86
Archived Theses
1
DOIs Assigned
1%
DOI Rate
Discipline
Yabancı dil ağırlıklı beşinci sınıf uygulamasına ilişkin öğretmen görüşleri (Zonguldak ili Ereğli ilçesi örneği)
Bu araştırmayla, öğretmenlerin Yabancı Dil Ağırlıklı 5. Sınıf Uygulamasına (YDABS) ilişkin görüşleri incelenmiştir. Yapılan çalışma, nicel yöntem kullanılarak betimsel araştırma modellerinden genel tarama yöntemi kullanılmıştır. Zonguldak İli Ereğli İlçesindeki 11 resmi ortaokulda görev yapmakta olan farklı branşlardan 356 tane öğretmenin 12 maddeden oluşan anket soruları ile görüşlerine başvurulmuştur. Anket formu verileri SPSS programında değerlendirilmiş, elde edilen sonuçlar yüzde ve frekans tabloları ile yorumlandırılmıştır. Araştırmada, Yabancı Dil Ağırlıklı Beşinci Sınıf Uygulamasının, "Uygulamanın Hazırlık Safhası", "Eğitim-Öğretim Süreci" ve "İlerde Sunacağı Avantaj ve Dezavantajlar" alt boyutlarındaki farklılıkları incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin cinsiyetlerine göre YDABS uygulamasına ilişkin görüşlerinin benzer olduğu bulunmuştur. Mesleki kıdem değişkenine göre ise kıdem yılı yüksek olan öğretmenlerin, YDABS uygulamasının "İlerde Sunacağı Avantaj ve Dezavantajlar" ve "Hazırlık Safhası" alt boyutuna ilişkin görüşlerinin, mesleki yılı daha az olan öğretmenlere göre anlamlı derecede olumlu olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin görev yaptıkları yer değişkenine göre şehir merkezlerinde görev yapan öğretmenlerin YDABS uygulamasının "Eğitim-Öğretim Süreci" alt boyutuna ilişkin görüşlerinin, köylerde görev yapan öğretmenlere göre anlamlı derecede daha olumlu olduğu bulunmuştur. Diğer taraftan, öğretmenlerin görev yaptıkları yer değişkenine göre YDABS uygulamasının "İlerde Sunacağı Avantaj ve Dezavantajlar" ve "Hazırlık Safhası" alt boyutlarına ilişkin görüşlerinin benzer olduğu görülmüştür. Branş değişkeni açısından yabancı dil öğretmenlerinin görüşleri, YDABS uygulamasının öğrenciler için ileride daha avantajlı olacağı şeklinde tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İngilizce Dersi, Beşinci Sınıf, Branş Öğretmenleri, İngilizce Öğretimi.
Sakaryadaki ortaokullarda okuyan öğrencilerin motivasyon kaynakları ve akademik motivasyon düzeyleri (Serdivan, Türkiye)
The purpose of this study is to investigate the sources of motivation and academic motivation levels that have high impacts on students' learning environment in Serdivan middle schools. In this study, 11 middle schools were chosen. 8 were Government and 3 were private schools. Simple random sampling of 722 middle school students (n=722) were selected in the study. 50.3% (n=363) of the students were female and 49.7% (n=359) were male. This is the quantitative research study. A survey of the sources of motivation and academic motivation levels was conducted and collected using questionnaire. The responses were computed and analyzed using SPSS package version 20. Among the statistical attributes that were used in analyzing the data were ANOVA based on significance levels of 5% with Tukey post hoc test for multiple comparison, bivariate correlation, descriptive statistics, and t-test statistical analysis. The analysis of data displayed that scores of academic motivation in terms of intrinsic motivation is high compared to extrinsic and amotivation factors in all surveyed middle schools. In school resources, the results show that language lab, gym, theatre hall, conference room, music hall and swimming pool were the most common physical resource challenges in Serdivan public middle schools. While in teachers as resource, assistant staff and teachers' missing in certain subjects like English, Mathematics, Arabic and Religious culture were the top challenges in Serdivan middle school. Moreover, parents were always supporting their children in many school activities. Occasionally, parents reward their children when succeed and help them with homework solving. Moreover, parents rarely use punishment when their children failed to succeed. It was concluded that, the academic motivation levels, family support, school resources and classroom environment have high positive impacts to the students' educational success. Keywords: Academic Motivation, Resources, Middle School, Student.
Ortaokul öğretmenlerinin algılarına göre çoklu liderlik stilleri ve örgütsel belirsizlik
Bu araştırmanın amacı, ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin algılarına göre müdürlerinin liderlik stilleri ile örgütsel belirsizlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Öğretmenlerin algılarının onların cinsiyet, yaş, medeni durum, mesleki kıdem, bulundukları okuldaki hizmet süreleri ve branş değişkenine göre anlamlı farklılıklar olup olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin öğretmen algıları ile örgütsel belirsizlik arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın evreni 2020-2021 eğitim öğretim yılında İzmir ili Karabağlar ilçesindeki ortaokullarda görev yapan 1279 öğretmenden oluşmaktadır. 25 ortaokulda 329 öğretmenin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Uygun/ kazara örnekleme yönteminden faydalanılarak gerçekleştirilen araştırmada 34 maddeden oluşan "Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği" ve 17 maddeden oluşan "Örgütsel Belirsizlik Algısı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda elde edilen verilere göre, öğretmenlerin katılım gösterdikleri liderlik boyutları sırasıyla dönüşümcü liderlik, etkileşimci liderlik ve serbestlik tanıyan liderlik biçimindedir. Öğretmenlerin müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılarının cinsiyet, medeni durum ve mesleki kıdem değişkenleri açısından dönüşümcü ve etkileşimci liderlik alt boyutlarında farklılaşmaktadır. Çalışmanın sonuçlarına göre örgütsel belirsizlik öğretmenler tarafından "oldukça belirsiz" olarak algılanmaktadır. Alt boyutlar açısından incelendiğinde ise katılım sırasıyla bilginin açık olmaması, geri bildirimin uzun zaman alması ve nedensel ilişkilerin genel belirsizliği olarak belirlenmiştir. Öğretmenlerin algıları yaş, mesleki kıdem ve bulundukları okuldaki hizmet süresi durumuna göre değişmektedir. Ayrıca branş durumuna göre geri bildirimin uzun zaman alması alt boyunda farklılık oluşmaktadır. Okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik stili ile nedensel ilişkilerin genel belirsizliği arasında düşük ve pozitif yönde bir ilişki bulunmaktadır. Dönüşümcü liderlik ile geri bildirimin uzun zaman alması, bilginin açık olmaması ve örgütsel belirsizlik ortalaması arasında pozitif yönde ve yüksek düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Etkileşimci liderlik alt boyutu ile geri bildirimin uzun zaman alması, bilginin açık olmaması ve ölçeğin geneli arasında pozitif yönde ve yüksek düzeyde bir ilişki bulunmaktadır. Serbestlik tanıyan liderlik stili ile geri bildirimin uzun zaman alması, bilginin açık olmaması ve ölçeğin genel ortalaması arasında negatif ve yüksek düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Bağımsız değişken olarak seçilen liderlik stillerinin örgütsel belirsizlik algısını nasıl yordadıklarını belirlemek için çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Buna göre dönüşümcü liderlik ve serbestlik tanıyan liderlik alt boyutlarının, örgütsel belirsizlik algısı genel toplamının, geri bildirimin uzun zaman alması ve bilginin açık olmaması alt boyutlarının anlamlı bir yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Lider, liderlik, liderlik stilleri, örgütsel belirsizlik.
Orta öğretim okullarında öğretmen performans yönetimi(Kocaeli ili örneği)
Bu araştırmanın amacı orta öğretim okullarında öğretmen performans yönetimine ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri ile bu görüşlerin branş, kıdem, cinsiyet ve okul türü değişkenlerine göre ve her okul türünde branş, cinsiyet ve kıdem değişkenlerine göre nasıl farklılaştığı belirlemektir. Araştırmada karşılaştırma türünden tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Kocaeli İzmit merkezindeki orta öğretim okulları tabakalı örneklem medotu kullanılarak meslek lisesi ve mesleki olmayan lise olmak üzere iki tabakaya ayrılmıştır. evrende bulunan 1336 öğretmenden 353'ü örneklem olarak belirlenmiştir. Okul türlerindeki öğretmen sayıları toplam öğretmen sayısına oranlanarak tabakalardaki örneklem sayıları, okullardaki öğretmen sayıları okul türündeki öğretmen sayısına oranlanarak okullarda örneklem sayıları belirlenmiştir. Buna göre meslek liselerinde 185, mesleki olmayan liseler 168 öğretmen örneklem olarak belirlenmiştir. İki okul türünde de yönetici sayıları 100'den az olduğu için örneklem alınmamış tüm okul yöneticilerine ?Öğretmen / yönetici Performans Yönetimi Ölçeği? uygulanmıştır. Orta öğretim okullarında ?öğretmen performans yönetimi? ne ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri alt süreçlere göre bağımsız örneklemler için t-testi ve tek faktörlü varyans analizi (Anova) yapılarak verilerin analizi yapılmıştır Araştırmanın bulgularına göre öğretmenler ?öğretmen performans yönetim süreçlerinden ?performans değerlendirme sonuçlarını kullanma? sürecinin orta öğretim okullarında uygulanmasına katılırken diğer süreçlerin uygulanmasına tamamen katılmaktadır. Yöneticiler ise öğretmen performans yönetim süreçlerinin tamamına tamamen katılmaktadırlar. Yönetici ve öğretmenlerin görüşlerinde cinsiyet, branş ve okul türüne göre anlamlı bir fark yokken kıdemlerine göre bazı süreçlerde anlamlı farklar tespit edilmiştir. Meslek liselerinde çalışan kadın-erkek, meslek dersi ve kültür dersi öğretmenleri ve kadın-erkek yöneticilerin ?öğretmen performans yönetim süreçlerine? ilişkin görüşleri arasında manidar bir fark olmadığı, kıdem grupları arasında ise bazı süreçlerde manidar bir farkın olduğu tespit edilmiştir.Mesleki olmayan liselerde öğretmenlerin görüşleri cinsiyet ve branş ve kıdem değişkenine göre anlamlı bir fark göstermezken yöneticilerin görüşleri cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir fark göstermiştir.
Kadın okul yöneticilerinin yönetim sürecinde karşılaştıkları engeller ve bu engeller ile baş etme yolları: Diyarbakır ili örneği
Tarih boyunca bütün dünya toplumlarında kadınlar daima toplumun her alanında var olma mücadelesi vermişlerdir. Bu mücadelenin en önemli yansımalarından biri de çalışma hayatıdır. Kadınlar çalışma hayatında bir yandan tutunabilmek için gayret gösterirken bir yandan da karşılarına konulan çeşitli sebeplerden kaynaklanan engelleri aşmak için uğraşmışlardır. İş dünyasının her alanında var olan bu engeller eğitim sektöründe de etkisini göstermektedir. Yöneticilik ve yönetici olma sürecinde cam tavan sendromundan kaynaklanan engelleri aşabilmek adına kadınlar çeşitli yollara başvurmaktadır. Bu çalışma ise kadınların yöneticilik ve yönetici olma sürecinde karşılaştıkları engelleri ve bu engeller ile baş etme yollarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma; karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı sıralı desen modeline dayanmaktadır. Çalışmanın nicel bölümünde yer alan verileri elde etmek için ulusal ve uluslararası 16 makale incelenerek 28 veri ve 5 ana tema içeren bir anket elde edilmiştir. Bu anket ile kadın okul yöneticilerinin en çok karşılaştıkları engelleri belirlemek amaçlanmaktadır. Çalışmanın evrenini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Diyarbakır'da görev yapan bütün kadın okul yöneticileridir. Çalışmanın örneklemi ise Diyarbakır ilinde görevli çalışmaya gönüllü olarak katılan 138 kadın okul yöneticisidir. Katılımcılara uygulanan anket sonucunda kadınların en çok karşılaştıkları engeller aile ve eşin desteğinin eksikliği, beceri geliştirme ve destekleme politikalarının eksikliği, ataerkil toplum yapısının olumsuz etkisi, cinsiyet temelli ayrışma ve kanıksanmış erkek liderliğidir. Çalışmanın nitel bölümünde ise gönüllülük esasına dayanarak 12 kadın okul yöneticisine yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Çalışmada katılımcıların karşılaştıkları engeller ve bu engeller ile baş etme yollarına ilişkin kişisel görüş ve deneyimlerinden alıntılar yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda ise araştırmacılara ve eğitim uygulayıcılarına önerilerde bulunulmuştur.
Okullarda öğretmen failliği ile okul iklimi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Adıyaman ili örneği
Bu araştırma, Adıyaman ilindeki resmi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda öğretmen failliği ile okul iklimi arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Öğretmen failliği; öğretmenlerin eğitim ortamındaki karar alma süreçlerine katılımı, pedagojik sorumluluk üstlenme düzeyi, mesleki özerkliklerini kullanabilme becerileri ve sınıf içi uygulamalarda inisiyatif gösterebilme yeterlilikleriyle ilişkilidir. Bu bağlamda, öğretmenlerin sadece bilgiyi aktaran kişiler değil, eğitimin niteliğini belirleyen aktif aktörler olduğu kabul edilmektedir. Okul iklimi ise bir eğitim kurumunun sosyal, fiziksel ve psikolojik çevresini belirleyen; yönetici tutumları, öğretmen-öğretmen ve öğretmen-öğrenci ilişkileri, iş birliği düzeyi, güven ortamı, iletişim yapısı ve paylaşılan değerler gibi unsurları içeren çok boyutlu bir yapıdır. Araştırma kapsamında bu iki kavram arasındaki ilişki, öğretmen görüşleri temel alınarak değerlendirilmektedir. Çalışmada ilişkisel tarama modeli benimsenmiş olup araştırma sürecinde nicel yöntemler kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak, alan yazında geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış olan "Öğretmen Failliği Değerlendirme Ölçeği" ile "Okul İklimi Ölçeği" kullanılmıştır. 2023-2024 eğitim-öğretim yılı kapsamında, Adıyaman il merkezi ve ilçelerindeki okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenlerden elde edilen veriler, SPSS 27.0 istatistik programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları, olumlu ve destekleyici bir okul ikliminin öğretmenlerin faillik davranışlarını artırdığını, bu sayede öğretmenlerin eğitim süreçlerine daha etkin bir biçimde katıldıklarını ortaya koymuştur. Öğretmenlerin çalıştıkları okul ortamının destekleyici ve katılımcı bir yapıya sahip olması, onların mesleki bağımsızlıklarını geliştirmekte, inisiyatif kullanma becerilerini artırmakta ve mesleki doyumlarını yükseltmektedir. Buna karşılık otoriter, iletişimden uzak ve destek görmeyen bir okul iklimi, öğretmenlerin motivasyonunu düşürmekte, faillik algısını zayıflatmakta ve mesleki yeterliliklerini olumsuz yönde etkilemektedir. Ayrıca araştırmada öğretmenlerin cinsiyet, yaş, mesleki kıdem ve mezuniyet düzeyleri gibi sosyo-demografik özelliklerinin hem okul iklimine ilişkin algıları hem de faillik düzeyleri üzerindeki etkileri istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Bu veriler, öğretmenlerin bireysel farklılıklarının da okul iklimi ve faillik ilişkisinde belirleyici olabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen Failliği; Okul İklimi; Eğitim; Mesleki Gelişim; Öğretmen Tatmini.
Deprem sürecinin öğretmenlerin örgütsel bağlılık davranışlarına yansıması
Bu çalışma, 2023 Kahramanmaraş depremini doğrudan deneyimleyen Adıyaman ilinde görevli öğretmenlerin örgütsel bağlılık davranışlarını ve bu bağlılığı etkileyen faktörleri nitel bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Olgubilim deseninde tasarlanan araştırmada ölçüt örnekleme yoluyla seçilen 31 öğretmenle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Veriler, betimsel ve içerik analizi teknikleri kullanılarak çözümlenmiş; öğretmen bağlılığının duygusal, normatif ve devamlılık boyutlarına ilişkin temalar oluşturulmuştur. Bulgular, depremin öğretmen kimliğini yeniden tanımlayan güçlü bir kırılma noktası olduğunu ve özellikle duygusal ile normatif bağlılık boyutlarını iki yönlü biçimde etkilediğini göstermiştir. Öğrencilerle yeniden kurulan bağ, meslektaş dayanışması, okul yönetiminin zamanında ve şeffaf desteği, sağlam fiziki koşullar ile psikososyal müdahaleler bağlanmayı güçlendirici unsurlar olarak öne çıkarken; iletişim kopuklukları, güvenlik kaygısı, yetersiz hizmet-içi eğitim ve eksik yönetsel destek bağlılığı zayıflatan başlıca etmenler olarak belirlenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin kariyer hedeflerinin kriz sonrasında ya korunduğu ya da değer hiyerarşisi değişimine bağlı olarak yeniden yapılandırıldığı saptanmıştır. Sonuç olarak, afet sonrası eğitim örgütlerinde sürdürülebilir örgütsel bağlılık için fiziksel güvenliğin sağlanması, kapsayıcı psikososyal destek hatlarının kurulması, ihtiyaç temelli ve sürekli hizmet-içi gelişim programlarının uygulanması ve katılımcı yönetişim pratiklerinin yaygınlaştırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: örgütsel bağlılık; öğretmenler; deprem; okul iklimi; psikososyal destek.
Okul yöneticilerinin Enneagram kişilik tipleri ve iş tatmin düzeyleri arasındaki ilişki
Bu çalışmanın temel amacı okul yöneticilerinin Enneagram metodolojisi ile belirlenen, Enneagram kişilik tipleri ve iş tatmin düzeyleri arasında ilişki olup olmadığını belirlemektir. Bu çalışmanın evreni Antalya ili merkez ilçelerinde okulöncesi, ilköğretim ve ortaöğretim kademelerinde görev yapmakta olan okul yöneticileridir. Antalya ili İl Milli Eğitim Müdürlüğü resmî sitesinden alınan verilere göre Aksu, Döşemealtı, Kepez, Konyaaltı ve Muratpaşa ilçelerinde toplam 1065 okul yöneticisi bulunmaktadır. Bu okullarda görev yapan okul yöneticileri araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Örneklem seçimi yapılırken; birinci aşamada seçkisiz örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme kullanılarak evreni temsil edecek şekilde merkez ilçelerin tamamından yeterli sayıda okul yöneticisi belirlenmiştir, ikinci aşamada ise basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılarak yeter sayıda tesadüfi olarak okul yöneticisi seçilmiştir. Araştırma örneklemi oluşturulurken Antalya ili merkez ilçelerinde okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim kademelerinde görev yapan ve örnekleme dahil edilen 400 okul yöneticisine çevrimiçi form gönderilmiştir. Gönderilen çevrimiçi formlardan 329 adeti geri dönmüştür. Ölçme araçlarında maddelerin bir kısmını boş bırakan, ölçme araçlarında ki maddelere birden fazla yanıt veren 6 adet anket geçersiz kabul edilmiştir. Geri dönen form sayısı, 323 katılımcıdan oluşan örneklem grubunu karşılamaktadır. Sonuç olarak 323 anket analizlere dahil edilmiştir. Verilerin toplanması sürecinde Antalya Milli Eğitim Müdürlüğü'nden ve Akdeniz Üniversitesi bilimsel araştırma ve yayın etik kurulundan alınan yasal iznin ardından hazırlanan ölçme aracı merkez ilçelerde görev yapmakta olan kolay ulaşılabilir okul yöneticileri ile gönüllülük esas alınarak paylaşılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçme aracı, demografik bilgiler, Minnesotta iş Tatmin ölçeği, Enneagram kişilik testi ölçeğinden oluşan üç bölümden oluşmaktadır. Ölçme aracı okul yöneticilerine gereken açıklamalar yapılarak uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda, okul yöneticilerinin Enneagram kişilik tipleri ile iş tatminlerinin pozitif anlamlı ilişki içinde olduğu ortaya çıkmıştır. Enneagram kişilik tiplerinin sırasıyla cinsiyet, görev, hala yapılmakta olan görev süresi, eğitim durumları ve mesleki deneyim ile anlamlı farklılık gösterdiği görülmüştür. İş tatmininin sırayla cinsiyet, görev, hala yapılmakta olan görev süresi, eğitim durumları ve mesleki deneyim ile anlamlı farklılık gösterdiği görülmüştür.
Okul öncesi programının eğitim hizmetlerinin yaygınlaştırılmasında öğretmenlerin etkililik düzeyleri
Ya§amlll temeli olan okuloncesi egitime onem veren nluslar 19. y.y. da one ylkml§ 20.y.y. da fark yapml§ 21.y.y' 1 onde kar§llaml§tlr. Uygar ulnslar 21.y.y. da egitimli bireylerin niteliklerini geli§tirmenin en onemli ba§langlcl olarak okul oncesi egitimi esas alarak okulla§ma orallllll yiikseltme ve yayglllla§tIrmayl geryekle§tirme yan§ml onde gotiirmektedirler. Unutulmamahdlr ki uygarla§ma yolunda egitimin en onemli ba§langlcl okul oncesi egitimdir. Bu ara§tIrma iilkemiz geneline ornek olmasl amacIYla Sakarya ilinde okul oncesi programllllll, egitim hizmetlerinin yayglllla§tmimaslllda ve nitelikli klllllmaslllda ogretmenlerinin etkililik diizeyini saptamak amaclyla yapllml§tIr. Yapllan bu ara§tIrmayla elde edilen sonuy ve getirilen onerilerin okul oncesi egitimin yaygmla§tmlmaSI ve nitelikli klllllmasllla katkllar saglayacagl ongoriilmektedir. Bu yah§mayla aYlll zamanda uygulama siirecinde yer alan ogretmenlerin programlll etkililik diizeyine ili§kin gorii§leri de belirlenmi§tir. Ara§l1rmallln birinci boliimiinde oku15ncesi egitim, oknloncesi egitimin diinyadaki tarihsel geli§imi, diinyallln degi§ik iilkelerinde oku15ncesi egitimin durumu, Tiirkiye'de oku15ncesi egitimin tarihsel geli§imi, oku15ncesi egitimin yaygmla§tmlmasma yonelik yah§malar, okul oncesi egitimde ogretmenlerin rol ve gorevleri, oknl oncesi egitimi yaygmla§tIrmayl zorunlu kllan nedenler, yurt iyi ve yurt dl§mda yapllan yah§malar irdelenmi§tir. Ara§tmnanm ikinci boliimiinde ara§tIrmanm yontemi, modeli, evreni, orneklemi, problem, sllllrhhklar, saYlthlar, veri toplama araylan, verilerin analizi ba§hklan yer almaktadlr. Ara§tmnanm iiyiincii b5liimiinde bulgular dogrultusunda yorum, sonuy ve oneriler yer ahnaktadlr. Sakarya ilinde okul oncesi programmm, egitim hizmetlerinin yaygmla§tmhnasmda ve nitelikli kllmmasmda ogretmenlerinin etkililik diizeyine ili§kin olarak erkek ogretmenlerin gorii§leri bayanlara nazaran daha olumlu, egitim fakiiltesi ve yocuk geli§imi mezunlanllln programl daha iyi kavradlklan geny ogretInenlerin ya§hlara gore daha pozitif dii§iindiikleri sonuylanna ula§llml§tIr.
İlköğretim okulu yöneticilerinin kullandıkları örgütsel güç kaynaklarına ilişkin öğretmen görüşleri
Öğretmen görüşlerine göre, resmi ve özel ilköğretim okullarında yöneticilerin kullandıkları örgütsel güç kaynaklarını belirlemek amacıyla yapılan bu araştırmada, İstanbul İli Avrupa yakasındaki resmi ilköğretim okullarında çalışan 384, özel ilköğretim okullarında çalışan 356 öğretmenin görüşleri alınmıştır. Araştırmada veriler, ilgili literatür taraması yapıldıktan ve uzman görüşü alındıktan sonra oluşturulan; ?İlköğretim Okulu Yöneticilerinin Kullandıkları Örgütsel Güç Kaynakları? anketi kullanılarak toplanmıştır.Araştırma sonunda, boyutların ortalama puanlarına göre resmi okul işgörenleri ile özel okul işgörenlerinin görüşleri arasındaki anlamlı farklardan hareketle, uzmanlık gücü, karizmatik güç, ödüllendirme gücü, yasal güç ve zorlayıcı güç boyutlarında değerlendirilen, yöneticilerin kullandıkları örgütsel güç kaynakları düzeylerinin özel okullarda resmi okullara oranla daha iyi olduğu belirlenmiştir.Cinsiyet değişkenin işgörenlerin örgütsel güç kaynakları algısında bir etkisi olmadığı saptanmıştır. Eğitim durumu değişkenine göre örgütsel gücün uzmanlık gücü, yasal güç ve zorlayıcı güç boyutlarında anlamlı fark görülmezken karizmatik güç ve ödüllendirme gücü boyutlarında anlamlı farkın olduğu saptanmıştır. 21 yıl ve üstü kıdeme sahip olan çalışanların diğer çalışanlara oranla örgütsel güç kaynaklarının tüm boyutlarında olumlu görüş sergiledikleri görülmüştür. Okullarının yönetim tarzının demokratik olduğunu düşünen işgörenlerin, yönetim tarzının otoriter ve serbestçi olduğunu düşünen işgörenlere göre, örgütsel güç kaynaklarının tüm boyutlarını daha olumlu algıladıkları saptanmıştır.
Öğretmenlik meslek etik ilkelerinin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi (Kocaeli ili örneği)
Bu araştırma ile öğretmenlik meslek etik ilkeleri ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiyi ortaya çıkartmak, öğretmenlerin çalıştıkları kurum, kurumdaki görevleri, cinsiyetleri, yaşları, mezun oldukları eğitim kurumu, branşları ve hizmet süreleri açısından öğretmenlik meslek etik ilkeleri ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasında anlamlı fark olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır.Araştırma, tarama türünde bir araştırma olup önce ilgili literatür taranmış, daha sonra veriler araştırmacı tarafından geliştirilen Öğretmenlik Meslek Etik İlkeleri Ölçeği ve Janset Özen İşbaşı tarafından hazırlanan ve araştırmacı tarafından öğretmenlere uyarlanan Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği ile toplanmıştır. 5'li likert tipi ölçek kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi Kocaeli ili merkez ilçesindeki ilk ve ortaöğretim okullarında görev yapan 517 öğretmenden oluşmaktadır. Elde edilen işaretlenmiş anket formları SPSS v15.0 paket program ile istatistiksel analize tabi tutulmuştur. Verilerin alt gruplara dağılımı yüzde (%) olarak ifade edilmiş, ikili grup karşılaştırılmasında t testi, ikiden fazla grup karşılaştırılmasında ANOVA testinden yararlanılmıştır. Araştırmanın istatistiksel çözümlemelerinde anlamlılık düzeyi p< 0.05 olarak alınmıştır.Araştırma sonucunda; öğretmenlik meslek ilkeleri ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. İlköğretimde çalışan öğretmenlerin orta öğretimde çalışan öğretmenlere göre, yaşlı öğretmenlerin genç ve yetişkin öğretmenlere göre hem öğretmenlik meslek etiği hem de örgütsel vatandaşlık davranışı özelliklerine daha fazla sahip oldukları ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin yöneticilere göre daha fazla örgütsel vatandaşlık davranışı sergilediği, kadın öğretmenlerin erkek öğretmenlere göre daha özgeci oldukları ve çalışma zamanlarına daha fazla uydukları ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin hizmet süreleri arttıkça özelikle mesleki gelişime ve yardımlaşmaya verdikleri önemin de arttığı bulgusuna ulaşılmıştır. Mezuniyet durumu lisansüstü olan öğretmenlerin diğer öğretmenlere göre olumsuzlukları daha anlayışlı karşıladıkları ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak genç öğretmenlerin yaşlı öğretmenlerin bilgi ve deneyimlerinden yararlanmasının ve öğretmen yetiştirme programlarına etik konularının eklenmesinin, öğretmen eğitiminin kalitesini arttırmada katkı sağlayacağı düşünülebilir.
Anaokullarında görev yapan yöneticilerin karşılaştıkları yönetsel sorunlar, çözüm uygulamaları ve farklı çözüm önerileri
Bu araştırmanın amacı, anaokullarında karşılaşılan yönetsel sorunların neler olduğunu, bu sorunlara yöneticilerin nasıl çözüm yolu bulduklarını ve farklı çözüm önerilerinin neler olduğunu tespit etmektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 öğretim yılında İstanbul ili Kağıthane ilçesinde anaokullarında görev yapan 11 yönetici oluşturmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Yöneticilere göre, bürokrasi okul süreçlerini yavaşlatmakta ve gereksiz evrak işleri ile bilgi eksiklikleri zaman ve kaynak israfına yol açmaktadır. Merkeziyetçi karar alma süreçlerinin yerel ihtiyaçlara uygun olmaması ve yetki eksikliği de bu durumu olumsuz etkilemektedir. Çözüm olarak, iletişim ve iş birliğinin geliştirilmesi, yetki artırılması ve teknolojik uygulamaların yaygınlaştırılması önerilmektedir. Fiziksel yapıyla ilgili sorunlar arasında sınıfların yetersizliği, etkinlik alanlarının eksikliği ve güvenlik problemleri bulunmaktadır. Bu sorunlar öğrencilerin hareket özgürlüğünü kısıtlamakta ve eğitim süreçlerini olumsuz etkilemektedir. Yöneticiler, okulların uygun binalarda inşa edilmesi ve mevcut alanların düzenlenmesi gibi çözümler önermektedir. Ekonomik sorunlar, katkı paylarının yetersizliği ve enflasyon nedeniyle okul giderlerini karşılayamama gibi problemlerdir. Yöneticiler, velilerle etkili iletişim kurarak ve bütçe oluşturarak bu sorunları çözmeye çalışmaktadır. Devlet desteği ve okul öncesi eğitime ayrılan bütçenin artırılması da önerilmektedir. Öğrencilerle ilgili sorunlar arasında davranış problemleri ve teknoloji bağımlılığı yer almaktadır. Yöneticiler, velilerle iletişimi artırarak ve rehber öğretmenlerle iş birliği yaparak bu sorunlara çözüm aramaktadır. Velilerin çocuk yetiştirme konusunda eğitilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Özel eğitim gereksinimi olan öğrencilerle ilgili zorluklar, tanılama sürecindeki gecikmeler ve velilerin kabullenme güçlüklerinden kaynaklanmaktadır. Yöneticiler, eğitim altyapısının güçlendirilmesi ve öğretmenlerin farkındalığının artırılması gibi çözümler sunmaktadır. Öğretmenlerle ilgili sorunlar, farklı statülerdeki öğretmenler arasında adaletsizlik ve iş birliği eksikliğidir. Yöneticiler, etkili iletişim kurarak ve adil görev dağılımı yaparak bu sorunları çözmektedir. Mesleki yeterliliklerin artırılması ve rotasyon uygulamaları önerilmektedir. Yardımcı personelle ilgili sorunlar arasında bütçe yetersizliği ve personel devamlılığının sağlanamaması bulunmaktadır. Yöneticiler, devlet desteği ve iş hukukuna uygun çalışma düzeni gibi çözümler önermektedir. Velilerle ilgili sorunlar, ilgisizlik ve düşük etkinlik katılımı gibi davranışlardır. Yöneticiler, empatik ve anlayışlı bir yaklaşım benimseyerek ve aile katılım etkinlikleri planlayarak bu sorunları çözmektedir. Aile eğitimlerinin devlet tarafından zorunlu hale getirilmesi önerilmektedir. Son olarak, okul öncesi eğitim programı değişikliklerinden kaynaklanan sorunlar, eğitim eksikliği ve programın denetimini zorlaştırmasıdır. Yöneticiler, öğretmenlerle etkili iletişim kurarak ve çocuğun yararını gözeterek bu sorunları çözmeye çalışmaktadır. Okul veya derslik sayısının artırılması ve devam zorunluluğunun getirilmesi gibi önerilerde bulunulmuştur.
İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin okula uyum ve yürütücü işlev becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışma ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin okula uyum ve yürütücü işlev becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada betimsel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmadaki çalışma grubu Tokat ilinde bulunan gönüllülük esasına bağlı belirlenen ilkokul birinci sınıfa devam eden 561 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında öğrencilerin demografik bilgilerini içeren "Demografik Bilgi Formu", öğrencilerin okula uyuma ilişkin bilgileri için "İlkokul Öğrencileri İçin Okula Uyum Ölçeği" ve öğrencilerin yürütücü işlevlerine ilişkin bilgiler için "Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlev Envanteri (ÇDYİE)" kullanılmıştır. Verilerin analizi, okula uyum ve yürütücü işlevlerin önleyici kontrol alt boyutlarında kız öğrencilerin lehine anlamlı farklılıklar olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, öğrencilerin okula uyum ve yürütücü işlev puanlarının yaşa göre belirgin bir farklılık göstermediği, okulöncesi eğitim alma durumunun ise genel olarak okula uyumu etkilemediği gözlemlenmiştir. Ancak, devlete ait okulöncesi kurumlarda eğitim alan öğrencilerin uyum puanları, diğer okulöncesi eğitim kurumlarında eğitim alanlara ve okulöncesi eğitim almayanlara göre daha yüksek çıkmıştır. Ayrıca, annelerin öğrenim düzeyi arttıkça çocukların okula uyum ve yürütücü işlev becerilerinin de yükseldiği tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, okulöncesi eğitim alan ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin yürütücü işlevlerinin, eğitim almayan öğrencilere göre okula uyum puanlarını daha yüksek oranda açıkladığını ortaya koymuştur. Bu sonuçlara göre okula uyum ve yürütücü işlevlerin hem farklı değişkenler açısından hem de boylamsal araştırılması önerilmiştir. Ayrıca okulöncesi eğitimde okula uyum ve yürütücü işlev becerilerin öneminin vurgulanması amacıyla öğretmenlere eğitimler düzenlenmesi ve okulöncesi eğitimin sadece Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumlar tarafından verilmesi önerilmiştir.
Kadınların okulu terk etme nedenleri ve kız çocuklarının eğitimine ilişkin görüşleri
Bu çalışmanın amacı ilk, orta ve lise eğitimleri olmak üzere, herhangi bir eğitim kademesinde okulu terk etmiş kadınların şahsi görüş, deneyim ve bakış açılarıyla kız çocuklarının eğitimine yönelik düşüncelerini ve kendilerinin okulu terk etme nedenlerini belirlemektir. Bu çalışmada ilgili literatür taraması sonucunda araştırmacı tarafından geliştirilen ve uzman görüşleri doğrultusunda son hali verilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formu; katılımcıların kişisel bilgilerini, katılımcıların kız çocuklarının eğitimine yönelik görüşlerini ve katılımcı kadınların okulu neden terk ettiklerini belirlemeye yönelik sorulardan oluşmaktadır. Tokat il merkezinde ikamet etmekte olan 30 katılımcı kadın çalışma grubunda yer almıştır. Uygulama çalışmaları 2019-2020 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde yüz yüze görüşmeler yoluyla yapılmıştır. Görüşmelerin ses kaydı alınmış, ardından görüşmeler araştırmacı tarafından dinlenerek ayrıntılı bir şekilde yazılı hale getirilmiştir. Elde edilen yazılı verilere içerik analizi yapılmıştır. Kadınların, kız çocuklarının eğitimine ilişkin görüşleri "kız çocukları kendi ayakları üzerinde durabilmeli, kendi kararlarını verebilmeli, meslek ve beceri sahibi olmalı, bilgili, kültürlü ve kendini yetiştiren bireyler olmalı ve kız çocuklarının eğitimi için her türlü imkân sağlanmalı" şeklindedir. Analizler sonucunda kadınların okulu terk etme nedenleri; eğitim sistemi (karma eğitim, taşımalı sistem), aileye bağlı faktörler (kardeşlerin bakımı, aileye maddi destek sağlama, ekonomik yetersizlikler), bireysel faktörler (ders çalışmak istememe, erken evlilik) ve sosyokültürel faktörler (evden uzağa gönderilmemesi, ayıplanma ve kınanma, kız çocuklarına gereken değerin verilmemesi) olmak üzere 4 başlık alında toplanmıştır. Araştırma bulgularına dayalı olarak geliştirilen öneriler şunlardır: Kız çocuklarının eğitimi ile ilgili ebeveynlerin eğitim düzeyinin etkili olduğu söylenebilir. Aileler bu konuda bilinçlendirilebilir. Cinsiyet eşitsizliklerinin giderilmesi ile ilgili bilgilendirmeler yapılabilir. Kadınların eğitiminin bireye ve ülkeye sağlayacağı katkılar düşünülerek yapılan çalışmalar ve kampanyalar artırılabilir. Erken yaşta evliliğin önlenmesiyle ilgili yapılan çeşitli projeler artırılarak devam ettirilebilir. Okula erişim konusunda yapılan çeşitli çalışmalar bulunmaktadır. Bu konuda sıkıntı yaşanan yerler varsa tespit edilip okula ulaşım araçları sağlanabilir. Ekonomik yetersizliği olan çocuklarla ilgili burslar verilebilir ve yurtlar çoğaltılabilir. Çeşitli kampanyalar yapılmaya devam edilerek ekonomik yetersizliği olan çocuklara destekler sağlanabilir. Akademik başarısı düşük olan öğrenciler için dersler daha ilgi çekici hale getirilebilir. Bu şekilde kız çocuklarının okuldan uzaklaşması önlenebilir. Yapılan çalışmalarla kız çocuklarının eğitimi ile ilgili geleneksel düşünceye sahip ailelerin bakış açısında olumlu değişiklikler sağlanabilir. Anahtar Kelimeler: Kız Çocuklarının Eğitimi, Kadınların Eğitimi, Okul Terki.
Taşımalı ortaokul uygulaması sorunlarının taşınan okuldaki öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre incelenmesi (Ankara ili Haymana ilçesi örneği)
Bu araştırmanın amacı, taşımalı ortaokul uygulaması sorunlarının taşınan okuldaki öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre incelemektir. Betimsel tarama modelindeki araştırmanın evrenini 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Ankara ili Haymana ilçesinde bulunan toplam 4 ortaokulda görev yapan 57 öğretmen ve bu dört ortaokula taşıma ile gelen 195 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Taşımalı Ortaokul Uygulamasına Yönelik Öğretmen Görüşleri Ölçeği ve Taşımalı Ortaokul Uygulamasına Yönelik Öğrenci Görüşleri Ölçeği kullanılmıştır. Veriler örneklemdeki her bir okul ziyaret edilerek araştırmacı tarafından toplanmış, SPSS 15 ve LISREL 8 istatistiksel programlar kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimleyici istatistiksel yöntemlerle birlikte, bağımsız örneklem t-Testi ve Tek Yönlü Varyans (ANOVA) kullanılmıştır ve sonuçlar tablolaştırılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, araştırmaya katılan kız öğrenciler erkek öğrencilere göre taşımalı eğitime dair daha olumsuz görüşlere sahiptirler. 7.sınıf öğrencilerin 5.sınıf öğrencilerine göre daha olumsuz düşüncelere sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca anne ve babanın eğitim seviyesi yükseldikçe öğrencilerin taşımalı eğitim uygulamasına yönelik olumsuz düşüncelerinin arttığı belirlenmiştir. Ailenin aylık gelir düzeyi arttıkça öğrencilerin taşımalı eğitim ile ilgili daha olumlu görüşlere sahip oldukları görülmüştür. Öğretmenler arasında ise cinsiyete göre taşımalı eğitim uygulamasına yönelik görüşlerde ise anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Öğretmenlerin mesleki çalışma yılı ve taşıma merkezindeki okuldaki çalışma yılı arttıkça taşıma ve taşıma araçlarıyla ilgili sorunlara karşı daha olumsuz görüşe sahip oldukları görülmüştür.
Sosyal ağ analizi ile okullarda, örgütsel moral değerleri ve doğal liderlik profillerinin incelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı ilkokullardaki örgütsel maneviyat düzeyleri ile sosyal ağ özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi ve okullardaki doğal liderlerin bu ilişkideki etkisinin tespit edilmesidir. Araştırmanın alt amacı ise ilkokullardaki güçlü doğal lider konumunda bulunan okul müdürlerinin niteliklerinin tespit edilmesidir. Araştırma karma desen modellerinden iç içe (gömülü) desenle desenlemiştir. Araştırmanının örnekleminin belirlenmesinde tabakalı örnekleme tekniği kullanılmıştır ve Erzurum ili merkez ilçelerinden (Yakutiye, Palandöken, Aziziye) seçilen 29 ilkokuldan seçilen 495 öğretmen ve okul yöneticisine uygulama yapılmıştır. Araştırmada katılımcıların örgütsel moral (maneviyat) düzeylerini belirlemek amacıyla, Kinjerski ve Skrypnek (2006) tarafından geliştirilen ve Ünal ve Turgut (2015) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan "Örgütsel Maneviyat Ölçeği", okulların sosyal ağ özelliklerini belirlemek için İbarra (1993)'nın önerdiği "Sosyal Ağ Soruları" ve son olarak doğal liderlerin profil özelliklerinin belirlenmesi için yarı yapılandırılmış ölçek formları kullanılmıştır. Ölçeklerin uyum analizinde Doğrulayıcı Faktör Analizi, değişkenler arasındaki ilişkilerin belirlenmesinde ise Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Katılımcıların görüşlerinin cinsiyet, branş, yaş, kıdem ve okuldaki hizmet süresi gibi demografik değişkenlere göre farklılığının analizinde ise T-testi ve ANOVA testi kullanılmıştır. Sosyal ağ analizinde okulun bütününe ilişkin, merkezileşme, karşılıklılık ve yoğunluk değerleri, aktörlerin ağdaki konumlarının belirlenmesi amacıyla merkezilik, yapısal boşluk, özdeğer dereceleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların örgütsel maneviyat düzeyleri 46 yaş ve üzeri katılımcılarda, sosyo ekonomik seviyesi (SES) iyi okullarda görev yapanlarda, okul müdürleri ve din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinde daha yüksektir. Sosyo ekonomik seviyesi düşük bölgelerde geçirilen süre arttıkça örgütsel maneviyat düzeyi düşmektedir. Okulların örgütsel maneviyat düzeyleri ile okullardaki sosyal ağlar arasında olumlu ve yüksek bir ilişki vardır. Okulların sosyal ağ yoğunlukları üzerinde en yüksek etkiye sahip örgütsel maneviyat boyutları, manevi bağ ve işe tutkunluk iken sosyal ağ karşılıklılık oranları üzerinde ise işe tutkunluk ve gizemli deneyim boyutları daha çok etkilidir. Örgütsel maneviyat boyutlarının birbiriyle olumlu ve yüksek ilişkileri var iken bu ilişkilerde en yüksek değerlere sahip boyut topluluk hissiyatı boyutudur. Okulların sosyal ağ analizi sonuçlarına göre, uzmanlığa ilişkin sosyal ağ analizinde 29 okuldan 8 okulun ağ yoğunlukları yüksek düzeyde, 16 okulun orta düzeyde ve 5 okulun ise çok düşük düzeydedir. Karşılıklılık oranında ise 10 okul orta ve üstü düzeyde, 19 okulun ise düşük düzeyde çift yönlü ilişkilere sahiptir. Okulların uzmanlık sosyal ağları arkadaşlık ağlarına göre daha yoğun ve sıkıdır. Cinsiyet faktörü uzmanlık ağında herhangi bir etkiye sahip değilken arkadaşlık ağlarında oldukça etkilidir. Okulların uzmanlık sosyal ağlarına doğal liderlerinin tespitine yönelik yapılan analizde 29 okulun 10 tanesinde okul müdürleri doğal lider olarak görülürken 19 tanesinde okul müdürleri doğal lider olarak görülmemektedir. Araştırmanın bulguları okulların örgütsel maneviyat düzeyleri ve sosyal ağ analizi arasındaki ilişkiyi ve okullardaki güçlü doğal liderlerin bu ilişkideki etkisini göstermesi açısından önemlidir. Araştırma sonuçlarına göre güçlü doğal liderler okulların örgütsel maneviyat düzeylerinin yükselmesinde son derece etkilidir, bu da okulların sosyal ağ niteliklerini yükseltmektedir. Bir başka deyişle okullardaki sosyal ağ özellikleri okulların örgütsel maneviyatlarını yükseltmektedir ve bu ilişkinin arkasında da güçlü doğal liderlerin etkisi yatmaktadır. Ayrıca araştırmada doğal liderlerin kendine özgü nitelikleri ve uygulamaları olan liderler olduğu ve doğal lider olarak olarak sık tekrarlanan bir takım ortak niteliklerinin ve aynı zamanda diğer birey ve liderlerden ayıran bazı farklı niteliklerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara dayalı olarak uygulayıcılara ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur. Buna göre etkili ve verimli okullar için güçlü doğal liderler tespit edilip bunların ya müdür olarak atanması ya da müdürlüklerinin devam ettirilmesi önerilebilir. Bu bağlamda bu çalışma sonucunda ortaya konan doğal liderlik nitelikleri yönetici atamalarında ya da yönetici gelişim programlarında göz önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca okullarda örgütsel maneviyatı yükseltecek bir insan kaynakları yönetimi, okulların sosyal ağlarını güçlendirmek yoluyla okulun hedeflerine ulaşmasını kolaylaştırabilir. Bu çalışma sonucu okulların maneviyat düzeyleri ile yüksek bir ilişkisi çıkan okulların sosyal ağlarının diğer yönetsel ve örgütsel davranış değişkenleri ile incelenmesi karar vericilere ve uygulayıcılara önemli parametreler sağlayabilir.
Öğretmenlerin örgütsel tükenmişlikleri ile örgütsel sessizlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin algılarına göre örgütsel tükenmişlik ve örgütsel sessizlik düzeylerini belirlemek, örgütsel tükenmişlikleri ile örgütsel sessizlikleri arasındaki ilişkiyi saptamak ve bazı değişkenlere göre incelemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın evrenini Ankara ili Keçiören ve Altındağ ilçelerinde 2018-2019 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı devlet okullarında görev yapan, ortaokul öğretmenleri oluşturmaktadır. Keçiören ilçesindeki ortaokullarda görev yapan 3.431, Altındağ ilçesindeki ortaokullarda görev yapan 1.338 öğretmen bulunmaktadır (Ankara Milli Eğitim Müdürlüğü, 2018). Araştırmanın örneklemini, evren içerisinde bulunan öğretmenlerden basit seçkisiz örnekleme yöntemine göre seçilen öğretmenler oluşturmaktadır. Örneklem büyüklüğünün bulunmasına yönelik çalışmanın tamamlanması neticesinde, araştırmanın en az 356 kişiden oluşması gerektiği tespit edilmiştir. Araştırmada, veri toplama aracı olarak, öğretmenlerin algılarına göre örgütsel tükenmişlik düzeyini ölçmek için Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu (MTÖ-EF) ve örgütsel sessizlik düzeyini ölçmek için Örgütsel Sessizlik Ölçeği (ÖSÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 20.0 paket programı kullanılmıştır. Anketi yanıtlayan öğretmenlerin demografik dağılımlarını tayin etmek için frekans analizi uygulanmıştır. Ayrıca öğretmenlerin algılarına göre örgütsel tükenmişlik ve örgütsel sessizlik düzeylerini analiz etmek için aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanmıştır, parametrik test varsayımlarını sağlayan farklı iki grup ortalamalarının incelenmesi için t testi analizi kullanılmıştır. Üç ve üstü grupların testi için ise varyans analizi (ANOVA) testi uygulanmıştır. Örgütsel tükenmişlik alt boyutları ile örgütsel sessizlik alt boyutları arasında ilişkiyi analiz etmek için korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin en yüksek 'duygusal tükenme' boyutunda ve en düşük 'duyarsızlaşma' boyutunda tükenmişlik düzeyine sahip oldukları görülmüştür. Öğretmenlerin en fazla 'yönetsel' alt boyutunda en az 'örgüt kültürü' ve 'baskı grupları' alt boyutunda sessizlik düzeyine sahip oldukları görülmüştür. Bununla birlikte öğretmenlerin algılarına göre örgütsel sessizliklerinin 'az' düzeyinde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin örgütsel tükenmişlik alt boyutlarına ilişkin algıları sahip oldukları çocuk sayısına, mezun oldukları okul türüne, mesleki kıdeme, maaş dışında gelir durumuna bağlı olarak değişmektedir. Öğretmenlerin örgütsel sessizlik alt boyutlarına ilişkin algıları cinsiyete, yaşa, medeni duruma, mezun oldukları okul türüne, branşa, mesleki kıdeme ve evlerinin kendilerine ait olma durumuna bağlı olarak değişmektedir. Öğretmenlerin örgütsel tükenmişlik alt boyutlarına ilişkin algıları ile örgütsel sessizlik alt boyutlarına ilişkin algıları arasındaki ilişkiye göre, öğretmenlerin duygusal tükenme düzeyleri arttıkça bireysel sessizlik, yönetsel sessizlik, örgüt kültürü, meslektaşlar, baskı gruplarına ait puanları da artmakta; duyarsızlaşma düzeyleri arttıkça bireysel sessizlik, yönetsel sessizlik, örgüt kültürü, meslektaşlar, baskı gruplarına ait puanları da artmakta; kişisel başarı düzeyleri arttıkça bireysel sessizlik, yönetsel sessizlik, örgüt kültürü, meslektaşlar, baskı gruplarına ait puanları azalmaktadır.
İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel bağlılığa ilişkin algı düzeylerinin incelenmesi (Şırnak/İdil örneği)
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel bağlılığa ilişkin algı düzeylerini belirlemektir. Öğretmenlerin örgütsel bağlılığa ilişkin algıları; cinsiyet, yaş, medeni hal, branş, mesleki kıdem, öğretmenlik istihdamı ve eğitim durumu değişkenlerine göre incelenmiştir. Bu araştırmada tarama modeli kullanılarak, Şırnak/İdil ilçe merkezindeki 6 ilköğretim okulu ve ilçeye bağlı 66 köydeki ilköğretim okulunda görev yapan 463 öğretmenin görüşleri alınmış ve araştırmacı tarafından öğretmenlerin görüşleri analiz edilmiştir.Araştırmada, ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel bağlılığa ilişkin algılarını ölçmek için, Meyer ve Allen (1984) tarafından geliştirilen ve Boylu, Pelit, Güçer (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlanan ?Örgütsel Bağlılık Ölçeği?(Organizational Commitment Questionere: OCQ) kullanılmıştır. Bu ölçekte örgütsel bağlılık; duygusal bağlılık, devam bağlılığı ve normatif bağlılık olmak üzere üç boyutta incelenmiştir.Araştırma amaçları doğrultusunda toplanan veriler uygun istatistiksel teknikler kullanılarak SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) paket program kullanılarak çözümlenmiştir. Verilerin analizinde frekans, yüzde, t-testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Katılımcıların görüşleri arasında fark varsa farkın nereden kaynaklandığını bulmak amacıyla da Post Hoc analizi kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen sonuçlardan bazıları şunlardır; ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel bağlılığa ilişkin algıları genel olarak ?kararsızım? düzeyindedir (X=3,34). Cinsiyet, medeni durum değişkenlerine göre örgütsel bağlılık anlamlı bir fark oluşturmamıştır. Araştırma bulgularına göre, duygusal bağlılık boyutunda kadrolu öğretmenler ile ücretli öğretmenler arasında, vekil öğretmenler ile ücretli öğretmenler arasında anlamlı bir fark görülmüştür. Örgütsel bağlılığın devam bağlılığı boyutunda, kadrolu öğretmenler ile vekil öğretmenler arasında, sözleşmeli öğretmenler ile vekil öğretmenler arasında anlamlı bir fark görülmüştür. Örgütsel bağlılığın normatif bağlılık boyutunda ise sözleşmeli öğretmenler ile kadrolu öğretmenler arasında, ücretli öğretmenler ile kadrolu öğretmenler arasında da anlamlı bir fark görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Örgüt, örgütsel bağlılık, duygusal bağlılık, normatif bağlılık, devam bağlılığı.
İlköğretim okullarında yöneticilerin okullarının örgüt sağlığını algılama düzeyleri
iiiÖZETİLKÖĞRETİM OKULLARINDA GÖREVLİ YÖNETİCİLERİNOKULLARININ ÖRGÜT SAĞLIĞINI ALGILAMA DÜZEYLERİM. Akif TEKİNYüksek Lisans TeziEğitim Yönetimi ve Denetimi Anabilim DalıTez Danışmanı : Yrd. Doç. Dr. Sadegül Akbaba ALTUNEkim 2005, xvi+101 Sayfaİlköğretim okulu yöneticilerinin örgüt sağlığını algılama düzeylerine ilişkinolan bu araştırmanın problemi ilköğretim okullarında görevli yöneticilerin örgütsağlığını algılama düzeylerinin ne olduğunun belirlenmesidir. Bu araştırma ile ?örgütsağlığı? kavramının Eğitim sistemimizde etkililiği, verimliliği ve niteliği artırmaamaçlı hazırlanacak politikalara katkı sağlanması hedeflenmektedir.Araştırmanın evrenini, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Bolu ilinde bulunanresmi ilköğretim okullarında görevli yöneticiler oluşturmaktadır. Evrendeki 49ilköğretim okulunda görevli 49 müdürden 33'üne ve 74 müdür yardımcısından56'sına ulaşılmış ve Akbaba (1997,2001) tarafından geliştirilen ?Örgüt SağlığıÖlçeği? uygulanmıştır.Geriye dönen ve geçerli sayılan; 33'ü müdür, 56'sı müdür yardımcısı,toplam 89 anketten elde edilen veriler, SPSS for Windows 10.0 bilgisayar programıkullanılarak analiz edilmiş, verilen cevapların frekans, yüzde, aritmetik ortalama vestandart sapmaları hesaplanmıştır. Verilerin analizinde ayrıca t-testi, tek yönlüvaryans analizi ve analizler sonucunda aralarında anlamlı fark bulunan gruplardaivPost Hoc Tukey HSD ve LSD testi istatistiksel yöntemleri kullanılmıştır. Farklarınhangi gruplardan kaynaklandığı .05 anlamlılık düzeyinde test edilmiştir.İlköğretim okulu yöneticilerinin okullarının örgüt sağlığını ve alt boyutlarınıalgılama düzeyleri ayrı ayrı tespit edilip, aralarında anlamlı fark olup olmadığı testedilmiştir. Ayrıca algılama düzeyleri ile kişisel özellikler arasındaki farklar daincelenmiştir.İlköğretim okulu yöneticilerinin okullarının örgüt sağlığını algılamadüzeylerine ilişkin görüşlerinin ?Ara Sıra? düzeyinde, liderlik boyutuna ilişkingörüşlerinin ?Her Zaman?, örgütsel bütünlük, örgütsel kimlik, örgütsel ürün veçevresel etkileşim boyutlarına ilişkin görüşlerinin ise ?Ara Sıra? düzeyinde olduğutespit edilmiştir.İlköğretim okulu yöneticilerinin, branşları , mesleki kıdemleri, çalışmaktaoldukları okullardaki hizmet süreleri, cinsiyetleri ve görevleri gibi kişiselözelliklerinin örgüt sağlığını algılama düzeylerinde bir farklılık oluşturmadığı fakatöğrenim durumları , ve atanma şekilleri değişkenlerinin .05 düzeyinde anlamlı birfarka neden olduğu bulunmuştur.İlköğretim okulu yöneticilerinin, branşları , mesleki kıdemleri, çalışmaktaoldukları okullardaki hizmet süreleri, ve görevleri gibi kişisel özelliklerinin örgütsağlığının boyutlarını algılama düzeylerinde bir farklılık oluşturmadığı fakat öğrenimdurumları ,cinsiyet ve atanma şekilleri değişkenlerinin .05 düzeyinde anlamlı birfarka neden olduğu bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Örgüt Sağlığı, Örgütsel Liderlik, Örgütsel Bütünlük,Örgütsel Kimlik, Örgütsel Ürün, Çevresel Etkileşim, İlköğretim Okulu, Yönetici
İlköğretim düzeyinde ders denetimiyle ilgili yeterlilikler hakkında denetmen ve öğretmen görüşleri
The purpose of this study is to assess the proficiencies of primaryeducation supervisors related to lesson supervision and to submit recommendationsin order to improve their proficiencies by using the opinions of the groupsparticipated in this study.The population of the research covers the subject - matter and classroomteachers (totally n=1297) working in the primary schools in the center of Bolu andDüzce provinces and primary supervisors (n=37). The sample of the researchincludes 36 primary school supervisors and 480 teachers.The research is a descriptive type of study. The data were gathered byquestionnaire developed by HüVH\LQ%DúDU7KHUHKDYHEHHQSHUVRQDOLQIRUPDWLRQin the first part of the questionnaire and 24 questions related to the proficiencies ofthe lesson supervision of the supervisors in the second part of the questionnaire. Asa statistical data analysis, frequency, mean, variance analysis, Mann-Whitney U testand t test were used.It wasn?t found a significant difference about the proficiencies of primaryschool supervisors on lesson (classroom) supervision by sex, level of education andvocational duration according to the opinions of supervisors.While it was found a significant difference about the proficiencies ofprimary school supervisors on lesson (classroom) supervision by sex, but it wasn?tfound a significant difference by branch, level of education and vocational durationaccording to the opinions of the teachers. In a addition, it was found a significantdifference between the opinions of teachers and supervisors about the proficienciesof primary school supervisors.As a conclusion, it was recommended making researches on improving theproficiencies of primary school supervisors about lesson (classroom) supervisionand organizing the aplication in accordance wiht the scientific reseach findings.Key Words: Lesson (classroom) Supervision, Proficiencies of Supervisors, PrimarySchool Supervisor
Ortaöğretim okullarında karara katılma ve öğretme morali (Bolu ili örneği)
ÖZETORTAÖĞRET M OKULLARINDA KARARA KATILMAVE ÖĞRETMEN MORALOrhan AKSAYYüksek Lisans TeziEğitim Yönetimi ve Denetimi Anabilim DalıTez Danışmanı : Yrd. Doç. Dr. Ayhan URALAğustos 2005, xvii + 136 SayfaBu araştırmada, ortaöğretim okulu öğretmenlerinin okullarında alınankararlara katılma düzeyleri ve moral düzeylerini belirlemek, öğretmenlerin kişiseldeğişkenlerine göre bu düzeylerin farklılık gösterip göstermediğini ortaya çıkarmakve kararlara katılma düzeyleri ile moral düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemekamaçlanmıştır.Veriler, Bolu ili merkez ortaöğretim okullarında çalışan toplam 526 öğretmeniçinden ?basit tesadüfi örnekleme yöntemi? ile belirlenen 282 öğretmendenalınmıştır.Araştırma için gerekli olan veriler, iki araç kullanılarak toplanmıştır. PurdueÖğretmen Moral Anketi ile öğretmenlerin moral düzeyleri, Karara Katılma Anketiile öğretmenlerin kararlara katılma düzeyleri ölçülmüştür.Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır:1. Öğretmenler öğretimsel kararlara ?Genellikle?, yönetimsel kararlara ise?Çok Az? düzeyinde katılmaktadırlar.2. Öğretmenlerin öğretimsel kararlara katılma düzeyleri ile yönetimselkararlara katılma düzeyleri arasında anlamlı bir fark vardır. Bu farka göre;öğretmenlerin öğretimsel kararlara katılma düzeyleri, yönetimsel kararlara katılmadüzeylerinden daha yüksektir.3. Öğretmenlerin öğretimsel ve yönetimsel kararlara katılma düzeylerinde;cinsiyet, mesleki kıdem, çalışılan okul türü, branş grubu değişkenlerine göre anlamlıbir fark yoktur.4. Öğretmenlerin ?öğretmenin maaş doyumu?, ?eğitim öğretim programınailişkin sorunlar? ve ?öğretmenin toplumdan gördüğü destek? moral alt boyutlarına aitmoral düzeyleri ?Genellikle Düşük?, diğer moral alt boyutlarına ait moral düzeyleriise ?Genellikle Yüksek? bulunmuştur.5. Öğretmenlerin moral alt boyutlarına ait moral düzeyleri arasında anlamlıfarklar vardır. Öğretmenlerin, ?öğretmenin meslekten elde ettiği doyum? moral altboyutuna ait moral düzeyi en yüksek, buna karşılık ?öğretmenin maaş doyumu?moral alt boyutuna ait moral düzeyi ise en düşük çıkmıştır.6. Öğretmenlerin bazı moral alt boyutlarına ait moral düzeylerinde; cinsiyet,mesleki kıdem, çalışılan okul türü, branş grubu değişkenlerine göre anlamlı farklarvardır.7. Öğretmenlerin, öğretimsel kararlara katılma düzeyleri ile bütün moral altboyutlarına ait moral düzeyleri arasında doğrusal, pozitif bir ilişki vardır.Öğretmenlerin, yönetimsel kararlara katılma düzeyleri ile ?öğretmenin maaşdoyumu? dışındaki bütün moral alt boyutlarına ait moral düzeyleri arasında doğrusal,pozitif bir ilişki vardır.Anahtar Kelimeler: Karara Katılma, Moral, Ortaöğretim Öğretmeni.
Ortaöğretim okulu yöneticilerinin dönüşümsel liderlik özllikleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki(Bolu ili örneği)
Bu araştırma; ortaöğretim okulu yöneticilerinin dönüşümsel liderlik özellikleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasında öğretmen görüşlerine göre nasıl bir ilişki olduğunu belirlemek amacıyla yapılmıştır.Amaç doğrultusunda kullanılan anket; 2007?2008 öğretim yılında Bolu Merkez ilçede eğitim ve öğretim yapan tüm ortaöğretim okulu öğretmenlerine uygulanmış, geçerli bulunan 465 anket değerlendirilmiştir. Anket sonuçları; bilgisayar ortamında SPSS 15.0 istatistiksel programı ile güvenilirlik, frekans ve yüzde tanımlayıcı istatistiklerden faydalanılarak, değişkenler arasındaki ilişkilerin belirlenmesinde regresyon analizi, t-testi ve varyans analizi yöntemleri kullanılmıştır.Araştırma sonucunda; Yöneticilerin dönüşümsel liderlik özelliklerinden Bireysel İlgi ve Zihinsel Teşvik ile öğretmenlerin duygusal bağlılıkları arasında, Yöneticilerin dönüşümsel liderlik özelliklerinden İlham Verici Motivasyon, Bireysel İlgi ve Zihinsel Teşvik ile öğretmenlerin devam bağlılığı arasında, yöneticilerin Bireysel İlgi ve öğretmenlerin normatif bağlılıkları arasında anlamlı ilişkiler ortaya çıkmıştır.Anahtar kelimeler: Dönüşümsel liderlik, örgütsel bağlılık, öğretmen
İlköğretim uygulamalarının değerlendirilmesi-normal, yatılı ve taşımalı ilköğretim okullarının karşılaştırılması (Mudurnu ilçesi örneği)
ÖZETLKÖĞRET M UYGULAMALARININ DEĞERLEND R LMES(Normal, Yatılı ve Taşımalı lköğretim Okullarının Karşılaştırılması)Serpil KEFELYüksek Lisans TeziEğitim Yönetimi ve Denetimi Anabilim DalıTez Danışmanı : Yrd. Doç. Dr. Şenay NARTGÜNEkim 2005, xxiv + 169 SayfaAraştırmanın amacı; Bolu ili Mudurnu ilçesinde var olan ilköğretim uygulamalarını(normal, yatılı, taşımalı) sahip olunan insan ve madde kaynakları ile uygulamada karşılaşılangüçlükler açısından: öğretmen ve öğrenci görüşlerine dayalı olarak değerlendirmek, buaraştırmanın amacını oluşturmaktadır.Bu araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileribelirleyen bir araştırma olduğu için ilişkisel tarama modeli ile yapılmıştır.Türkiye'de var olan ilköğretim uygulamaları ile ilgili bilgiler öğretmen ve öğrencilereanket uygulanarak toplandı ve toplanan verilerde karşılaştırma yapılarak fark aranmıştır.Bu araştırmanın evrenini 2004-2005 eğitim-öğretim yılında, Bolu ilinin Mudurnuilçesindeki 8 yıllık ilköğretim uygulamasına giren normal, yatılı ve taşımalı ilköğretimokullarının öğretmen ve öğrencileri oluşturmaktadır.Evreni; 2 normal ilköğretim, 5 Taşımalı ilköğretim ve 1 yatılı ilköğretim bölgeokulundan ibaret 8 ilköğretim okulu ve bu okullarda görev yapan 67 öğretmen; 644 erkek 586kız olmak üzere toplam1230 öğrenci oluşturmaktadır.Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır:1. Normal lköğretim okullarında, öğretmenlerin öğrencileri derse motive etmekte çektiklerizorluk, sabah derslerine göre öğleden sonraki derslerde daha fazla iken; Taşımalı lköğretimve özellikle de Y BO öğrencilerinde öğleden sonra derse motive etmekte çekilen zorluk,sabah derslerinden daha yüksektir.2. Öğrenci velilerine ulaşmak istediklerinde, genellikle ulaşabildiklerini belirtenöğretmenlerin oranı erkek öğretmenlerde bayan öğretmenlerden daha yüksektir.3. Öğrencileri sabah ilk derste derse hazırlamada zorluk çektiğini belirten öğretmenlerin oranıile öğleden sonra öğrencileri derse motive etmekte zorluk çeken öğretmenlerin oranı bayanöğretmenlerde erkek öğretmenlerden biraz daha yüksektir.4. Okuldayken (günün genelinde) rahatsızlık hisseden öğrencilerde en yüksek oran Y BO,ikinci Taşımalı lköğretim ve en düşük de Normal lköğretimdedir. Okuldayken en fazlahissedilen rahatsızlık türü baş ağrısı olup, öğrencilerde görülen en yüksek oran Y BO, ikinciTaşımalı lköğretim ve en düşük de Normal lköğretimdedir.5. Öğrencilere göre sınıftaki başarı durumları çok iyi-iyi olanlar; Normal lköğretimöğrencilerinde en yüksek, Y BO öğrencilerinde en düşük orandadır. Ayrıca, bütünöğrencilerin %20'den fazlası, başarı durumları hakkında hiçbir bilgiye sahip değildir.6. Normal lköğretim öğrencileri tarafından en fazla tercih edilen ilköğretim uygulaması yine"Normal lköğretim Okulları"dır. Taşımalı lköğretim, öğrencileri en çok Y BO'ları tercihederken, Y BO öğrencileri tarafından ise en yüksek oranda tercih edilen okul Taşımalılköğretimdir.7. Okulun dershanelerini en fazla rahat bulan öğrenciler sırasıyla; Y BO, Taşımalı ve Normallköğretim Okulu öğrencileridir.8. Okuldayken kendini en fazla mutlu hisseden öğrenciler; Normal, Taşımalı ve Y BOöğrencileridir.9. Öğrencilerin okul tercihlerine bakıldığında kız öğrencilerin öncelikle normal ilköğretimisonra Taşımalı ilköğretimi ve en son Y BO'ları tercih ettikleri görülmektedir. Erkeköğrenciler ise bunun tam tersi olarak öncelikle Y BO'ları sonra Taşımalı ilköğretimi ve en sonnormal ilköğretimi tercih etmişlerdir.Anahtar kelimeler: Taşımalı lköğretim, Yatılı lköğretim, lköğretim Okulları
Bilgi teknolojisi sınıflarında denetim
ÖZETBİLGİ TEKNOLOJİSİ SINIFLARINDA DENETİMGürer, M. DeryaYüksek Lisans, Eğitim FakültesiTez Danışmanı: Yrd.Doç.Dr. Sadegül Akbaba-AltunTemmuz 2005, 86 sayfaBu çalışmanın amacı Bolu İl Milli Eğitim Müdürlüğünde görev yapanilköğretim müfettişlerinin ve ilköğretim okullarındaki bilgi teknolojisi sınıflarındansorumlu formatör öğretmenlerin bilgi teknolojisi sınıflarının denetimine ilişkin görüşve önerilerini belirlemektir ve müfettişlerin ve formatör öğretmenlerin görüş veönerileri doğrultusunda bilgi teknolojisi sınıflarının denetiminde göz önündebulundurulması gereken kriterleri belirlemektir.Araştırmada verilerin analizinde nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır.Görüşme ve doküman inceleme teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın geçerliği içinde üçgenleme yöntemi kullanılmıştır.Araştırma sonucunda, müfettişlerin, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından bilgiteknolojisi sınıflarının rehberliğine yönelik verilen rollerini yeterince yerinegetirmedikleri sonucuna varılmıştır. Benzer şekilde, bilgi teknolojisi sınıfları ile ilgiliyeterli bilgiye sahip olmadıkları için derslerinde bilgi ve iletişim teknolojileriaraçlarını kullanan öğretmenlerin denetiminde de yetersiz kaldıkları sonucu ortayaçıkmaktadır. Ayrıca okullara eğitimde teknoloji kullanımı amacıyla gönderileneğitim teknolojisi araçlarının amaçlarına uygun kullanılıp kullanılmadığınıbelirlemek için kendilerine verilen rolü de yeterince yerine getirmedikleri ortayaçıkmaktadır.İlköğretim müfettişleri bilgi teknolojisi sınıflarının fiziki ortamınıdenetlemede bakanlığın gönderdiği genelgelere ve formlara göre denetledikleriniifade etmişlerdir. Ayrıca soruşturma rolüyle ilgili olarak da, bakanlığın bu konudakendilerine özel bir görev vermediğini ifade etmişlerdir ve bilgi teknolojisisınıflarıyla ilgili soruşturma boyutunda bir olay çıktığı zaman olaylara müdahiloldukları sonucu görülmektedir.İlköğretim müfettişlerinin eğitimde teknoloji kullanımı ile ilgili rehberlikçalışmalarına yer vermeleri, BT sınıflarının fiziki ortamını incelerken BT sınıfları ileilgili genelgelerin maddelerine dikkat etmeleri ve formatör öğretmenleri de BTsınıflarına yönelik rollerini yerine getirip getirmemelerine göre denetlemeleri vedeğerlendirmeleri gerekmektedir.Anahtar kelimeler: bilgi teknolojisi sınıfı, ilköğretim müfettişi, denetim, formatöröğretmen.
İlköğretim okulu yöneticilerinin öğretmenlerin mesleki gelişimine yönelik öğretimsel liderlik davranışları
ÖZETİLKÖĞRETİM OKULU YÖNETİCİLERİNİN ÖĞRETMENLERİNMESLEKİ GELİŞİMLERİNE YÖNELİK ÖĞRETİMSEL LİDERLİKDAVRANIŞLARISerap İNCELERYüksek Lisans TeziEğitim Bilimleri BölümüTez Danışmanı: Yrd. Doç. Nuri AKGÜNHaziran - 2005, xii + 146 sayfaBu araştırmanın amacı; ilköğretim okulu yöneticilerinin, öğretmenlerinmesleki gelişimlerine yönelik öğretimsel liderlik davranışlarını ne derecegerçekleştirdiklerini belirlemek ve önerilerde bulunmaktır.Araştırma nicel olarak tasarlanmış ve betimsel yöntem kullanılmıştır.Araştırmaya ilişkin veriler; Bolu ili merkezinde bulunan 29 ilköğretim okulu, buokullarda görev yapan 25 ilköğretim okulu yöneticisi, ilköğretim okullarındagörev yapan 458 öğretmeni ve Bolu ilinde görev yapan 19 ilköğretimmüfettişinin görüşlerinden oluşmaktadır.Araştırmaya ilişkin bulgularda şu sonuca ulaşılmıştır:Tüm katılımcıların görüşlerine bakıldığında; yöneticileri beş boyuta ilişkindavranışları ?her zaman? yerine getirdiklerini belirtmişlerdir. Öğretmenlere göreyöneticiler, beş boyuta ilişkin davranışları ?çoğu zaman? yerine getirdiklerini,ifade etmişlerdir. İlköğretim müfettişleri yöneticilerin; ?Zaman Ayırma? ve?Haber Verme ve Teşvik Etme? boyutlarında ?çoğu zaman?, diğer boyutlardakidavranışları ise ?nadiren? yerine getirdiklerini ifade etmişlerdir. Deneklerin herboyuta ilişkin görüşlerinin toplam ortalaması dikkate alındığında ,Tablo 7'de(s:84)'de görüldüğü gibi yöneticilerin, öğretmenlerin mesleki gelişimlerineilişkin öğretimsel liderlik davranışlarını ( X =2,97) ile ?çoğu zaman? yerinegetirdikleri görülmektedir.İlköğretim okulu yöneticileri, öğretmenlerin mesleki gelişimlerineyönelik öğretimsel liderlik davranışlarını ?çoğu zaman? yerine getirmelerinerağmen; boyutlara ilişkin davranışlarda özellikle; ?Mesleki Gelişme Ortamı?,?Haber Verme ve Teşvik Etme? ve ?Zaman Ayırma? boyutlarında daha etkilioldukları görülmektedir. ?Hizmet İçi Eğitim? ve ?Kaynak Sağlayıcı ve KaynakKişi? boyutlarında ise düşük düzeyde yeterliliklerinin olduğu görülmektedir.İlköğretim okulu yöneticilerinin öğretmenlerin mesleki gelişimlerineyönelik öğretimsel liderlik davranış boyutlarını (Zaman Ayırma, Haber Vermeve Teşvik Etme, Hizmet İçi Eğitim, Kaynak Sağlayıcı ve Kaynak Kişi, MeslekiGelişme Ortamı) yerine getirme düzeylerine ilişkin ilköğretim müfettişi,ilköğretim okulu yöneticisi ve öğretmenlerin görüşleri arasında beş boyutta farkolduğu tespit edilmiştir. Yönetici ve öğretmen görüşlerinin genel olarakbirbirlerine yakın oldukları görülürken müfettiş görüşlerinin yönetici veöğretmen görüşlerinden farklı yönde ifade edildiği görülmektedir.İlköğretim okulu yöneticilerinin öğretmenlerin mesleki gelişimlerineyönelik öğretimsel liderlik davranışlarını yerine getirme düzeylerine ilişkin;müfettiş, yönetici, öğretmen görüşlerinde, demografik özellikler (yaş, cinsiyet,öğrenim durumu, mesleki kıdem, müfettişlik kıdemi, yöneticilik kıdemi, branş)açısından fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar kelimeler: Okul Yöneticisi, Mesleki Gelişim DavranışBoyutları ve Öğretimsel Liderlik Davranışları.
Aday ögretmenlerin işbaşında yetiştirilmesinde ilköğretim müfettişlerinin rolü
Bu arastırmanın amacı, aday ögretmenlerin isbasında yetistirilmelerikonusunda ilkögretim müfettislerinin rollerini, ögretmen ve ilkögretimmüfettislerinin görüslerini degerlendirerek belirlemektir.Arastırmanın evrenini Bolu ve Düzce illerindeki ilkögretim okullarında 2002-2003 ve 2003-2004 egitim ögretim yıllarında aday ögretmen olarak görev yapantoplam 297 ögretmen ve bu yıllarda rehberlik ve denetim etkinliklerine katılan Boluve Düzce l Milli Egitim Müdürlügü'nde görev yapan 35 ilkögretim müfettisiolusturmaktadır. Ögretmen örneklemi ise evrenden, ?Basit Tesadüfî Örnekleme?yöntemiyle belirlenen 221 ögretmenden olusmaktadır.Arastırma nicel ve betimsel bir arastırmadır. Arastırmada; verileri toplamakiçin, Akbas tarafından gelistirilen anket kullanılmıstır. Ölçegin birinci bölümündekisisel bilgiler, ikinci bölümünde müfettislerin ögretmenlere yaptıkları rehberlik veisbasında yetistirme etkinlikleri ile ilgili 48 soru bulunmaktadır.Geriye dönen ve geçerli sayılan; 152'si ögretmen, 26'sı müfettis, toplam 178adet anketten elde edilen veriler, SPSS 10.0 bilgisayar programı kullanılarak analizedilmis, verilen cevapların frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapmalarıhesaplanmıstır. Verilerin analizinde ayrıca, t-testi , tek yönlü varyans analizi ve PostHoc Tukey HSD testi istatistiksel yöntemleri kullanılmıstır. Farkların hangigruplardan kaynaklandıgı .05 anlamlılık düzeyinde test edilmistir.Arastırmanın verilerine dayalı olarak asagıdaki bulgulara ulasılmıstır.- Aday ögretmenlerin isbasında yetistirilmesinde ilkögretim müfettislerininrolü ile ilgili ögretmen görüsleri arasında cinsiyet, ögrenim düzeyi, brans, aldıklarıhizmet içi egitim degiskenleri yönünden, anlamlı bir fark bulunmamıstır.- Aday ögretmenlerin isbasında yetistirilmesinde ilkögretim müfettislerininrolü ve isbasında yetistirme etkinlikleri ile ilgili müfettisler ögretmenlere göre dahayeterli olduklarını düsünmektedirler.- Ögretmenler aday ögretmenlerin isbasında yetistirilmesinde ilkögretimmüfettislerinin rolü ve yetistirme etkinliklerinin yeterli olmadıgını düsünmektedirler.Müfettislerin cinsiyetlerinin, kıdemlerinin, ögrenim durumlarını, branslarının farklıolması onların aday ögretmenlere yapılan isbasında yetistirme etkinlikleri ile ilgilialgılarını degistirmemektedir.- Müfettislerin, aldıkları özel egitime göre: Denetim konusunda EYD (2+2)egitimi alan müfettisler; hizmet içi egitim alan müfettislere göre aday ögretmenlerinisbasında yetistirilmesindeki etkiliklerini daha yüksek görmektedirler
Ortaöğretim okullarında yöneticilerle öğretmenler arasındaki örgütsel çatışma ve uzlaşma alanları -Bolu ili örneği-
Bu araştırma, resmi ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmen veyöneticiler arasındaki çatışma alanları ve bu çatışma alanlarında ne derece uzlaşmasağlandığını belirlemeyi amaçlamaktadır.Araştırma, Bolu ili merkezi ortaöğretim okullarında çalışan, tesadüfi örneklemeyöntemi ile belirlenen 300 öğretmen ve 55 yönetici üzerinde yapılmıştır. Bunun içingerekli olan veriler, Yiğit'in (1996) geliştirdiği ölçek kullanılarak hazırlanmış veSPSS programında çözümlenmiştir. Öğretmen ve yöneticilerin çatışma ve uzlaşmaalanlarını belirlemek için her bir ifadeye ilişkin; yüzde, frekans, aritmetikortalama, standart sapma kullanılmıştır. Alınan yanıtlarda yöneticiler veöğretmenlerin yanıtları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek içinbağımsız örneklemler için t testi (Independent Samples T Testi) ile analizedilmiştir.Genel olarak, ortaöğretim okulu yönetici ve öğretmenlerinin çatışmadüzeylerinin; X :2.79 ile ?Az?, çatışma yaratan konulardaki uzlaşma durumlarınınise X :4.07 ile ?Orta? düzeyinde olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Çatışma, Okul yöneticisi, Örgütsel çatışma, Uzlaşma
Taşımalı ilköğretim uygulamasında karşılaşılan sorunlar
Taşımalı lköğretim Uygulamasına öncelikle sekiz yıllık zorunlu ilköğretimTürkiye'de daha kolay uygulanabilsin diye gereksinim duyulmuştur. Araştırmadadaha önce belirlenen sorunlardan 18 tanesinin alt problemlere göre analiziyapılmıştır.Bu araştırmanın amacı; Milli Eğitim Bakanlığı'nca uygulamaya konulantaşımalı ilköğretim uygulamasının Bolu ilindeki sorunlarına ilişkin yönetici,öğretmen ve veli görüşlerini ortaya koyup, bulguları analiz edip yorumlayarakönerilerde bulunmaktır.Araştırmanın evreni 2004-2005 eğitim-öğretim yılında Bolu li merkezindekitaşıma merkezi olan 15 okulun bütün yönetici (21 kişi) ve öğretmenleri (233 kişi) ileörnekleme alma yöntemi ile belirlenen 550 öğrenci velisinden oluşmaktadır.Araştırma analiz teknikleri yönünden ?Nicel? bir çalışmadır.Verilerin analizinde yönetici, öğretmen ve velilerin görüşlerini belirlemekamacıyla frekans ve yüzdeler hesaplanmıştır. Grupların görüşleri arasındakifarklılıkların belirlenmesi için Kay-Kare Testi uygulanmıştır.Araştırmanın bulgularına göre; yönetici öğretmen ve veliler ?Taşımaaraçlarında öğrencilerin ayakta gidip gelmesi? maddesinde çoğunlukla sorunun ?hiç?yaşanmadığı; ?Taşımalı lköğretimin velilere ek harcama getirmesi? maddesinde desorunun ?hiç? olmadığı yönünde görüş bildirmişlerdir.Yöneticiler ?Kış aylarında yolların bozularak taşımayı güçleştirmesi? ve?Taşıma ile gelen öğrencilerin okula ve arkadaşlarına uyum sağlayamaması?maddelerinde ise çoğunlukla sorunların ?ara sıra? yaşandığını düşünmektedirler.Yönetici, öğretmen ve velilerin ortak görüşte olduğu sorunlar ise; kışaylarında yolların bozularak taşımayı güçleştirmesi ile taşımalı uygulaması nedeniyleokul yönetiminde sorunların artmasıdır.Ayrıca araştırma anketinde yer alan 18 maddelik sorundan bulgulara göreyönetici, öğretmen ve velilerden en fazla sorun olduğunu düşünen grupyöneticilerdir.Araştırmada yer alan önerilerden bazıları şöyledir: Taşımalı ilköğretim içindevletin yaptığı harcamalar arttırılmalıdır. Taşıma güzergâhlarındaki yollar özelliklekış aylarında bakımlı olmalı, kapanan köy yollarının açılmasında taşımalı eğitim içinkullanılanlara öncelik verilmelidir.Taşıma merkezi okulların yönetimleri artansorunları daha kolay çözebilmeleri için personel açısından desteklenmelidir.Öncelikle bu okullara rehber öğretmen, memur ve yeterli sayıda yardımcı personelsağlanmalıdır.Anahtar Kelimeler: Taşımalı lköğretim Sorunları.
İlköğretim okullarının etkili okul özelliklerine sahip olma düzeyleri (Düzce ili örneği)
Bu araştırmada, Düzce merkez ilçede bulunan ilköğretim okullarının,?yönetici?, ?öğretmen?, ?öğrenci?, ?okul programı ve eğitim-öğretim süreci?, ?okulkültürü ve ortamı? ile ?okul çevresi ve veli? boyutlarında etkili okul özelliklerinesahip olma düzeylerini bu okullarda görev yapan öğretmen ve yönetici görüşlerinegöre belirlemek ve okul etkililiğinin katılımcılara ilişkin bazı değişkenlere görefarklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek amaçlanmıştır.Bu araştırmanın evrenini 2004-2005 eğitim-öğretim yılında Düzce ilimerkezinde bulunan ilköğretim okulları ile bu okullarda görev yapan yöneticiler(okul müdürleri ve müdür yardımcıları) ve öğretmenler oluşturmaktadır. Buna göre,Düzce il merkezinde bulunan 26 ilköğretim okulu, bu okullarda görev yapan 48 okulmüdürü ve müdür yardımcısı ile 589 öğretmen araştırma evrenini oluşturmaktadır.Araştırma evren üzerinde yapıldığı için örneklem alma yoluna gidilmemiştir.Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır:1. Yöneticilerin ve öğretmenlerin görüşlerine göre, Düzce ili ilköğretimokullarında etkili okul boyutları yönünden en etkili boyut yönetici boyutuolup, en az etkili bulunan boyutlar ise öğrenci ile okul çevresi ve veliboyutlarıdır.2. Yönetici ve öğretmenlerin, Düzce ili ilköğretim okullarının etkililiğine ilişkingörüşleri arasında etkili okul boyutları açısından anlamlı bir farklılık vardır.3. Yöneticilerin, Düzce ili ilköğretim okullarının etkili okulun öğretmenboyutundaki özelliklerine sahip olma düzeylerine ilişkin görüşlericinsiyetlerine göre farklılık göstermektedir.4. Düzce ili ilköğretim okullarının, etkili okul boyutlarındaki özelliklere sahipolma düzeylerine ilişkin yönetici görüşleri kıdemlerine ve öğrenimdurumlarına göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir.5. Öğretmenlerin, Düzce ili ilköğretim okullarının etkili okulun okul programıve eğitim-öğretim süreci boyutundaki özelliklerine sahip olma düzeylerineilişkin görüşleri cinsiyetlerine göre farklılık göstermektedir.6. Düzce ili ilköğretim okullarının etkili okulun öğretmen, okul kültürü veortamı ile okul çevresi veli boyutlarındaki özelliklerine sahip olmadüzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri kıdemlerine göre farklılıkgöstermektedir.7. Öğretmenlerin, Düzce ili ilköğretim okullarının etkili okulun öğretmen,öğrenci, okul programı ve eğitim-öğretim süreci, okul kültürü ve ortamı ileokul çevresi veli boyutlarındaki özelliklerine sahip olma düzeylerine ilişkingörüşleri öğrenim durumlarına göre farklılık göstermektedir.8. Düzce ili ilköğretim okullarının etkili okulun öğrenci, okul programı veeğitim-öğretim süreci ile okul çevresi veli boyutlarındaki özelliklerine sahipolma düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri branşlarına göre farklılıkgöstermektedir.Anahtar Kelimeler: Etkililik, Etkili Okul, lköğretim Okulu.
İlköğretim okulu öğretmenlerinin işe yabancılaşması -Bolu ili örneği-
Bu araştırma, resmi ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin işeyabancılaşma düzeylerini, öğretmen görüşlerine dayalı olarak ortaya koymayıamaçlamaktadır.Veriler, Bolu ili merkez ilköğretim okullarında çalışan toplam 784 öğretmeniçinden ?basit tesadüfi örnekleme yöntemi? ile belirlenen 514 öğretmendenalınmıştır.Araştırma için gerekli olan veriler, Elma'nın (2003) geliştirdiği lköğretimOkulu Öğretmenlerinin şe Yabancılaşması Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Eldeedilen veriler SPSS programında çözümlenmiştir. Öğretmenlerin işe yabancılaşmadüzeylerinin cinsiyet ve öğretmen alanı (sınıf ve branş öğretmeni) değişkenlerinegöre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için t-testi, yaş, öğrenim durumu vekıdem değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için de tek yönlüvaryans analizi (ANOVA) uygulanmıştır.Bu araştırma da elde edilen bulgular, öğretmenlerin güçsüzlük, anlamsızlık,yalıtılmışlık ve okula yabancılaşma düzeylerinin düşük düzeyde olduğunugöstermiştir. Bununla birlikte öğretmenlerin işe yabancılaşmalarının; en yüksekolduğu boyutların sırasıyla X :2,64 ile ?Bazen? düzeyinde okula yabancılaşma veX :1,96 ile ?Nadiren? düzeyinde güçsüzlük boyutları, en düşük olduğu boyutların isesırasıyla X :1,44 ile ?Hiçbir Zaman? düzeyinde anlamsızlık boyutu ve X :1,66 ile?Hiçbir Zaman? düzeyinde yalıtılmışlık boyutları olduğu belirlenmiştir.Genel olarak, ilköğretim okulu öğretmenlerinin işe yabancılaşma düzeyleri;X :1,92 ile ?Nadiren? düzeyinde olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Yabancılaşma, şe Yabancılaşma, lköğretim OkuluÖğretmeni.
Kız meslek liselerinde yaşanan sorunlara ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri (Ankara ili örneği)
Bu aratırmanın amacı, Kız meslek liselerinde yaanan sorunlara ilikin yönetici ve öretmenlerin görülerini ortaya koymaktır. Bu aratırmada, nitel aratırma tekniklerinden görüme teknii uygulanarak Ankara il merkezindeki Kız Meslek Liseleri'nde görev yapan, 102 öretmen, 20 yöneticinin görüleri alınmı ve aratırmacı tarafından çözümlenmitir. Aratırmanın sonucunda, Kız Meslek Lisesi'ndeki öretmen ve yöneticiler okulların ekonomik olarak zor durumda oldukları, döner sermayelerinin yeterli olmadıı, bütçeden ayrılan ödenein az olduunu belirtmilerdir. Öretmen niteliinin önceden kısmen iyi olduunu, u anda niteliin dütüünü, niteliin iyiletirilmesi için hizmet içi eitim faaliyetlerine önem verilmesi ve öretmenlerin teknolojiyi takip etmelerini salayacak düzenlemelerin yapılması gerektiini belirtmilerdir. Örenci niteliinin de günümüzde dütüünü, nitelii artırmak için sanayi ile ibirlii halinde olunması gerektiini ifade etmilerdir. Araç gereç ve donanımın yeterli olmadıını, teknolojiye uyum salayabilmek için yeni araç ve gereçlerin alınması gerektii belirtmilerdir Örencilerin yükseköretimde istedikleri bölüme gidemediklerini, yükseköretim ile ilgili yeni düzenlemeler yapılarak isteyen örencilerin kolaylıkla yükseköretime gitmeleri salanmalıdır diyerek görü bildirmilerdir.
Milli Eğitim Bakanlığı merkez örgütünde iş doyumu ve örgütsel bağlılık
Milli Eğitim Bakanlığı merkez örgütü yöneticilerinin iş doyumu ve örgütsel bağlılıklarını algılama düzeyleri ve bu düzeyler arasında yaş, cinsiyet, eğitim durumu, yönetim görevi ve kıdem bakımından anlamlı bir fark ve iş doyumu ile örgütsel bağlılık düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını saptamak bu araştırmanın amacını belirtmektedir. Araştırma 2006 yılı Eylül ve Ekim ayları boyunca, Milli Eğitim Bakanlığı merkez örgütünde çalışmakta olan yöneticiler üzerinde yapılmıştır.Araştırma süresince 426 yöneticiye anket verilmiş, bunlardan 235 yöneticinin yanıtları alınmış ve bu yanıtlar geçerli kabul edilerek değerlendirme yapılmıştır. Verilerin analizi için SPSS paket programı kullanılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre katılımcı yöneticilerin iş doyumu algılamalarının genel olarak çok düzeyinde olduğu, iş doyumu algılarına göre yaşları ve eğitim durumları arasında anlamlı bir fark bulunmadığı belirlenmiştir. Erkek yöneticilerin kadınlara oranla iş doyumlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır.Yönetim görevleri bakımından; en yüksek iş doyumu genel müdür yardımcılarında, en düşük iş doyumu şube müdürü olarak görev yapan yöneticilerde görülmüştür. Şube müdürleri ile genel müdür yardımcıları arasında iş doyumu algılamaları arasında 0.05 düzeyinde anlamlı bir fark bulunduğu tespit edilmiştir. Yöneticilerin kıdemlerine göre en yüksek iş doyumunun 6-10 yıl kıdeme sahip yöneticilerde, en düşük iş doyumunun ise 5'den az kıdeme sahip yöneticilerde görüldüğü ve iş doyumuna ilişkin algıları ile kıdem arasında anlamlı bir fark bulunmadığı saptanmıştır. Yöneticilerin genel olarak orta düzeyde örgütsel bağlılık algılama düzeyine sahip olduğu, yaş açısından en yüksek bağlılığın 51-60 yaş arasında, en düşük bağlılık algısının 60'dan çok yaşı olanlarda olduğu görülmüştür. Cinsiyetlerine göre hem kadın yöneticilerin hem de erkek yöneticilerin orta düzeyde bağlılık algısı taşıdıkları ortaya çıkmıştır. Eğitim durumlarına göre en yüksek bağlılığın önlisans düzeyinde eğitimi olan yöneticilerde, en düşük bağlılığın ise yüksek lisans düzeyinde eğitimi olan yöneticilerde görüldüğü saptanmıştır.Yönetim görevleri açısından, genel müdür yardımcıları ve genel müdürlerin, daire başkanları ve şube müdürlerinden daha çok bağlılık algılamasına sahip oldukları, kıdemleri bakımından en yüksek bağlılığın 6-10 yıl kıdeme sahip olanlar, en düşük bağlılığın ise 5 yıldan az kıdeme sahip olan yöneticilerde olduğu belirlenmiştir. MEB yöneticilerinin örgütsel bağlılık algıları ile yaşları, cinsiyetleri, eğitim düzeyleri, yönetim görevleri ve kıdemleri arasında anlamlı bir fark bulunmadığı görülmüştür. Milli Eğitim Bakanlığı yöneticilerinin iş doyumu algılamalarını gösteren doyumsuzluk düzeyleri ve örgütsel bağlılığa ilişkin görüşleri arasında 0.01 düzeyinde negatif ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada iş doyumu ve örgütsel bağlılığa ilişkin verilere dayalı olarak elde edilen bulguların sonucunda; Milli Eğitim Bakanlığı merkez örgütünde görev yapan yöneticilerin iş doyumu ve örgütsel bağlılık algılamaları ile yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, yönetim görevi ve kıdem arasındaki farklılık boyutunda ve iş doyumu ile örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişki konusunda araştırma yapılmış ve bu çalışmanın sonucunda iş doyumu ve örgütsel bağlılık ile ilgili önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Örgüt, Yönetici, İş doyumu, Örgütsel bağlılık
İlköğretim müfettişlerinin mesleki görevlerini yerine getirme durumları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim müfettişleri ile öğretmenlerin görüşlerine dayalı olarak ilköğretim müfettişlerinin mesleki görevlerini yerine getirme durumları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesine yöneliktir. Araştırmanın çalışma evrenini 2005/2006 eğitim ve öğretim yılında Türkiye genelinden yedi coğrafi bölgeden seçilen 14 ilde milli eğitim müdürlükleri bünyesinde görev yapan 260 ilköğretim müfettişi ile bu illerin ilçe merkezlerinde bulunan 316 ilköğretim okulunda görevli 7929 sınıf ve branş öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak geliştirilen anket üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ?cinsiyet, yaş, medeni durum, kıdem, branş ve öğrenim durumları? değişkenlerinden oluşan kişisel bilgi formu, ikinci bölümde ilköğretim müfettişlerinin ?rehberlik ve iş başında yetiştirme, teftiş ve değerlendirme, inceleme, soruşturma, araştırma? görevlerine yönelik 45 maddeden oluşan form, üçüncü bölümünde ise 22 maddeden oluşan ?Maslach Tükenmişlik Envanteri? (Maslach Burnout Inventory) bulunmaktadır. Bu üç bölüm tek anket formu haline getirilerek anketin tamamı örneklemdeki 260 ilköğretim müfettişine, anketin birinci ve ikinci bölümü 90 ilköğretim okulunda görevli 1250 öğretmen olmak üzere toplam 1510 eğitimciye uygulanmıştır. Değerlendirmeye ise 175 ilköğretim müfettişinin ve 1109 öğretmenin anketi alınmıştır. Araştırmanın bulgularına dayalı olarak şu sonuçlara ulaşılmıştır. 1. ?İlköğretim müfettişleri ve öğretmenlerin görüşlerine göre, ilköğretim müfettişleri rehberlik ve iş başında yetiştirme, teftiş ve değerlendirme, inceleme, soruşturma, araştırma ile ilgili mesleki görevlerini ne derecede yerine getirdiklerine ilişkin? ilköğretim müfettişleri ?her zaman? yerine getirdikleri öğretmenler ise ?bazen? yerine getirildiği görüşünde oldukları, 2. ?İlköğretim müfettişlerinin, rehberlik ve iş başında yetiştirme, teftiş ve değerlendirme, inceleme, soruşturma, araştırma ile ilgili mesleki görevlerini ne derecede yerine getirdiklerine ilişkin? ilköğretim müfettişleri ile öğretmenlerin görüşleri arasında anlamlı fark olduğu, 3. ?İlköğretim müfettişlerinin rehberlik ve iş başında yetiştirme, teftiş ve değerlendirme, inceleme, soruşturma, araştırma ile ilgili mesleki görevlerini ne derecede yerine getirdiklerine ilişkin görüşleri arasında cinsiyet, yaş, medeni durum, mesleki kıdem, branş, öğrenim durumları? değişkenlerine göre anlamlı fark olmadığı, 4. ?İlköğretim müfettişlerinin görüşlerine göre tükenmişlik seviyeleri tükenmişlik alt boyutlarına göre hangi düzeyde? olduğuna ilişkin olarak, duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt boyutunda ?az tükenmişlik? yaşadıkları, kişisel başarısızlık alt boyutunda ise ?çoğunlukla tükenmişlik? yaşadıkları, 5. ?İlköğretim müfettişlerinin tükenmişlikleri, tükenmişlik alt boyutlarında cinsiyet, yaş, medeni durum, mesleki kıdem, branş, öğrenim durumları değişkenlerine göre hangi düzeyde? olduğuna ilişkin olarak cinsiyet, yaş, medeni durum, mesleki kıdem, branş değişkenlerine göre ?duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarısızlık? alt boyutlarında anlamlı fark yok iken, öğrenim durumlarına göre ?kişisel başarısızlık? alt boyutunda farklılık göstermezken, ?duygusal tükenme ve duyarsızlaşma? alt boyutlarında anlamlı fark olduğu, 6. ?İlköğretim müfettişlerinin rehberlik ve iş başında yetiştirme, teftiş ve değerlendirme, inceleme, soruşturma, araştırma ile ilgili mesleki görevlerini yerine getirme durumlarına ile tükenmişlik düzeyleri arasında negatif kuvvetli ilişki (korelasyon) bulunduğu ve tükenmişliğin % 69'u ilköğretim müfettişlerinin mesleki görevleriyle ilgili değişkenlere bağlı olduğu buna göre ilköğretim müfettişleri mesleki görevlerini yerine getirdikçe tükenmişlik düzeylerinin azalacağı sonucu ortaya çıkmaktadır.
İlköğretim okullarında yaratıcı örgüt kültürünü oluşturan yönetici tutumları (Erzincan ili örneği)
Bu arastırmanın amacı; ilkögretim kurumlarını yaratıcı örgüt kültürü açısından degerlendirmek, yöneticilerin tutumlarını, yeterlilik ve yetersizliklerini belirlemek ve ögretmen ve yöneticilerin görüslerinden yararlanarak çözüm önerileri gelistirmektir. Arastırmanın evreni, 2006?2007 ögretim yılında, Erzincan Milli Egitim Müdürlügü'ne baglı Merkez ilçe sınırları içinde bulunan toplam 34 ilkögretim okulunda görev yapan yönetici (müdür ve müdür yardımcıları) ve ögretmenlerden olusmaktadır. Arastırmanın örneklemi ise 118 ögretmen ile 72 yönetici olmak üzere toplam 190 katılımcıdan olusmaktadır. Veri toplama aracı olarak kullanılan anket iki bölümden olusmaktadır. Birinci bölümde ?cinsiyet, kıdem, ögrenim durumları, görev? degiskenlerinden olusan kisisel bilgi formu, ikinci bölümde ise, 24 maddeden olusan ?Yaratıcı Örgüt Kültürünü Olusturan Yönetici Tutumları? ölçegi bulunmaktadır. Bu iki bölüm tek anket formu haline getirilerek anketin tamamı örneklemdeki 72 ilkögretim okulu yöneticisine ve ilkögretim okulunda görevli 118 ögretmene uygulanmıstır. Degerlendirmeye ise 65 ilkögretim okulu yöneticisinin ve 118 ögretmenin anketi alınmıstır. Elde edilen bilgiler ?SPSS 13.0 for Windows (Statistical Package For Social Sciences)? paket programı yoluyla yüzde, frekans, t-test, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Tukey HSD testi, Post Hoc Tukey HSD kullanılarak analiz edilmis olup tüm istatistiksel islemlerde anlamlılık düzeyi p: .05 olarak alınmıstır. Arastırmanın bulgularına dayalı olarak su sonuçlara ulasılmıstır. 1. Cinsiyet degiskenine bakıldıgında arastırmaya katılan ilkögretim yöneticilerinin 59'u erkek 6'sı kadın, ögretmenlerin 65'i erkek 53'ü kadındır. 2. Yüksek lisans egitimi almıs yönetici sayısı ögretmenlere göre daha düsük orandadır ve arastırma örnekleminde doktora mezunu ilkögretim yöneticisi bulunmamaktadır. 3. Ögretmen ve yöneticilere göre, okul yöneticileri takım çalısmasını ve is uyumunu artırıcı panel, seminer, yurt içi ve yurt dısı kurslar gibi sosyal etkinlikleri nadiren düzenlemektedir. 4. Yöneticiler yaratıcı düsüncenin gelistirilmesi için dısarıdan yeterince uzman temin edilmedigi görüsündeyken ögretmenler bu tarz egitimlerin hiç yapılmadıgını belirtmektedirler. 5. Yönetici ve Ögretmenler, okul yöneticileri tarafından kurum içinde yenilikler ve degisim için mali destegin yeterince saglanmadıgını, basarılı personelin takdir, prim, terfi, maas artısı gibi maddi ve manevi ödüllerle çok nadir mükâfatlandırıldıgını, uzun dönemli programların ve planların sekillendirilmesinde çalısanların katılımın yeterince saglanmadıgı görüsünü paylasmaktadırlar. 6. Erkek ve kadın katılımcılar okul yöneticilerini yaratıcı yöneticilik tutumları açısından ?orta? düzeyde basarılı bulmuslardır. Katılımcıların cinsiyetleri algılarını etkileyen bir degisken olmamıstır. 7. Arastırma sonucunda daha fazla mesleki kıdeme sahip yönetici ve ögretmenler arasında yaratıcı yönetici tutumları açısından farkın anlamlı olmadıgı görülmektedir. 8. Ön lisans mezunu katılımcıların, doktora mezunu katılımcılara göre yaratıcı yönetici tutumları açısından okul müdürlerini daha basarılı buldukları söylenebilir. 9. Yöneticiler kendilerini yaratıcı yöneticilik tutumları açısından çok basarılı bulurken ögretmenler bu basarının orta düzeyde oldugunu düsünmektedirler. 10. Yöneticiler sosyal moral ve yükselmeye yönelik güdüleyicilerin uygulanması konusunda kendilerini ?genellikle? basarılı bulurken, ögretmenler onları yeterince basarılı bulmamaktadır.
İlköğretim okulu yöneticilerinin öğretmenlerin işdisiplinini sağlamaya yönelik tutumları (Bolu ili örneği)
Bu arastırmada; Bolu ili merkez ilkögretim okulu yöneticilerinin, ögretmenlerin is disiplinini saglamaya yönelik ?okuldaki görev?, ?yönetici-ögretmen iliskileri?, ?cezalandırma?, ?disiplin yaklasımları? boyutlarındaki tutumları hakkında yönetici ve ögretmen görüslerini belirlemek ve bu görüslerin katılımcılara iliskin bazı degiskenlere göre farklılasıp farklılasmadıgını tespit etmek amaçlanmıstır. Arastırmanın evrenini 2006?2007 egitim ögretim yılında Bolu il merkezinde bulunan ilkögretim okulları ile bu okullarda görev yapan yöneticiler (müdür, müdür basyardımcıları ve müdür yardımcıları) olusturmaktadır. Buna göre Bolu il merkezinde bulunan 17 ilkögretim okulu, bu okullarda görev yapan 49 yönetici ve 577 ögretmen arastırmanın evrenini olusturmaktadır. Arastırma evren üzerinde yapıldıgı için örneklem alma yoluna gidilmemistir. Arastırmada veri toplama aracı olarak, Yusuf Cengiz tarafından hazırlanan ?Yönetici Tutum Ölçegi? kullanılmıstır. Ölçek, okuldaki görev, yönetici-ögretmen iliskileri, cezalandırma ve disiplin yaklasımı olmak üzere 4 boyut, bu boyutlara v iliskin toplam 14 önermeden olusmakta ve hem yöneticilerin hem de ögretmenlerin görüslerini almak üzere 2 farklı sekilde kullanılmıstır. Arastırmada su sonuçlara ulasılmıstır: 1. Yönetici görüslerine göre, ilkögretim okulu yöneticileri, ögretmenlerin is disiplinini saglamaya yönelik ?okuldaki görev?, ?cezalandırma?, ?disiplin yaklasımı? boyutlarında olumlu disiplin uygulamalarını kullanmaktadırlar. 2. Ögretmen görüslerine göre, ilkögretim okulu yöneticileri, ögretmenlerin is disiplinini saglamaya yönelik ?okuldaki görev?, ?disiplin yaklasımı? boyutlarında olumlu disiplin uygulamalarını kullanmaktadırlar. 3. Yöneticiler, ?yönetici- ögretmen iliskileri? boyutunda; ögretmenler ise ?yönetici- ögretmen iliskileri? ve ?cezalandırma? boyutlarında kararsız görüs bildirmislerdir. 4. Yönetici ve ögretmenlerin görüsleri arasında, ?okuldaki görev? ve ?yöneticiögretmen iliskileri? boyutları açısından anlamlı bir farklılık görülmemektedir. 5. Yönetici ve ögretmenlerin görüsleri arasında, ?cezalandırma? ve ?disiplin yaklasımı? boyutları açısından anlamlı bir farklılık vardır. 6. Yöneticilerin ?okuldaki görev?, ?yönetici-ögretmen iliskileri?, ?cezalandırma?, ?disiplin yaklasımı? boyutlarındaki görüsleri, yas, cinsiyet, brans, mesleki kıdem degiskenlerine göre farklılık göstermemektedir. 7. Ögretmenlerin ?okuldaki görev?, ?yönetici-ögretmen iliskileri?, ?cezalandırma?, ?disiplin yaklasımı? boyutlarındaki görüsleri, yas, cinsiyet, brans, mesleki kıdem degiskenlerine göre farklılık göstermemektedir.
Kariyer basamaklarında yükselme uygulamasına ilişkin öğretmen görüşleri
Bu araştırmanın amacı; 2005-2006 öğretim yılında, Bolu İli merkezinde bulunan ilköğretim okullarında görevli öğretmenlerin; öğretmenlik mesleği kariyer basamaklarında yükselme uygulamasına ilişkin görüşleri ortaya çıkarmaktır. Araştırmada kullanılan veriler, Bolu ili merkez ilköğretim okullarında çalışan toplam 604 öğretmen içinden ?basit tesadüfi örnekleme yöntemi? ile belirlenen 223 öğretmenden toplanmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen anket formuyla toplanan veriler, yüzde, frekans, aritmetik ortalama ve standart sapma, bağımsız örneklemler için t testi (Independent Samples t Testi); bağımsız örneklemler için tek faktörlü varyans analizi (One-way Anova) ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin önemli bir kısmı, öğretmenlik mesleği kariyer basamaklarında yükselme uygulamasının, öğretmenin saygınlık, tanınma ve başarılı olma bakımlarından sosyal statüsünü yükseltmesi, öğretme sürecindeki etkililiğini arttırma, iş doyumunu artırması, mesleki gelişimine imkan sağlaması, aidiyet duygusunun gelişmesini desteklemesi, yetenek ve becerilerini kullanma fırsatı sağlaması gibi konularda olumsuz düşünceye sahiptir. Bununla birlikte öğretmenlerin çok büyük bir bölümü, öğretmenlik mesleği kariyer basamaklarında yükselme uygulamasının; yeterince tartışılmadığını, başarı değerlendirmesinde kullanılan ölçütleri güvenilir kılmadığını, öğretmenlerin kariyer basamaklarındaki rollerini açık ve anlaşılır bir şekilde ortaya koymadığını, ücretlendirme açısından adaleti sağlayacak biçimde düzenlenmediğini düşünmektedir. Diğer yandan öğretmenlerin büyük bir bölümü, öğretmenlik mesleği kariyer basamaklarında yükselme uygulamasının; öğretmenlik mesleğine dinamizm kazandıracağı, öğretmenin mesleki yükselmesine imkan sağlayacağı ve öğretmenin kariyer geliştirme konusunda güdülenmesini artıracağı konularında olumlu düşünceye sahiptir. Ayrıca, öğretmenlerin büyük bir bölümü, öğretmenlik mesleği kariyer basamaklarında yükselme uygulamasının; eğitim çalışanları arasındaki eşitlik ilkesinin ihlal edilmesine yol açacağını, derecelendirmede siyasi kadrolaşmaya neden olacağını, öğretmenler arasındaki mesleki dayanışmayı azaltacağını, öğretmenler arasındaki mesleki paylaşmayı azaltacağını ve öğretmenleri sınava hazırlamak için özel kurs ve dershane v.b yerlerde eğitim alma arayışına iteceğini düşünmektedir. Kariyer basamaklarında yükselme uygulamasına ilişkin bazı ifadeler ile ilgili öğretmen görüşleri, cinsiyet ve kariyer basamaklarında yükselme sınavına girme durumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Kariyer basamaklarında yükselme uygulamasına ilişkin her bir ifade ile ilgili öğretmen görüşleri, çalışma alanı, öğretmenlik kıdemi, yöneticilik deneyimi ve alınan ödül ve ceza değişkenlerine göre ise anlamlı bir farklılık göstermemiştir.
Öğretim elemanlarında tükenmişlik
Bu araştırmanın amacı, öğretim elemanlarının tükenmişliğinin, tükenmişlik alt boyutlarında ve toplam tükenmişlikte hangi düzeyde olduğunu belirlemek ve tükenmişlik alt boyutlarına ilişkin algılarını, cinsiyet, yaş, medeni durum, çocuk sayısı, mesleki kıdem, öğrenim durumu ve ünvan değişkenleri açısından incelemektir. Bu amaçla, 2007-2008 Akademik yılı Abant İzzet Baysal Üniversitesi'ne bağlı Eğitim Fakültesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi ve Tıp Fakültesi'nde görev alan 231 öğretim elemanına Maslach ve Jackson tarafından 1981 yılında geliştirilen Maslach Tükenmişlik Envanteri ve araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Araştırmanın modeli tarama modelidir.Bu araştırmada, verilerin analizi sırasında betimsel istatistiklerden, gruplar arası karşılaştırma yapabilmek için çeşitli analizlerden (bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi) yararlanılmıştır. Varyansların homojen olup olmadığı Levenne testi ile test edilmiş, varyanslar homojen çıktığında Tukey HSD tekniği ve varyanslar homojen çıkmadığı durumlarda ise Tamhane testi kullanılmıştır.Araştırmada aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır;Öğretim elemanlarının tükenmişlik düzeylerinin hem tükenmişlik alt boyutları hem de toplam tükenmişlik bakımından düşük düzeyde olduğu bulunmuştur.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarısızlık alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları cinsiyet, yaş ve mesleki kıdem değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık göstermemektedir.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları medeni durum değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Evli olan öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve toplam tükenmişlik düzeylerinin bekâr olan öğretim elemanlarına göre daha düşük olduğu bulunmuştur.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarısızlık alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları çocuk sayısı değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Çocuğu olmayan öğretim elemanlarının duygusal tükenme ve kişisel başarısızlık düzeyleri 2 ya da daha fazla çocuğu olan öğretim elemanlarından daha yüksek bulunmuştur. Çocuğu olmayan öğretim elemanlarının duyarsızlaşma ve toplam tükenmişlik düzeyleri 1 tane ve 2 ya da daha fazla çocuğu olan öğretim elemanlarından daha yüksek bulunmuştur.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları öğrenim durumu değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Yüksek lisans mezunu olan öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve toplam tükenmişlik düzeyleri doktora mezunu olanlardan daha yüksek bulunmuştur.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarısızlık alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları ünvan değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Araştırma görevlilerinin duygusal tükenme düzeyi doçentlerden daha yüksek bulunmuştur. Araştırma görevlilerinin duyarsızlaşma ve toplam tükenmişlik düzeyleri doçent ve profesörlerden daha yüksek bulunmuştur. Araştırma görevlilerinin kişisel başarısızlık düzeyi profesörlerden daha yüksek bulunmuştur.Bu sonuçlar doğrultusunda, öğretim elemanlarına tükenmişlik sendromunun tanıtılmasına yönelik hizmet içi eğitimlerin düzenlenmesi önerilmiştir.Anahtar kelimeler: Tükenmişlik, Tükenmişlik Sendromu, Öğretim Elemanlarında Tükenmişlik
The views of scondary schools administrators and teachers about in-service training and personnel development in the Turkish educational system
Araştırmanın amacı, Milli Eğitim Bakanlığı orta öğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin hizmet içi eğitime ve personelin geliştirilmesine ilişkin görüşlerini saptamak ve geliştirilmesine ihtiyaç duydukları alanları belirlemektir. Araştırmanın çalışma evreni, Bolu ili merkez ilce sınırları içerisinde bulunan 16 resmi ortaöğretim okulunda görev yapan 70 okul müdürü ile 493 öğretmendir. Araştırmanın anketi dört boyuttan oluşmaktadır. Bunlar; yönetici ve öğretmenlerin uygulanan hizmet içi eğitimle ilgili görüşleri ile bireysel boyutta kendilerinin, yönetsel boyutta yöneticilerin ve denetim boyutunda ise müfettişlerin geliştirilmesi istekleridir. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket uygulanmıştır. Anketlerden 254'ü öğretmenlerden 53'ü yöneticilerden olmak üzere 307 si geri dönmüştür.Geriye dönen ve geçerli sayılan; toplam 307 adet anketten elde edilen veriler, SPSS 11,00 bilgisayar programı kullanılarak analiz edilmiş, verilerin cevapların frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Verilerin analizinde ayrıca, t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Post Hoc Tukey HSD testi istatiksel yöntemleri kullanılmıştır. Farkların hangi gruplardan kaynaklandığı .05 anlamlılık düzeyinde test edilmiştir.Araştırmanın verilerine dayalı olarak aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır:-Yöneticiler ve öğretmenler uygulanan hizmet içi eğitim etkinliklerinden orta dercede memnundurlar.- Araştırma sonucunda ortaöğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin hizmet içi eğitimi gerekli gördükleri ancak eğitim sistemimizdeki hizmet içi eğitim uygulamalarını yeterince etkili bulmadıkları görülmüştür.-Yöneticiler ve öğretmenler bireysel boyutta gelişmek istedikleri alanlarda orta veya çok düzeylerinde gelişmek istediklerini belirtmişlerdir. Madde ortalamalarına göre, öğretmenler yöneticilere göre daha fazla gelişmek istemektedirler.-Bireysel boyutta yer alan tüm maddelerde görev, cinsiyet, kıdem ve öğrenim düzeyi değişkenleri açısından oluşturulan grupların görüşleri arasında anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır.-Yönetsel boyutta yer alan bazı maddelerde görev, cinsiyet, kıdem ve öğrenim düzeyi değişkenleri açısından oluşturulan grupların görüşleri arasında anlamlı bir farklılığa rastlanmıştır.-Denetsel boyutta yer alan bazı maddelerde görev, cinsiyet, kıdem ve öğrenim düzeyi değişkenleri açısından oluşturulan grupların görüşleri arasında anlamlı bir farklılığa rastlanmıştır.Anahtar kelimeler: Hizmet içi eğitim, personel geliştirme, lise yöneticileri, lise öğretmenleri
Okul yöneticilerinin çatışma yönetim stilleri ile öğretmenlerin örgütsel adalet algısı arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı ilköğretim okulu öğretmenlerine göre okul yöneticilerinin çatışma yönetim stilleri ve örgütsel adalet uygulamaları arasındaki ilişkiyi saptayarak; bu değişkenler arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırma verileri 2008-2009 eğitim öğretim yılında Düzce il merkezindeki 53 ilköğretim okulunda görev yapan 728 öğretmen grubuna anket uygulanarak toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde standart sapma, aritmetik ortalama, t testi, varyans analizi ve korelasyon analizi teknikleri kullanılmıştır.Araştırma sonuçları şu şekilde özetlenebilir: Öğretmen görüşlerine göre okul yöneticileri öğretmenlerle aralarında çıkan çatışmalarda en fazla tümleştirme stilini en az da hükmetme stilini kullanmaktadırlar. Öğretmen algılarına göre okul yöneticileri en fazla işlemsel adaleti en az ise etkileşim adaletini uygulamaktadırlar. Okul yöneticilerinin çatışma yönetim stilleri ile öğretmenlerin örgütsel adalet algısı, öğretmenlerin kişisel bilgilerine göre anlamlı farklılıklar göstermektedir. Bunun yanında çatışma yönetim stilleri ile örgütsel adaletin alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler vardır.Anahtar Kelimeler: Örgütsel Çatışma, Çatışma Yönetimi, Örgütsel Adalet
Afganistan ve Kanada eğitim sistemlerinin örgütsel yapı ve tarihsel gelişimlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
Bu çalışmada, Afganistan ve Kanada eğitim sistemlerinin örgütsel yapı ve tarihsel gelişimin aşamalarını, benzer ve farklı yönlerini karşılaştırmalı olarak incelemek amaçlanmıştır. Araştırma, bilimsel araştırma yöntemlerinden biri olan nitel araştırmada doküman yöntemine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Taranan kaynaklardan iki ülkenin eğitim sistemlerine ilişkin mevcut mevzuat, resmi internet sitelerinde kayıtlı bilgi, doküman olan belgeler, uluslararası kuruluşların ilgili raporları, karşılaştırmalı eğitim alanındaki kitaplar, tezler ve yayınlanmış makalelerden yararlanılmıştır. Afganistan Kültür Bakanlığı Milli Kütüphanesi ve Kanada Milli Egitim Kütüphanesi ile çeşitli özel ve devlet kütüphanelerin kaynakların resmi internet sitelerinden yararlanıp Afganistan ve Kanada eğitim sistemleri bazı alt problemler çerçevesinde ele alınmıştır. Öncelikle iki ülkenin eğitim sistemlerinin tarihsel gelişim aşamalarına ilişkin tespit ve yorumlara yer verilmiştir. Daha sonra eğitim sistemlerinin örgütsel yapıları incelenmiş, yasal mevzuata değinilmiş ve teşkilat yapılarına yer verilmiştir. Çalışmada her iki ülkenin de tarihsel süreç içerisinde ülke eğitimini etkileyen zorluklarla karşılaştığı tespit edilmiştir. Örgüt yapılarında, yasal düzenlemeler çerçevesinde Afganistan merkeziyetçi ve Kanada merkeziyetçi olmayan yapılara sahip oldukları gözlemlenmiştir. Ancak uygulamada Kanada'nın yerel yönetimlere çeşitli yetkiler verdiği öğrenilmiştir. Ayrıca sık sık değişen yasal düzenlemelerin usulsüzlüklere neden olduğu ve eğitime ayrılan yüksek finansman miktarının eğitimi olumlu etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın bir diğer sonucu da merkeziyetçiliğin ve bürokrasinin azaldığı kurumlarda problem çözme ve geliştirme çalışmalarının daha kolay yapılabileceğidir. Anahtar Kelimeler: Eğitim Sistemi, Karşılaştırılmalı eğitim, Terihsel gelişmiş, Örgütsel yapı.
Anadolu Liseleri ile Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerindeki yönetim denetiminin incelenmesi
Gelişen ve değişen dünyada çağın gerisinde kalmamak için denetime verilen önem de artmaktadır. Denetim olmadan hiçbir şeyin gelişiminin olmayacağı fikri her geçen gün yapılan çalışmalarla daha da vurgulanmaktadır. Bu nedenle eğitim denetiminin de uygun zamanlarda ve sürekli yapılmasının eğitimin gelişimi açısından çok önemli olduğu belirtilmektedir. Bu araştırma sonucunda da nitelenen, eğitim denetimi çalışmalarının sıklıkla yapılması konusu her geçen gün önemini artırmaktadır. Eğitim denetimi tarihsel süreç içerisinde tüm ülkelerde bir sürü farklı şekil almıştır. Bu şekillerde bazen eğitimin amaçlarına göre, bazen dönemin eğitimin felsefesine göre bazen de okulun türüne göre değişiklikler yapılmıştır. Türkiye'de de eğitim denetimine yönelik güncel çalışmalar yapılmıştır. Yapılan çalışmaların sonucuna yönelikte eğitim denetiminde görülen gerekli düzenlemeler eğitim kurumlarınca uygulanmıştır. Bu düzenlemeler zaman zaman basit düzeyde olsa da bazen köklü değişiklikler şeklinde yapıldığı da görülmüştür. Yapılan değişikliklerde her zaman ise temel amaç eğitimin daha iyi ve hızlı bir şekilde gelişmesi olmuştur. Bu çalışmada Anadolu liseleri ve Mesleki ve Teknik Anadolu liselerinin yöneticilerinin eğitim denetimine ilişkin görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada başlığın teorik zemini verildikten sonra İstanbul ilinde bulunan toplam 88 okul rastgele seçilerek ölçme aracı uygulanmıştır. Araştırmada, Müdür ve Müdür yardımcılarının eğitim denetimine ilişkin görüşleri analiz edilmiştir. Çalışmanın örneklemini, İstanbul'daki Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Ataşehir, Sultanbeyli, Üsküdar, Ümraniye, Kadıköy, Beşiktaş, Sarıyer ilçelerinde tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen 85 okul müdürü ve 91 müdür yardımcısı olmak üzere toplam 176 yönetici oluşturmuştur. Ölçme aracına yöneticilerin genel olarak birbirine yakın cevaplarla eğitim denetimi uygulamalarının okul iklimine olumlu yönde katkısı olduğu fikri ile katıldığı görülmüş ve özellikle denetim çalışmalarının artması gerekliliği üzerinde durulduğu tespit edilmiştir.
İlkokul ve ortaokul müdürlerinin etik liderlik davranışı gösterme düzeyleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, ilkokul ve ortaokul müdürlerinin etik liderlik davranışı gösterme düzeyleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Araştırma ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarının düzeyinin demografik verilere göre değişip değişmediği incelenmiştir. Araştırmada betimsel yöntemlerden tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Kartal İlçesindeki 2247 ilkokul ve ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Bu evreni temsilen 329 öğretmen rasgele örneklem metodu ile seçilmiştir. Örneklem genişliği Raosoft sample size calculator programı kullanılarak belirlenmiştir. Örneklem grubunun yöneticilerin etik liderlik düzeyleriyle ilgili ve örgütsel bağlılığa yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formu, Etik Liderlik Davranışları Ölçeği ile Örgütsel Bağlılık Ölçeği kullanılmıştır. Örneklem grubunun demografik verileriyle ilgili dağılım frekans analizi ile incelenmiştir. Verileri analiz etmek için tek yönlü varyans analizi ile Tukey testi kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkinin belirlenebilmesi için de korelasyon analizi yapılmıştır. Analizler %95 güven düzeyinde SPSS 20.0 yazılımı ile yapılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizi sonucunda ilkokul ve ortaokul müdürlerinin etik liderlik davranış düzeyleri öğretmenler tarafından orta düzeyin üzerinde olarak değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyi de orta düzeyin üzerinde tespit edilmiştir. Etik liderlik davranış ölçeği ile örgütsel bağlılık ölçeği arasındaki korelasyon analizi sonucunda pozitif yönlü ilişkiye rastlanmıştır. Anahtar Kelimeler: İlkokul ve ortaokul müdürleri, öğretmen, etik liderlik, örgütsel bağlılık.
Ortaöğretim mesleki ve teknik anadolu lisesi sağlık hizmetleri alanında öğrenim gören öğrencilerin öğrenme stilleri ile akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi ve yıllara göre karşılaştırılması (İstanbul Anadolu Yakası örneği)
Bireyin ortaöğretim öğrenimi sonundaki eğitim çıktısı olan akademik başarısı öğrenme yolculuğunda farkındalığının olup olmadığını gösteren önemli bir ögedir. Nitekim kendi öğrenme stili konusunda farkındalığı olan öğrenciler akademik hayatta başarılı olurlar. Yapmış olduğum çalışma öğrencilerin öğrenme stilleriyle akademik başarıları arasındaki bağlantıyı ortaya çıkarmak için yapılmıştır. Bu bilimsel çalışmanın evrenini, 2012-2013 ve 2019-2020 eğitim senelerinde de İstanbul İlinde Anadolu Yakasındaki devlete bağlı liselerde Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinde Sağlık Hizmetlerinde öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırma örneklemi bu niteliklere sahip öğrenim veren 6 okulda eğitim gören öğrenciler arasından seçilmiştir. 2012- 2013 yılında 1138; 2019-2020 yılında 306; toplam 1444 öğrenci örnekleme dahil edilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin öğrenme stillerini tespit etmek için Otrar tarafından 2006 yılında hazırlanan 99 maddelik, "Marmara Öğrenme Stilleri Ölçeği" uygulanmıştır. Katılımcıların akademik başarılarını belirlemek için yıl sonu karne notları kullanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda 2012-2013 eğitim-öğretim yılında öğrencilerin öğrenme stilleri etkenine bağlı olarak akademik başarı değişimleri incelendiğinde, öğrenme stilleri ölçeği; sosyal, dokunsal, aydınlatma ve zaman alt boyutlarında istatik verilerine göre manidar bir farklılık görülmüştür. 2019-2020 eğitim-öğretim yılında ise öğrenme stilleri ölçeği ile akademik başarı ortalaması arasındaki ilişkisi incelendiğinde öğrenme stilleri alt boyutlarından dokunsal ve zaman alt boyutlarıyla akademik başarı ortalamaları arasındaki ilişki istatistik verilerine göre manidar bulunmuştur. Her iki eğitim-öğretim yılında öğrenme stilleri alt boyutlarından dokunsallık ve zaman alt boyutuyla akademik başarı ortalamasındaki ilişki arasında manidarlık tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Sağlık Hizmetleri Alanı, öğrenme stilleri, akademik başarı
Proje okullarındaki yönetici ve öğretmenlerin, yöneticilerinin yeterlilikleri hakkındaki görüşlerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı proje okullarındaki yöneticilerin ve öğretmenlerin, yöneticilerin yeterliliklerine yönelik görüşlerini ortaya koymaktır. Tarama modelinde olan araştırmanın evreni 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılında İstanbul'un farklı sosyoekonomik seviyedeki ilçelerinde bulunan proje okullarında görev yapan öğretmen ve okul yöneticilerinden oluşmaktadır.Örneklem olarak seçilen okulları belirlerken rastgele örneklem seçimi modeli kullanılacaktır.Araştırma verileri için "Okul Yöneticileri Yeterlik Envanteri" kullanılacaktır. Toplanan verileri analiz ederken, t-testi, betimsel istatistikler, ANOVA ve Kolmogorov-Smirnov gibi analizlerden yararlanılacaktır. Araştırmanın bulgularına göre tüm alt boyutların toplamında öğretmenlerin okul yöneticilerini hangi düzeyde yeterli, okul yöneticileri ise kendilerini hangi düzeyde yeterli bulduğu açığa çıkarılacaktır. Cinsiyet değişkinine göre,kıdem değişkenine göre,okul yöneticilerinin hizmet içi eğitime katılma ve eğitim durumu değişkenine göre,okulun bulunduğu sosyoekonomik çevreye göre ve okul başarısına göre okul yöneticilerinin ve öğretmenlerinin, yöneticilerin yeterliliklerine ilişkin görüşleri ortaya konulacaktır. Okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin görüşleri karşılaştırıp, okul yöneticilerinin yeterlilikleri noktasındaki farklılaşmaların kaynakları tespit edilecektir. Okul yöneticiliğini profesyonel hale getirilip yöneticilerin yeterliliklerini hangi yollarla geliştirilebileceği sonucuna ulaşılacaktır. Sonuç olarak proje okullarındaki yöneticilerin seçiminde dikkate alınması gereken hususlar, öğretmenlerin ve hali hazırdaki proje okulu yöneticilerinin gözünden yeniden yapılandırılacaktır.
Öğretmenlerin akıllı tahtayı kabul ve kullanımına yönelik tutumlarının incelenmesi
Değişen ve gelişen günümüzde birey davranışlarındaki değişikliklerin kalıcı hale getirilmesi için bilgi teknolojilerinin daha etkin kullanılması ve yaygınlaştırılması için çalışmaları yapılmaktadır. Son yıllarda dünyada popüler olduğu gibi ülkemizde de ilgi görmeye başlayan teknolojik eğitim araçlarından biri "akıllı tahtadır". Bu yeni teknolojiden yararlanan ve öğretim ortamında kullanan öğretmenlerin görüşleri, akıllı tahtanın eğitim-öğretim ortamlarında kullanılabilirliği ile ilgili önemli ipuçları vermektedir. Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin akıllı tahtayı kabul ve kullanımına yönelik tutumlarını belirlemektir. Araştırma nicel bir çalışma olup betimsel tarama niteliği taşımaktadır. Araştırmada Solak (2012) da Türkçeye uyarlanan "Akıllı Tahtayı Kabul ve Kullanım Niyeti Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma kapsamında 2020-2021 eğitim-öğretim yılında İstanbul ilinde ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapmakta olan 343 öğretmene ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistikler (yüzde, frekans) ve fark analizleri (t-Testi, ANOVA) kullanılmıştır. ANOVA analizlerinde anlamlı farkta ise anlamlı farkın kaynağını tespit etmek için çoklu karşılaştırma (Post Hoc) testlerinden LSD testi kullanılmış olup anlamlılık düzeyi ,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; öğretmenler akıllı tahta kabul ve kullanım niyeti ölçeğinin toplamına ( =4,28) "kesinlikle katılıyorum" düzeyinde saptanmıştır. Buna göre öğretmenlerin akıllı tahtayı kabul ve kullanım niyetinin yüksek düzeyde olduğu söylenebilir. Öğretmenlerin cinsiyet, mezuniyet, öğrenim durumu, görev yaptıkları okul türü, medeni durumu, kıdem, yaş ve akıllı tahta konusunda eğitim alma durumuna göre akıllı tahtayı kabul ve kullanım niyeti düzeylerine yönelik görüşleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Bununla birlikte okul kademesi ve branşa göre anlamlı fark saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Eğitim teknolojileri, akıllı tahta, okul, öğretmen
Uluslararası Bakalorya ve MEB kimya dersi öğretim programlarının program öğeleri ile izleme, denetim ve değerlendirme açısından karşılaştırılması
Bu araştırmanın amacı, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın Türkiye'de Ortaöğretim kurumlarında okutulması amacıyla 2018 tarihinde onayladığı Ortaöğretim Kimya Dersi Öğretim Programı ile IBO tarafından Diploma Programı olarak uygulanan 2016 tarihli Uluslararası Bakalorya Kimya Dersi Öğretim Programlarının program öğeleri olan; hedefler, içerik, eğitim durumları, ölçme-değerlendirme bağlamında benzerlikler ve farklılıklarını karşılaştırmalı olarak incelenmesi üzerinedir. Bunlara ek olarak eğitim felsefeleri, program yapıları, yönetim ve izleme, denetim ve değerlendirme açılarından da karşılaştırma yapılmıştır. Bu araştırmada betimsel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme tekniği kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre ülkemizde uygulanan bu iki öğretim programı arasında hedefleri, içerikleri, eğitim durumları program öğeleri bakımından büyük farklılıklar bulunmadığı en büyük farklılığın ölçme-değerlendirme ile denetim ve değerlendirme alanlarında olduğu gözlemlenmiştir. Bu noktada MEB öğretim programında ölçme-değerlendirme ile denetim ve değerlendirme bölümlerinde öğrencilerin izlenmesinin daha fazla yapılması ve daha sık geri bildirim yapılması, öğrenci farklılıkları göz önüne alınarak değerlendirme çeşitliliğinin arttırılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Araştırmanın sonucunda IB DP ve MEB öğretim programı ilişkisine bakılarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından oluşturulacak yeni öğretim programına ışık tutması amacı ile öneriler sunulmuştur. Bu çalışma hem Kimya dersi alanında öğretim programı karşılaştırması hem de karşılaştırmalı eğitim literatürünü zenginleştirmesi sebebiyle önemli görülmektedir.
The obstacles experienced in administrator-teacher relations in primary schools (Example of Sultanbeyli district)
In this study, the obstacles experienced in administrator-teacher relations in primary schools were examined. In this context, the differences in the obstacles experienced in administrator-teacher relations according to the variables of the teachers' gender, age,seniority, branch and educational status were investigated. The universe of the research consists of primary schools within the borders of Sultanbeyli district of Istanbul province. The reason why Sultanbeyli was chosen in the research universe is that Sultanbeyli is a developing region in terms of socio-economic, cultural and educational aspects. At the same time, this region is a region where teacher circulation and diversity are intense in terms of teacher assignment-relocation conditions. The universe of the research consists of the administrator, class and branch teachers working in the official primary school in this region. It was planned to apply a questionnaire to all primary schools in this universe, but the sample was chosen due to the high cost and time constraint. The sample, on the other hand, consists of 500 teachers working in official primary schools in the Sultanbeyli district of Istanbul, which constitutes the research universe. In the study, 420 questionnaires were evaluated. A questionnaire consisting of two parts was used as a data collection tool in the study. The first part is a questionnaire containing questions to collect the personal information of the participants. In the second part, " The scale of barriers in school principal-teacher communication" developed by Erhan Ziya SANCAR (2010) was used. In the study, first of all, the frequency and percentage values of the variables, the arithmetic mean and standard deviation values of the sub-dimensions of the scales were found, t- test, variance analysis, Kolmogorov-Smirnov analysis were performed. Regarding the administrator-teacher communication barriers, it was determined that the gender variable of the teacher creates a significant difference. Male teachers and administrators think that problems are more common than female teachers and administrators. A significant difference was determined in the analysis made according to the education level of the administrators, and it is seen that the administrators at the undergraduate level think that there are more problems than the administrators who have graduate education. A significant difference was found in the opinions of teachers and administrators about the effect of the course variable they took on communication skills on communication. When the difference was examined, it was seen that the teachers who received training thought there were more problems than those who did not receive training. In the administrator group, the administrators who receive training think that there are fewer problems. It has been observed that administrators It has been observed that administrators who are trained in administration and are equipped with communication have fewer problems. Keywords: Teacher, Administrator, Communication, Barrier.
Okul yöneticilerinin mesleki kişilik tipleri ile mesleki doyum düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi - Ümraniye örneği
Bu çalışmanın amacı okul yöneticilerinin mesleki kişilik tipleri ile mesleki doyumları arasındaki ilişkiyi, okul yöneticilerinin mesleki kişilik tiplerinin ve mesleki doyumlarının cinsiyet, meslekteki hizmet süresi ve medeni hal değişkenleri açısından incelenmesidir. 200 okul yöneticisi ile yürütülen bu çalışmada mesleki kişilik tiplerinden sosyal ve gerçekçi kişilik tipleri ile mesleki doyum arasında ilişki tespit edilmiştir. Okul yöneticilerinin mesleki kişilik tipleri; cinsiyet, meslekteki hizmet süresi ve medeni durumları açısından farklılık gösterirken, okul yöneticilerinin mesleki doyum düzeylerinde sosyo-demografik özelliklerden cinsiyet, meslekteki hizmet süresi ve medeni duruma göre anlamlı bir farklılık tespit edilememiştir.
Lise öğrencilerinin okula bağlılık düzeyleri ile öznel iyi oluşları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışma, Lise öğrencilerin okula bağlılık, öznel iyi oluş düzeyleri tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini ise 2020-2021 öğretim döneminde İstanbul'da Esener'de bulunan özel ve devlet okullarında öğrenim gören 304 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS Statistics 25.0 programı kullanılmıştır. Elde edilen analiz sonuçlarına göre; okula bağlılık ölçeğinin cinsiyete, sınıf, yaş, kardeş sayısı parametresi göz önüne alınarak anlamlı bir düzeyde farklılaşmadığı görülmüştür. Araştırmada aynı zamanda okul türü parametresi anlamlı bir düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Not ortalaması parametresi göz önüne alınarak duyuşsal ve bilişsel alt boyutunda anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Diğer alt boyutlar olan davranışsal ile not ortalaması değişkeni arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Ailenin aylık gelir parametresi göz önüne alınarak duyuşsal alt boyutunun anlamlı bir düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Diğer alt boyutlar olan davranışsal ve bilişsel ile ailenin aylık geliri değişkeni arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Anne eğitim ve baba eğitim durumu parametresi göz önüne alınarak davranışsal, duyuşsal ve bilişsel alt boyutlarında anne eğitim ve baba eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık bulunmuştur. İyi oluş ölçeğinin cinsiyet durumu parametresi göz önüne alınarak önemli diğer ilişkilerde ve olumlu duygular alt boyutunda cinsiyete göre anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna varılmıştır. Not ortalaması durumu parametresi göz önüne alınarak iyi oluş ölçeğinin önemli diğer ilişkilerde ve olumlu duygular alt boyutunda not ortalamasına göre anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna varılmıştır. Sınıf ve yaş durumu parametresi göz önüne alınarak alt boyutlarından alınan puan durumunun ortalamasının istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Not ortalaması durumu parametresi göz önüne alınarak önemli diğer ilişkilerde ve olumlu duygular alt boyutunda öğrenim gördüğü okul türü göre anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna varılmıştır. Ailenin aylık gelir durumu parametresi göz önüne alınarak aile ilişkilerinde doyum, önemli diğer ilişkilerde doyum, yaşam doyumu ve olumlu duygular alt boyutunda ailenin aylık gelir değişkenine göre anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna varılmıştır. Kardeş sayısı durumu parametresi göz önüne alınarak iyi oluş ölçeğinin aile ilişkilerinde doyum alt boyutunda kardeş sayısına göre anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna varılmıştır. Anne eğitim ve baba eğitim durumu parametresi göz önüne alınarak iyi oluş ölçeğinin aile ilişkilerinde doyum, önemli diğer ilişkilerde doyum, yaşam doyumu alt boyutunda anne eğitim ve baba eğitim göre anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna varılmıştır.
Öğretmen motivasyonuna yönelik literatürün sistematik bir incelemesi
Yerli ve yabancı literatürde öğretmen motivasyonu ile ilgili bilimsel çalışmaların genel özelliklerini ve güncel durumunu inceleyerek elde edilen bulguları ve öne çıkan önerileri karşılaştırmayı ve öğretmen motivasyonu konusunda kapsamlı bilgi sunmayı amaçlayan bu çalışma sistematik derleme deseni ile yürütülmektedir. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri Google Akademik ve Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi gibi veri tabanlarından taranarak elde edilmiştir. Türkçe taramalarda "Öğretmen Motivasyonu" yabancı kaynak taramalarında "Teacher Motivation" anahtar kelimeleri kullanılmıştır. Literatür taraması sonrasında ulaşılan çalışmaların özetleri okunarak belirlenen kriterlere uygunluk açısından değerlendirilmiştir. 2015-2021 yılları arasında yerli ve yabancı literatürde yayınlanmış 40 bilimsel çalışma araştırmaya dahil edilmiştir. Dahil edilen çalışmaların analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. İçerik analizinde çalışmalar yıllara, araştırma amacına, araştırma türüne, araştırmada kullanılan yönteme, araştırma desenine, ulaşılan bulgulara ve öne çıkan önerilere göre değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonunda öğretmen motivasyonunu ele alan çalışmaların genel özelliklerine göre yayın dili Türkçe olan araştırmaların yayın dili İngilizce olan araştırmalara kıyasla ve makalelerin de tezlere kıyasla daha fazla sayıda olduğu, bu araştırmalarda genellikle nicel metodolojinin kullanıldığı görülmüştür. Araştırmacıların sıklıkla örgütsel-yönetsel faktörlerin öğretmen motivasyonu üzerindeki etkisine odaklandıkları, araştırma sonuçlarına yönelik bulgularda ise örgütsel faktörler ile öğretmen motivasyonu arasındaki ilişkiye vurgu yapılan sonuçları öne çıkardıkları ve araştırma sonuçlarından hareketle dile getirilen önerilerin genellikle yönlendirme içerikli öneriler olduğu görülmüştür.