54
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Arşivlenen Tez
Tarihsel ve kültürel boyutlarıyla Diyarbakır'da Alevilik
Günümüzde Alevîliğin sağlıklı bir şekilde anlaşılması toplumsal birlik, kardeşlik ve güven ortamı için büyük önem taşımaktadır. Bu yüzden Alevîlik tarihsel süreç içerisinde ele alınmalı; gelenek, görenek, dini esas ve inançları bir bütün olarak incelenmelidir. Dolayısıyla bu çalışmada Alevîliğin inanç, ibadet, kültür ve ahlâk ilkelerinin bilimsel olarak incelenmesi, bu bağlamda Anadolu Alevîliğinin bir parçası olan Diyarbakır yöresindeki Alevîler (Diyarbakır'da Alevîlik), tarihsel süreç, inançları, ibadetleri, örf ve adetleri, ahlâkî kuralları, bakımından araştırılmıştır. Anahtar kelimeler: Alevi, Alevilik, Bektaşilik, Diyarbakır
Kur'ânî değerler açısından Nihilizm eleştirisi
Tezimizin amacı günümüzde çok farklı anlamlar yüklenen, herkesin kendine göre yorumladığı bir kavram olan ve temelleri 19.yüzyılda atılan Nihilizm kavramının değerleri inkâr eden boyutu üzerinde bir şeyler söylemek ve Nihilizm'in değerleri yok sayan, ötekine gücü nispetinde değer veren, maddiyatçı, ahlakı görmezden gelen nihilist dünya görüşünün, Kur'ân-i değerler bağlamında eleştirisini yapmaktır. Çalışmamızın temel kaynakları Kur'ân-i Kerim ve tefsir kaynaklarıdır. Çalışmamız kelam alanı olması hasebiyle ahlak ve nihilizm kavramlarının çalışmanın ana temasından uzaklaşmamak için kendi sınırları çerisinde kalmasına özen gösterilmiştir. Anahtar Kelimler: Kur'ân, Nihilizm, Ahlâk, Materyalizm, Değer
Fonetik açıdan Kur'ân i'câzı
Bu çalışmayı nazil olduğu günden itibaren insanların bir benzerini meydana getirmekten âciz kaldığı Kur'ân lafızlarındaki ses ve anlam uyumu üzerine temellendirdik. Kur'ân'ın kendi içindeki bütünlüğünü müzikal yönden ön plana çıkarmak istedik. Böylece Kur'ân'ın i'câz yönlerinden sayılan bu konu ile çalışmamızı hazırladık. Çalışmada öncelikle Fonetik ilminin ne olduğu ve insanın konuşma vasfının ayrıcalığına dikkat çekildi. Fonetik tarihi farklı yönleriyle ve Arapça kaynaklar esas alınarak sunuldu. Arapça dil bilgisi ile ilgili birbirinden farklı ilimlerden, hikmet, felsefe, tıp, mûsikî yönüyle; kıraat, tecvid gibi farklı gruplar ile fonetiğin zengin yönüne dikkat çekilerek bu çalışma zeminiyle tezi inşâ etmeye çalıştık. Kur'ân'ın i'câz yönlerini genel olarak değerlendirip husûsen Beyân yönüyle Kur'ân fonetiğine dair bilgiler ve örnek ayetler üzerinde durduk. Tezin sunumunda Fonetik ile ilgili bazı sanatların Kur'ân'daki bu özel okuyuş biçimleriyle, sesteki intizâmın ilâhi kaynaklı ve mûcizevî tesirinin vurgulanışına tanık olduk. Özellikle Kur'ân'ın psikolojik etkisi üzerine söylenmiş bilgi ve kaynakları göstererek modern çalışmalara yönelik örnek çalışmalara ulaştıkça Kur'ân ile ilgili bu alandaki çalışmalara ihtiyacı fark ettik. Kur'ân'ın müzikal boyutu ile çalışmanın esas mecrâsını oluşturduktan sonra Kur'ân'ın müzikal yapısının bir kısım iç dinamiklerini yakalamaya çalıştık. Fonetik Orkestrasyon gibi konular ile de Kur'ân sesinin muhteşemliğine tanık olarak bunu tespit için örneklere yer verdik. Tezimizde ayrıca Kelâm ilmi aracılığıyla Allah'ın konuşma keyfiyetini tefekkür edip Allah'ın insana hitabını ve O'nun konuşma keyfiyetini anlayamaya çalışarak iddiamızın kaynağına ulaşmaya çalıştık. Anahtar Kelimeler: Fonetik, İ'câz, Belâğat, Müzikâl, Psikolojik etki.
Gençliğin iman algısı (Şırnak ili örneği)
Modern toplum içerisinde iman ve iman esaslarına bağlılık gençlerin merak duydukları bir konu değil. Fakat eylem ve davranışlarının altında içinde bulundukları topluma ait dini öğeler bulunmaktadır. Dini davranıştan ziyade iman ettikleri esasları ve bunlara bakış açıları farklılıklar gösterebilmekte. Nüfusun büyük bir kısmının gençlerin oluşturduğu ülkemizde gençlere ait inanç yapısını sorgulamamız gerekirdi. Türkiye'nin istatistiksel olarak en genç nüfus oranına sahip şehri Şırnak ilindeki ortaöğretim gençliğinin İslam esaslarına dair bakış açılarını ve iman algılarını bu çalışmada ortaya koymaya çalıştık. Allah'ın varlığı ve gerekliliği, meleklerin varlığına iman, ahiret hayatı, cennet ve cehennnem temel sorularımızı oluşturmakla birlikte gençlerin sorularımıza verdikleri cevaplarla beraber yakın oldukları itikadi görüşlere ait bir çıkarımda da bulunduk. Bu bağlamda gençliğin iman algısı ve özelde Şırnak ili örneği ile Türkiye gençliğinin imani alt yapısı ve algısına bir perspektif sunmaya çalışacağız. Anahtar Kelimeler: Din, inanç, algı, gençlik.
Kur'an'da Peygamberlerin Allah'tan talepleri
Kur'an Peygamberlerden bahsederken onların hayat mücadelelerini kimi yerde özlü kimi yerde de ayrıntılı bir şekilde aktarmıştır. Görevleri sırasında Peygamberlerin, Allah'tan yardım talep etme ve bağışlanma hakkındaki yakarışları, yani dua ve talepleri büyük önem arz etmektedir. Bu talepler bir yönden onların psiko-sosyal açıdan yaşantıları hakkında bilgi sunarken, diğer taraftan örnek almamız gereken davranışlar çerçevesinde bize takdim edilir. Bu çalışmada, Kur'an'da geçen peygamber dua ve talepleri, bahsedilen bu açıdan ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler:Dua, Talep, Peygamber
Hadis literatüründe Fedâilü's-Sahâbe türü kaynaklar ve Nesâî'nin Fedâilü's-Sahâbesi
Sahabe, geçmişte olduğu gibi bu gün de Müslümanlar arasındaki temel tartışma konularından biridir. Sahabe tasavvuru İslam dünyasındaki ekolleşmenin temel unsurlarındandır. Bu da sahabenin önemini artırmaktadır. Özellikle Şia ve Ehl-i Sünnet ekollerinin temel ayrılma noktası bu alandır. Sünni nazarda yüksek itibara sahip olan sahabe, bu itibarını Şia'da görmemekte, ilk üç halife başta olmak üzere sahabenin tamamına yakını tekfir edilmekte, din mensupları nezdinde kötü gösterilmektedir. Şia'nın bu olumsuz tavrına karşılık Ehl-i Sünnet de sahabeyi koruma onun faziletini benimseme gayretinde olmuşlardır. Ehl-i Sünnet, genelde sahabeye saygılı olmayı, onları korumayı ilke edinmiştir. Özellikle "Mihne" dönemindeki olumsuz sahabe tasavvurunu düzeltmek, bu dönemde yazılan "Mesâlib" türü eserlere bir reddiye olarak "Fezâilü'-Sahabe" veya "Menâkıb" türü eserler yazmak ve ehl-i bid'at'ın fikirlerine dayanak için uydurulan rivayetlere karşı sahih rivayetleri derleme gereği duyulmuştur. Bu konuda pek çok eser telif edilmiştir. Nesâî de sahabenin faziletini belirten rivayetleri derleyen müctehid âlimlerdendir. es-Sünenü'l Kübra'sının Menâkıb bölümü daha sonra müstakil bir kitap olarak Faruk Hammade'nin tahkikiyle basılmıştır. Biz de bu kitapta geçen rivayetleri değerlendirerek, rivayetlerin numara sırasına göre her biri hakkında açıklamalar yaptık, rivayetin sıhhati, senedi ve hakkında yapılan yorumlara da kısaca değindik Sahâbe, Fezâil, Nesâî, Fezâilü's-Sahâbe, Fezailü's-Sahâbe Eserler
Tefsir kaynaklarında tevhid
Tevhid konusu insanlık tarihi boyunca bütün semavi dinler ve peygamberleri tarafından üzerinde önemle ve ısrarla durulmuş, bütün semavi kitapların asıl gayesi ve peygamberlerin çağlar boyunca vermiş oldukları mücadelenin temelinde tevhid olmuştur. Yani insanların tek ve gerçek olan biricik yaratıcıya inanmaları ve sadece O'na ibadet edip O'nun emirleri ve istekleri doğrultusunda yaşam biçimlerini düzenleyip dünya ve ahiret mutluluğuna ermelerini hedeflemektedir. Yeryüzünde yaşayan insanların hemen tamamının dillerinde Allah'ın zâtını kasd ve ifade eden bir kelimenin bulunması İlâhi fikrin evrenselliğini gösterir. O'nun için İlahi bir dinin asıl hedefi, bir İlâh'a ihtiyaç duygusunu ortaya çıkarmak değil; tanrıyı tanıyıp da onu anlamak ve kavramakta yanılan insanın, bu konudaki düşüncesini tashih etmek, Allah'ı ona, gerçek anlamda, dosdoğru tanıtmak amaçlanmıştır. Bundan dolayıdır ki, Kur'ân'da Allah'ın varlığı, O'nun birliğine paralel olarak anlatılır. Zira birliği ispatlanan Zât'ın aynı zamanda varlığı da ispatlanmış olur. Konuyu temel kaynak olan Kur'ân'dan, çeşitli tefsir kaynaklarından ve yan kaynaklardan edindiğimiz bulgular ışığında; tevhid'in son hak dinin ve zamanında hak olarak indirilen tüm dinlerin en temel vasfı, özü ve gayesidir. Zira Allah katında din İslâm'dır ve İslâm tevhid dinidir. Birincisinden sonuncusuna kadar, kutlu mesajının taşıyıcıları, Resuller çizgisinin başlangıç ve sonuç noktasıdır tevhid. Kur'ân'ın tefsirlerinden de anlaşıldığı gibi insanlık tarihi başlı başına bir tevhid mücadelesi tarihidir. Bütün bu doğrular Kur'ân'ın hedeflediği tevhide ulaşıldığı, bütün sapmalar da ondan uzaklaşıldığı içindir. Bundan dolayı Allah'ın insanlığa son mesajı olan Kur'ân, baştanbaşa tevhid'le doludur ve O, tevhid'in en şaşmaz ve yegâne ölçüsüdür. Anahtar Kelimeler: Kur'ân, Tevhid, Tefsir
Ahmed Mustafa el-Merâğî'nin 'Ulûmu'l-Belâğa adlı eserinin belâğat açısından değerlendirilmesi
Bu tezde Ahmed Mustafa el-Merâğî'nin (ö. 1952) 'Ulûmu'l-Belâğa adlı eserininin belâğat açısından değerlendirilmesi konusu ele alınmıştır. Öncelikle Ahmed Mustafa el-Merâğî'nin hayatı, eserleri, ilmi şahsiyeti ve belâğat metoduna kısaca değinilmiş, 'Ulûmu'l-Belâğa eserinin içeriği göz önünde bulundurularak belâğat, fesâhat ve bunlara bağlı konular ele alınmıştır. Daha sonra 'Ulûmu'l-Belâğa eserinin üç konusu olan me'âni, beyân ve bedî' ilimleri sistematik bir biçimde başta el-Merâğî'nin eseri olmak üzere klasik ve modern eserler de göz önünde bulundurularak incelenmiştir. Bu çalışma, 'Ulûmu'l-Belâğa eserinin giriş kısmının tanıtımı; me'ânî ilmi uygulamaları; beyân ilmi uygulamaları; bedî' ilmi uygulamaları ve eserin değerlendirilmesi olmak üzere beş bölümden oluşur. Bu tezin yapılmasının öncelikli amacı 'Ulûmu'l-Belâğa eserinin, anlaşılması olmakla beraber zikredilen belâğat ilminin üç konusunun bu tez vasıtasıyla sistemli bir şekilde bir daha okunması, hatırlanması ve belâğat ilmine katkı sağlamasıdır. Anahtar Kelimeler: Belâğat, Fesâhat, Me'ânî, Beyân, Bedî', el-Merâğî, 'Ulûmu'l-Belâğa.
İbn Arrâk'ın hayatı ve Tenzîhu'ş-Şeria adlı eseri
Çalışmamız X. asır alimlerinden İbn Arrâk'ın (ö.963/1556) Tenzîhu'ş-Şeri'ati'l-Merfu'a 'Ani'l-Ahbari'ş-Şenî'ati'l-Mevzûâ adlı eserini ve bu bağlamda mevzu hadisle ilgili görüşlerini konu edinmektedir. Tenzîhu'ş-Şeri'a adlı eser, mevzû hadis konusunda yazılmış olan İbnu'l-Cevzî'nin Kitâbu'l-Mevzûât'ı ve Suyûti'nin buna tenkid ve ziyade maksadıyla yazmış olduğu 'el-Leâli'l-Masnûâ'sının bir ihtisarı niteliğinde bir eserdir. Birinci bölümde; İbn Arrâk'ın hayatı, ilmi kişiliği ve eserleri işlenmeye çalışılmıştır.İkinci bölümde; eserin mevzû hadisle ilgili olması dolayısıyla, mevzû hadisin tanımı, başlangıcı, sebepleri, tanıma kaideleri ve mevzû hadis edebiyatıyla ilgili genel bilgiler verilmiştir.Üçüncü bölümde ise; İbn Arrâk'ın "Tenzîhu'ş-Şeria" adlı eseri bağlamında mevzû hadis ile ilgili görüş ve düşünceleri, eserin üslûbu ve içeriği ile ilgili bilgiler aktarılmıştır.
Kur'an'da zalim
Yüce Allah'ın Kur'an-ı Kerim'de sıkça zikrettiği davranışlardan bir tanesi zalimliktir. Bu davranışta bulunan insan bazen kendine bazen başkalarına bazen de Rabbine karşı zulüm işlemiş bulunmaktadır. Zulüm işleyenler fert olabildiği gibi topluluk da olabilmişlerdir. Yüce Allah, zulüm işleyip zalim olanların bazılarına dünyada ceza vermiş, bazılarının cezasını ise ahirete bırakmıştır. Kur'an-ı Kerim'de zulüm diye ifade edilen davranışlar ve âkibetleriyle birlikte kendilerinden bahsedilen zalimler bizim için bir uyarı teşkil etmektedir. Bu çalışma, Kur'an-ı Kerim'de geçen zulüm ve zalimi bu yönüyle ele almayı hedeflemiştir.