12
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Antalya ili sera sebzeciliğinde mekanizasyon işletmeciliği verilerinin belirlenmesi ve optimum seçim modellerinin oluşturulması üzerine bir araştırma
ÖZET ANTALYA İLİ SERA SEBZECİLİĞİNDE MEKANİZASYON İŞLETMECİLİĞİ VERİLERİNİN BELİRLENMESİ ve OPTİMUM SEÇİM MODELLERİNİN OLUŞTURULMASI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Murad ÇANAKÇI Doktora Tezi, Tarım Makinaları Anabilim Dalı Danışman : Prof. Dr. İbrahim AKINCI Ocak 2005, 168 Sayfa Bu çalışmada; Antalya ili sera sebzeciliğinde, işletmelerin genel ve mekanizasyon özellikleri ile mekanizasyon işletmeciliği verileri belirlenmiş ve işletmelere uygun optimum traktör gücü ve tarım makinaları büyüklükleri saptanmıştır. Araştırma bölgesinde mekanizasyon işletmeciliği veri tabanının oluşturulmasına yönelik bir anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışmasında sahil şeridinde yer alan Merkez, Gazipaşa, Kumluca, Kale ve Kaş olmak üzere toplam 5 ilçe dikkate alınmıştır. Tarımsal üretim işlemlerinde kullanılan tarım makinalarının çalışma parametreleri ile bu makinaların güç ve enerji gereksinimlerinin belirlenmesi için sera denemeleri yapılmıştır. Optimum traktör kuyruk mili gücü ve tarım makinaları büyüklüğünün belirlenmesinde "En Düşük Giderli Seçim Yöntemi" kullanılmıştır. Yöntemde yer alan eşitliklerin çözümü için MS Excel programında spreadsheet model oluşturulmuştur. Spreadsheet modelde 5 farklı üretim alanı ve 1 8 farklı işletme özelliği değerlendirilmiştir.Araştırma sonucunda; bölge sera sebzeciliği işletmeleri için tarımsal mekanizasyon işletmeciliği verileri belirlenmiş, bu verilere göre optimum traktör gücü ve tarım makinaları büyüklükleri saptanmıştır. Optimum traktör gücüne üretim alanı, ürün deseni, işlem sayıları ve taşıma uzaklığının, tarım makinaları büyüklüğüne ise üretim alanı, ürün deseni, işlem sayıları ve traktör yıllık kullanım süresinin etkili olduğu belirlenmiştir. ANAHTAR KELİMELER : Sera sebze yetiştiriciliği, tarımsal işlemler, mekanizasyon işletmeciliği, makina giderleri, makina kullanım modelleri, makina seçimi, Antalya JÜRİ : Prof. Dr. İbrahim AKINCI Prof. Dr. Aziz ÖZMERZİ Prof. Dr. Alim IŞIK Doç. Dr. Ahmet KÜRKLÜ Yrd. Doç. Dr. İbrahim YILMAZ
Hassas ekimde farklı tip gömücü ayak ve derinlik ayar sistemlerinin ekim kalitesine etkisi
ÖZET HASSAS EKİMDE FARKLI TİP GÖMÜCÜ AYAK ve DERİNLİK AYAR SİSTEMLERİNİN EKİM KALİTESİNE ETKİSİ Davut KARAYEL Doktora Tezi, Tarım Makinaları Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Aziz ÖZMERZİ Ocak 2005, 150 sayfa Bu araştırma hassas ekimde farklı gömücü ayak (balta, çapa, tek disk ve çift disk) ve derinlik ayar sistemlerinin (arka ve yan tekerlek) tohum dağılımı, tarla filiz çıkış oram, filiz çıkış süresi ve toprağın bazı fiziksel özelliklerine etkisini belirlemek için mısır (zea mays L.) ve karpuz (citrullus vulgaris) tohumlan kullanılarak yapılmıştır. Tohum dağılımım belirlemek için tohumların toprak içindeki yatay ve düşey dağılımları araştırılmıştır. Yatay düzlem tohum dağılımını belirlemek için tohumların sıra üzeri uzaklık ve sıradan sapmaları, düşey düzlem tohum dağılımım belirlemek için ise ekim derinliği değerleri ölçülmüştür. Ekim derinliği ve sıradan sapmayı bir arada değerlendirmek için tohumların düşey düzlemdeki dağılım alanları hesaplanmıştır. Filiz çıkış süresini belirlemek için ise ortalama çıkış süresi (OÇS) ve jçıkış oram indeksi (ÇOI) değerleri hesaplanmıştır. Araştırma kapsamında gömücü ayakların toprağın fiziksel özelliklerine etkisini belirlemek için ekim sonrası toprak nemi değişimi, toprak kabarması ve toprak penetrasyon direnci değerleri ölçülmüştür. Denemeler iki farklı tarlada tekrarlanmıştır. Araştırma sonunda özellikle düşey düzlemdeki tohum dağılımı açısından en iyi gömücü ayağın balta gömücü ayak olduğu saptanmıştır. Derinlik ayar ve kontrolü içinyan tekerlek kullanımı bütün gömücü ayaklarda düşey düzlem tohum dağılmamı iyileştirmiştir. Bu etki çapa gömücü ayak ile yapılan denemelerde daha belirgindir. Bu nedenle; özellikle çapa gömücü ayaklarda daha iyi düşey düzlem tohum dağılımı için yan tekerlek kullanılmalıdır. En yüksek tarla filiz çıkış oram balta ve çift diskli gömücü ayaklarda elde edilmiştir. En düşük OÇS ve en yüksek ÇOI değerleri balta ve çift diskli gömücü ayaklarda elde edilirken, çapa gömücü ayakların ekim derinliğinin fazla obuası OÇS'yi artırmış ve dolayısıyla ÇOI'yi azaltmıştır. Çapa gömücü ayak toprağı daha fazla kabartması nedeniyle ekimden hemen sonra tohum bölgesindeki toprak nemini artırmasına karşın ekimden sonraki günlerdeki nem kaybını da artırmıştır. Balta, tek diskli ve çift diskli gömücü ayaklar ekim derinliğindeki toprağı bastırmış ve bastırılmış bir çizi tabanına ekim yapmışlardır. ANAHTAR KELİMELER: Ekim makinası, hassas ekim, gömücü ayak, ekim derinliği, tohum dağılımı, mısır, karpuz. JÜRİ : Prof. Dr. Aziz ÖZMERZİ Prof. Dr. Rahmi KESKİN Prof. Dr. Osman YALDIZ Prof. Dr. İbrahim AKINCI Doç. Dr. Cengiz TOKER
Güney Ege koşullarında I.ürün buğday ve II.ürün tane mısır ekiminde farklı toprak işleme yöntemlerinin teknik ve ekonomik yönden incelenmesi
Bu çalışma Güney Ege Bölgesi koşullarında; Dalaman Tarım İşletmesi Genel Müdürlüğü'nde 2012 ve 2013 ekim sezonunda yürütülmüştür. Araştırmada I.ürün buğday ve II.ürün tane mısır ekiminde farklı toprak işleme ve ekim yöntemleri teknik ve ekonomik yönden incelenmiştir. Tesadüf parselleri deneme desenine göre yürütülen tarla denemelerinde farklı toprak işleme yöntemlerinin (Geleneksel, Koruyucu 1, Koruyucu 2 ve Doğrudan ekim) tane mısır ve buğday tarımında bitki gelişimine ve verimine olan etkileri açısından karşılaştırılmıştır. Çalışmada makinaların yakıt tüketimi ve iş başarısı, bitkiler ile ilgili ortalama çıkış zamanı, tarla filiz çıkış derecesi, bitki boyu, bin tane ağırlığı ve verim, toprak ile ilgili ekim zamanı nem, hacim ağırlığı, penetrasyon direnci, belirlenmiş ve yöntemlerin toprak parçacık dağılımı, toprak tuzluluğu ve organik madde içeriğine olan etkileri incelenmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucu toprak işleme yöntemlerinin hem mısır ve hem buğday verimine etkisi önemli bulunmuştur. En yüksek mısır verimi geleneksel toprak işleme yönteminde ve en düşük verim ise doğrudan ekim yönteminde bulunmuştur. Buğday ekiminde ise en yüksek dane verimi birinci yıl doğrudan ekim yönteminde bulunurken, ikinci yıl ise geleneksel toprak işleme ve ekim yönteminde bulunmuştur. Yöntemler arası istatistik olarak önemli fark bulunmamıştır. Buğday ekiminde en düşük verim koruyucu toprak işleme 2.yönteminde elde edilmiştir. Yöntemler arasında en düşük yakıt tüketimi doğrudan ekim yönteminde bulunurken en yüksek yakıt tüketimi geleneksel toprak işleme yönteminde tespit edilmiştir. İş başarısının en yüksek değeri doğrudan ekim yönteminde bulunmuş, en düşük değerler ise geleneksel toprak işleme ve koruyucu toprak işleme 1.yönteminde hesaplanmıştır. Ekonomik analizlerinde mısır ekimi için en yüksek çıktı/girdi oranı geleneksel toprak işleme + ekim yönteminde bulunurken, buğday ekiminde en yüksek çıktı/girdi oranı doğrudan ekim yönteminde elde etmiştir. Anahtar Sözcükler: birinci ürün, ikinci ürün, buğday, mısır, toprak işleme, doğrudan ekim, ekonomik analiz
Tek dane ekici düzen performansının optimizasyonuna yeni bir yaklaşım: Akıllı vakum diski
Bu çalışmanın amacı vakum prensibine göre çalışan tek dane ekim makinası ekici düzen performansının optimizasyonunu sağlamak ve bu amaçla öngörülen yeni bir yaklaşımın sınanmasıdır. Yapılacak olan yeni yaklaşımın esasını, tek dane olarak ekilecek tohumlara uygun delik çapını ve göz önüne alınan iki değişkeni (disk çevre hızı ve vakum miktarı) belirlemeye yönelik ve üzerinde her biri farklı çaplarda deliklerin bulunduğu akıllı disk oluşturmaktadır. Sözkonusu bu yaklaşımla dört farklı tohum ve iki adet farklı çaplardaki küresel materyaller ile çalışmada ekici düzenin tek dane yakalama, ikizleme ve boşluk oranı performansını elde etmeye yönelik denemeler gerçekleştirilmiştir. Denemeler vakum diski çevre hızı ve vakum miktarına bağlı olarak ve her bir değişken için beş seviyeli olarak Tepki Yüzeyleri Metodolojisi uyarınca gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler ve geliştirilen matematiksel model sonuçları kullanılarak en uygun koşullarda yapışkan bant denemeleri gerçekleştirilmiş ve tek dane yakalama oranının sıra üzeri dağılım düzgünlüğünün bir göstergesi olup olmadığının sınaması yapılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda farklı delik çaplarından oluşan akıllı vakum diskinin, tohuma ya da küresel materyale özgü delik çapı ve diğer iki değişkeni belirlemede son derece etkin bir rol oynadığı saptanmıştır.
Bağlarda etkin ilaçlama için değişken düzeyli püskürtme sistemi tasarımı
Bağcılık, ülkemiz ekonomisi için ayrı öneme sahip bir tarımsal faaliyettir. 2013 yılı FAO istatistiklerine göre dünya üretiminde 6. sırada yer alan ülkemiz kuru üzüm üretimi ve ihracatında dünya birincisidir. Türkiye'nin toplam Dünya ihracatı içerisindeki payı dış piyasa koşulları ve rekolte durumuna göre ortalama % 40 civarındadır. 2013 yılındaki üzüm ihracatımızın parasal değeri 500 milyon $'ın üzerine çıkmıştır. Bu veriler göz önüne alındığında ihraç edilen kuru üzümlerin kalıntı problemi nedeniyle geri iade edilmesinin ülke ekonomisine olacak olumsuz etkileri daha iyi anlaşılmaktadır. Ege Bölgesinde, özellikle Manisa ve çevresindeki bağlarda hastalık ve zararlılar ile mücadele için yılda 27'ye varan sayıda tarım ilacı uygulamaları yapılmaktadır. Ülkemizdeki bağlarda yaygın olarak yüksek hacimli uygulama yapılması da göz önüne alındığında, ilaçlama maliyeti artışının yanı sıra sürüklenme ve ilaç kayıplarının çevreye olan etkileri gibi olumsuzluklar da söz konusu olmaktadır. Tarımsal ilaçlama uygulamalarında ilaç kullanımının azaltılmak istenmesindeki nedenleri; ilaç maliyetini azaltmak (dolayısıyla üretim maliyetlerini düşürmek) ve çevre kirliliğini azaltmak (dolayısıyla çevre ve doğal yaşama verilen zararı düşürmek) şeklinde sıralanabilir. Bu çalışmanın amacı, asma bitkisini tespit ederek yeşil aksam hacmini hesaplamak ve hesaplanan hacme bağlı olarak püskürtme miktarını ayarlayan bir sistem oluşturmaktır. Bu amaç doğrultusunda lazer sensör, solenoid valfler, basınç regülatörleri ve elektronik kartlar kullanılarak ticari olarak üretimi olan yardımcı hava akımlı bağ-bahçe pülverizatörü üzerinde gerekli modifikasyonlar yapılmıştır. Denemeler geliştirilmiş olan akıllı püskürtme sistemi ile asma bitkisinin 3 farklı gelişme dönemini temsil eden farklı yapay asma bitkileri kullanılarak yapılmıştır. Çalışmada, geliştirilen makina ile geleneksel tipte bir ilaçlama makinası püskürttükleri sıvı miktarları ve performansları bakımından karşılaştırılmışlardır. Yapılan denemeler sonucunda akıllı püskürtme sistemi ile özellikle çiçeklenme dönemini temsil eden yapay asma bitkisinde %50'ye varan oranda daha az sıvı püskürtülmüştür. Ayrıca akıllı püskürtme sistemi, geleneksel makinaya göre daha iyi iz maddesi birikim miktarı, daha fazla kaplama oranı ve daha az sürüklenme miktarı sağlamıştır.
Silajlık mısır hasat makinası kıyıcı bıçaklarının termal püskürtme yöntemi kullanılarak kesme etkinliğinin artırılması
Bu tez çalışmasında ülkemizde yaygın olarak kullanılmakta olan tek sıra silajlık mısır hasat makinaları kıyıcı bıçaklarının kesici yüzeyi özel metalik toz karışımlarla termal püskürtme yöntemi kullanılarak kaplanıp, bıçakların kesme etkinliğinin ve kesme kalitesinin değişimi incelenmiştir. Ayrıca kesme kenarında oluşan körelme süresi uzatılarak yakıt tasarrufunun sağlanması ve kesme kalitesinin daha uzun süre korunması amaçlanmıştır. Çalışmada tek sıra silajlık mısır hasat makinası kullanılarak üç bıçak türü denenmiştir. Bunlar; şahit bıçak (S), kaplama (A) bıçağı ve kaplama (B) bıçağı olarak adlandırılmıştır. Ana kaplama malzemesi olarak WC esaslı toz alaşımlar kullanılmıştır. Kaplama A bıçağının içeriği; WC-Ni-Cr-Co-B-Si toz alaşımı, kaplama B bıçağının ise WC-Ni-Cr-B-Si toz alaşımıdır. Şahit bıçakta herhangi bir işlem yapılmamıştır. Her üç bıçakla da mısır hasadı yapılmıştır. 30 da'lık hasat sonunda A bıçağının saatlik yakıt tüketimi ortalama 5,66 Lh-1 olurken, B bıçağı için 7,07 Lh-1, S bıçağı için ise 7,31 Lh-1 olarak belirlenmiştir. Bıçakların 30 da'lık hasadında ortalama güç ihtiyacı değerleri A bıçağının 21,9 kW, B bıçağının 23,5 kW, S bıçağının için ise 25,8 kW'dır. S bıçağı, A ve B bıçaklarına göre daha yüksek güç tüketimine sahiptir. A bıçağının ortalama güç ihtiyacı ve yakıt tüketim değerlerinin diğer iki bıçaktan (B-S) belirgin şekilde farklı (daha düşük) olduğu görülmüştür. Ürününün hedeflenen kıyma boyu değerinin A bıçağıyla % 91,8 oranında sağlandığı saptanmıştır. Anahtar sözcükler: Hasat makinası, Toz kaplama, Yakıt tüketimi, Silaj, Kıyıcı bıçak
Doğrudan ekim makinalarında tek diskli tip gömücü ayak açılarının farklı anız koşullarındaki performansı üzerine bir araştırma
Bu araştırmada, doğrudan hububat ekim makinalarında yaygın olarak kullanılan, tek diskli tip bir gömücü ayağın, farklı disk açıları, düşey ağırlıklar ve anız koşullarında kullanılarak; diske etki eden kuvvetlere, anız dağılımına, çizi özelliklerine ve bazı toprak fiziksel özelliklerine olan etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Kontrollü toprak kanalı koşullarında yürütülen araştırmada, faktör olarak; beş disk yön açısı (0, 5, 10, 15 ve 20°), beş disk durum açısı (0, 2,5, 5, 7,5 ve 10°), üç düşey disk ağırlığı 50 kg (491 N), 100 kg (981 N) ve 150 kg (1472 N) ve buğday, mısır anızı ile anızsız toprak koşulları dikkate alınmıştır. Araştırma, şansa bağlı tam bloklar deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre, yön açısının artması, diske etki eden düşey ve yatay kuvvetlerin artmasına yol açmış ve 0° yön açısında minimum, 20° yön açısında ise maksimum değerler elde edilmiştir. Yön açısına göre diske etki eden düşey kuvvetler 321,5 N ile 373,4 N arasında ve yatay kuvvetler ise, 92,2 N ile 131,3 N arasında değişmiştir. Disk durum açısı büyüdükçe azalan yatay kuvvetler 122,7 N ile 103,7 N arasında değişirken, düşey kuvvetler 335,1 N ile 360,6 N arasında değişmiştir. 7,5 ve 10° disk durum açısının genel olarak daha iyi sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. 0° disk yön açısında; gömücü ayağa etki eden kuvvetler, çizi profili, anız dağılım mesafesi, sürüklenen anız ve kesilen anız miktarı değerlerinde daha iyi sonuçlara ulaşılmıştır. Ayrıca, diğer yön açılarına göre 0° disk yön açısında %63 ile daha yüksek anız kaplama oranı elde edilmiştir. Buna karşın, 0° yön açısında anızın gömülme miktarı ve derinliği daha fazla olurken, tohumun üzerinin kapatılması için gerekli toprak kabarma miktarı yeterli olmamıştır. Disk üzerine uygulanan düşey ağırlığın artması; diske gelen kuvvetleri, çizi genişliğini, çizi kesit alanını, toprak kabarma alanını, anız dağılım mesafesini, sürüklenen ve gömülen anız miktarını ve anız gömülme derinliğini arttırmıştır. Tek diskli tip gömücü ayak için 50 kg düşey ağırlık uygulamasının mevcut koşullara göre yeterli olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmada, anız kaplama oranı mısır anızında %46 ve buğday anızında %70 olarak tespit edilmiştir. Ayrıca, tek diskli tip gömücü ayağın buğday anızını kesme başarısı mısır anızına göre daha iyi bulunmuştur.
Pülverizatör memelerinde püskürtme paterni değişkenlerinin doğrusal hareketli simülatörde belirlenmesi
Bu çalışmanın amacı; pülverizatör memelerinin püskürtme paterni özelliklerini belirlemek için deneysel ve istatistiksel bir model ortaya koymaktır. Bu amaçla, pülverizatör memelerinde püskürtme paterni testlerini gerçekleştirmek için geliştirilen hız kontrollü doğrusal hareketli bir simülatör kullanılmış ve yapılan testler paternatör bulgularıyla karşılaştırılmıştır. Püskürtme paterni testlerinde 20 adet içi boş konik hüzmeli meme plakası kullanılmıştır. Püskürtme uygulamaları 4 bar sabit işletme basıncı ve 80 cm sabit püskürtme yüksekliğinde yapılmıştır. Doğrusal hareketli simülatör testlerinde püskürtme paterni için suya duyarlı kartlar kullanılmış ve denemeler 100 lt ha-1, 150 lt ha-1 ve 200 lt ha-1 uygulama hacimlerinde yapılmıştır. Denemelerde püskürtme paterniyle ilgili püskürtme genişliği, meme hüzme açısı, çarpıklık katsayısı, basıklık katsayısı, püskürtme paterni düzgünlüğü (patern CV'si) ve 50 cm meme aralığında hacimsel dağılım düzgünlüğü (CV@50 cm) değişkenleri belirlenmiştir. Ayrıca her bir meme plakasında debi, yüzey kaplama oranı ve damla yoğunluğu ölçümleri yapılmıştır. Diskriminant analizi sonuçlarına göre meme plakalarını tanımlayan ayırma fonksiyonlarının meme plakalarını doğru sınıflandırma oranı paternatör testlerinde %85.0; 100 lt ha-1, 150 lt ha-1 ve 200 lt ha-1'da yürütülen simülatör testlerinde sırasıyla %88.3, %91.7 ve %95.0 olarak bulunmuştur. Eşli karşılaştırma testi sonuçlarına göre püskürtme paterni açısından paternatör ve simülatör testleri, patern CV'si ve çarpıklık değişkenleri hariç çok önemli düzeyde farklı bulunmuştur. Ancak her iki yöntem arasındaki korelasyonun anlamlı olduğu saptanmıştır. Doğrusal hareketli simülatörde yürütülen denemelerde en uygun uygulama hacminin 150 lt ha-1 olduğu belirlenmiştir. Meme debisi kontrolünde ±%10 debi sınırının dışında 5 adet memenin olduğu saptanmıştır. Paternatör testlerinde 11 adet ve 150 lt ha-1'da yürütülen simülatör testlerinde 14 adet memenin püskürtme paterni açısından farklı olduğu tespit edilmiştir. Simülatör testlerinde tespit edilen meme plakaları, debi sapma sınırı ve paternatör testlerinde tespit edilen meme plakalarını kapsamıştır. Sonuç olarak doğrusal hareketli simülatör testlerinde püskürtme paterni açısından düzgün olmayan memelerin yüksek bir doğrulukla tespit edilebileceği saptanmıştır. Görüntü işleme tekniği açısından yapılan değerlendirmelerde suya duyarlı kart görüntülerinde belirlenen değişkenler arasında önemli ilişkilerin olduğu saptanmıştır. Kart görüntülerinin gri tonlama seviyesi (Gs) ve yüzey kaplama oranı (Yk, %) değişkenleri arasında eşitliği (Y_k=-0.00094∙G_s^2-0.143∙G_s+86.03 ) olan polinamiyal bir ilişki (R2= 0.941) bulunmuştur. 2017, 97 sayfa Anahtar Kelimeler: Konik hüzmeli meme, meme hüzme açısı, püskürtme testi, uygulama hacmi
Poliasetal (POM) meme plakalarında püskürtme açısına etki eden faktörler ve pülverizasyon karakteristikleri
Bu çalışmanın amacı; konik hüzmeli meme plakalarında orifis çapı, girdap plaketi ve püskürtme basıncı değişkenlerinin püskürtme açısı, akış katsayısı ve pülverizasyon karakteristiklerine olan etkisini belirlemektir. Denemelerde 1.0 mm, 1.2 mm, 1.6 mm, 2.0 mm ve 2.4 mm orifis çaplı meme plakaları ile mavi (2-slot), kahverengi (3-slot), sarı (2-slot) ve paslanmaz çelik (2-slot) girdap plaketleri kullanılmıştır. Tüm uygulamalar 2, 4, 6, 8 ve 12 bar püskürtme basıncında yapılmıştır. En yüksek debi paslanmaz çelikle, en düşük mavi girdap plaketiyle elde edilmiştir. Püskürtme açısı değişiminde meme orifis çapı, girdap plaketi ve püskürtme basıncının etkisi istatistiksel açıdan çok önemli bulunmuştur. Sabit basınçta ve aynı orifiste düşük debi sağlayan meme plakalarında püskürtme açısının arttığı, yüksek debide ise azaldığı saptanmıştır. En yüksek püskürtme açısı mavi girdap plaketinde, en düşük paslanmaz çelikte ölçülmüştür. Eğri tahminleme metoduna göre meme orifis çapı ve girdap plaketi kombinasyonlarında püskürtme açısı ve basınç arasında yüksek R2'li polinamiyal fonksiyonlar elde edilmiştir. Standart 3 bar basınç seviyesinde orifis çapı 1.0 mm, 1.2 mm, 1.6 mm, 2.0 mm ve 2.4 mm olan meme plakalarında nominal püskürtme açısı sırasıyla 49°-60°, 60°-72°, 74°-85°, 80°-97° ve 89°-101° aralığında değişmiştir. Meme orifis gruplarında püskürtme açısı belirli bir basınç seviyesinin üzerinde stabil bir aralıkta değişmiştir. Orifis çapı 1.0 mm olan meme plakasında püskürtme açısının sabit kaldığı en düşük basınç değeri 6 bar; 1.2 mm ve 1.6 mm orifis çaplı meme plakalarında 4 bar ve 2.0 mm ve 2.4 mm orifis çaplı meme plakalarında 2 bar olarak belirlenmiştir. Orifis çapı 1.0 mm, 1.2 mm, 1.6 mm, 2.0 mm ve 2.4 mm olan meme plakalarında ortalama akış katsayısı sırasıyla 0.411, 0.362, 0.285, 0.236 ve 0.201 olarak saptanmıştır. Bu durum meme orifis çapı arttıkça akış katsayısının, buna bağlı olarak meme orifis çıkışında damla hızının azalmasına neden olmuştur. Meme plakası ve girdap plaketi kombinasyonlarda damla hızı 3.63-22.13 m s-1 aralığında değişmiş ve püskürtme basıncı arttıkça damla hızının da arttığı görülmüştür. Konik hüzmeli memelerde 2-12 bar basınç aralığında damla çapının 76.3-219.0 µm aralığında değiştiği ve çoğunlukla çok ince ve kısmen ince ve orta yapılı damlaların üretildiği belirlenmiştir. Püskürtme basıncındaki artış damlanın kinetik enerjisini değiştirmemiştir. Ancak meme orifis çapı arttıkça damlanın sahip olduğu kinetik enerji azalmıştır. Püskürtme basıncı arttıkça damlanın terminal hızı azalırken, meme orifis çapındaki artış terminal hızın artmasını sağlamıştır. Püskürtme basıncı 2 bar olduğunda damlanın orifisten itibaren havada serbest kaldığı mesafe artmıştır. Meme orifis gruplarında püskürtme basıncı 2 bar olduğunda ortalama sürüklenme %8.5-%13.5 aralığında değişirken, 12 bar basınçta artarak ortalamalar %15.3-%19.9 aralığında değişmiştir. Konik hüzmeli memelerde püskürtme karakteristiklerini tanımlayan değişkenler arasında korelasyon analizi yapılmış ve önemli bulunan değişkenler arasındaki ilişki eşitliklerle gösterilmiştir.
Doğrudan ekim makinelerinde farklı diskli tip gömücü ayakların çizi profili ve çeki kuvveti yönünden karşılaştırılması
Toprak kanalı koşullarında yürütülen bu araştırmada, doğrudan hububat ekim makinalarında yaygın olarak kullanılan, tek diskli tip beş farklı gömücü ayağın, farklı toprak nem düzeyleri, toprak sıkışma seviyeleri ve iş derinliklerinde bazı toprak fiziksel özelliklerine, çizi özelliklerine ve disklere etki eden kuvvetlere olan etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Faktör olarak; beş farklı tip disk (dalgalı, düz, kertikli, konkav, yivli), iki farklı toprak nem düzeyi (%12, %18), iki farklı sıkışma seviyesi (2 MPa, 3MPa) ve iki farklı iş derinliğinin (50 mm, 75 mm) dikkate alındığı araştırma, bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre; gömücü ayaklara etki eden düşey kuvvetler yönünden düz tip diskte en düşük, konkav tip diskte ise en yüksek düşey kuvvet tespit edilmiştir. Çeki kuvvetinde, en yüksek değer dalgalı tip diskte meydana gelirken, en düşük çeki kuvveti değeri kertikli tip diskte tespit edilmiştir. Disklere etki eden yan kuvvetlere bakıldığında ise kertikli tip diskte minimum yan kuvvet meydana gelirken, konkav tip diskte en yüksek yan kuvvet değeri ortaya çıkmıştır. Gömücü ayak geçişinden sonra çizi tabanından yapılan penetrasyon direnci ölçümlerinde; en fazla sıkışmaya 0-5 cm derinlikte yivli tip disk, 5-10 cm derinlikte kertikli tip disk ve 10-15 cm derinlikte ise konkav tip disk meydana getirmiştir. Çizi kenarından yapılan penetrasyon direnci ölçümlerinde ise 0-5 cm ölçüm derinliğinde kertikli tip disk, 5-10 cm derinlikte düz ve dalgalı tip diskler ve 10-15 cm derinlikte düz tip disk en düşük sıkışma değerine yol açmıştır. Hem çizi tabanından hem de çizi kenarından elde edilen sonuçlarda, bitki gelişimini engellemeyecek, ortalama 2 MPa altında sıkışma değerleri elde edilmiştir. Çalışmada, düşey, yatay ve yan kuvvet gereksiniminin gevşek ve az nemli topraklarda daha az, sıkışmış ve nemli topraklarda daha fazla olduğu belirlenmiştir. Açılan çizi profilleri her ne kadar birbirine benzer olsa da batma derinliğinin 75 mm olduğu koşullarda çizi profilinin daha belirgin olduğu görülmektedir. Her bir gömücü ayağın %18 nem içeriği ve 3 MPa sıkışma seviyesinde açmış olduğu çizi profilleri, %12 nem ve 2 MPa sıkışma seviyesindeki profillere göre daha temiz ve istenilene yakın olduğu tespit edilmiştir.
Erzurum ili Pasinler ilçesinde bitkisel üretim yapan işletmelerde ortak makine kullanımı, ortak makine kullanımında karşılaşılan sorunlar, işletmelerin sosyal ve ekonomik yapısına en uygun ortak makine kullanım modelinin tespiti
ÖZET Y. Lisans Tezi ERZURUM İLİ PASİNLER İLÇESİNDE BİTKİSEL ÜRETİM YAPAN İŞLETMELERDE ORTAK MAKİNA KULLANIMI, ORTAK MAKİNA KULLANIMINDA KARŞILAŞILAN SORUNLAR, İŞLETMELERİN SOSYAL VE EKONOMİK YAPISINA EN UYGUN ORTAK MAKİNA KULLANIM MODELİNİN TESPİTİ Cihat YILDIZ Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Makinaları Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Yücel ERKMEN Bu çalışmada, Erzurum ili Pasinler ilçesindeki bitkisel üretim yapan işletmelerde ortak makina kullanım olanaklarının belirlenmesi amaçlanmış, bu amaçla ilçede bitkisel üretim yapan 227 işletmede anket çalışması yapılmış, işletme sahiplerinin bireysel örgüt ortak makina kullanım modellerinden hangilerini kendilerine daha uygun buldukları saptanmıştır. Anket çalışması sonucunda işletme sahiplerinin makina birliklerini kendi yapılarına daha uygun buldukları belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında ilçede ortak makina kullanımı uygulama çalışması yapılmış, anket sonuçlarına göre işletme sahiplerinin kendi yapılarına daha uygun buldukları makina birliği uygulamaya geçirilmiştir. Ancak uygulama sonucunda işletme sahiplerinden beklenen ilgi görülememiştir. Buna karşın uygulamada işletme sahiplerinin, makina müteahhitliği ve makina ortaklıklarını tercih ettikleri belirlenmiştir. 2002, 109 sayfa Anahtar kelimeler: Pasinler, tarımsal mekanizasyon, ortak makina kullanımı
Diskli gübre dağıtma makinelerinde dağılım düzgünlüklerinin iyileştirilmesi üzerine bir araştırma
ÖZET Doktora Tezi DİSKLÎ GÜBRE DAĞITMA MAKİNALARINDA DAĞILIM DÜZGÜNLÜKLERİNİN İYİLEŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Yıldıran YILDIRIM Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Makinaları Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Mazhar KARA Gübre, birim alandan daha yüksek verim elde etmede önemli ve aynı zamanda pahalı bir girdidir. Enerji fiyatlarındaki artışla orantılı olarak, gübre ve yakıt fiyatları da artmaktadır. Bu durum tarımsal mekanizasyonda kullanılan makinaların iş kalitelerinin ve iş başarılarının artırılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, kullanım ve bakım kolaylığı, fiyatlarının düşük ve iş genişliklerinin büyük olması gibi avantajlarından dolayı, serpme gübrelemede yaygın olarak kullanılan diskli gübre dağıtma makinalarının iş kalitelerinin ve iş başarılarının artırılması önemli olmaktadır. Bu çalışmada, diskli gübre dağıtma makinalarının iş kalitelerinin ve iş başarılarının artırılması için iki diskli tek üniteli savurma etkili bir dağıtıcı organ geliştirilerek, iş kalitesi (varyasyon katsayısı) ve iş başarısı (efektif iş genişliği) yönünden en iyi sonuçları veren dağıtıcı organ parametre kombinasyonları belirlenmiştir. Üst üste aynı merkezli olarak birbirine monte «dilen ve aynı yönde, aynı açısal hızla dönen iki diskli dağıtıcı organın üst diski, gübreyi makina ilerleme yönünün soluna ve sağma, alt diski ise makina ilerleme ekseni üzerine dağıtmaktadır. Triple süperfosfat gübresiyle %7.72 minimum varyasyon katsayısı değerinde 16 m efektif iş genişliği, kalsiyum amonyum nitrat gübresiyle %6.14 minimum varyasyon katsayısı değerinde 15 m efektif iş genişliği elde edilmiştir. Triple süperfosfat ve kalsiyum amonyum nitrat gübreleri ile elde edilen en büyük efektif iş genişlikleri, sırasıyla, 20 m ve 17.50 m ve bu iş genişliklerine karşılık gelen varyasyon katsayısı değerleri ise %10.01 ve %15.57 olarak belirlenmiştir. Geliştirilen iki diskli tek üniteli savurma etkili gübre dağıtma makinası, iş kalitesi ve iş başarısı yönünden yaygın olarak kullanılmakta olan tek diskli gübre dağıtma makinalarına göre daha iyi sonuçlar vermiştir. 2002, 202 sayfa Anahtar kelimeler: Kimyasal gübre, diskli gübre dağıtma makinası, dağılım deseni, gübre dağılım düzgünlüğü, efektif iş genişliği.