Radyoloji Anabilim Dalı

Afyonkarahisar Health Sciences University

Amaç: Bu çalışmamızda, COVID-19 pandemisi sürecinde çekilen toraks bilgisayarlı tomografi (BT) tetkiklerini American College of Radiology (ACR)'ye göre gruplandırarak hastalığın tipik-atipik bulgularının varlığını ve sıklığını araştırmayı, tipik bulguları tanımlayarak hastalığın erken döneminde tanıya yardımcı olmayı ve tedavi sürecinin erken başlamasına katkı sağlamayı amaçladık. Ayrıca hastalığın ilerleyen dönemlerinde takip BT bulgularını inceleyerek prognozu değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya Nisan 2020- Ağustos 2020 tarihleri arasında COVID-19 pandemisi sürecinde Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'ne (SUAM) çeşitli sebeplerle başvuran, hastanemiz Radyoloji Anabilim Dalı görüntüleme biriminde Toraks BT çekilen ve RT-PCR (real-time polymerase chain reaction) testi bulunan hastalar dahil edildi. Bu süreçte hastanemize başvurup toraks BT tetkiki yapılmamış ya da dış merkez görüntülemesi olan ve RT-PCR testi alınmamış hastalar çalışmamıza dahil edilmedi. Yukarıda belirtilen kriterlere sahip hastaların aynı tarihte sistemde yer alan total lökosit, lenfosit, C-reaktif protein (CRP), prokalsitonin değerleri ve RT-PCR test sonuçları incelemeye alındı. Çalışmaya dahil edilen 600 hastanın, 300'ü erkek, 300'ü kadındı. RT-PCR pozitif ve RT-PCR negatif gruplarındaki hastaların yaş, cinsiyet, klinik ve laboratuvar bulguları, komorbiditeleri ve mortalite oranları, ACR'ye göre toraks BT grupları ve özellikleri karşılaştırmalı olarak incelendi. Sürekli değişkenlerin tanımlayıcı istatistiklerinde ortalama ve standart sapma, kategorik değişkenlerin tanımlanmasında ise frekans (n) ve yüzde (%) değerleri verilmiştir. Normal dağılım göstermeyen sürekli değişkenlerin iki düzeyli değişkenlerle karşılaştırılmasında ise Mann Whitney-U testi kullanılmıştır. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkiler Ki-kare analizi ile incelenmiştir. Bulgular: Çalışmamızda RT-PCR testi pozitif olan hasta sayısı 282 (%47), RT-PCR testi negatif olan hasta sayısı 318 (%53) olarak bulundu. Kadınlarda RT-PCR testi pozitiflik oranı %51.6 iken, erkeklerde bu oran %42.3 olarak saptandı. Kadınlarda RT-PCR pozitiflik oranı erkeklere göre daha yüksek izlenmekle birlikte, istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0.05). RT-PCR pozitif olan hastalar içerisinde en yüksek hasta sayısı grup 3'te (40-64 yaş) izlenmiştir. Bu oran %46 olarak bulunmuştur. RT-PCR pozitif hastalarda mortalite oranı %6.2'dir. RT-PCR pozitif olan hastalarda en sık izlenen semptomlar; öksürük (%58), miyalji (%45), ateş (%31) ve nefes darlığıdır (%30). Miyalji ve tat-koku almada azalma semptomları, RT-PCR pozitif hastalarda, RT-PCR negatif hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. En sık izlenen laboratuvar bulguları ise; normal lökosit, azalmış lenfosit, artmış CRP ve prokalsitonin değerleridir. En sık eşlik eden komorbiditeler; hipertansiyon (%12) ve diabetus mellitus (%10.6) olarak belirlenmiştir. RT-PCR pozitif grupta en sık görülen toraks BT kategorisi, hastaların %61,7'sinde izlenen grup 1 (klasik patern) olarak saptandı. En sık izlenen BT dansite özelliği; buzlu cam dansitesinin ve konsolidasyonun beraber izlendiği mikst paterndi. Sekonder BT bulguları ise; vasküler genişleme, interlobüler septal kalınlaşma, bronşial dilatasyon, fibrotik bant ve paralel plevra işareti olarak saptandı. Bulgular bilateral, multifokal, periferal ve posterior baskın izlenmiş olup, alt lob ağırlıklı dağılım göstermekteydi. Tüm bu bulgular RT-PCR pozitif hastalarda, RT-PCR negatif hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. İlk BT ve takip BT'ler arası ortalama süre 4.5 gün olup; takip BT'lerde en sık progresif patern izlenmiştir. Sonuç: Sonuç olarak toraks BT; pandemi sürecinde tanıya yardımcı olmak, hastalığın ciddiyetini değerlendirmek ve prognozu tahmin etmede yeri doldurulamaz bir rol oynamaktadır. Anahtar Kelimeler: COVID-19, Toraks BT, American College of Radiology (ACR)

Şeyma Özen

2021

Evrişimli sinir ağlarıJinekolojiManyetik rezonans görüntüleme+6

Over lezyonlarında benign, borderline ve malign ayrımında manyetik rezonans görüntülemenin yeri ve MR tabanlı yapay zekâ ile karşılaştırılması

Amaç: Over kanseri kadınlarda ikinci en sık ölüme neden olan jinekolojik kanserdir. Klinik bulguları spesifik olmayıp bu durum tanıda gecikmeye neden olmaktadır. Tanıda günümüzde kullanılan en etkili noninvazif yöntem olanMR'ın özellikle borderline ve malign kitlelerinayrımında kısıtlılıkları bulunmaktadır. Bu çalışmada,over kitle görüntülerinin hem radiomics özellikleri çıkarıldı hem deESA mimarileriuygulanarak benign borderline ve malign over kitlelerini ayıran bir derin öğrenme algoritması geliştirildi. Bu çalışmanın amacı over kitlelerinin benign, borderline ve malign ayrımında rutin MR, diffüzyon MR görüntüleme sekansları ve MR tabanlı yapay zekâ uygulamalarının doğruluk oranlarının belirlenmesi ve birbiriyle karşılaştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı kesitsel nitelikte olup 1 Nisan 2015-01 Mart 2021 tarihleri arasında üniversite hastanesinde kontrastlı alt abdomen ve diffüzyon MR çekilmiş 191 hasta ile yapıldı. Hastaların yaşları, kan sonuçları not edildi. MR bulgularından T1 ve T2 sinyal özellikleri, kontrast tutulum paternleri, kitle içi hemoraji varlığı, mural nodül ve papiller projeksiyon varlığı, diffüzyon kısıtlaması bulunup bulunmaması, ADC (x 10-3 mm2 /s) değerleri ve radyolojik ön tanıları benign borderline ve malign olarak kaydedildi. Slicer 3D programı ile aksiyel T2 sekansta kitlelerin manuel segmentasyonu yapıldı, radiomics modülü ile toplam 107 adet öznitelik çıkarıldı. Aksiyel T2 ve postkontrast T1 sekanslarda kitlelerin görüldüğü kesitlerin JPEG görüntüleri alınarak ESA modellerine (GoogleNet, ResNet18, MobileNetv2, ShuffleNet, VGG16, AlexNet ve DarkNet19) %80 eğitim, %20 test ve %90 eğitim, %10 test grubu olarak öğretildi. Geliştirilen ESA mimarilerinin tanı koymadaki başarısı değerlendirildi ve sonuçlar karşılaştırıldı. Yapay zekâ yöntemlerinde kullanılan tekniğin başarısını ölçmek için kesinlik, duyarlılık, özgüllük ve doğruluk başarı ölçütleri kullanıldı. İstatistiksel analiz için SPSS 20 programı kullanıldı ve p<0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: ESA mimarilerinde postkontrast T1 sekans için duyarlılık 0.95, özgüllük 0.85, doğruluk 0.78 ve 0.80 kesinlik; T2 sekans için duyarlılık 0.91, özgüllük 0.90, doğruluk 0.84 ve kesinlik 0.90'a varan değerlerde bulundu. Radyolojik bulgular malign kitle tanısı koymada %89.47 duyarlılık, %87.31 özgüllük, %87.9 doğruluk ve %75 kesinlik gösterdi. Sonuç: ESA mimarileri over kanseri tanısı koymada radyolojik bulgulara benzer düzeyde bir teşhis performansı sağladı. Anahtar Kelimeler: Over kanseri, Evrişimli Sinir Ağları, Radiomics, MR

Rabia Çeliköz

Afyonkarahisar Health Sciences University

2023

Afyonkarahisar Health Sciences University

Endometrium kanserli hastalarda preoperatif risk sınıflandırması için manyetik rezonans görüntüleme özelliklerine dayalı nomogram geliştirilmesi

Amaç: Çalışmamızda yaş, tümör MRG morfolojik ölçümleri ve ADC Histogram analizi ölçümlerini içeren değişkenler ile ESMO kriterlerine göre düşük - düşük olmayan riskli ve yüksek – yüksek olmayan riskli endometrioid endometrium kanseri hastalarını cerrahi öncesi ayırt etmek için bir nomogram geliştirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif, tanımlayıcı kesitsel bir vaka-kontrol çalışmasıdır. Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'ne 01.01.2017 ile 01.09.2023 tarihleri arasında merkezimizde görüntüleme sonrası ilk 30 gün içerisinde opere olan endometrium kanseri tanılı hastalar dahil edildi. Toplam 252 hastadan 82'sinin eksiksiz görüntüleme, operasyon ve patoloji sonuçlarına sahip olduğu anlaşıldı. Yalnızca endometrioid tip endometrium kanserleri dahil edildi. Yaş, patoloji sonuçlarında elde edilen bulgular, MRG'de T2, yağ baskılı T1 kontrastlı ve Difüzyon/ADC serilerini içeren alt batın MRG tetkiklerinden tümör ortogonal çapları, tümör ve uterus sagittal alan ölçümleri ve tümör/uterus alan oranları not edildi. Son olarak ADC haritalarından volümetrik tümör segmentasyonu yapıldı, histogram analizi sonucu minADC, maxADC, meanADC, medianADC, percentile10, percentile90, entropi, kurtosis, skewness değerleri not edildi. ESMO kriterlerine göre hastaların risk sınıflamaları yapıldı. Temel istatistik testler ile gruplar arası anlamlı fark olan parametreler, çoklu bağlantı (multicollinearity) ekarte edilerek binary (iki durumlu) lojistik regresyon testleri ile en iyi model oluşturuldu. Modelin görselleştirilmesi için nomogram elde edildi. İstatistiksel analiz için PASW Statistic 18, Jamovi ve R Software yazılımları, volümetrik segmentasyon ve histogram analizi için Slicer yazılımı kullanıldı ve p<0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Lojistik regresyon testleri sonucu düşük – düşük olmayan riskli grup için lojistik regresyon modeline alınan parametreler APSag, TAOSag, Median, Skewness olarak; yüksek – yüksek olmayan risk grubu için APSag, TAOSag, Skewness olarak belirlendi. Sırasıyla modeller sonucu doğru sınıflama oranı %86,6, %70,7'dir. ROC eğrileri sonucu elde edilen AUC, sensitivite ve spesifite değerleri sırasıyla; (0,922; 0,934; 0,667) ve (0,766; 0,827; 0,500) bulundu. Oluşturulan nomogram görseli eklendi. Sonuç: ADC Histogram analizlerinin MRG morfolojik ölçümlerine eklenerek elde edilen nomogram ile literatüre göre karşılaştırıldığında düşük – düşük olmayan risk gruplarını ayırmada yüksek oranda bir stratifikasyonu sağlandığı bulunmuştur.

Erdem Yusuf Çamırcı

2024

GİRİŞ VE AMAÇ: Patellar kondromalazi özellikle orta yaş hasta gruplarında diz önü ağrısının önemli bir nedenidir. Kondromalaziye neden olabilecek bulguların erken dönemde saptanması alınacak önlem ve yapılacak tedavilerle patellar kondromalazi gelişimini engellemekte, patellar kondromalazi varlığında ise kondromalazinin ilerlemesini yavaşlatmakta, durdurmakta ve bazen de gerilemesini sağlamaktadır. Patellar kondromalazinin yaş, cinsiyet, obezite, travma, patellofemoral eklemin (PFE) anatomik varyasyonları ve patolojileri gibi birçok nedene bağlı olduğu görülmüştür. Çalışmamızda manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile değerlendirilen PFE'de, patellar kondromalazi varlığı ve şiddetinin, yaş, cinsiyet, PFE morfolojisi ve diz çevresindeki cilt altı yağ doku kalınlığı ile olan ilişkisini değerlendirdik. Burada amacımız patellar kondromalazi etiyolojisinde yaş ve cinsiyet dışındaki gerek davranış değişiklikleri gerekse medikal ve/veya cerrahi tedaviler ile değiştirilebilen parametrelere dikkat çekmekti. GEREÇ VE YÖNTEM: Sakarya Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji kliniği merkez kampüs MRG ünitesinde 01.12.2019 – 20.05.2020 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş ve PACS'ye kayıtlı olan toplam 726 adet diz MRG tetkiki retrospektif olarak patellar kondromalaziye yönelik değerlendirilmiştir. Değerlendirmelerimizde standart diz MRG protokolü kullanılmıştır. 18 yaş altı, travma öyküsü ve/veya travmaya ikincil kırık ve dislokasyon öyküsü olan, açık ya da artroskopik diz cerrahisi geçirmiş olan, belirgin eklem içi efüzyon ve/veya hemartroz varlığı, patellofemoral osteoartriti olan bireylere ait tetkikler; ayrıca artefaktlar, teknik faktörler veya hastaya bağlı diz ekleminin değerlendirilmesini güçleştiren veya tamamen engelleyen durumda olan tetkikler çalışma dışı bırakıldı. Diz MRG tetkiki gerçekleştirilen bireylerin kondromalazi evresi belirlendi, yaşı ve cinsiyeti kaydedildi. Daha sonra bu bireylerde patella ve trokleanın anatomik yapısı, patellanın konumu ile ilgili bazı morfometrik ölçümler ile diz çevresindeki cilt altı yağ doku kalınlığı ölçümleri yapıldı. Çalışmaya, hasta bireylere ait 208 tetkik ve sağlıklı bireylere ait 256 tetkik dahil edildi. Yaş, cinsiyet, PFE'de yapılan morfometrik ölçümler ile cilt altı yağ doku kalınlığının kondromalazi varlığı ve şiddeti ile ilişkileri değerlendirildi. Nicel verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov Smirnov testi ile sınandı. Normal dağılıma uygun dağılım gösteren nicel verilerin istatistiksel analizinde Pearson korelasyon testi kullanılırken; normal dağılıma uygun dağılım göstermeyen nicel verilerin istatistiksel analizinde Sperman korelasyon testi kullanıldı. Kategorik değişkenlerde Ki-kare testi kullanıldı. BULGULAR: Çalışmamıza 464 diz MRG tetkik dahil edilmiş olup bunların %47,6 (n=221)'sı erkek, %52,4 (n=243)'ü kadın bireye aitti. Bireylerin yaş ortalaması 44,75±11,68 (18-79) yıldı. Değerlendirilen tetkiklerin %44,83 (n=208)'ünde patellar kondromalazi saptandı. Patellar kondromalazili hastalar arasında %39,9 (n=83) ile en sık evre IV kıkırdak hasarı izlendi. Hasta grubunun % 64,9 (n=135)'u kadın, % 35,1 (n=73)'i erkekti. Kondromalazi grubunda cinsiyet açısından çok yüksek düzeyde istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p<0,001). Kadın cinsiyette daha fazla oranda kondromalazi saptandığı görüldü. Patellar kondromalazi grubunun yaş ortalaması 48,38±11,65'di. Kondromalazi olan olguların yaş ortalaması olmayanlara göre daha yüksekti, yaş açısından çok yüksek düzeyde istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p<0,001). Patella anatomisi ile ilgili morfometrik ölçümlerden, patella faset uzunlukları oranı ile patellanın medio-lateral ve apeks-bazis uzunluğu ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanırken (p<0,05); patellar faset açısı ölçümünde anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Trokleanın anatomisi ile ilgili morfometrik ölçümlerden, troklea medial faset uzunluğu, troklea faset uzunlukları oranı, lateral ve medial troklea eğimi, troklear oluk açısı, troklear oluk derinliği, troklear oluk açısının troklear oluk derinliğine oranı, troklear açı ve tuberositas tibia ile troklear oluk arası mesafe ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanırken (p<0,05); troklear lateral faset uzunluk ölçümünde anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Patellanın konumu ile ilgili morfometrik ölçümlerinden bisect offset, lateral patellofemoral açı, Insall-Salvati indeksi ve patella ile kuadriseps tendonu arasındaki açıda istatistiksel olarak anlamlı fark saptanırken (p<0,05); patellar tilt açısı, lateral patellar tilt açısı, patellotroklear indeks ve patella-patellar tendon açısı ölçümünde anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Cilt altı yağ dokusu kalınlığı ölçümleri de patellar kondromalazili hastalarda istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,05). SONUÇ: Çalışmamızda patellar kondromalazide etkili olabilecek patella ve trokleanın morfolojik yapısı, patellofemoral eklem dizilimi ile cilt altı yağ doku kalınlığı değerlendirildi. Patellar kondromalazide, patellanın morfolojik yapısından ziyade troklear morfolojinin ve patellofemoral dizilime ait patolojilerin daha etkili olduğu görüldü. Ayrıca cilt altı yağ dokusu kalınlığındaki artışın yüksek dereceli kondromalazi ile ilişkili olduğu da fark edildi.

Osman Kındır

Sakarya University

2021

KolesistektomiKolesistitKolesistostomi+3

Perkütan kolesistostominin akut kolesistit tedavisindeki yeri

GİRİŞ VE AMAÇ: Perkütan kolesistostomi (P.K.) safra kesesi lümenine görüntüleme eşliğinde kateter yerleştirilmesidir. P.K. akut kolesistit (A.K.) tedavisinde küratif olabileceği gibi cerrahi uygulanacak hastalarda köprü tedavi olarak da uygulanabilir. Çalışmamızda P.K.'nın hastaların klinik ve laboratuvar bulgularına etkisini araştırdık. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza girişimsel radyoloji departmanında Şubat 2017 ile Kasım 2018 tarihleri arasında P.K. yapılan 36 hasta dahil edildi. Hastaların işlem öncesi ve sonrası klinik ve laboratuvar bulguları retrospektif olarak tarandı. BULGULAR: Hastalarımızda rekürrens görülmemiştir. Kateterin takılı kalma süresi 50,2 ± 26,1 gün, hastane yatış süresi 7,5 ± 5,2 gün olarak belirlenmiştir. Total bilirubin değeri ve beyaz küre sayısı yüksek olan hasta sayısında işlem öncesi ve sonrası arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). ALT, ALP, CRP, beyaz küre sayısı, total ve direkt bilirubin parametrelerinin işlem öncesi ve sonrası değerleri arasında da istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). İşlem sonrası semptomatik düzelme gösteren grubun kateter kalma süresinin düzelme göstermeyen gruba göre anlamlı ölçüde daha uzun olduğu bulunmuştur (p<0,05). Erkek hastaların yatış sürelerinin daha uzun olduğu görülmüştür. Tokyo kılavuzu evresi ile yoğun bakım ihtiyacı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmış olup (p<0,05) yoğun bakımda tedavi gösteren tüm hastalar evre 3'tür. Yoğun bakıma alınan hastaların yaş ortalaması alınmayanlara göre istatistiksel olarak yüksek saptanmıştır (p<0,05). P.K. sonrasında cerrahiye giden hastaların yaş ortalaması diğer gruba göre daha yüksektir (p<0,05). SONUÇLAR: İşlem sonrasında beyaz küre sayısı ve CRP değerinde anlamlı düşüş ve hastaların çoğunluğunda klinik düzelme görülmesi P.K.'nin A.K kaynaklı enflamatuar süreçleri olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Çalışmamızda işlem sonrasında ALT ve ALP değerlerinde anlamlı düşüş saptanmış olup, bu bulgu bildiğimiz kadarıyla literatürde ilk kez tanımlanmıştır.

Amaç: Çalışmamızda MCA M1 oklüzyonuna bağlı akut iskemik inmeli hastalarda, ekstrakranial ICA tortiyozitesinin mekanik trombektomi tedavisinin klinik ve teknik sonuçlarına etkisini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza, MCA M1 oklüzyonu nedeniyle iskemik inmeli ve mekanik trombektomi ile tedavi edilmiş 181 hasta dahil edildi. Hastaların işlem sırasındaki DSA görüntüleri retrospektif olarak incelenmiş olup kavernöz-ekstrakranial ICA tortiyoziteleri değerlendirilerek 4 grup oluşturulmuştur ve ekstrakranial ICA tortiyozite indeksleri hesaplanmıştır. Hastaların, demografik ve klinik verileri hastanemiz bilgi yönetim sistemlerinden, ASPECT skorları ve hemorajik transformasyon gelişimi hastanemiz PACS sisteminden elde edilen görüntüler üzerinden değerlendirilmiştir. Bulgular: Kavernöz ve ekstrakranial ICA'sı tortiyöz grupta (grup 4), ilk geçişte ve işlem sonunda eTICI ≥ 2c reperfüzyon oranları, nontortiyöz olan gruba (grup 1) kıyasla anlamlı ölçüde düşüktü. Ancak eTICI ≥ 2b reperfüzyon oranları, hemorajik transformasyon ve komplikasyon gelişimi ve 3. ay fonksiyonel bağımsızlık durumu açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Grup 4'de işlem süresi ve pass sayısı grup 1'e kıyasla anlamlı ölçüde yüksekti. Ekstrakranial ICA TI değerleri kadınlarda ve hipertansiyon tanılı hastalarda anlamlı ölçüde yüksekti. Ekstrakranial ICA TI değerleri ile yaş, işlem süresi ve pass sayısı arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptandı. İlk geçiş eTICI ≥ 2b ve eTICI ≥ 2c reperfüzyon elde edilen hastalarda ekstrakranial ICA TI değerleri anlamlı ölçüde daha düşüktü. Sonuç: Ekstrakranial ICA tortiyozitesinin tek başına varlığının, mekanik trombektomideki klinik ve teknik başarıya anlamlı etki göstermediğini tespit ettik. Kavernöz ve ekstrakranial ICA'nın birlikte tortiyozitesi, ilk geçiş ve nihai eTICI ≥ 2c reperfüzyon durumunu, işlem süresini olumsuz yönde etkilemektedir.

Rüveyde Begüm Yüzok

Bolu Abant Izzet Baysal University

2024

AkciğerAkciğer hastalıkları-interstisyelGebelik+5

Preeklamsi hastalarında pulmoner interstisyel ödemin sonografik olarak değerlendirilmesi

Bu çalışmadaki esas amacımız preeklamptik gebelerde büyük bir sorun olan pulmoner ödemi erken faz olan interstisyel fazda sonografik olarak saptamaktır. Çalışmamız Abant İzzet Baysal Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum, Kardiyoloji ve Radyoloji AD'de 01.09.2017-01.09.2019 tarihleri arasında prospektif olarak yapıldı. Kadın Hastalıkları ve Doğum AD tarafından ACOG (American College of Obstetricians and Gynecologists) kriterlerine göre preeklamsi tanısı konan, 26'sı ciddi, 15'i ciddi olmayan toplam 41 hasta ve 21 kontrol grubunun, doğum öncesi ve sonrasında yüklenme bulgularına bakılmak üzere akciğer ultrasonografisi ve ekokardiyografi tetkikleri yapıldı. Şiddetli preeklampside doğum öncesi ve sonrasında B çizgisi sayısı diğer gruplara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksektir. Ancak şiddetli özellikler göstermeyen preeklampsi ve sağlıklı kontrol grubu gebeler arasında ise doğum öncesi ve sonrası B çizgisi bakımından herhangi bir anlamlı fark bulunmamıştır. Ayrıca doğum sonrası 24.saatte hesaplanan toplam B çizgisi sayısı, doğum öncesinde hesaplanana göre anlamlı derecede düşüktü (p<0.018). Şiddetli preeklampside doğum öncesi E/e' değeri; şiddetli özellikler göstermeyen preeklampsiye ve sağlıklı kontrol grubu gebelere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşüktür. Şiddetli özellikler göstermeyen preeklampsi ve sağlıklı kontrol grubu gebeler arasında ise doğum öncesi E/e' değeri bakımından anlamlı fark bulunmamıştır. Doğum öncesi E değerleri bakımından ise bütün gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.001). Doğum öncesi E/e' ile B çizgisi sayısı arasında ve doğum öncesi E ile B çizgisi sayısı arasında kuvvetli derecede pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu (sırasıyla r=0.768, p<0.001, r=0.820, p<0.001). Doğum öncesi E/e' ve E değerinin, B çizgi sayısı sınıflaması tahmini için yapılan ROC eğrisi analizinin genel doğruluk oranı (AUC: Accuracy) sırasıyla 0.791 (%95 G.A.: 0.674-0.908, p<0.001) ve 0.829 (%95 G.A.: 0.722-0.936, p<0.001) olarak hesaplanmıştır. Doğum öncesi E/e' için optimum cut-off değeri 6.95 (Duyarlılık (Sensitivity) = %71.9, Özgüllük (Specificity) = %80.0), doğum öncesi E değerleri için optimum cut-off değeri 85.5 (Duyarlılık (Sensitivity) = %78.1, Özgüllük (Specificity) = %86.7) olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, şiddetli preeklampsi hastalarında pulmoner ödem ciddi bir komplikasyondur ve klinik olarak ortaya çıkmasa bile bazı hastalarda interstisyel olarak saptanabilir. Bu hastalarda sıvı kısıtlaması düşünülebilir ve hipoksi gelişme riski yüksek olan hastalar yakından takip edilebilir. Sonografi, preeklampsi hastalarının pulmoner komplikasyonlarının takibinde hem kolay ulaşılabilen hem de radyasyon içermeyen bir tetkik olması nedeniyle kullanışlı bir yöntemdir.

Halil Gökkuş

Bolu Abant Izzet Baysal University

2020

Akciğer hastalıklarıBiyopsiGörüntü kalitesi+5

BT kılavuzluğunda transtorasik akciğer biyopsi işleminde optimal ultra-düşük doz protokol belirlenmesi ve bu protokolün etkinliğinin değerlendirilmesi

Amaç: BT kılavuzluğunda transtorasik akciğer biopsi işleminde rutin uygulanan standart protokolün ve sonradan kullanmaya başladığımız ultra düşük doz transtorasik BT çekim protokollerinin; biyopsi işlemini gerçekleştirme, tanıya ulaşma, maruz kalınan X ışını doz ölçütleri bazında karşılaştırmalı değerlendirerek, teknik başarı ve radyasyon güvenliği açısından uygun olup olmadığını saptamak Gereç ve Yöntemler: Diğer BT işlemlerinde olduğu gibi, BT kılavuzluğunda akciğer biyopsi işlemlerinde de; tüp voltajı, tüp akımı, pitch değeri gibi tarama parametreleri değiştirilip, iteratif rekonstruksiyon algoritması modifikasyonu ile düşük doz biyopsi protokolü geliştirilmiştir. 2017 Kasım ayından itibaren 3 yıllık periyotta 183 BT kılavuzluğunda transtorasik akciğer biyopsiden 40 tanesi düşük doz protokolle, 143 tanesi standart protokolle gerçekleştirilmiştir. Her iki protokolde görüntü kalitesi subjektif ve objektif yöntemlerle değerlendirilmiştir. Tüm hastaların histopatolojik materyalleri mikroskopik yöntemlerle yeniden değerlendirilmiş ve sellüler analiz yapılmıştır. Her iki protokol grubuyla yapılan işlemlerde tanı performansı, komplikasyon oranı ve radyasyon dozu karşılaştırılmıştır. Bulgular: UDD protokol ile ortalama etkin radyasyon dozu %96,8 azalmıştır (p<0,001) Yapılan subjektif değerlendirmede UDD protokolü ile alınan görüntülerde imaj kalitesinde istatiksel olarak anlamlı bozulma gerçekleşmesine rağmen, her iki grup arasında komplikasyon oranları, patolojik materyal yeterlliği ve sellüler analiz değerlendirme kriterlerinde anlamlı farklılık saptanmamıştır.Görüntü kalistesinin objektif değerlendirilmesinde her iki akciğer ve vertebra korpusunda SNR ve CNR oranları kontrol (standart doz) grubunda anlamlı derecede yüksek iken, pektoral kas ve aksiller yağlı dokuda SNR ve CNR oranları çalışma (ultra düşük doz) grubunda anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Her iki grupta işlem sırasında yapılan ortalama tarama sayıları arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamış olmasına rağmen(p=0,296), ortalama çekim süreleri arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmış(p<0,001), UDD protokolü ile yapılan çekimlerde ortalama süre daha uzun bulunmuştur. Hasta grubundan bağımsız olarak lezyon boyutu arttıkça, ortalama işlem süresi, etkin radyasyon dozu, pnömotoraks ve parankimal hemoraji azalmıştır. Lezyon -plevra mesafesindeki uzama ile pnömotoraks ve parankimal hemoraji kompılikasyon oranlarındaki artış arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Sonuç: 80 kV tüp voltajı ve 30 mAs tüp akımının kullanıldığı bu TTB protokolünde, hasta-prosedür güvenliğinden ve histopatolojik tanısal performanstan ödün verilmeden, hastanın maruz kaldığı etkin radyasyon dozu belirgin ölçüde düşürüldüğü saptanmıştır. Küçük boyutlu lezyonlarda işlem süre ve dozu, büyük lezyonlara göre daha fazla olmuştur. Anahtar Kelimeler: BT eşliğinde akciğer biyopsi, düşük doz, objektif görüntü kalitesi, iteratif rekonstruksiyon, hücresel analiz

Adil Aytaç

Bolu Abant Izzet Baysal University

2020

Akım yönlendiriciAnevrizmaEndovasküler tedavi+2

İntrakraniyal anevrizmaların tedavisinde kullanılan akım çevirici stentlerin etkinliğinin belirlenmesi

Amaç: Çalışmamızda intrakraniyal anevrizmalarda kullanılan akım çevirici stentlerin tedavideki etkinliğinin gösterilmesi; etkinliğin anevrizma tipi, boyutu ve lokalizasyonu ile ilişkisinin, erken ve geç dönem komplikasyonların değerlendirilmesi; komplikasyonların işlem sırasındaki, işlem öncesindeki hangi durumlar ile ilişkili olabileceğinin gösterilmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Araştırma Metodu: Temmuz 2010-Haziran 2020 tarihleri arasında bölümümüz girişimsel radyoloji ünitesinde akım çevirici stent ile tedavi edilen ve kriterleri karşılayan 122 hastaya ait 153 anevrizma çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların demografik verileri; anevrizmaların boyut, tip ve lokalizasyonları; işlem sırasında stent yerleştirmedeki başarı, komplikasyonlar; işlem sonrasındaki takip sürecinde anevrizmaların dolaşım dışı kalma oranları, geç komplikasyonlar, morbidite ve mortalite oranları değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler ve frekans değerleri değerlendirilmiştir. Total oklüzyon oranlarının anevrizmaların özellikleri ile ilişkisi değerlendirilirken Pearson Ki-Kare Testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlı fark için p değerinin 0,05'ten küçük olması kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil olan hastaların 90 (%73,8)'ı kadın 32(%26,2)'si erkek olup ortalama takip süresi 26,8 aydır. Takip incelemeleri bulunan 110 hastaya ait 140 anevrizmanın 115'inde tam oklüzyon izlenmiştir. Anevrizma tam oklüzyon oranı %82,1 olarak bulunmuştur. Takip sürecinde akım çevirici stent ilişkili kalıcı morbidite 4 (%3,5) hastada, mortalite 4 (%3,5) hastada izlenmiştir. Sonuç: Akım çevirici stentler intrakraniyal anevrizmaların tedavisinde, küçük anevrizmalardan, büyük ve dev anevrizmalara kadar birçok anevrizma tipinde başarı ile uygulanabilen, yüksek anevrizma oklüzyon oranlarına, düşük morbidite ve mortaliteye sahip bir yöntemdir. Anahtar Kelimeler: İntrakraniyal anevrizma, endovasküler tedavi, akım çevirici stent

Cemre Özenbaş

Dokuz Eylül University

Lenf nodlarıMakine öğrenmesiManyetik rezonans görüntüleme+4

Meme malign tümörlerinde radyolojik doku analizinin aksiller LENF nodu metastazını preoperatif öngörmeye katkısı

Amaç Meme kanseri tanısı olan ve meme MR incelemesi yapılmış hastalarda meme kitlelerine ait görüntülerin doku analizi yöntemiyle incelendiği bu çalışmada, elde edilen verilerin, meme kanserinin aksiller lenf nodu metastazını preoperatif öngörmeye katkısının araştırılması ve ayrıca makine öğrenmesi aracılığıyla model oluşturulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem Bu çalışmada Ocak 2015 ile Aralık 2020 tarihleri arasında meme tümörü ön tanısıyla MR incelemeleri yapılmış 115 hastanın kayıtları ve görüntüleri retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Dosya kayıtları veya patoloji sonuçları eksik olan, meme dışı kanser tanısı olan ve görüntü özellikleri inceleme için elverişli bulunmayan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Çalışmaya dâhil edilen 86 hastanın görüntüleri, açık kaynak kodlu LIFEx yazılımına aktarılıp, piksel boyutu ayarlanması, gri seviye ayrıklaştırması ve gri seviye normalizasyonu işlemleri uygulanmıştır. Ardından lezyonun en geniş olduğu aksiyel kesitten ilgili bölge (region of interest – ROI) belirlenerek, bu ROI üzerinden her hasta için 38 adet doku özelliği hesaplanmıştır. Doku analiz parametrelerinin lenf nodu metastazını öngörmede tanısal karar verdirici özellikleri alıcı işletim karakteristiği (ROC) analizi ile incelenmiştir. Ayrıca yine bu veriler MATLAB R2020a (Math-Works, Natick, Massachusetts) programına aktarılarak makine öğrenmesi aracılığıyla modelin doğru tahmin olasılığı değerlendirilmiştir. Çalışmada, Kolmogorov-Smirnov testleri, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi, Ki-Kare testi Spearman korelasyonu, ROC analizi ve logistik regresyon istatistiksel testler kullanılmıştır. Bulgular Çalışmada lenf nodu metastaz varlığı ile primer meme tümör dokusunun histogram özellikleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Ancak ikinci dereceden istatistik özellikler ve volüm özellikleri değerlendirildiğinde 4 özellik (GLRLM_SRLGE, GLRLM_LRLGE, GLCM_Entropy_log2 ve Shape_Volume_vx) ile aksiller lenf nodu metastaz (ALN) varlığı arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Çoklu lojistik regresyon analizi sonrasında SHAPE_Volume_vx anlamlığını korumakla birlikte diğer parametreler anlamlı bulunmamıştır. Bu 4 doku özelliği MATLAB R2020a programına aktarılarak Fine Gaussian SVM makine öğrenmesi modelinde doğru tahmin olasılığı %72,1'dir. (AUC:0.63). Sonuç Çalışmada preoperatif meme MRG'den elde edilen doku analiz özelliklerinin ALN metastaz varlığı ile istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. Meme malign tümörlerinde doku analizi yöntemleriyle elde edilen verilerin geçerliliğinin doğrulanabilmesi, altın standart yöntem olabilmesi ve referans değerler elde edilebilmesi için çok merkezli, geniş hasta gruplarında standardize edilmiş yöntemlerle planlanmış çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, aksiller lenf nodu metastazı, doku analizi, manyetik rezonans görüntüleme, preoperatif tahmin

Mesut Can Karalar

Dokuz Eylül University

Renal allograftın fonksiyonunun değerlendirilmesinde altın standart yöntem allograft biyopsisidir. İnvaziv bir işlem olan renal biyopsi kanama gibi hayatı tehdit eden pontansiyel komplikasyon riskinlerine sahiptir. Bu nedenle renal allograftın değerlendirilmesinde noninvaziv görüntüleme yöntemleri önem kazanmıştır. USG ve Doppler USG renal allograftın değerlendirilmesinde sıklıkla tercih edilen kolay ulaşılabilen, maliyet etkin, hızlı ve nefrotoksik olmayan ilk tercih görüntüleme yöntemidir. Elastografi USG cihazına eklenen yeni gelişen ve günümüzde yaygınlaşan bir aplikasyondur. SE klinik muayenede kullanılan palpasyona benzerlik göstermekte olup doku sertliği hakkında nicel verilere ulaşmayı sağlamaktadır. Dinamik SE yöntemi olan SWE ile görüntüdeki birçok noktada B mod USG rehberliğinde shear dalgalarının yayılımı eş zamanlı izleyerek doku sertliğini daha kolay tespit edilebilir. Bu çalışmada; SWE yönteminin patolojisinde tübüler atrofi ve intertisyel fibrozis yer alan kronik allograft rejeksiyonunun tanısındaki yerini araştırmayı amaçladık. Aralık 2022 ve Ocak 2024 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Radyoloji bölümünde, böbrek fonksiyonları stabil 42 hasta (kontrol) ve unstabil olan 42 hasta olmak üzere toplamda 84 renal transplantlı hastayı SWE ile değerlendirdik. Transplant böbrek üst, orta ve alt kesiminden konveks prob ile ve cilde en yakın olan bölgeden lineer prob ile SWE tekniğini kullanarak elastisite verilerini elde ettik. Transplant böbrek üst, orta ve alt kesimlerinden arkuat arter düzeyinden RI değerlerini ölçtük. RDUS ile renal arter ve ven akımını değerlendirdik. Transplant süresi, verici tipi, böbrek fonksiyon testleri (kreatin, e-GFR ve proteinüri), klinik durum, gri skala USG bulgularının ve RI değerinin SWE verileri ile ilişkisini istatistiksel olarak araştırdık. Kronik rejeksiyonu tanısı ile RI ve SWE değerlerinin ilişkisini istatistiksel olarak belirledik. Hastaların yaş ortalaması 39,6 yıl ve ortalama Tx süresi 7,9 yıl olarak bulundu. Hastaların %83,3'ünde transplantasyon canlı vericiden, %16,7'sinde kadavradan gerçekleşmiştir. Hastaların ortalama kreatin değeri 1,8 olup, %51,2'sinde kreatin artışı mevcut, %50,0'ının klinik durumu unstabildir ve %46,4'ünde kronik rejeksiyon tanısı mevcuttur. Transplant süresi ve verici tipi ile kronik rejeksiyon arasında ilişki saptanmadı. Yüksek RI değerleri ile kronik rejeksiyon arasında anlamlı ilişki bulunmazken, artmış parankim ekojenitesi ile kronik rejeksiyon arasında anlamlı ilişki bulundu. Klinik takipte önemli olan laboratuar parametreleri (kreatin, proteinüri, e-GFR) ve lineer prob ile yapılan SWE inceleme verileri arasında anlamlı ilişki saptandı. Kronik rejeksiyonu ön görmede lineer prob ile elde edilen veriler arasında pozitif korelasyona ulaşılırken, konveks prob ile anlamlı ilişki saptanmadı. ROC analizi sonucuna göre kronik rejeksiyon olma ve olmama durumunun ayırt edilmesinde; %66,7 sensitivite ve %80,0 spesifite ile SWE (lineer prob) cut-off değeri 15,45 kPa olarak bulundu. Sonuç olarak; SWE bulguları, renal allograftın fonksiyonunu değerlendirmek ve ön görmek için kullanılabilir. Çalışmamız, lineer prob ile gerçekleştirilen SWE incelemesinin, kronik rejeksiyonun erken tanı ve tedavisinde önemli bir rol oynayabileceğini göstermiştir. Özellikle, renal allograftı SWE tekniğiyle lineer prob kullanarak değerlendiren literatürde sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Ayrıca, SWE tekniğinin biyopsiye hasta seçiminde ve biyopsi alanının belirlenmesinde rehberlik sağlayacağı sonucuna vardık. Bu bağlamda, SWE tetkikinin gereksiz biyopsileri ve biyopsi tekrarlarını azaltabileceğini düşünmekteyiz. Anahtar sözcükler: Renal transplantasyon, Sonoelastografi, Shear Wave Elastografi (SWE), Kronik allograft disfonksiyonu, Kronik allograft rejeksiyonu

Elif Senem Gök

Derin öğrenmeKalp hastalıklarıKoroner anjiyografi+3

Koroner bilgisayarlı tomografi anjiografi (BTA)'de derin öğrenme rekonstrüksiyonun, diğer rekonstrüksiyon yöntemleri ile karşılaştırılması

GİRİŞ VE AMAÇ: Koroner BTA'da gelişen teknoloji ile düşük radyasyon dozu ile daha yüksek görüntü kalitesi elde edilmesi amaçlanmakta ve bu konuda çalışmalar yapılmaktadır. Ancak radyasyon dozunun daha da azaltılması, elde edilen CTA görüntülerinde gürültünün artmasına ve dolayısıyla görüntü kalitesinin düşmesine neden olur. Bu nedenle BT görüntülerinin tanısal kabiliyetini tehlikeye atabilir. Derin öğrenme rekonstrüksiyonunu diğer rekonstrüksiyon yöntemleri ile görüntü kalitesi ve keskinliği ve koroner arterleri değerlendirme kolaylığı açısından karşılaştırmayı amaçladık. MATERYAL VE METOD: 640 kesitli BT'de koroner BTA yapılan 75 hastanın (38 erkek, 37 kadın) ham görüntülerini kaydettik. Görüntüler model tabanlı IR, hibrit IR, FBP ve DLR ile rekonstrüksiyon yapıldı. Tüm görüntülerde çıkan aort ve interventriküler septumdaki görüntü gürültüsü, sinyal-gürültü oranı (SNR) ve kontrast-gürültü oranı (CNR) ölçüldü. Ana koroner arterlerin lümenlerindeki CNR ve SNR'ye ek olarak RCA, LMCA, LAD ve LCX'in proksimal kesimlerinde duvar keskinliğini ve geçiş zonunu değerlendirmek için BT atenüasyon profilleri oluşturuldu ve kenar yükselme mesafesini (ERD) ile kenar yükselme eğiminin (ERS) genişliği ölçüldü. Ayrıca, iki gözlemci, koroner arterlerin değerlendirmeye uygunluğu açısından 4 puanlık bir skala (1 = zayıf, 4 = mükemmel) kullanarak subjektif görüntü kalitesini puanladı. BULGULAR: MBIR, DLR, FBP ve hibrit IR ile karşılaştırıldığında yağ ve kasta benzer atenüasyon gösterirken, aort ve koroner arterlerde daha yüksek sinyal(HU) değerleri sağlamaktadır. Tüm dokulardaki görüntü gürültüsü, DLR'de MBIR, hibrit IR ve FBP'den önemli ölçüde daha düşüktür. Ek olarak, SNR ve CNR, tüm DLR gruplarında MBIR, FBP ve hibrit IR gruplarına göre önemli ölçüde daha yüksektir (p < 0.01). Her bir koroner arterdeki ortalama ERD, DLR'de MBIR, hibrit IR ve FBP görüntülerinden önemli ölçüde daha kısayken, ortalama ERS, DLR'de MBIR, hibrit IR ve FBP görüntülerinden daha dikti. Subjektif görsel skorlar, DLR'de MBIR, FBP ve hibrit IR ile rekonstrüksiyon görüntülerinden daha yüksekti. Ancak bununla birlikte, teşhis doğruluğu ile ilgili olarak, DLR ve MBIR arasında önemli bir fark gözlenmedi. SONUÇ: DLR uygulaması, diğer yöntemlere göre daha fazla olarak görüntüdeki uzaysal çözünürlüğü arttırır iken gürültüden arındırır ve KBTA görüntülerinde koroner arter duvarlarının keskinliğini artırarak, plakların değerlendirilmesinde önemli bir gelişme sağlamaktadır.

Zeynep Nur Akyol Sarı

İstanbul University

Difüzyon manyetik rezonans görüntülemeKaraciğerKaraciğer hastalıkları+6

Karaciğer yağlanmasının ultrason atenüasyon görüntüleme yöntemi ile kantitatif olarak değerlendirilmesi: MRG ile karşılaştırma

GİRİŞ VE AMAÇ: Ultrason Atenüasyon Görüntüleme, son yıllarda klinik kullanıma giren ve hızla yaygınlaşan kantitatif karaciğer yağlanması ölçüm tekniğidir. Bu çalışmada, ATI'nin erişkin hastalarda, proton dansite yağ fraksiyonu manyetik rezonans görüntüleme ile karşılaştırılması yapılacaktır. GEREÇ VE YÖNTEMLER: 257 katılımcıya 1.5 Tesla MR cihazında MR-PDFF ve 2 farklı operatör tarafından ATI uygulanmıştır. Ardından rastgele seçilen 49 hasta tekrar çağrılarak ultrason atenüasyon görüntüleme tekrarlanmıştır. MR-PDFF ve ATI korelasyonu, operatörler arası korelasyon, test-tekrar test güvenilirliğine bakılmıştır. MR-PDFF'te MR spektroskopiyle konfirmasyon yapılmıştır. Atenüasyon testleri her katılımcı için 5 defa tekrarlanıp medyan değerleri üzerinden çalışılmıştır. Araştırmamızda ayrıca, katılımcıların demografik ve klinik laboratuvar verileri de karşılaştırılmıştır. Tanımlayıcı istatiksel metodların yanı sıra Pearson korelasyon katsayısı, sınıf içi korelasyon katsayısı, ANOVA, Alıcı işlem karakteristikleri, lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. BULGULAR: ATI ve MR verileri normal dağılıma uymaktadır. ATI ve MR-PDFF arasına güçlü korelasyon bulunmuştur (Pearson korelasyon katsayısı 0.88). Ayrıca her iki operatör arasında ve test-tekrar test grubunda güçlü korelasyon izlenmektedir (sırasıyla sınıf içi korelasyon katsayısı 0.91 ve 0.92). Grade 1 ve üzeri (%5.2), grade 2 (%11.3) ve üzeri ve grade 3 (%17.1) ayrımında, eğri altında kalan alan sırasıyla 0.97, 0.97 ve 0.95 olarak hesaplanmıştır. SONUÇ: Ultrason atenüasyon görüntüleme, MR-PDFF ile belirgin derecede paralellik göstermesi sebebiyle, karaciğer yağlanmasının kantifikasyonunda umut vadetmektedir. MR-PDFF ile yüksek korelasyon, operatörler arası yüksek uyum ve test-tekrar test güvenilirliğinden başarılı sonuçlar göstermiştir. Henüz yeterli literatür verisi olmamakla birlikte, önümüzdeki yıllarda MR'a göre daha pratik ve daha az maliyetli, daha kolay uygulanabilir olması gibi avantajları sebebiyle, kantitatif yağlanma değerlendirmesinde, etkin rol oynayacağı düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: ultrason, ultrason atenüasyon görüntüleme, karaciğer yağlanması, manyetik rezonans proton dansite yağ fraksiyonu

Celal Caner Ercan

İstanbul University

Serebral ven trombozlarında difüzyon ağırlıklı görüntülemenin yeri

SVT nadir görülen, çok farklı klinik tablolarla ortaya çıkabilen ve ölümcül komplikasyonlara neden olabilen bir SVH türüdür. SVT tanısında altın standart yöntem DSA olmakla birlikte Günümüzde SVT tanısı genellikle MRG tabanlı tetkikler ile konmaktadır. Non invaziv altın standart yöntem MRV kabul etmektedir. Diğer MRG sekansları da SVT tanısına katkı sağlamaktadır. Çalışmamızda akut nörolojik durumlarda sık kullanılan ve oldukça önemli bir yere sahip DAG'nin SVT tanısındaki yeri araştırıldı. Akdeniz Üniversitesi Hastanesine 2014-2024 yılında başvurmuş ve SVT tanısı almış, tanısı MR sekansları ve MRV ile doğrulanmış 82 hastayı çalışmaya dahil edildi. Bu hastalarda serebral venler içerisindeki pıhtıdaki sinyal değişikliklerinin DAG ile tespiti ve zamana göre olarak değişimi araştırıldı. Bu sinyal değişikliklerinin hastaların semptom sonrası görüntüleme süresi ve tedavi sonrası kontrol görüntüleme süreleri ile değişimi değerlendirildi. Bu bulgular da başta T2 olmak üzere diğer MR sekansları ile kıyaslandı. Tanı anında hastaların %59,8'inde serebral venler içerisindeki pıhtıda DWI b1000 sinyal artışı,%74,4'ünde ise T2 sinyal artışı görüldü. Kontrol görüntülerde ise hastaların % 89,3'ünde DAG görüntüleme bulgularının normale döndüğünü görüldü. T2 sinyal artışının ise hastaların %36,6'sında normale döndüğü görüldü. Bu bağlamda DAG erken dönemde tanıda katkıda bulunabilir, geç dönemde ise trombüsün rezolüsyonu hakkında bilgi verebilir. T2 sinyal yüksekliği ise kontrol görüntülerde önemli ölçüde devam ettiği için rekanalizasyonun değerlendirilmesinde daha değerlidir. Kortikal ven trombozlarında ise 16 hastanın 14 tanesinde DAG'de pozitif bulgu görüldü. Bu değer 16 hastanın 15 tanesinde sinyal artışı görülen T1A incelemeye yakın sonuç verdi. T2A görüntülerde ise 16 hastanın sadece 4 tanesinde sinyal artışı seçilebildi. Bu nedenle kortikal ven trombozlarında DAG'nin tanıda T2A'ya göre oldukça yüksek duyarlılığı bulundu. Kortikal ven trombozlarının erken döneminde DAG görüntüleme tanıda oldukça katkı sağlayabilir. Çalışmamızda ayrıca SVT'nin önemli bir komplikasyonu olan kanama veya enfarkt gelişimi sıklığı, bunun hasta yaşı ve tutulan serebral ven lokalizasyonu ile ilişkisi araştırıldı. Tüm hasta popülasyonunda kenama veya enfarkt gelişme sıklığı %37 bulundu. Kanama veya enfarkt gelişimi sıklığı açısından erişkin ve pediatrik yaş grubu arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Serebral ven lokalizasyonu olarak da kortikal ven tutulumu olan olgularda kanama veya enfarkt gelişimi anlamlı olarak daha yüksek bulundu.

Ekin Tuna Şahin

Hipofiz makroadenomlarının MRG ile izleminde kontrastlı incelemenin gerekliliği

Amaç: Hipofiz makroadenomlarının MRG ile izleminde gözlemci içi/gözlemciler arası uyumu, kontrastlı ve kontrastsız görüntülerde karşılaştırmalı olarak analiz etmek; kontrast madde kullanımının gerekliliğini, incelenen parametreler ışığında yeniden değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmada, 1 Ocak 2012 – 1 Eylül 2024 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'nde hipofiz MRG çekilmiş ve hipofiz makroadenomu tanısı almış toplam 139 hasta değerlendirildi. Opere edilmemiş 64 hastaya ait tanısal ve iki adet takip MRG ile opere edilmiş 75 hastaya ait preoperatif ve iki adet geç dönem postoperatif MRG olmak üzere toplamda 417 hipofiz MRG çalışmaya dahil edildi. Değerlendirmeler, biri daha deneyimli olmak üzere iki gözlemci tarafından ayrı oturumlarda koronal T2 ağırlıklı ve kontrastlı koronal T1 ağırlıklı sekanslar üzerinde gerçekleştirildi. Opere olmayan olgularda; lezyon varlığı, maksimum kraniokaudal ve horizontal uzunluk, internal karotis arterlerin horizontal kavernöz segmentleri arasındaki en kısa mesafe, Knosp sınıflaması, Zürih Hipofiz Skoru ve optik yol basısı değerlendirildi. Opere olgularda ise rezidüel lezyon varlığı ve lokalizasyonu analiz edildi. Gözlemci içi ve gözlemciler arası uyum, Intraclass Correlation Coefficient (ICC), Cohen's Kappa, Wilcoxon eşleştirilmiş sıra testi ve Bland-Altman analizleri ile değerlendirildi. Bulgular: Opere edilmemiş hastalarda tüm lezyonlar kontrastsız T2 sekanslarında net şekilde saptanabildi. Kraniokaudal ve horizontal uzunluk ölçümleri her iki sekansta da yüksek gözlemci içi ve arası uyum gösterdi. Knosp sınıflamasında kategorik uyum, Zürih Hipofiz Skoru'na göre daha yüksekti. Zürih Skoru'nda horizontal çap, internal karotis arterler arası mesafeye oranlandığı için, mesafe ölçümlerindeki küçük farklar oranlarda belirgin değişikliğe yol açabilmekteydi. Optik yol basısı değerlendirmesinde gözlemciler arası uyum kontrastsız görüntülerde daha yüksekti. Opere hastaların geç dönem izlem MRG'lerinde kontrastlı görüntüler ile rezidüel lezyon varlığı değerlendirmesi bilgi ve deneyim düzeyi farklı gözlemciler arasında değerlendirme uyumunu anlamlı ölçüde artırmıştı. Opere hastalarda kontrastsız görüntülerle değerlendirme deneyimli gözlemci tarafından sınırlı doğrulukla yapılabilmişti. Sonuç: Opere olmadan takip edilecek makroadenom olgularının izlem MRG'leri kontrastsız olarak yapılabilir. Opere olan olgularda ise geç dönemde izlemin kontrendikasyon yoksa kontrastlı olarak yapılması, kontrast verilemeyen durumlarda değerlendirmenin deneyimli radyologlarca yapılması uygun olacaktır.

Erhan Heperenler

Prostat kanseri taramasında kişiselleştirilmiş biparametrik manyetik rezonans görüntülemenin prostat kanseri tespitindeki faydası ve maliyet etkinliğinin değerlendirilmesi

Çalışmamızda prostat kanseri görüntülemesinde biparametrik MRG (bpMRG) ile multiparametrik MRG'nin (mpMRG) tanısal performanslarının ve maliyet etkinliklerinin karşılaştırılması ile kişiselleştirilmiş bir MRG protokolünün etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde Ocak 2017 – Aralık 2023 tarihleri arasında tanısal yeterlilikte T2 ve DWI sekanslarını içeren mpMRG çekilmiş ve en az iki yıllık PSA takibi ile stabil seyreden veya biyopsi sonucu bulunan 1004 hasta retrospektif olarak incelenmiştir. Hastalar, iki ayrı deneyimli ekip tarafından bpMRG ve mpMRG şeklinde değerlendirilmiş ve PIRADS v2.1 kriterlerine göre skorlanmıştır. Ayrıca yaş, PSA, serbest PSA, prostat volümü, PSA dansitesi ve histopatolojik bulgular gibi veriler de hastane arşiv sisteminden taranarak kaydedilmiştir. Çalışmada, PIRADS 1, 2 ve 5 skor gruplarında yeterli tanısal kalitedeki sekansları içeren bpMRG'nin mpMRG ile tam uyumlu olduğu görülmüştür. Buna karşın, bpMRG'de PIRADS 3 olarak değerlendirilen 27 hastanın mpMRG değerlendirmesi ile PIRADS 4'e yükseldiği, bu grupta biyopsi sonucuna göre klinik olarak anlamlı kanser oranının %27,8 olduğu saptanmıştır. Yapılan analizlerde, bir ek malignite tanısı için gereken mpMRG sayısı (NNS) 21,3 olarak hesaplanmıştır. İki görüntüleme protokolü arasındaki temel farkın kontrast madde kullanımı olduğu, bunun da yaklaşık 3,2 katlık bir maliyet farkı oluşturduğu belirlenmiştir. Ayrıca bpMRG'nin daha kısa sürmesi nedeniyle yapılan projeksiyonlarda, yıllık ek 272 hastanın taranabileceği gösterilmiştir. Sonuç olarak, çalışmamız günlük pratikte tüm hastalara mpMRG yapılmasının gereksiz olduğunu, başlangıçta bpMRG çekilmesinin yeterli olduğunu ortaya koymuştur. bpMRG'de PIRADS 3 olarak değerlendirilen olgularda ek olarak mpMRG uygulanmasıyla nihai skorun belirlenmesi, tanısal kayba yol açmadan optimizasyonu sağlamaktadır. Bu yaklaşım, merkezimizdeki verilerle gereksiz kontrast kullanımını %87,3 oranında azaltırken tetkik süresi ile randevu bekleme süresini de kısaltmakta ve yıllık yaklaşık 28.522 USD tasarruf sağlamaktadır. Bununla birlikte, yöntemin standardizasyonu için çekim parametrelerinde kalite yönetiminin güçlendirilmesi, gereksiz biyopsilerin engellenmesi adına ek parametrelerin hasta yönetimine dahil edilmesi ve kişiselleştirilmiş MRG protokolünün daha geniş serili, multisentrik çalışmalarla desteklenmesi gerekmektedir.

İsmail Özgül

AnjiyografiArterlerSplenik arter+3

SA, toplumda sık görülen varyasyonları ile özellikle terminal dal paterni açısından standardizasyonu düşük olan bir anatomik yapıdır. Çalışmamız SA varyasyonlarının değerlendirilmesinde, BTA bulguları ile mide, pankreas, dalak cerrahisinde ve endovasküler girişimsel işlemlerde yardımcı olmak üzere literatüre katkıda bulunmayı ve yeni oluşturulan IPALGE sınıflandırma sistemi ile çalışmalar arası standardizasyonu artırmayı amaçlamıştır. Çalışmamızda kriterlerimize uygun 274 hastanın BTA'ları retrospektif olarak taranmıştır. ÇT bifurkasyon mesafesi ve ÇT-SMA mesafesi erkeklerde kadınlara göre daha fazla ölçülmüştür. Bu mesafeler ile SA orijin ya da SA seyri arasında ilişki bulunamamıştır. SA'nın en sık %93,8 ile ÇT'den çıktığı görülmüştür. SA orijini ile SA seyri ya da polar arter sıklığı arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. SA pankreas gövde kuyruk kesime göre %81 ile en sık süperior seyir göstermektedir ve süperior seyir gösterdiğinde, IPA bulunma ihtimali fazladır. SA seyri ikinci en sık olarak %16,8 ile retropankreatik olarak izlenmiştir. SA %65 ile en sık Y-tipi terminal dallanma paterni göstermektedir. Toplumun %84,7'sinde bifurkasyon, %11,3'ünde trifurkasyon şeklinde terminal dallanma bulunmaktadır. Çalışmamızda ortalama hilus mesafes, 1.95±1.25 cm (en küçük=0 cm, en büyük=6.2 cm) bulunmuştur. Hilus mesafesi kısa olan hastalarda IPA bulunma sıklığı fazladır (p=0,034). Ayrıca hilus mesafesi; IPA'nın SA'dan orijin aldığı durumda, IPA'nın olmadığı duruma göre veya GE'den orijin aldığı duruma daha kısa ölçülmektedir. LGE'nin SA'dan orijin aldığı durumda da IPA bulunma ihtimali artmaktadır. Bununla birlikte çalışmalar arası veri farklılıkları bulunduğu görülmüş olup ortak bir dil oluşturulması ve verilerin biraz daha standardize edilebilmesi adına IPALGE sınıflandırılması oluşturulmuştur. Bu sınıflandırmanın, LGE çıkış noktasına ve IPA ile ilişkisine odaklanarak; terminal dallanma noktası, hilus mesafesi, lobar dal sayısı, polar arter sıklığı ve polar arter orijini tespiti gibi parametrelerde standardizasyona yardımcı olabileceği görüşündeyiz.

Enis Bilek