilde Türk romanı da kadın yaşamı konusunda çeşitli toplumsal/siyasal eğilimleri içerisinde barındıran bir edebi tür olarak öne çıkar. Kadın konusuna toplumsal ve siyasal tercihleri doğrultusunda yaklaşan Türk romancıları yazmış oldukları eserler aracılığıyla benimsemiş oldukları görüşleri geniş okur kitlelerine aktarmaya çaba harcamışlardır. İslami romanlar da İslamcılığın temel toplumsal ve siyasal tezlerini edebiyat sahasına taşıyan metinlerden oluşur. İslami romanlarda geçerli olan kadın anlayışını incelemek ise araştırmacıları İslamcılığın kadın konusundaki temel tezlerini incelemekle örtüşen sonuçlara götürecektir. Feminist edebiyat eleştirisi ise İslami romanlardaki kadın anlayışını anlama çabasında oldukça işlevsel bir yöntem olarak öne çıkar. Çalışmanın örneklemini oluşturan romanlar, tezin iki temel yönteminden biri olan nitel içerik analiziyle şu dört alt başlık çerçevesinde incelenmektedir: Görünümüyle Kadın: İdeal (Dindar) Kadının Giyim Kuşam Biçimi, İdeal (Dindar) Kadının Karakteri: Melek kadın - Canavar kadın, İdeal Kadın ve Aile: Dindar Nesilleri Yetiştiren Anneler, İdeal Toplumun Teminatı: Sorumluluk Sahibi Dindar Kadın. Tezde ileri sürülen temel iddia İslamcılığın tezlerini edebiyat sahasına taşıyan İslami romanların, kadın konusunda da toplulukçu ve ataerkil görüşleri pekiştiren metinler olduğu şeklindedir. Erkek romancılarla karşılaştırıldığında kadın İslami romancıların, ataerkil toplumsal koşullar altında yaşamlarını sürdüren kadın roman karakterlerinin, İslamcı kadın kimliği çerçevesinde bireyselci yaklaşımlarla uyumlu olarak, kısıtlanan/baskılanan hayatlarını daha fazla öne çıkarmaya çalıştıkları tespit edilmekle birlikte İslamcılık hem kadın hem de erkek yazarların kadın konusuna yaklaşımlarının toplulukçuluk içerisinde kalan sınırlarını belirleyen temel etken olarak belirleyiciliğini sürdürmektedir.
12 Eylül dönemi ve Türk ulusal basını: Medya, toplum ve siyaset
12 Eylül 1980 darbesinin birçok alanda olduğu gibi basın üzerinde de biçimlendirici bir etkisi olmuştur. Bu çalışma kapsamında Türk ulusal basınını temsilen seçilen dört gazetenin (Hürriyet, Milliyet, Cumhuriyet, Tercüman) 12 Eylül 1980'den 6 Kasım 1983 tarihine kadar siyasi partiler ve siyasi liderlerle ilgili yaptığı haberler haber çerçeveleme kuramı bakış açısıyla çerçevelenmiş ve nitel içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bu çerçevede incelediğimiz gazetelerin siyasi partiler ve siyasi liderlerle ilgili haberleri nasıl çerçevelediği ve nasıl bir algı sunduğu aktarılmıştır. Ayrıca 12 Eylül rejiminin bu haberler ve yorumlar üzerindeki etkisi ele alınmıştır.
Türkiye'de lisansüstü öğrenim gören İranlı öğrencilerin deneyimleri, beklentileri ve Türkiye'de kalmaya yönelik düşünceleri
Bu аrаştırmаdа, 2014 -2019 yılları arasında Türkіyе'nin devlet ve vakıf ünіvеrsіtеlerinde еğіtіm alan İranlı yüksek lisans ve doktora öğrеncіӏеrіn yаşаdıkӏаrı sorunӏаr, deneyimler, beklentiler ve mezuniyet sonrası verecekleri kararlar ele alınmıştır. Çalışmanın temel amacı İranlı öğrencilerin eğitimleri sonrasında Türkiye'de kalmaya ilişkin düşünceler ve bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Araştırmada nicel araştırma deseni kullanılmıştır. Türkiye'deki Ünіvеrsіtеlerde lisansüstü еğіtіme devam eden İranlı öğrenciler araştırmanın evreni olup, bu öğrenciler arasından olasılıklı olmayan örnekleme ile seçilen 396 İranlı öğrenci ise araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Bu sayı, Türkiye'de öğrenim gören tüm İranlı öğrencilerin %11'ini oluşturmaktadır. Araştırma sonucunda İranlı öğrencilerin Türkiye'deki eğitimlerinden büyük oranda memnun oldukları, sosyal ilişkiler açısından önemli bir sorun yaşamadıkları görülmüştür. Sorun yaşayan ve memnun olmayan öğrencilerin oranı ise oldukça düşüktür. Türkiye'deki öğrencilik döneminde herhangi bir uyum sorunu yaşayanların oranı düşük olmasına rağmen, .uyum sorunu yaşanan konular arasında en çok arkadaş edinmekte zorlanma ve buna bağlı yalnızlık hissi olarak öne çıkmaktadır. Türkiye'de yaşadıkları en önemli sorun ekonomik sorundur. Örneklemin üçte biri eğitim sonrasında Türkiye'de kalmayı düşünmektedir. Bunda etkili olan faktörler arasında iş imkanı ve kültürel yaşam gelmektedir.
Kant felsefesinde özgürlük kavramının prusya feodalitesindeki politik temelleri
Bu tez çalışmasında Ellen Meiksins Wood tarafından geliştirilen siyaset kuramının sosyal tarihi yaklaşımı esas alınarak Kant felsefesinde özgürlük kavramının Prusya feodalitesindeki toplumsal maddi temelleri irdelenmiştir. Bu bağlamda özgürlük kavramı, Kant felsefesine dair yaygın literatürün aksine salt düşünsel metinler aracılığıyla değerlendirilmemiş, bunun yerine Prusya feodalitesinin mutlakiyetleşme sürecine dair pratiklerin ortaya çıkardığı tarihsel oluşumsallık etrafında dönemin sebep olduğu hangi sorulara yanıt olarak şekillendiği ele alınmıştır. Bu amaçla Prusya feodalitesinin iktidar yapısı dönemin üretim ilişkileri, toprak yapısı ve mülkiyet pratikleri dahilinde değerlendirilmiştir. On yedinci yüzyılın ortalarından itibaren feodalitenin krizi olgusuna verdiği tepkinin bir yansıması olarak mutlakiyetleşme süreci içerisine giren Hohenzollern Hanedanlığı, yerel toprak sahibi soylularla (Junker) iş birliği içerisine girmiştir. İş birliği neticesinde oluşturulan bürokrasi aracılığıyla feodal el koyma faaliyetleri devam etmiştir. Bu süreçte Junker soyluluğunun devlet içerisindeki iktidarının dengelenmesi amacıyla monarşiye bağlı hizmetkarlar olarak bürokratik makamlarda görev yapan hizmet soyluluğu uygulaması ortaya çıkmıştır. Doğrudan birinci el koyucu olmamaları açısından geleneksel soyluluğun gelir elde etme pratiklerinden farklılaşan bu sınıf monarşinin çıkarları ve mutlakiyetleşme sürecinin yönünün tayin edilmesi açısından liyakat ve eğitim (Bildung) gibi mefhumlar etrafında kümelenmiştir. Prusya Devleti'nin feodal kimliğini koruyarak dönüşmesi sürecinde geleneksel soylulukla kurulan iş birliğinin bir sonucu olarak üretim faaliyetlerinin çeşitlenememesi kapitalist burjuvazinin oluşumunu yavaşlatmıştır. Kapitalist burjuvazinin yokluğu, Prusya toplumunun orta sınıf şehirlilerini (Bürgertum) devletin sağladığı feodal el koyma gelirinin türevinin faydalanıcısı konumunda sabitlemiştir. Prusya'da mülkiyet ilişkilerinin feodal karakterini sürdürmesi dönemin ortaya koyduğu tartışmaların da yine feodal nitelikte olmasını ifade etmektedir. Dolayısıyla Kant'ın özgürlük kavramını geliştirdiği iktidar yapısının modern karakterde olması söz konusu değildir. Bu durum Kant'ın özgürlük kavramının modern demokratik birey özgürlüğüne işaret etmediğini ifade eder. Oluşumsallığı bakımından Prusya feodalitesinin toplumsal sınıfları arasında gerçekleşen iktidar mücadelesi kapsamında hizmet soyluluğu ve bu sınıfı entelektüel anlamda besleyerek devletin feodal dönüşüm sürecine dahil olmak suretiyle kendi üretim ve yeniden üretimlerini sağlayan Bildungsbürgertum'un ayrıcalık talebi olarak özgürlük kavramını ele alabilmek mümkündür.
Türkiye'de araştırma merkezlerinin, Foucault'nun bilgi-iktidar kavramsallaştırması üzerinden incelenmesi
Bu çalışma, Türkiye'deki stratejik araştırma merkezlerinin faaliyetlerini Michel Foucault'nun bilgi ve iktidar ilişkileri çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Foucault'nun bilgi-iktidar kavramsallaştırması, bilginin iktidar ilişkilerini nasıl şekillendirdiğini ve toplumu nasıl dönüştürdüğünü açıklar. Bu teori doğrultusunda, stratejik araştırma merkezlerinin Türkiye'nin politika yapım süreçlerinde oynadığı rol ve üretilen bilginin iktidar ilişkileriyle nasıl etkileşime girdiği ele alınmıştır. Stratejik araştırma merkezlerinin bilgi üretim süreçleri, bilginin hangi politik aktörler tarafından kullanıldığı ve bu bilginin politika yapma süreçlerine nasıl yansıdığı araştırılmıştır. Özellikle bu merkezlerin politika yapıcılar üzerindeki etkileri, üretilen bilginin hangi alanlarda yoğunlaştığı ve hangi söylemlerin baskın hale geldiği incelenmiştir. Foucault'nun bilgi-iktidar dinamikleri ışığında, Türkiye'deki stratejik araştırma merkezlerinin faaliyetleri ve bu faaliyetlerin politika yapma süreçlerindeki yeri irdelenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, stratejik araştırma merkezlerinin Türkiye'deki politika yapım süreçlerindeki etkilerini ve bu etkilerin bilgi ve iktidar dinamikleri bağlamında nasıl şekillendiğini ortaya koyarak, daha stratejik ve bilgi temelli politikaların geliştirilmesine yönelik önemli öneriler sunmaktadır. Stratejik araştırma merkezlerinin bilgi üretimi ve bu bilginin iktidar ilişkilerine eklemlenmesi, Türkiye'nin ulusal ve uluslararası politika süreçlerinde kritik bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda, çalışmada elde edilen bulgular, Türkiye'nin politika yapım süreçlerini daha etkili hale getirmek için önemli katkılar sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler Stratejk Araştırma Merkezleri, Bilgi-İktidar İlişkisi, Türkiye'deki Düşünce Kuruluşları, Stratejik Düşünce
Türk siyasal hayatında sosyal medya ve dijital platformların kullanımı: 2002- 2020 dönemi
Sosyal medya ve dijital platformlar bugün hayatımızın vazgeçilmez bir parçasıdır. Basit iletişim, haber alma gibi faaliyetlerden, eğlence amaçlı içeriklerin takibine kadar pek çok amaçla kullanılmakta, gündelik hayatımızın önemli bir kısmını kaplamaktadır. Öyle ki, pandemi ile hemen hemen her alanda hızlanan dijitalleşme neticesinde, sosyal medya ve dijital platformlardan da ziyade, pek çok sosyal, toplumsal aktivite için Metaverse'de buluşacağız. Durum böyle iken, bahse konu araçların ulusal ve uluslararası aktörler tarafından araçsallaştırılması kaçınılmazdır. Özellikle Cambridge Analytica Skandalı ya da son dönemde Rusya-Ukrayna Savaşı gibi örnekler bu yöndeki ihtimallerin ciddiyetini gözler önüne sermektedir. Bu çerçevede, hem Türk dış politikasında hem de iç siyasette, sosyal medya ve dijital platformların, temel hak ve özgürlükler muhafaza edilerek, toplumun nabzını ölçmek, simetrik iletişim ile toplumun sivil ve siyasi kanadı arasında bağ kurmak, algı yönetimi faaliyetlerine girişmek için kullanılabilir. Bu minvalde, yaklaşık 10 yıldır ülkemizdeki siyasi aktörlerin sosyal medya ve dijital platformlara yönelik ilgisi artmıştır. Örneğin, en son 2019 Yerel Seçimlerinde bahse konu platformların, yeni adayların imaj inşa süreçlerinde olumlu rol oynadığı savunulmaktadır. Ayrıca, teknolojinin neredeyse içine doğan genç kuşakların, kısa vadede siyasi karar alma süreçlerinde etkin hale geleceği de düşünülürse, ilgili platformların Türk siyasetindeki ehemmiyeti artacaktır.
Darbelerin meşruiyetini sağlama aracı olarak Kemalizm'in hegemonyası: 12 Eylül 1980 örneği
Bu tezin ana amacı 12 Eylül 1980 darbesinin meşruiyetinin sağlanmasında Kemalizm'in hegemonyasının kullanıldığı durumunun açıklanmasıdır. Bu açıklama yapılırken Gramsci'nin hegemonya kavramı kullanılacaktır. Bu amaca varmak için tez çalışması üç bölüm çerçevesinde tasarlanmıştır. Birinci bölümde Gramsci'nin hegemonya kavramı aktarılacaktır. İkinci bölümde Kemalizm, Kemalist hegemonya ve 12 Eylül 1980 darbesi aktarılacaktır. Üçüncü bölümde ise tezin tartışma kısmı yer alacaktır. Kemalizm ve Atatürkçülük Türkiye Cumhuriyeti siyasal hayatı için her zaman gündemde kalmayı başaran, siyaseti ve hatta toplumsal hayatı etkileyen düşünceler bütünleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Tez çalışmasının kapsamında belirlenecek ve doğrulanmaya çalışılacak hipotez ise 12 Eylül 1980 darbesinin meşruiyetinin sağlanması açısından Kemalizm'in hegemonyasının kullanıldığı olacaktır.
Yeni kamu işletmeciliği bağlamında Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği denetiminin değerlendirilmesi: İş Teftiş Kurulu Başkanlığı model önerisi
Bu çalışmada, mal veya hizmet üretim süreçlerinde kullanılan çalışma alanlarını iş sağlığı ve güvenliği kapsamında denetleyerek düzenleyici rol oynayan İş Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın mevcut denetim sistemini, kamu yönetimi alanında yaşanan değişim ve dönüşüm neticesinde ortaya çıkan "Yeni Kamu İşletmeciliği" yaklaşımının ilkeleri çerçevesinde değerlendirmek ve bu yönde önerilerde bulunmak amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, İş Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın iş sağlığı ve güvenliği denetimlerinin 2007-2017 yılları arasındaki etkinlik düzeyleri "Veri Zarflama Analizi", "Analitik Hiyerarşi Süreci" ve "TOPSIS" yöntemleriyle ölçülerek değerlendirmeler yapılmış; ardından etkin olmayan yılların, etkin olmama nedenleri ve etkin olabilmeleri için girdi veya çıktılar üzerinden hangi değişikliklerin yapılması gerektiği analiz edilmiştir. Böylece kısıtlı kaynaklara sahip olan devletin, iş sağlığı ve güvenliği denetimi işlevini yerine getirirken bu kaynakların dağılımını etkinliği arttıracak şekilde yapması hedeflenmiştir. Yapılan araştırma neticesinde elde edilen bulgular ve sonuçlar değerlendirilerek, İş Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın mevcut denetim sisteminin etkinliğini arttıracak şekilde iyileştirilmesi için yeni model önerisinde bulunulmuştur.
Ticari liberalizm kuramı çerçevesinde Türk ticaret diplomasisi faaliyetlerinin değerlendirilmesi
Yakın dönemde ortaya konan bazı çalışmalar, ticaret ile barış ve işbirliği arasındaki ilişkiyi ülkelerin siyasi rejimleri ve yönetim tarzları ile ilişkilendirmiş, demokratik rejimlerin ticaretin getirdiği kazançları koruma noktasında otoriter rejimlere göre daha istekli olduğunu ortaya koymuştur. Bu tezde, söz konusu akademik çalışmalardan yola çıkılarak, Türkiye'nin 1999-2019 yılları arasında, Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Çin Halk Cumhuriyeti, Fransa, Hollanda, İran, İsrail, Mısır, Rusya Federasyonu ve Suudi Arabistan ile siyasi ve ticari ilişkileri incelenmiş, bahse konu dönemde ortaya çıkan siyasi krizlerin ticari ilişkilere ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla sahada yapılan ticaret diplomasisi faaliyetlerine nasıl etki ettiği irdelenmiştir. Tez kapsamında yapılan araştırmalar Türkiye'nin demokratik ülkeler ile yaşadığı krizlerin ticarete ve ticaret diplomasisi faaliyetlerine olumsuz bir etkide bulunmadığını, ancak otoriter ülkelerle yaşanan krizlerin hem ticareti hem de ticaret diplomasisi faaliyetlerini olumsuz etkilediğini ortaya koymuştur. Çalışmada yer alan tespit ve değerlendirmeler dış ticaret rakamları, yatırımlar ve kişi hareketlerine bakılmak suretiyle oluşturulmuş, kriz dönemlerinde söz konusu ülkelerde görev yapan ticaret diplomatlarının aktardıkları ile doğrulanmıştır.
İngiltere-İskoçya arasındaki ilişkinin ekonomi-politik niteliğinin AB üyeliği bağlamındaki dönüşümü
Bu tez, İngiltere-İskoçya-AB arasındaki ekonomi-politik ilişkiyi incelemektedir. Ülkeye özgü koşullar nedeniyle ilk olarak İngiltere'de gerçekleşen Endüstri Devrimi ile birlikte yoğun üretime geçilmiş, artan üretim sonucunda yeni pazarlara ihtiyaç duyulmuştur. Bu yeni pazarların bulunması sömürgecilik aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Sömürgeciliğin, İngiltere ile sömürgeleri arasındaki ilişkilerde süreklilik arz eden önemli etkileri olmuştur. 1707 yılında İngiltere ve İskoçya'nın birleşmesi ile kurulan birlik, sömürgecilik ile ilgili olarak İskoçya için önemli tartışmaların odağını oluşturmaktadır. Literatürde İskoçya' nın durumuna ilişkin olarak İskoçya'nın İngiltere'nin sömürgesi olduğuna dair görüş ile İskoçya-İngiltere arasındaki ilişkinin karşılıklı çıkar esasına dayalı olduğuna dair iki farklı görüş bulunmaktadır. Bu tezde İskoçya'nın ele alınmasının sebebi İskoçya'nın bu tartışmalı durumudur. Bu iki farklı görüş sonucunda İngiltere ve İskoçya arasında sömürgecilik ilişkisinin atipik bir sömürgecilik ilişkisi olduğu sonucuna varılmaktadır. AB üyeliği, İngiltere-İskoçya arasındaki ilişkide önemli bir dönüm noktasını oluşturmaktadır. Üyelik öncesinde ilişkiler karşılıklı fayda üzerinde kuruluyken, üyelikle birlikte ilişkinin içeriğini bölgeselcilik ve bağımsızlık belirlemektedir. İngiltere' nin eski sömürgeleri olan Commonwealth ülkeleri ile ilişkisi AB ile olan ilişkisini etkilemiştir. İngiltere' deki Avrupa şüphecileri, AB' yi İngiltere'nin serbest ticaretini engelleyen bir unsur olarak nitelemektedirler. Avrupa şüphecilerine göre, İngiltere, AB üyeliğinden ayrılmalı eski sömürgeler ile olan ekonomik ilişkilerini yeniden canlandırmalıdır. Bu fikir Brexit'i destekleyenlerin en önemli argümanlarından biridir.
Dava, hegemonya ve ünlüler: Şöhret çalışmaları perspektifinden 90'lı yıllarda İslamcı kamuoyu
Türkiye'nin 1980'li yıllarda yaşadığı ekonomik dönüşümle beraber şekillenen toplumsal yaşamında ürünler, vitrinler ve kimlikler yaşamın temeli haline gelmiştir. Benzer şekilde basın yayın alanında gözlenen patlama da hem imajlar yaratmış hem de yaratılan imajların tüketimini sağlamıştır. Bu hareketlilik içerisinde sürekli göz önünde bulunan ünlüler de dolaşımın bir figürü olarak daha aktif bir rol edinmişlerdir. Artık ünlüler kanaat önderleri haline gelmiş, toplumun kültürünü şekillendirmenin, merkezi ele geçirmenin ve popülerlik kazanmanın da bir aracı olmuşlardır. Türkiye'nin bu yıllarda yükselişe geçen ve dönemi şekillendiren aktörlerinden İslamcı siyaset figürleri ise bu noktada hem ünlülerden bir kanaat önderi yaratmış hem de ünlüleri özel televizyon ve radyolardan yararlanarak reklamlarının ve hegemonya mücadelelerinin parçası kılmıştır. Bu çalışmanın amacı, 90'lı yıllar özelinde İslamcı siyaset figürlerinin ünlülerle olan ilişkini şöhret çalışmaları alanının terminolojik ve yöntemsel katkıları ışığında ele almaktır.
Türkiye'de kamu personel yönetiminde yeni bir aşama: Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi örneği
Kamu personel yönetimi anlam olarak kamusal hizmetlerinin kamu sektöründe çalışan görevliler tarafından yerine getirilirken bağlı oldukları temel ilkeleri, uygulamaları ve kuralları ifade eder. Türkiye'de kamu yönetimi sisteminde uygulanacak politikalar ülkede yaşanan birçok olaydan etkilenerek önemli değişiklere göre şekil alır. Şüphesiz ki kamu personel sisteminde sorun yaşanmaması için öncelikle çok iyi planlanmış ve tasarlanmış bir insan kaynağı yapılanmasına ihtiyaç vardır. Bu yapılanma merkezde bulunan personel yönetiminden sorumlu tek bir kurumun organize bir şekilde doğru bir sistemle çalışmasıyla mümkündür. Bu Tez kapsamında, ilk olarak kamu personel yönetiminin tanımı, kamu personel yönetiminin gelişim süreci ve bu süreçte uygulanan politikalar gibi konulara değinilerek kavramsal ve tarihi bilgiler verilmiştir. Aynı bölümün devamında gelişmiş ülkelerdeki kamu personel yönetimi sistemine kısaca değinilmiştir. İkinci bölümde, Türk kamu personel sistemindeki uygulamalara değinilmiş, eski ve şimdiki sistemde rol oynayan kamu kurumlarının ne tür görevler aldıkları paylaşılmıştır. Üçüncü bölümde yeni kamu personel yönetiminden sorumlu örgütlerden biri olan Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi'nin (CBİKO) hakkındaki bilgiler literatürden yararlanılarak, mevzuat analiz edilerek ve kurumun web sayfası üzerinden paylaştığı bilgilerden hareketle sunulmuştur. Tezin özgün bölümü olan bu kısımda ise ABD İnsan Kaynakları Çözüm Ofisi ile Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi karşılaştırması yapılmıştır. Ayrıca ABD Personel Yönetimi Ofisi'nin (Office of Personnel Management/OPM) web sitesinde yer alan bilgilerden yararlanılarak birçok ülkeye örnek teşkil eden Personel Yönetimi Ofisi'nin organizasyon yapısı, uygulamaları ve projeleri ayrıntılı bir şekilde açıklanarak özgün bir yapı analiz edilmiştir. Sonuç bölümünde ise kapatılan kurumlar yerine yeni açılan Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi'nin karşılaştığı sorunlar göz önünde bulundurularak bu kurumun olumlu olumsuz yansımaları aktarılarak Devlet Personel Başkanlığı'nın yerini doldurup dolduramadığı değerlendirilmiştir.
Feminist dış politikanın geleceği üzerine bir tartışma: İsveç örneği
Bu çalışmanın amacı feminist dış politikayı bu girişimi başlatan İsveç örneği başta olmak üzere incelemek ve son zamanlarda yükselen eleştirileri de temel alarak feminist dış politikanın geleceğine dair bir tartışma yürütmektir. 2014 yılında İsveç hükümeti tarafından ortaya atılan feminist dış politika söylemini ve Uluslararası İlişkiler alanında kadının yerini anlamak bu çalışmanın konusudur. Tez çalışmasında, İsveç başta olmak üzere feminist dış politikayı benimseyen ülkeler değerlendirilmiş ve kuramsal çerçeve ile birlikte ortak bir feminist dış politika söylemi sorgulaması yapılmıştır. İsveç'in feminist dış politikasının özgün yanları analiz edilmiştir ve yürüttüğü uygulamalar eleştirel bir şekilde değerlendirilmiştir. Bu tezde, İsveç'in feminist dış politikasının artıları ve eksileri üzerine bir tartışma yürütülmüştür. Tüm bu tartışmalar toplumsal cinsiyet anaakımlaştırması ve norm girişimci temaları çerçevesinde yapılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda en temelde İsveç'in bu alanda norm-girişimci bir politikayı toplumsal cinsiyet anaakımlaştırması çerçevesinde sürdürdüğüne varılmış ve İsveç'in reelpolitikasının ve feminist dış politikasının uyumsuzluğunun feminist dış politikanın geleceğini tehlikeye attığı sonucuna varılmıştır.
Hükümet sistemlerinin yönetişim bağlamında karşılaştırmalı bir analizi
Devlet yönetiminde meşru otoritenin somut ifadesi olan hükümetin, ortaya çıkışından bu yana uzun bir dönüşüm yolculuğuna çıktığı ileri sürülmektedir. Hükümetin çeşitli evrimsel biçimleri ve özellikleri, bazen vatandaşların değişen beklentilerine ve karşılaştıkları zorluklara yanıt verememiştir. Zaman içinde devletin münhasır alanı, diğer aktörlerin ve paydaşların da dâhil olmasıyla ortak bir alan haline gelmiş ve 1980'lerden itibaren küreselleşmenin etkisi ile bir yönetişim çağı başlamıştır. Literatürde ise yönetişim bağlamında hükümet sistemlerinin etkinliği, tartışma konusu olmuş ancak bu tartışmalar teorik düzeyde kalmıştır. Bu konunun ampirik yönüne değinilmemesi literatürde bir boşluk yaratmıştır. Tez çalışması ile Dünya Bankası'nın 214 ülke için 1996-2021 yılları arasında rapor ettiği toplu ve bireysel altı yönetişim göstergesine dayanan verilerle hükümet sistemlerinin karşılaştırmalı bir analizini yaparak bu boşluğu doldurmak amaçlanmıştır. Bu araştırma kapsamında, Dünya Bankası yönetişim göstergeleri temel alınarak özellikle kuvvetler ayrılığına dayalı hükümet sistemleri, istatistiki analiz yöntemleri ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre yönetişim göstergelerinin hükümet sistemleri bakımından farklı değerler aldığı tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen bulguların literatüre katkısının yanında topluma da katma değer sağlaması beklenmektedir.
Moğolistan ve Türkiye cumhurbaşkanlarının parlamentoyla ilişkilerindeki konumunun karşılaştırılması
Bugün demokratik bir devletin temel özelliği, devlet gücünün ademi merkezileşmesi ve insan hak ve özgürlüklerinin güvence altına alınması ilkesidir. Bu yüzden devlet gücünün doğru dağılımı, üst düzey devlet kurumları birbirileri gözden geçirmek, koruyarak dengeyi sağlayan sorunu ayrıntılı yasal düzenlemeye tabi olmalıdır. Herhangi bir ülkenin anayasasında, devlet gücünün dağılımı hakkında temel yasal düzenlemeleri dahildir. Bu, en yüksek devlet organlarının yapısını içerir, aralarında uygun bir yetki, eylem ve sorumluluk ilişkisi kurdu. faaliyetlerinin ve organizasyonunun yasal dayanağını tanımlayan bir belgedir. Benzer şekilde Türkiye Cumhuriyeti ve Moğolistan'ın da kendi anayasaya yansımıştır. Bu yansımanın altında, Anayasaların görevlerini her zaman yerine getirdikleri söylenebilir. Türkiye Cumhuriyeti ve Moğolistan demokratik rejime sahip cumhuriyetlerdir. 1989 yılında anayasasının kabul edilmesinden bu yana, Türkiye Cumhuriyeti güç ve yetki dağılımında bir dizi spesifik değişiklik yapmıştır. 1992'de Anayasa'nın kabulünden bu yana değişiklikleri yapmış. Bu iki ülkenin yıllar içindeki uygulamalarına dayanarak en yüksek devlet kuruluşlarının faaliyetlerinin ilişki, Olumsuz ve olumlu tutumların ve belirli faktörlerin en yüksek devlet organlarının faaliyetlerinin tutarlılığı ve karşılıklı bağımlılığı üzerindeki etkisinin anayasa hukuku çerçevesinde incelenip değerlendirilebileceği görülmektedir.
1970'li yıllarda Türkiye'de solun tarihine yerelden bakmak: Taşova örneği
Bu çalışma, Türkiye'de 1970'li yılların ikinci yarısıyla birlikte artmış olan siyasallaşmaya, sol sosyalist mücadeleye, solun tarihine ve 12 Eylül askeri darbesine giden sürece Amasya'nın Taşova ilçesindeki örgütlenmelere dahil olan kişilerle yapılmış olan mülakatlar aracılığıyla merkezden değil, çevreden; kentlerden değil yerelden ve bir ilçeden bakmayı amaçlamaktadır. Türkiye'nin 1970'lerinde, önceki on yıldan miras kalan kişi ve kadroların tekrar bir araya gelerek başlattıkları devrimci mücadele, Türkiye'nin dört bir yanındaki örgütlenmelerle genişlik kazanmış; büyükşehirlerden taşra birimlerine kadar yayılım göstermiştir. Taşrada örgütlenmelerini oluşturan kişi ve yerel önderler, yaşadıkları bölgenin sorunlarını gündemlerine taşımış, bir yandan bu sorunların çözümü için eylemlilik sergilerken öte yandan da hem silahlı sağ hem de sol içi tartışmalar meydana gelmiştir. Türkiye'de solun tarih yazımı örgütlerin Ankara, İstanbul gibi büyük şehirlerindeki hareketlere ve örgütlerin lider kadrolarına odaklanmaktayken, ülkenin yerelinde gerçekleşen sol sosyalist mücadeleyi çoğunlukla nicel olarak ele almış; 'sıradan solcu'nun hikayesini geri planda bırakmıştır. Bu sözlü tarih çalışmasında, Taşova'daki mücadeleye aktif olarak katılan kişilerin, büyüdükleri ortamdan siyasallaşmalarına, arkadaş çevrelerinden siyasal bilgi birikim düzeylerine varana dek bir araştırma alanı meydana getirilmiş, bu alandan elde edilen sonuçlarla Taşova özelinde Türkiye'nin taşralarında sol mücadelenin nasıl gerçekleşmiş olabileceğinin tespitinin ortaya konması amaçlanmıştır. Sol tarih yazımının çoğunlukla örgütlerin öncü kadroları ve lider/kahraman odaklı yapılması ya da fraksiyonların devrim algılamaları ve sol içi tartışmaları öncelikli olarak ele alması, devrimci mücadelenin önemli bir kısmını oluşturan yerelde sol mücadelenin göz ardı edilmesi sonucunu doğurmuştur. Bu yüksek lisans tezi, tarih yazımındaki bu eksikliği gidermeyi amaçlamanın yanı sıra, sol mücadelenin merkez ile çevre arasında nasıl benzerlikler ve farklılıklara sahip olduğunu da ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Anahtar Sözcükler Yerel Sol, Fraksiyon, Siyasal Sosyalleşme, 12 Eylül 1980.
Türkiye'de çok partili dönemde bürokrasinin TBMM'de temsili ekseninde siyasete etkisi
Türkiye'de çok partili dönemde bürokrasinin siyaset kurumuna ciddi biçimde nüfuz ettiği ve demokratik siyaseti şekillendirdiği iddia edilmektedir. Bürokrasinin siyaset kurumuna iddia edildiği gibi ciddi bir şekilde etki edip etmediğini belirlemek amacıyla, bürokrasinin siyasetteki etkisinin TBMM'de temsil oranı ile doğru orantılı olduğu düşüncesinden yola çıkarak, 1946'dan 2015'e kadar geçen süreçte gerçekleştirilen toplam 17 genel milletvekili seçimlerinde seçilen tüm milletvekillerinin mesleki kökenleri incelenmiştir. Bürokrat kökenli milletvekilli, komisyon üyesi, bakan, başbakan ve cumhurbaşkanı oranlarına bakarak bürokrasinin siyasetteki etkinliği araştırılmıştır. 17 dönemin sonuçları birlikte değerlendirildiğinde bürokrat kökenli milletvekillerinin TBMM'deki ve özellikle Bakanlar Kurulu'ndaki temsil oranlarının dikkat çekici bir şekilde yüksek olduğu görülmüştür. 17 dönemin bürokrat kökenli milletvekili ortalaması % 41.3 gibi yüksek bir oranda bulunmuştur. 17 dönemde TBMM'de kurulan tüm komisyonlarda görev yapan milletvekillerinin % 39.8'nin bürokrat kökenli milletvekili olduğu saptanmıştır. 17 dönemde atanan toplam 1181 bakanın 678'inin (% 57.4) bürokrat kökenli milletvekili olduğu anlaşılmıştır.
Türkiye'de uç sağ ve Kürtler, 1945-1980: Güvenlik, kimlik ve kalkınma
Bu tezin amacı, 1945-1980 yılları arasında "güvenlik", "kimlik" ve "kalkınma" kavramları ekseninde uç sağın Kürt meselesine dair söylemini incelemektir. Uç sağ, erken Cumhuriyet döneminin sonuna doğru Nihal Atsız, Necip Fazıl Kısakürek öncülüğünde dergiler üzerinden görünür olmaya başlamış, çok partili hayata geçişle birlikte önce merkez sağ partilerinde hizip olarak var olmuş sonrasında da müstakilleşerek partileşmişlerdir. Ayrıca Soğuk Savaş sürecinde Türk Milliyetçiler Derneği, Millî Türk Talebe Birliği, Akıncılar, Mücadeleciler, Ülkü Ocakları, Komünizmle Mücadele Dernekleri, Aydınlar Ocağı uç sağın önemli yapıları olmuşlardır. Soğuk Savaş sürecinde uç sağın temel özelliği antikomünizm olmuş ve komünizmle mücadele çerçevesinde devlet nezdinde de meşruiyet elde etmiştir. Ayrıca millî ve dinî değerlere vurgu yapmış ve Türkiye'nin beka meselesini önemsemiştir. Uç sağ, Kürt meselesini erken Cumhuriyet döneminin "yanlış politikaları" sonucu olarak ortaya çıkan bir sorun şeklinde değerlendirmiş, Soğuk Savaş sürecinde de komünistlerin istismar ettiğini öne sürmüştür. Uç sağ Kürt meselesini "beka" sorunu şeklinde ele almış ve komünistlerle ilişkilendirerek konunun komünizmle mücadele çerçevesinde ele alınması gerektiğini söylemiştir. Tezin birinci bölümünde, çalışmanın kavramsal ve tarihsel/siyasal arka planı bağlamında uç sağın ortaya çıkışı, kurumları ve genel özellikleri anlatılacak ve Kürt meselesinin Osmanlı'dan günümüze serencamı ele alınacaktır. Bu çalışmanın diğer bölümlerinde ise Soğuk Savaş sürecinde uç sağın kategorileri olan Seküler Türkçü-Turancılar, Anaakım Milliyetçiler, Anaakım İslâmcılar ve Radikal İslâmcılar'ın sırasıyla "güvenlik", "kimlik" ve "kalkınma" kavramları çerçevesinde Kürt meselesine bakışı ele alınacak ve çözüm önerileri tartışılacaktır. Anahtar Sözcükler Kürt Meselesi, Uç sağ, Milliyetçiler, İslâmcılar, Komünizm
Türkiye'de sivil toplum kuruluşlarının Suriyeli sığınmacılar konusundaki rolü
Türkiye, tarihi boyunca her zaman göç yollarının üzerinde bulunmuştur. Suriye krizi de göçlere alışık olan bu coğrafyanın karşılaştığı kitlesel akınlardan birini doğurmuştur. Ancak Suriyeli sığınmacılar pek çok anlamda Türkiye için farklı bir göç deneyimi haline gelmiştir. Bu farklılık aynı zamanda deneyimsizliği ve pek çok sorunu beraberinde getirmiştir. Başlangıcından itibaren geçici olacağı düşünülen bu "misafirliğin" uzaması bu sorunları daha da görünür kılmış ve bu sorunların çözülmesi kaçınılmaz hale gelmiştir. Sivil toplum kuruluşları, Suriyeli sığınmacıların Türkiye'ye ayak bastığı ilk günden itibaren konunun yakın takipçisi olmuş ve saha çalışmaları ile kamu kurumlarının başlangıçta boş bıraktığı alanları doldurmaya çalışmıştır. Suriyeli sığınmacıların kalıcılığının kabul edilmesiyle birlikte kamu kurumları da Suriyeli sığınmacılara yönelik politikalar geliştirmeye başlamıştır. Bu politikaların eksik kaldığı noktalarda da sivil toplum kurumları saha çalışmaları ile eksiklikleri gidermeye çalışmıştır. Bu çalışma sivil toplum kuruluşlarının bu çabaları üzerine yoğunlaşmıştır. Kamu kurumlarının yetersiz kaldığı noktalarda sivil toplum kuruluşları varoluş amaçlarını gerçekleştirerek kamu yardımı olmadan sivil inisiyatif ile sorunların bir nebze çözülebileceğini kanıtlamıştır. Çalışmada sivil toplum kuruluşlarının Suriyeli sığınmacılar konusunda yürütmüş ve yürütmekte olduğu projelerle ilgili bilgiler verilmiş, sivil toplum kuruluşlarının Suriyeli sığınmacılar konusunda üye, gönüllü sayılarının ve bütçelerinin sınırlı olmasına rağmen yaptıkları çalışmalarla hemen her alanda Suriyeli sığınmacılara yardımcı olmayı başardıkları belirlenmiştir. Sivil toplum kuruluşlarının kamu kurumları ve birbirleri ile işbirliklerinin yeterli düzeyde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle sivil toplum kuruluşlarının kamu kurumları ve birbirleri ile işbirliklerini geliştirecek çalışmalar yapılması önerilmiştir.
Millî Görüş Hareketinde din-devlet ilişkisi ve laiklik algısı
Bu tezde, Millî Görüş Hareketi'nin dış politika, ekonomi, eğitim ve kadın konularındaki dinî söyleminin Türkiye'de dinin gayri-hususileşmesinde ve yeniden kamusal alanda görünür olmasında etkin rol oynadığı iddia edilmiştir. Türkiye'nin sekülerleşme süreci on yedinci yüzyılda başlamış ve cumhuriyetin kuruluşuyla (1923) hız kazanmıştır. Cumhuriyetle birlikte uygulanagelen laiklik politikaları Türkiye'de din-devlet ilişkisi tartışmalarının odağını oluşturmuştur. Türkiye'de uygulanan sekülerleşme politikaları sonucunda gelişen laiklik anlayışı Avrupa'da gelişen sekülerleşme ve laiklik yaklaşmlarından farklı bir biçimde şekillenmiştir. Millî Görüş partileri temelde Türkiye'de gelişen laiklik politikalarını eleştiren politikalar geliştirmiştir. Jose Casanova dinin gayri-hususileşmesi ve yeniden kamusal alana dönüşü konusunda özgün bir teorik yaklaşım geliştirmiştir. Bu tez de Casanova'nın bakış açısından hareketle temelde Avrupa'da gelişen farklı din-devlet ilişkilerine referansla Millî Görüş Hareketi'nin laiklik anlayışını odak noktası almaktadır. Bu tez Millî Görüş partilerinin dini söylemlerinin dinin kamusal alanda etkinlik kazanmasına yol açtığını tespit etmiştir.
Türkiye'de Hristiyan İranlı sığınmacıların sosyo-ekonomik durumları ve sorunları: Ankara örneği
Bu tez Türkiye'deki İranlı mülteciler ve İranli Hristiyan mültecilerin sosyo- ekonomik durumları ve sorunlarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda mültecilerin durumunu daha iyi anlamak için genel olarak ve dünyada mültecilik ele alınacaktır. Birinci bölümde mülteci, sığınmacı ve göçmen kavramları ve arasındaki farklar ve uluslararası platformda mültecilik irdelenecektir. İkinci bölümde Türkiye'deki mülteciler ve onların hukuki statüleri incelenecektir. Üçüncü bölümde Türkiye'deki İranlı mültecilerin geliş nedenleri ve sorunlarına değinilecektir. Son bölümde ise tezin ana eksenini oluşturan Hristiyan İranlıların Türkiye'deki sosyo-ekonomik durumları, din yaşantıları, siyasal durumları, sorunları ve Türkiye'den geleceğe yönelik beklenti aktarılacaktır.
Tek Parti Dönemi halkçılığından Demokrat Parti popülizmine geçiş: Türkiye'de merkez sağın oluşum dinamikleri ve popülizm
Popülizm dünya siyasetinde sahneye çıktığı yıllarda, Osmanlı' da da Meşrutiyet döneminde halkçılık olarak yankı bulmuş, Ziya Gökalp tarafından Durkheim'ın dayanışmacı toplum teorileri ve solidarizmin bir bileşimi olarak geliştirilen halkçılık fikirleri, zamanla devletin resmi ideolojisi haline dönüştürülmüş, cumhuriyetin kuruluşundan sonra bu fikirler, CHP' nin Altı Ok olarak adlandırılan ilkeleri arasında "halkçılık" olarak kendine yer bulmuş ve bir dönem Anayasa' da da yer almıştır. Halkçılık, popülizmin Türkçe karşılığı olsa da, CHP'nin halkçılık ilkesinde sunduğu fikirler tamamen nev-i şahsına münhasır olmuştur. Popülist politikalara tam bir tezat olarak, halkın kitlesel desteğine dayanmadan, ülkeyi gelişmiş Batı medeniyetleri seviyesine çıkarma ülküsüne dayanarak, halk adına hareket eden seçkinci ve idealist bir hareketle hayata geçirilen CHP' nin halkçı fikirleri, çok partili döneme geçiş sürecinde DP popülist hareketinin yükselişinin gölgesinde kalmıştır. DP, örgütlenmemiş ve o döneme kadar sesini siyaseten duyuramamış olan emekçi ve köylü kesimi, diğer muhalif kesimlerle birlikte CHP yönetimine karşı bir çatı altında toplamayı başararak iktidarı ele geçirmiştir. Tanzimatla başlayan siyasi elitteki büyük zihniyet değişimi, hanedandan halka yönelim süreci, halkın bizzat siyaset sahnesine çıkmasıyla farklı bir boyuta taşınmıştır. CHP halkçılığının yerini DP popülizmine bıraktığı bu dönem, aynı zamanda Türk siyasetinde merkez sağın temellerinin atıldığı dönem olmuştur.
Yerel yönetim uygulamaları: Türkiye ve diğer ülkeler örneği
Bu çalışmada, Dünya ve Türkiye'deki yerel yönetimlerin gelişimi ve mevcut yapısı üzerine odaklanılmıştır. Bu amaçla bilimsel makale ve kitap çalışmaları incelenmiş ve değişen dünya politikaları nedeniyle yerel yönetimlerin mevcut son halleri güncellenmiştir. Yerel yönetimler ülkelerin tarihi geçmişi ve demokrasi kültüründen bağımsız oluşumlar değildir. Bu oluşumlar halkın kendi kendini yönetme isteği, yerel olarak toplumun siyasal eğitim ve bilinçlenmesi üzerine yaptığı katkılar ve halkın gereksinimlerine daha hızlı ve daha iyi cevap verebilmesinin sonucu olarak ortaya çıkmış ve değişimlere uğramıştır. Türkiye geleneksel olarak merkeziyetçi bir yapıya sahip olmakla birlikte, dünyada kamu yönetimine yönelik yeni yaklaşımların da etkisiyle adem-i merkeziyetçi yapılara yönelmeye başlamıştır. Nitekim Türkiye, 1980'lerden sonra dünyada gözlenen küreselleşme sürecinden etkilenmiştir. Bu durum yeni mevzuatlarla devletlerin yeniden şekillendirilmesi sonucuna neden olmuştur. Bu çalışmada, ülkeler yönetim biçimlerine göre incelenmiş ve yerel yönetimleri güçlü olan ülkelerin merkezi yönetimlerinin de daha demokratik ve uluslararası arenada daha saygın konumda olduklarını göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Yerel Yönetim, Yönetim Biçimleri, Türkiye, Dünya
Türkiye'de sosyal belediyecilik: Bakırköy belediyesi örneği
Sosyal politikalar kısaca, toplumda ezilen ve yoksul halkı korumayı amaçlayan anlayıştır. Bu politikaların günümüz anlamıyla ilk örneklerine İngiltere ve Almanya gibi Avrupa ülkelerinde rastlanmaktadır. Nitekim Türkiye'de de bu tür politikalar ilk olarak merkezi yönetimlerce uygulanmıştır. Ancak küreselleşme ve yerelleşme olgularının dünyada yayılması ve merkezi yönetimlerin lokal sorunların tespiti ve çözümü noktasında aktif olamayışı yerel yönetimlere yetki devrini zorunlu kılmıştır. Sosyal hizmetlerin Türkiye'de yerel yönetimlerce uygulanmasının 1960'lar ile başladığını ve gelişerek tam manasıyla 2000'li yıllarda yapılan reformlar ile hukuksal zemine oturduğu aktarmak yanlış olmayacaktır. Yerel yönetimler yerel anlamda yurttaşların yönetime dahil olabilmeleri nedeniyle demokratik sürece önemli katkılar sağlayan kurumlardır. Yerel yönetimlerin ise belki de en önemli kolu belediyelerdir. Belediyelere vatandaşların ihtiyaçlarını asgari düzeyde sağlama yükümlülüğü söz konusu yasalarca yüklenmiştir. Ayrıca toplumsal bütünlüğü sağlamak adına kültürel faaliyetleri yine belediyeler yurttaşlara sunmakla mükelleftir. Ancak Türkiye'de yasal olarak birçok sosyal vazifesi bulunan belediyelerin günümüzde kısaca; aydınlatma, temizlik, kanalizasyon vs. gibi klasik belediyecilik hizmetlerini dahi mali sebeplerle halkına sunamadığı bilinmektedir. Özellikle ekonomik sebeplerle Türkiye'deki birçok belediye sosyal hizmetlerini gerçekleştirememektedir. Gerçekleştiren belediyeler ise bunu tam manasıyla olmasa da yeterlilik düzeyini sağlayarak yapmaktadırlar. Bu çalışmada ise Bakırköy Belediyesi'nin sosyal belediyecilik anlayışının hangi aşamada olduğu, yapmış olduğu projeleri ve faaliyetleri güncel olarak irdelenmiş ayrıca belediye yetkilileriyle yapılan mülakatlar ışığında değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Belediyecilik, Sosyal Yardım, Sosyal Politika, Bakırköy Belediyesi
Türk vergi uyuşmazlıklarında idari çözüm yolları
Devletin başlıca gelir kaynağı olan vergiler, kamu giderlerinin finansmanı için karşılıksız olarak yasalara uygun biçimde cebren alınmaktadır. Devlet, vergi gelirlerini eksiksiz olarak bir an evvel hazinesine aktararak gelirlerini arttırmak istemekte iken vergi mükellefleri de genel itibariyle vergiyi hiç ödememek veya daha az ödemek suretiyle kendi gelirlerini arttırmak istemektedir. Verginin tarafları arasındaki bu çıkar çatışmasından kaynaklanan birtakım uyuşmazlıklar meydana gelebilmektedir. Bu uyuşmazlıklar, barışçıl çözüm yolu olarak da adlandırılan idari çözüm yolları ile yargı yolu olmak üzere iki şekilde çözümlenmektedir. Bu çalışmada, öncelikle vergilendirme işlemlerinden kaynaklanan vergi uyuşmazlıklarından bahsedilecek olup, vergi uyuşmazlıklarının yargısal çözümüne kısaca değinilerek, vergi uyuşmazlıklarının idari aşamada çözümlenmesi incelenecektir.
Haber kurgusunda ideoloji ve hegemonyanın bir araç olarak kullanılması: Türkiye'de 2000'li yıllarda merkez medya örneği
Bilgi çağının getirmiş olduğu erişim ağının, büyük bir hızla yaşamımızı değiştirdiği şu günlerde iletişim teknolojileri tarihin hiç bir döneminde görülmemiş bir şekilde gelişmiştir. Medya, içerisinde bulunduğumuz bilgi çağında haberleşme ve iletişimi sağlayan en önemli sektörlerden birini oluşturmaktadır. İnternet, uydu, mobil ağlar, radyo ve televizyon ile yazılı basın argümanları olan gazete, dergi ve kitaplar globalleşen dünyada yaşanan gelişmelerden anında haberdar olmamızı sağlayabilmektedir. Medya, bilgi ve gelişmelerden haberdar olmanın yanında sınırların ortadan kaldırılmasını ifade eden küresel dünyada bireyler arası hızlı iletişim ve etkileşimin sağlanmasını da gerçekleştirmektedir. Haberleşme ve iletişim fonksiyonlarının yanında medyanın bir diğer görevi de demokrasilerde yasama, yürütme ve yargının yanında dördüncü bir güç olmasıdır. Medyanın dördüncü güç olarak ifade edilmesi aslında onun denetim görevine yapılan kuvvetli vurguyu gösterir. Kimi zaman güdümlü medya, kimi zaman baskı altındaki medya ve kimi zaman taraflı medya olarak adlandırılan medya sektörünün toplumu ve bu toplumu oluşturan bireyleri siyasal iktidar bağlamında etkileyebildiği gerçeğidir. Ayrıca medya siyasal iktidarın faaliyetlerinin halk ve bireyler nezdinde meşruluk kazanmasını sağlamak gibi son derece önemli bir görev üstlenmektedir. Bu araştırmanın amacı; Türkiye'de 2000'li yıllardan itibaren dönüşüm yaşayan merkez medya kapsamında haberlerin kurgusunda ideoloji ve hegemonya süreçlerinin kullanılma detaylarının incelenmesidir. Araştırmanın amacına yönelik olarak, ideoloji ve hegemonya kavramsal çerçevesiyle Türkiye'deki medyanın dönüşüm süreci ve haberlerin kurgusundaki değişimler ayrıntılı olarak incelenmiştir.