243
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
Mesleki ve teknik anadolu liselerinde tarih öğretiminin, öğretmen görüşlerine göre problemleri ve çözüm önerileri (Van örneği)
Bu çalışma, Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinde Tarih öğretiminin Öğretmen Görüşlerine Göre Problemlerini (Van Örneği) tespit etmeyi ve tespit edilen problemlere çözüm önerileri getirmeyi amaçlamaktadır. Van il merkezinde bulunan farklı türlerdeki meslek liselerinde görev yapmakta olan toplam 50 tarih öğretmeni çalışma alanı içerisinde yer almaktadır. Meslek liselerindeki tarih öğretiminin problemlerini Van İli'nden hareketle tespit edebilmek amacıyla öğretmen görüşlerine başvurulmuştur. Bu amaçla hazırlanan anket meslek liselerinde görev yapan tarih öğretmenlerine uygulanmıştır. Veriler elde edildikten sonra, sonuçlar SPSS (Sosyal Bilimler İstatistik Paket Programı) Paket İstatistik Programıyla değerlendirilmiştir. Literatür taramasıyla ortaya konulan ve anketten çıkan çözüm önerilerinin meslek liselerinde tarih öğretiminin problemlerinin çözümüne katkı sağlaması ümit edilmektedir. Kamuoyunda son yıllarda sıkça gündeme gelen 'Meslek Liselerinin Eğitim-Öğretim Problemleri' konusuna, acaba 'Tarih Öğretiminin Problemleri' nelerdir? Sorusuyla yaklaştığımız bu araştırma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde problemin durumu, tarih öğretimi, araştırmanın amacı, problem cümlesi, alt problemler, sayıltıları, sınırlılıklar ve tanımlar; ikinci bölümde konuyla ilgili araştırmalar yer almaktadır. Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemi, modeli, evreni, örnekleminin yanı sıra, araştırmada kullanılan veri toplama aracı ve verilerin analizi; dördüncü bölümde bulguların nasıl analiz edildiği konularına yer verdik. Beşinci bölümde tartışma ve sonuç kısmına, altıncı bölümde ise önerilere yer verilmiştir. Üçüncü Bölümde araştırmanın bulguları ve bu bulgulardan elde ettiğimiz bilgilerin yorumlanması, son bölümde ise sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler Mesleki Eğitim, Tarih Öğretimi, Tarih Öğretmeni, Problem durumu.
Sosyal bilgiler 6. sınıf coğrafya ünitelerinden Türkiye' mizin öğretiminde işbirlikli yöntem destekli çoklu zeka kuramının erişiye etkisi
Bu çalışma, ?Sosyal bilgiler 6. sınıf coğrafya ünitelerinden ?Türkiye'miz?inöğretiminde işbirlikli yöntem destekli çoklu zeka kuramının erişiye etkisi?niaraştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada ?öntest sontest kontrol gruplu desen?kullanılmıştır.Uygulama çalışması 2005-2006 eğitim öğretim yılının II. dönemindeÇanakkale ili Merkez ilçedeki Vali Fahrettin Akkutlu İlköğretim Okulundayapılmıştır. Bu okulda 6. sınıf düzeyinde eğitim öğretim gören 60 öğrenciden 6-Aşubesindeki 32 kişi deney grubunu; 6-B şubesindeki 28 kişi ise kontrol grubunuoluşturmuştur.Deney grubuna işbirlikli yöntem destekli çoklu zeka kuramı; kontrolgrubuna ise, geleneksel anlayışa dayalı ders anlatımı uygulanmıştır. Veriler, ?KişiselBilgi Formu?, ?Çoklu Zeka Alanları Belirleme Ölçeği? ve ?Başarı Testi? kullanılaraktoplanmıştır.Çalışma sonucunda deney grubu öğrencilerinin öntest puan ortalaması 21.81± 3.30 iken, sontest puan ortalaması 32.00 ± 4.60 olarak bulunmuştur. Kontrol grubuöğrencilerin ise, öntest puan ortalaması 21.78 ± 4.58 iken, sontest puan ortalaması24.03 ± 6.08 olarak bulunmuştur. İki grubun sontest puan ortalamaları arasındayapılan analizde bu farkın deney grubu lehine ileri düzeyde anlamlı olduğusaptanmıştır (p<0.01).Grupların kalıcılık testi ortalaması ise, deney grubundaki öğrenciler için32.87 ± 4.47, kontrol grubundaki öğrenciler için 24.82 ± 4.51 olarak bulunmuştur.Yapılan istatistiksel analizde bu farkın da deney grubu lehine ileri düzeyde anlamlıolduğu göstermiştir (p<0.01).Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, çalışma öncesinde deney vekontrol gruplarının ön test puanları arasında bir fark bulunmadığını göstermektedir.Girişimin ardından ise, sontest ve kalıcılık testi puan ortalamaları açısından deneygrubu lehine anlamlı farklar bulunmuştur. Bu sonuçlar, yapılan deneysel çalışmanınbaşarılı olduğunu kanıtlamaktadır.
Ortaöğretim çevre ve insan dersinde işbirlikli öğrenme yönteminin çevreye yönelik tutumlara ve erişiye etkisi
Bu araştırma, ortaöğretim çevre ve insan dersinde işbirlikli öğrenmeyönteminin öğrencilerin çevreye yönelik tutumlarına ve erişi düzeylerine etkisiniortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu temel amaç doğrultusunda cinsiyet faktörünegöre de sonuçlarda meydana gelen değişmelerin neler olduğu incelenmiştir.Deneysel yöntemin öntest - sontest kontrol gruplu modelinin kullanıldığıaraştırma 2004-2005 öğretim yılında, Çanakkale ili Kepez Avukat brahim MutluLisesinde uygulanmıştır. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular: Çevre ve nsandersinde işbirlikli öğrenme yöntemi kullanımı öğrencilerin akademik başarılarını,bilişsel erişilerini, kalıcılık (hatırlama) düzeylerini olumlu yönde etkilemiş ancaköğrencilerin çevreye yönelik tutumlarını olumlu yönde etkilememiştir. Ayrıca çevreve insan dersinde işbirlikli öğrenme yöntemi kullanımı, kız ve erkek öğrencilerarasında akademik başarıları, bilişsel erişileri, kalıcılık (hatırlama) düzeyleri ileçevreye yönelik tutumları açısından bir fark yaratmamıştır.Anahtar Kelimeler: Çevre Eğitimi, şbirlikli Öğrenme, Çevre ve nsan Dersi, Erişi,Çevreye Yönelik Tutum
İlköğretim 4. ve 5. sınıflarda eski ve yeni öğretim programına göre okutulan sosyal bilgiler ders kitaplarındaki coğrafya ünitelerine ilişkin ölçme ve değerlendirme çalışmalarının öğretmen görüşlerine göre analizi
Bu tezde, ilköğretim 4. ve 5. sınıflarda 1998 ve 2005 öğretim programlarına göreyazılmış Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki Coğrafya ünitelerine ilişkin ölçme vedeğerlendirme çalışmalarının öğretmen görüşlerine göre analizi yapılmaktadır.Araştırmada kullanılan anket formlarını, Çanakkale ili merkezi ilçesine bağlı tümdevlet okulları ve özel okullar oluşturmaktadır. Örneklemi 18'i Çanakkale kentinde bulunandevlet okulu, 9'u merkeze bağlı köy okulları ve 3'ü de özel okul olmak üzere toplam 30ilköğretim okulu oluşturmaktadır. Anketler 4. ve 5. sınıflarda Sosyal Bilgiler dersini okutan(4. sınıfları 51 ve 5. sınıfları okutan 46) toplam 97 sınıf öğretmenine uygulanmıştır. 194 adetgeçerli anket formundan elde edilen veriler, araştırmanın veri tabanını oluşturmuştur.Öğretmenlerin her madde hakkındaki görüşleri sonucunda ortaya çıkan puanlarınayrı ayrı aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Öğretmen görüşleri ttesti ile test edilmiştir. kiden fazla grubun ortalamaları arasındaki farkın tespiti için tek yönlüvaryans analizi (anova) test tekniğinden yararlanılmıştır. P değerinin anlamlı olduğudurumlarda, farkın hangi gruplardan kaynaklandığını bulmak için Sheffe tekniğiuygulanmıştır. Araştırmada en az hata payı 0.05 olarak kabul edilmiştir.Araştırmada 1998 öğretim programına göre hazırlanmış on dört, 2005 öğretimprogramına göre hazırlanmış altı Sosyal Bilgiler ders kitabındaki Coğrafya ünitelerinin ölçmeve değerlendirme yeterlilikleri dört ana bölüm dahilinde incelenmiştir. Çalışmanın ilkbölümünde, araştırmanın yöntemi, evren ve örneklemi, verilerin kaynağı ve toplanması,verilerin çözümlenmesi ve analizi hakkında bilgi verilmiş; çalışmayla ilgili araştırmalara dadeğinilmiştir. kinci bölümde, 4. ve 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki ölçme vedeğerlendirme çalışmaları incelenerek bu ders kitaplarında Coğrafya ünitelerine ilişkin ölçmedeğerlendirme tespitleri yapılarak mevcut sorunlar sıralanmıştır. Üçüncü bölümde SosyalBilgiler ders kitapları Coğrafya ünitelerine ilişkin ölçme değerlendirme çalışmalarınınyeterlilikleri öğretmen görüşleri doğrultusunda analiz edilmiştir. Araştırmanın dördüncübölümünde ise, araştırmadan elde edilen sonuçlar sıralanarak bu sonuçlardan hareketleöneriler getirilmiştir.
Ortaöğretim kapsamında özel dershanelerdeki coğrafya öğretiminin öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi: Çanakkale merkez ilçe örneği
Bu araştırma, ortaöğretim kapsamında özel dershanelerdeki coğrafya öğretiminin öğrenci görüşlerine göre değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma Çanakkale il merkezinde bulunan dershanelerdeki 311 öğrenciye uygulanan anket verilerinin toplanıp değerlendirilmesi ile gerçekleştirilmiştir. Dershanelerdeki coğrafya öğretiminin incelenmesinde dikkate alınan ana başlıklar; öğretim, yöntem teknik ve ilkeleri, sınıfta kullanılan araçlar ve gereçler, sınıf yönetimi ile ölçme ve değerlendirmedir.Elde edilen veriler, aritmetik ortalama, frekans, yüzde, t.05 testi ve varyans, istatistik işlemlerle analiz edilmiştir. Verilerin analizi SPSS (Statistical Package for Social Science) paket programı kullanılarak yapılmıştır. Öğrencilerin görüşleri arasında farklılıkların olup olmadığını ortaya çıkarmak amacıyla, anket sorularına verilen cevap ortalamaları ile cinsiyet, okul türü, bölüm, başarı düzeyi ve dershaneye gidiş yılı değişkenleri karşılaştırılmış ve bir farklılaşma olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.Çalışma sonucunda elde edilen bulgulara göre dershanelerdeki coğrafya öğretimi, dershanelerin kuruluş amaçlarına uygun olarak şekillenmiştir. Öğretim etkinlikleri sınavda çıkabilecek olan sorulara yönelik hazırlanmış müfredatın hızlı bir tekrarı ve mümkün olduğu kadar çoktan seçmeli sorunun çözümü üzerinde yoğunlaşmıştır.Ulaşılan bulgular ve yorumlara dayalı olarak, dershanelerdeki coğrafya öğretiminin yapısı ortaya konulmuş, eğitim sürecinde rollerini yerine getirmelerini daha etkili kılma ve öğrencilerin beklentilerini daha iyi noktalara taşımaları konularına yönelik öneriler geliştirilmiştir.
Franz Kafka'nın ve Yusuf Atılgan'ın romanlarının varoluşçuluk temelinde karşılaştırılması
Bu çalışmanın amacı, Alman edebiyatından Çek asıllı yazar Franz Kafka'nın ?Değişim? ve ?Dava? adlı eserleri ile Türk edebiyatından Yusuf Atılgan'ın ?Aylak Adam? ve ?Anayurt Oteli? adlı eserlerindeki varoluşçu unsurları incelemek, her iki yazarın yaşamları ve edebi şahsiyetleri de dikkate alınarak karşılaştırmalı bir değerlendirme yapmaktır.Varoluşçuluk; yalnızlık, yabancılaşma, bunaltı, saçma, umut/umutsuzluk gibi insanın varolma sorununa ilişkin temaları barındıran bir düşünüş tarzıdır. Bu düşünüşün sistemli bir yapısı olmasa da; öncülerinin düşünceleri ele alındığında bazı ortak ilkelerin bulunduğu söylenebilir. Bireysel ahlak, özgür seçim, iç daralması, otantik varoluş hali gibi ortak kavramların bireyin öznelliğine vurgu yaptığı görülmektedir.20. yüzyılın sıradışı yazarlarından biri olan Franz Kafka, varoluşçu temaları genellikle modernliğin sunumu dâhilinde işlemiştir. Onun kendine has anlatım ve işleyiş tarzı ?Kafkaesk? olarak adlandırılmıştır. Kafka, bu yapı içinde bireyin varoluş sorunlarını bürokrasi ve hiyerarşi gibi olgularla bütünleştirmiştir.Türk Edebiyatının 1950 kuşağı içinde önemli bir yeri olan Yusuf Atılgan'ın romanlarında da varoluşçu felsefenin izleri görülmektedir. Dış dünyanın gerçekliğini, bireyin psikolojik boyutunun dehlizlerinde ironiyle buluşturan Atılgan; varoluşçu temaları ele alması yönünden Kafka ile benzerlik göstermektedir.Alman edebiyatından çek asıllı Franz Kafka ile Türk edebiyatından Yusuf Atılgan'ın incelenen romanlarındaki ortak yönler; Yusuf Atılgan'ın Kafka'dan etkilenmiş olabileceğini gösterdiği gibi, iki ayrı yaşantının ve farklı iki kültürün iki yazarının insanın varolma/varoluş sorunlarını ele alış biçimindeki ortaklıklara da işaret etmektedir. Modernist edebiyatın iki ayrı yazarı olan Kafka'nın ve Yusuf Atılgan'ın varoluşçuluk akımından izler taşıyan eserlerindeki benzerlikler ve farklılıklar hem bireyin hem de bir sanat kolu olarak edebiyatın yerel ve evrensel yanlarını ortaya koymaktadır.
Tarih ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin öğretimde ve mesleki etkinliklerinde interneti kullanmaya yönelik görüş ve davranışları
Toplumlar, eğitim ihtiyaçlarını karşılamak, eğitim faaliyetlerini amaçlarına uygun olarak yürütmek amacıyla geleneksel olandan modern olana doğru bir gidiş seyretmiştir. Evrensel değerlerin bireyler tarafından öğrenilmesi, bireylerin kendisinden beklenen işlevleri yerine getirebilmeleri için birtakım kaynaklara ihtiyaç duyulmuştur. Bu kaynaklar eğitimin niteliğinin artırılmasında kullanılacak teknolojik gelişmeler ve bu teknolojik gelişmeleri eğitim ortamına taşıyacak fiziksel yeterliliklerin zenginleştirilmesidir. Teknolojik ilerlemeler bireyin yaşantısını pratikleştirecek bilgi ve donanımı kullanabilecek seviyeye ulaşmasını gerektirmektedir.Eğitim ve öğretim kurumlarında teknolojinin kullanımını kolaylaştıran en önemli araçlardan birisi Internet'tir. Hayatımızın her alanında ihtiyaç duyduğumuz bu paylaşım alanı her geçen gün önemini hissettirerek yaşamımızın bir parçası haline gelmektedir. Internet'in dünyada ve ülkemizde eğitim alanında da kullanılmasıyla eğitim kalitesinde artış sağlanmıştır. İşbirliği yaparak, görüşleri paylaşarak öğrenmeyi kolaylaştıran ve bireyin sosyalleşmesinde çok önemli bir konuma sahip olan Internet her alanda olduğu gibi tarih ve sosyal bilgiler öğretiminde de kullanılmaktadır. Internet yoluyla öğretmenler ve öğrenciler farklı öğretim yöntemlerini paylaşabilme imkânı bulmaktadırlar.Eğitimde Internet kullanımının birtakım sınırlılıklarının ve risklerinin olduğu düşünüldüğünde eğitimde Internet'i kullanan bireylerin teknoloji eğitimlerinin yüksek seviyede olması kaçınılmaz bir beklentidir.Bu araştırma ilköğretim sosyal bilgiler öğretmenleri ve ortaöğretim tarih öğretmenlerinin öğretimde Internet'i kullanmaya yönelik tutum ve davranışlarını incelemektedir. Araştırma 2009- 2010 eğitim-öğretim yılında Çanakkale merkezinde resmi ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan sosyal bilgiler ve tarih öğretmenlerini kapsamaktadır. Veriler, öğretmenlerin kişisel bilgilerini içeren beş sorudan oluşan birinci bölüm, öğretmenlerin genel Internet kullanımına ilişkin özellikleri ölçmeye yönelik yedi sorudan oluşan ikinci bölüm ile öğretmenlerin eğitim-öğretim faaliyetlerine ilişkin görüşlerini içeren otuz bir soruluk üçüncü bölümden oluşan araştırmacı tarafından geliştirilmiş bir anket ile toplanmıştır. Verilerin analizinde cinsiyete, öğretmenlerin branşına, görev yapmakta oldukları okul türüne, mezun oldukları okul ve eğitim düzeylerine göre farklılıklar t- testi; mesleki kıdem, mezun oldukları okul türü, görev yapmakta oldukları okul ve Internet kullanma eğilimlerine göre farklılıklar ise tek yönlü varyans analizi (one- way ANNOVA-F testi) tekniği kullanılarak analiz edilmiştir.Araştırma bulguları tarih ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin eğitim öğretim faaliyetlerinde ve mesleki yaşamlarında Internet'i sıklıkla kullandığını göstermektedir. Öğretmenler, öğretim etkinliklerini planlamak, hazır eğitim dokümanlarına ulaşmak, yazılı değerlendirme soruları edinmek, medyayı takip etmek gibi amaçlarla Internet'i kullanmaktadırlar. Bu amaçlar doğrultusunda MEB'e ait web sitelerinin, ansiklopedik bilgi veren web sitelerin, medya kurumlarının web sitelerinin, öğretmen paylaşım sitelerinin tarih ve sosyal bilgiler öğretmenleri tarafından sıklıkla kullanıldığı görülmüştür. Ancak öğretmenlerin kendi hazırladıkları dokümanları Internet ortamında meslektaşlarıyla paylaşma tutumunu sergilemedikleri görülmüştür. Öğretmenlerin cinsiyet, branş, mesleki kıdem, çalıştıkları okul türü ve eğitim düzeyi gibi kategorik özelliklerindeki farklılıklarına karşılık derslerinde ve mesleki yaşamlarında Internet'i farklı sıklıklarda olsa kullandıkları araştırmanın bulguları arasındadır.
Ortaöğretim öğrencilerinin Çanakkale Savaşları ve öğretimine ilişkin biliş ve algılama düzeyleri
Modern Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin doğduğu yer olan Çanakkale, yaklaşık yüz yıldır dillerden düşmeyen bir destandır ve daha yüzlerce yıl bu destanın dilden dile aktarılması için, genç kuşakların bayrağı devralması gereklidir.Küreselleşen dünya, kültürlerin birbirine karışarak yozlaşmasına neden olmakta ve yeni nesillerde, milli duyguların yavaş yavaş kaybolmasına ortam hazırlamaktadır. Dolayısıyla devletler, çoğu kez, halkın milli duygularını kamçılamak için, kahramanlık hikâyelerini kullanmaktadırlar. Türk devleti de, yakın geçmişimizde meydana gelmiş olan Çanakkale Savaşlarını bu bağlamda değerlendirmektedir.Bu çalışmanın amacı, Çanakkale Savaşları'nın, gelecekteki yüzümüz olan orta öğretim öğrencilerine, olması gerektiği şekilde öğretilip öğretilmediğini araştırmak, eğer öğretilemiyorsa bu sorunun nereden kaynaklandığını belirlemeye çalışmaktır. Çalışma, öğrencilerin Çanakkale Savaşları hakkında bilgisini ölçmek, okul yönetiminin ve tarih öğretmeninin konuya yaklaşımını belirlemek ve öğrencilerin Çanakkale Savaşları'na karşı bakış açısı, ilgi ve tutumunu belirlemek amacıyla, üç ana grup altında toplanmıştır.Tarama modeline dayalı olarak desenlenen bu çalışmada, Ankara, Van, Batman, Rize, Denizli, Isparta, Kırklareli, Çanakkale illeri ve bu illere ait ikişer ilçe örneklem olarak alınmıştır. Anadolu Lisesi, Genel Lise ve Meslek Lisesi olmak üzere üç farklı okul tipinde öğrenim gören toplam 1914 öğrenciye ulaşılmıştır.Araştırma sonucunda, Çanakkale Savaşlarıyla ve yapıldığı zamanla ilgili öğrencilerin bilgilerinin yetersiz olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin asıl sorununun kronolojiyle ve neden sonuç ilişkisinin kurulamamasıyla ilgili olduğu ve bu yetersizliğin Meslek Liselerinde, Anadolu ve Genel Liselere oranla daha da yükseldiği görülmüştür.Çanakkale şehitlerini anma törenlerinin, okullarda yeteri kadar önemsenmediği, müfredat programında Çanakkale savaş alanlarına gezi düzenlenmesi özellikle belirtilirken, yapılma oranı en düşük etkinlik olduğu saptanmıştır. Ayrıca tarih öğretmenlerinin çağdaş eğitim metotlarını uygulamada yetersiz kaldıkları görülmüştürAraştırma sonucunda, öğrencilerin Çanakkale Savaşları'nın önemiyle ilgili algılarının olumlu olduğu , fakat Çanakkale'den uzaklaşıp doğuya doğru gidildikçe, bilgi ve algılarında olumsuz yönde değişmelerin arttığı görülmüştür.
Extraordinary harmonizations in Asaf Halet Çelebi's poems
In this study it is aimed at determining the extraordinary harmonizations in Asaf Halet Çelebi's poems. It is aimed at presenting language and explanation correlations while making extraordinary harmonizations and how these extraordinary harmonizations are being benefited in essay and poem language at the result of analysis of Asaf Halet Çelebi's poems.In this study, especially life story of the poet has been taken into account. Then information has been given about the works of the poet. All works of Çelebi including copyright/translation have taken place in the frame of lightning the culture in his poems.As Asaf Halet Çelebi is a poet who tried to form his policy during his life and is a poet talked about on these subjects, a special section has been given to his art understanding.In the section of harmonization and extraordinary harmonization section, information has been given on these terms, approaches of harmonizations of linguistics and semantics have taken place and the subject has been taken in the frame of language and explanation.In the fifth part of our study, extraordinary harmonizations in Asaf Halet Çelebi's poems have been examined. Extraordinary harmonizations taking place in the poems have been examined in two sections as extraordinary harmonizations at the level of sentence and extraordinary harmonizations at the level of sentence group.Asaf Halet Çelebi's poems used in the thesis after the reference section have been added at the end of the study.Key Words: Asaf Halet Çelebi, extraordinary harmonization, poem.
Öğrencilerin dil ve anlatım dersine yönelik tutumlarının akademik başarılarıyla ilişkisi (Çankaya ilçesi örneği)
Bu araştırmada, ortaöğretim 10. sınıf öğrencilerinin Dil ve Anlatım dersine yönelik tutumlarının Dil ve Anlatım dersi akademik başarısına etkisi incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı cinsiyet, sosyo-ekonomik durum, anne-babanın eğitim durumları, meslekleri ve kitap okuma sıklıklarıyla, öğrencinin kitap okuma sıklığının tutumları etkileyip etkilemediğini inceleyip, Dil ve Anlatım dersine yönelik tutumla akademik başarı arasında ilişki olup olmadığını ortaya koymaktır.Araştırmanın örneklemini Ankara ili Çankaya ilçesinde bulunan basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilmiş 5 orta öğretim kurumunun 10. sınıfında öğrenim gören 550 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ?Dil ve Anlatım Dersine Yönelik Tutum Ölçeği? kullanılmıştır. Veriler analiz edilirken SPSS 15.0 istatistik programı kullanılmıştır.Araştırma sonucunda öğrencilerin Dil ve Anlatım dersine yönelik tutumları ile cinsiyetleri, sosyo-ekonomik durumları, anne- babanın eğitim durumları, meslekleri, kitap okuma sıklıkları, öğrencinin kitap okuma sıklığı arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Öğrencilerin dil ve anlatım dersine yönelik tutumları ile akademik başarıları arasında pozitif doğrusal yönlü bir ilişki vardır.Anahtar Kelimeler: Türk Dili Eğitimi, Tutum, Akademik Başarı.
Tarih öğretiminde NLP (sinir dili programlama-neuro linguistic programing) eğitimi tekniklerinin kullanımının öğrenci başarısına etkisi
Araştırmanın amacı; 10. Sınıf öğrencilerinin tarih dersinde, NLP eğitimi tekniğinin kullanımının öğrenci başarısına etkisini tespit etmektir.Araştırma problemine yanıt bulmak için deneme modellerinden "Ön Test-Son Test Kontrol Gruplu Model" ile veriler toplanmıştır. Deney grubundan 24 ve kontrol grubundan 23 öğrenci olmak üzere toplam 47 öğrenciye ulaşılmıştır. Bu öğrencilere anlatılan konu ile ilgili 20 soruluk bir test uygulanmış ve alınan verilerin çözümlenmesinde SPSS paket programı kullanılarak, sonuçlar istatistiksel verilere dönüştürülmüştür.İlk olarak deney ve kontrol grubu öğrencilerinin, uygulamalar öncesi denkliğini belirlemek amacı ile iki grubun ön test puanları "t" testi ile karşılaştırılmış ve ön test puanları arasında anlamlı fark olmadığı gözlenmiştir. Grupların uygulama öncesi denk olduğu görülmüştür.Deney grubu öğrencilerine tarih öğretiminde NLP eğitimi ve tekniklerini içeren uygulama yapılmış, kontrol grubu öğrencilerine ise, geleneksel öğretim metotlarını içeren bir uygulama yapılmıştır. Deney grubundaki öğrencilerin uygulamalar sonrasında, kontrol grubu öğrencilerine göre daha başarılı olduğu gözlenmiştir.Sonuç olarak tarih öğretiminde, performansı arttırmanın bir yolu olan NLP eğitimi ve tekniklerinin kullan iminin, öğrenciler üzerinde daha etkili olduğu ve öğrenci başarısını arttırdığı görülmüştür
Coğrafya dersinde oryantiring uygulamasına yönelik öğrenci görüşleri
Bu araştırmanın amacı, coğrafya dersinde oryantiring uygulamasına yönelik öğrenci görüşlerini belirlemektir. Coğrafya dersi konuları ile ilişkili olan oryantiringin coğrafya dersinde bir öğretim yöntemi olarak kullanılması ele alınmıştır. Bu yöntemin öğrenci görüşlerinde etkili olabilecek değişkenleri incelenmiş, ayrıca öğrencilerin coğrafya dersinde oryantiring uygulamasına yönelik önerileri de belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada verilerin toplanması kısmında öğrencilerin görüşlerini en iyi şekilde ortaya koyabileceği düşünülen tarama yöntemi kullanılmıştır. Öğrencilerin coğrafya dersinde oryantiring uygulamasına yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla coğrafya dersi ile oryantiring arasındaki ilişkiyi kurabilecek bir anket geliştirilmiş ve uzman görüşü alınarak son hali verilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilere önce oryantiring eğitimi verilmiş, uygulama yaptırılmış ve ardından anket, oryantiring yapan öğrencilere uygulanmıştır. Yapılan literatür taramasında ortaöğretim düzeyinde bu tür bir çalışmanın olmadığı görülmüştür. Bu çalışmanın alanında ilk olması ve bundan sonraki çalışmalara örnek teşkil edecek olması araştırmanın önemini arttırmaktadır. Araştırmanın sonucunda, coğrafya derslerinde oryantiring uygulamasına yönelik öğrenci görüşlerinin olumlu olduğu belirlenmiştir. Görüşler üzerinde etkisinin olabileceği düşünülen değişkenlerin anlamlı farklar oluşturup oluşturmadığı, araştırma verilerinin SPSS programında kullanılmaya uygun çıkmaması nedeniyle belirlenememiştir. Ayrıca coğrafya dersinde oryantiringin bir öğretim yöntemi olarak kullanılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Oryantiring, coğrafya eğitimi, harita okuma.
Coğrafya derslerinde durumlu öğrenme (Yerleşik öğrenme) modelinin uygulanabilirliği yönelik öğretmen görüşleri
Bu araştırma, coğrafya öğretmenlerinin sınıf içerisinde durumlu öğrenme modelinin uygulanabilirliğine yönelik görüşlerini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Son zamanlarda aktif öğrenme modellerinden biri olan durumlu öğrenme modeli hakkında birçok araştırma yapılmıştır. Durumlu öğrenme modeli, öğrencilerin içerisinde yaşadıkları kültürlerin ve yaşantılarından oluşan ön bilgilerin öğrenme sürecini etkilediği düşünülmektedir. Öğrenme sürecinin etkin ve kalıcı hale gelebilmesi için yeni bilgilerin durumlar içerisinde öğrenciye sunulması gerektiğini vurgulamaktadır. Betimsel nitelikli bir araştırmadır. Nitel araştırma yöntemlerinden odak grup görüşmesi uygulanmıştır. Odak grup görüşmesine, 2012-2013 eğitim-öğretim yılında Ankara ilindeki Milli Eğitim Bakanlığı?na bağlı Ankara Ted koleji, Gazi koleji ve Anadolu lisesinde görev yapan coğrafya öğretmenleri katılmıştır. Görüşmeler, Gazi Üniversitesi eğitim fakültesi coğrafya öğretmenliği bölümünün toplantı odasında gerçekleşmiştir. Nitel veri toplama ve analizi teknikleri kullanılmıştır. Görüşmede sorular açık uçlu sorular olup ses kayıt cihazı ve not tutularak toplanan veriler çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda, katılımcı coğrafya öğretmenlerinin durumlu öğrenme modelini derslerinde uyguladıkları dair görüşleri tespit edilmiştir. Durumlu öğrenme modeline ilişkin teknik ve etkinlikleri derslerinde sık sık uyguladıklarını sadece birkaç uygulamayı yapamadıkları belirlenmiştir.
Ortaöğretimde tarih derslerinin öğrencilerin akıl yürütmelerine etkisi: Aksaray ili örneği
Araştırmada, ortaöğretimde tarih derslerinin öğrencilerin akıl yürütmelerine etkisi belirlenmeye çalışılmış, öğretmen ve ders kitabı boyutları da ele alınmıştır. Araştırma betimsel araştırma modelinde tasarlanmıştır. Nitel veri toplama teknikleri kullanılmıştır. Araştırmada ders kitabı boyutu için içerik analizi uygulanmıştır. Öğretmenlerden görüşme yoluyla bilgi alınmıştır. Öğrencilere tarihsel materyallere ilişkin akıl yürütmelerini sağlamak için öncüllerin verilerek sonucun istendiği ve sonucun verilerek öncüllerin istendiği iki form hazırlanmıştır. Bu formlar eğitim-öğretim yılı başında ve sonunda öğrencilere uygulanmış ve bu formlardaki öğrenci yorumları analiz edilmiştir. Bu doğrultuda Aksaray Anadolu Öğretmen Lisesi, Aksaray Anadolu Lisesi ve Aksaray Ticaret Meslek Lisesi?nde bulunan 9. sınıf öğrencilerinden elde edilen toplamda 262 veri formu değerlendirilmiş ve altı tarih öğretmeni ile görüşme yapılmıştır. Araştırmada öğrencilerin tarihsel materyallere ilişkin yürüttükleri akıl yürütmelerin nitelikleri ile ders kitabında sunulan ve öğretmenlerin vurguladıklarını söyledikleri akıl yürütmelerin niteliklerinin tutarlı olup olmadığına bakılmıştır. Ders kitaplarının sunduğu materyal ve buna dayalı akıl yürütmelerin öğrenci akıl yürütmelerine göre daha üst seviyede olduğu saptanmıştır. Ayrıca öğretmenlerin kullandıklarını/kullanmadıklarını söyledikleri akıl yürütmeler ile öğrencilerin akıl yürütmelerinin tutarlı olduğu belirlenmiştir. Okul türleri açısından bakıldığında giriş sınavında daha yüksek puanla giriş yapabilenokulların öğrencilerinin daha iyi akıl yürütme yapabildikleri görülmüştür. Cinsiyet açısından ise öncüllerin istendiği formlarda kızlar lehine, sonucun istendiği formlarda erkekler lehine bir farklılık belirlenmiştir..
Liselerde coğrafya eğitiminin milli kimlik bilincine etkisinin öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı, liselerde coğrafya eğitiminin milli kimlik bilincine etkisini öğrenci görüşlerine göre ortaya koymaktır. Araştırmaya katılan öğrencilerin coğrafya dersinin milli kimlik bilinci oluşturmadaki rolüne ilişkin görüşleri incelenmiş, öğrencilerin öğrenim gördükleri okul türü, öğrenim gördükleri alan ve cinsiyet değişkenlerine göre görüş farklılıkları ortaya konulmuştur.Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2012-2013 eğitim öğretim yılında Konya il merkezinde farklı türlerdeki 6 lisede ve farklı alanlarda öğrenim görmekte olan 481 ortaöğretim 12. Sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Öğrenci görüşlerini tespit etmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen 29 soruluk bir anket kullanılmıştır. Elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) programı kullanılarak analiz edilmiştir. Gruplar arasındaki farklılıkların ortaya konulmasında parametrik olmayan istatistik yöntemlerinden Kruskal Wallis ve Mann Whitney U testleri kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre öğrenci görüşlerinde, öğrenim görülen okul türü, öğrenim görülen alan ve cinsiyet değişkenlerinde istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Öğrencilerin coğrafya dersini görme süreleri ile milli kimlik bilinci ve coğrafya derslerinin milli kimlik bilinci oluşturmadaki rolüne ilişkin olumlu görüşleri arasında paralellik olduğu tespit edilmiştir. Öğrenci görüşlerinden yola çıkarak coğrafya dersinin milli kimlik bilinci oluşturmada önemli bir rolü olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Coğrafya Eğitimi, Milli Kimlik Bilinci
Coğrafya öğretiminde kavramsal değişim yaklaşımının akademik başarıya etkisi
Bu araştırma, Orta öğretim 10.sınıf öğrencilerinin, Çevre ve Toplum öğrenme alanında yer alan konulardaki kavramları anlama düzeylerinin ve kavram yanılgılarının belirlenmesi ve kavramsal değişim yaklaşımı ile giderilmesini amaçlamaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara il merkezinde yer alan Altındağ ilçesinde bulunan meslek ve teknik bir lisenin 10. Sınıflarında öğrenim gören iki şubedeki öğrencilerden oluşturmuştur. Araştırmada, deneysel yöntem kullanılmıştır. Araştırmaya dahil edilen sınıflardan biri kontrol (n=24) diğeri deney grubu olarak (n=24) atanmıştır. Deney grubunda çevre ve toplum öğrenme alanının öğretiminde, kavramsal değişim yaklaşımına uygun olarak kavramsal değişim metinleri ve kavram haritaları kullanılırken, kontrol grubunda ise programa dayalı diğer yapılandırmacı yaklaşım yöntemleri kullanılarak ders işlenmiştir. Araştırmada veri toplamak amacıyla Başarı Testi uygulanmış, ayrıca öğretmenlerle mülakat ve sınıf içi gözlemler yapılmıştır. Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin ön test ve son test puanlarının analizinde tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, ön testte, kavram anlama başarısı açısından, deney ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olmadığı, son testte ise deney grubunun lehine anlamlı bir farkın olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda, çevre ve toplum öğrenme alanın öğretiminde, kavramsal değişim yaklaşımına dayalı öğretim yöntemleri ve materyallerin kullanılan diğer yöntemlere göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sonunda araştırmacılara, öğretmenlere ve program geliştirme uzmanlarına bazı önerilerde bulunulmuştur.
Martin Heidegger'in varoluşçu hermeneutiği
Bu çalışmanın amacı, Dasein hermeneutik bağlamında Martin Heidegger'in varoluşçu hermeneutiğini, fenomenolojisi ve ontolojisi ile ilişkili olarak ortaya koymaktır.Çalışmanın birinci bölümünde, Heidegger'in hermeneutik gelenek içindeki yerini göstermek için hermeneutiğin tarihi ve diğer hermeneutik teorisyenlerin görüşleri kısaca açıklanmıştır.İkinci bölümde Heidegger'in varoluşçu hermeneutiğinin temeli olarak Varlığın Anlamı Nedir? sorusunun yapısı ve bu soruya verilecek yanıtın yöntemi olarak hermeneutik fenomenoloji, transandantal fenomenolojiden hareketle detaylı olarak ortaya konulmuştur.Çalışmanın son bölümünde ise Dasein hermeneutik detaylı olarak ele alınmıştır.Bu amaçla, Varlığın anlamı sorusunun merkezinde yer alan varolan olarak Dasein'ın yapısı, onun ruh durumları ve zamansallığı ortaya konulmuştur. Son olarak ise anlama problemiyle ilgili olarak Heidegger'in yeni bakış açısı üzerinde durulmuş ve dil ile Varlığın anlaşılması arasındaki ilişki açıklanmıştır.
Tarih öğretiminde arşiv belgeleriyle hazırlanan internet destekli öğretim materyaline ilişkin öğretmen görüşleri
Bu araştırmanın amacı, birinci elden kaynaklar kullanılarak hazırlanmış internet destekli öğretim materyalinin tarih öğretiminde nasıl uygulanabileceği ile hazırlanan bu ortamın öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesini yapmaktır. Bu araştırmada, karma yöntem araştırması kullanılmıştır. Karma yöntem araştırması, araştırmacının nicel ve nitel araştırma tekniklerini tek bir çalışma içerisinde birleştirdiği araştırma olarak tanımlanmaktadır. Buna göre, nicel ve nitel veriler ayrı ayrı toplanmış, analiz edilmiş ve elde edilen veriler sonuçta bir araya getirilmiştir. Araştırmada hazırlanan internet destekli öğretim materyalinde, tarih öğretimine yönelik etkinlikler sunulmuştur. Sınıflarında bu etkinlikleri uygulayan 54 tarih öğretmenine anket uygulanarak öğretmenlerin internete yönelik tutumları tek faktörlü varyans analiziyle (one way ANOVA) değerlendirilmiştir. Ayrıca aynı anket içerisinde kullanılan
9. sınıf coğrafya dersi 'yer'in oluşumu, yapısı ve iç kuvvetler' konusunda geliştirilen etkinliklerin öğrencilerin akademik başarısına etkisi
Bu çalışmada, ortaöğretim 9. sınıf coğrafya derslerinde etkinliklerin öğrencilerin akademik başarılarına etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın uygulaması, 2011-2012 öğretim yılının ikinci döneminde Ankara Halide Edip Lisesi'nde deney ve kontrol grupları olmak üzere toplam 99 lise 1. sınıf öğrencisinden oluşan örneklem üzerinde yapılmıştır. Deney grubunda öğretim materyali olarak geliştirilen etkinliklerin kullanıldığı öğrenme ortamları oluşturularak, kontrol grubunda ise öğretmenin bu uygulama dışında kendi tercihine bağlı olarak seçtiği yöntemlerle ders işlenmiştir. Araştırma yöntemi olarak kontrol gruplu ön test-son test deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmada, öğrencilerin akademik başarılarındaki değişimi ölçmek için araştırmacı tarafından geliştirilen "40 soruluk Akademik Başarı Testi" kullanılmıştır. Çalışmanın alt problemlerinin çözümlenmesinde, deney ve kontrol gruplarının test puanlarının karşılaştırılmasında, yüzde, frekans, aritmetik ortalama ile "tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve "tek faktör üzerinde tekrarlı ölçümler için iki faktörlü ANOVA ( two -way Anova for repeated measures)" teknikleri uygulanmıştır. Araştırmanın bulgularına göre yapılandırmacı yaklaşımla geliştirilen etkinliklerin kullanıldığı deney grubu öğrencilerinin akademik başarıları kontrol grubundaki öğrencilere göre anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Yapılandırmacı öğretim yaklaşımı, coğrafya öğretimi, etkinlik.
Yapılandırmacı yaklaşım 5E Modeli'nin 10.sınıf coğrafya dersinde (çevre ve toplum öğrenme alanı) akademik başarı ve tutuma etkisi
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim 10. sınıf coğrafya dersi ?Çevre ve Toplum? öğrenme alanının kapsamına giren konuların öğretiminde yapılandırmacı yaklaşım 5E modeline göre hazırlanmış etkinliklere dayalı öğrenme ortamlarının öğrencinin akademik başarısı ve coğrafya dersine yönelik tutumları üzerine etkilerini incelemektir.Araştırma yöntemi olarak kontrol gruplu ön test- son test deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmada, öğrencilerin akademik başarılarındaki değişimi ölçmek için araştırmacı tarafından geliştirilen ?40 soruluk Akademik Başarı Testi,? coğrafya dersine yönelik tutumlarını ölçmek için ise Demirkaya (2003)'dan yararlanarak, Coşkun (2004)'un geliştirdiği likert türü ?Coğrafya Dersi Tutum Ölçeği? kullanılmıştır. Çalışmanın alt problemlerinin çözümlenmesinde ve deney ve kontrol gruplarının ön test puanlarının karşılaştırılmasında,frekans, yüzde ve aritmetik ortalama kullanılmış, ayrıca tek faktör üzerinde tekrarlı ölçümler için iki faktörlü Anova ( two-wayAnovaforrepeatedmeasures) teknikleri uygulanmıştır.Bu araştırmanın örneklemini 2010-2011 eğitim öğretim yılının 2. yarıyılında Bursa Yıldırım Merkez İmam Hatip Lisesi 10. sınıf öğrencilerinden bir deney birde kontrol grubu oluşturmaktadır. Toplam 72 kız öğrenci üzerinde bu araştırma yapılmıştır. Deney grubunda 5E modeline dayalı, kontrol grubunda ise öğretmenin tercihine bağlı 5E modeli dışındaki öğrenme ortamları oluşturularak ders işlenmiştir.Araştırmanın bulgularına göre Yapılandırmacı yaklaşım 5E modelinin kullanıldığı deney grubu öğrencilerinin akademik başarıları ve coğrafya dersine yönelik tutumları kontrol grubundaki öğrencilere göre anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir.Anahtar kelimeler: Yapılandırmacı yaklaşım, 5E öğrenme modeli, coğrafya öğretimi, doğal afetler, akademik başarı, tutum.
Tasarruf bilinci oluşturmada coğrafya eğitiminin yeri ve önemi
Bu araştırmanın temel amacı, tasarruf bilincine sahip bireylerin yetiştirilmesinde coğrafya eğitiminin yerini ve önemini ortaya koyarak coğrafya biliminin gelişimine katkı sağlamaktır. Belirlenen amaç ekseninde elde edilen sonuçların değerlendirilmesi ile hem doğal ve beşeri kaynakların sürdürülebilirliğine yönelik adımlar atılabilecek, hem de alınacak önlemler ve yapılacak düzenlemeler ile ülke ekonomisine büyük katkılar sağlanmasında önayak olacaktır.Araştırmanın amacına ulaşabilmek için 2009-2010 Eğitim Öğretim yılında Ordu İli merkez ilçesinde Ortaöğretim 9. ve 12. sınıfta öğrenim gören 498 öğrenciye anket uygulanmıştır.Araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesinde; tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmış; frekans, yüzde ve aritmetik ortalama değerleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgularda cinsiyet ve sınıf değişkenine göre anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla t-testi uygulanmıştır. Araştırmanın anlamlılık düzeyi 0.05 olarak kabul edilmiştir.Araştırma sonucu elde edilen verilere göre; öğrencilerin tasarruf bilinci oluşturmasında aile ve eğitim en önemli etkenlerdir. Ortaöğretim kademesinde yer alan dersler arasında tasarruf bilinci oluşturmada en etkili olan ders coğrafyadır. Öğrenciler tasarruf konularını öğrenebilecekleri ve öğrendikleri en uygun dersi coğrafya olarak belirtmişlerdir. Tasarruf bilinci düzeyi bakımından 9. sınıf öğrencileri ile 12. sınıf öğrencileri arasında 12. sınıf öğrencilerin lehine; sözel bölüm öğrencileri ile sayısal bölüm öğrencileri arasında sözel bölüm öğrencilerin lehine anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlar ise öğrencilerin aldıkları coğrafya eğitimi arttıkça tasarruf bilincine sahip olma düzeylerinin de arttığını ortaya koymuştur. Ayrıca, gelir seviyesi arttıkça tasarruf bilincinin azaldığı ve kız ile erkek öğrenciler arasında tasarruf bilinci bakımından anlamlı bir fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Coğrafya Eğitimi, Tasarruf Bilinci, Sürdürülebilirlik.
Coğrafya öğretmen adaylarının mesleki yeterliklerine yönelik hazır bulunuşluk düzeyleri
Bu araştırmada coğrafya öğretmen adaylarının mesleki yeterliklerine yönelik hazır bulunuşluk düzeyleri ve bunun çeşitli değişkenlerle olan ilişkisi ortaya konulmuştur.Araştırma 2010-2011 eğitim öğretim yılı bahar döneminde 4 farklı üniversitede 4. ve 5.sınıf toplam 252 coğrafya öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplamak amacı ile araştırmacı tarafından geliştirilen coğrafya öğretmen adaylarının mesleki yeterliklerine yönelik hazır bulunuşluk düzeyleri ölçeği kullanılmıştır.Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken durumundaki faktörlere bağlı olarak ikili karşılaştırmalarında t-testi ve/veya Mann Whitney U testi, grup karşılaştırmaları için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve/veya Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Gruplar arası fark bulunduğunda ise farkın kaynağını bulmak için, Scheffe ve/veya Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Veriler arasındaki ilişki düzeyi ise Pearson Korelasyon test tekniği ile belirlenmiştir.Araştırma sonucunda, coğrafya öğretmen adaylarının mesleki yeterliklerine yönelik hazır bulunuşluk düzeylerinin yeterli seviyede olduğu belirlenmiştir. Bunun yanı sıra hazır bulunuşluk düzeylerinin, cinsiyet, öğrenim gördükleri üniversite, sınıf, okul mezuniyet alanı, yaşanılan yerleşim birimi, arazi çalışmalarına katılım durumu gibi değişkenlere göre anlamlı farklılıklar olduğu, mezun olunan okul türü, bölüm tercih sıralaması, iş kaygısı, öğretmenlik yapmayı düşünme ve sosyal kültürel faaliyetlere katılım durumu gibi değişkenlerin mesleki yeterliklerine göre hazır bulunuşluk düzeylerini etkilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında öğretmen adaylarının hazır bulunuşluk düzeylerinin geliştirilmesine ve ileride yapılacak bilimsel araştırmalara dair öneriler sunulmuştur.
Coğrafya eğitiminde yer temelli öğretim yaklaşımına ilişkin öğretmen görüşleri
Araştırma, ulusal eğitim literatüründe daha önce yer almamış yer temelli öğretim yaklaşımı hakkında kuramsal bir alt yapı oluşturmak, Coğrafya Dersi Öğretim Programını yer temelli öğretim yaklaşımı boyutuyla irdelemek ve coğrafya öğretmenlerinin yer temelli öğretim yaklaşımına ilişkin görüşlerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bu nedenle araştırma alanında ilk olma özelliği taşımaktadır. Betimsel tarama modelindeki araştırmanın evrenini, Ankara ili merkez ilçelerindeki ortaöğretim kurumlarında görev yapan coğrafya öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örnekleminde ise 2010-2011 eğitim-öğretim yılında, bu ortaöğretim kurumlarında görev yapan 258 coğrafya öğretmeni yer almıştır.Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen ?Coğrafya Eğitiminde Yer Temelli Öğretim Yaklaşımına İlişkin Öğretmen Görüşleri Ölçeği? kullanılarak elde edilmiştir. Veriler SPSS paket programı kullanılarak, yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, karşılaştırmaların yapılmasında t-testi ve tek yönlü varyans (ANOVA) ile çözümlenmiştir. Grup ortalamaları arasındaki farkın test edilmesinde 0.05 anlamlılık düzeyi esas alınmıştır.Araştırma sonucunda Coğrafya Dersi Öğretim Programının yer temelli öğretim yaklaşımının amaçlarına uygun bir şekilde geliştirildiği belirlenmiştir. Programın uygulanması boyutunda, coğrafya öğretmenlerinin yerel coğrafi şartlar ile coğrafya eğitimini ilişkilendirmede sınıf içi aktiviteleri daha sık kullandıkları, sınıf dışına yönelik aktiviteleri bazen ya da nadiren kullandıkları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin özellikle sınıf dışı aktiviteleri mali yetersizlikler, zaman sıkıntısı, toplum ve aile desteğinin yetersizliği engelleri ile sık sık karşılaşmaları nedeniyle uygulayamadıkları belirlenmiştir. Öğretmenler yer temelli öğretimin, öğrencilerin yaşadıkları yerdeki doğal ve kültürel kaynakların önemini öğrenmelerinde, yakın çevrelerindeki sorunların farkına varmalarında ve yer ile insan arasında ilişkiyi kavranmalarında yüksek düzeyde etkili bir yaklaşım olduğunu belirtmişlerdir.Anahtar Kelimeler: Yer, Yer Temelli Öğretim, Coğrafya Eğitimi, Coğrafya Dersi Öğretim Programı, Coğrafya Öğretmenleri
Türkiye dışı Türk edebiyatları ile dünya edebiyatlarının Cumhuriyetten günümüze ortaöğretim programları ve ders kitaplarındaki yeri
Doküman incelemesine dayalı yapılan bu araştırmada, Türkiye dışı Türk edebiyatları ile dünya edebiyatlarının Cumhuriyet'ten bugüne ortaöğretim programları ve ders kitaplarındaki yeri incelenmiştir.?nceleme sırasında, Türkiye dışındaki uygulamalara genel olarak değinildikten sonra, ilgili Türk dili ve edebiyatı programları ve bu programlara göre hazırlanmış ders kitapları ele alınmıştır.1340 (1924) öğretim programından başlanarak tarih sırasına göre 1927, 1929, 1934, 1938, 1942, 1946, 1949-50, 1952, 1954, 1955, 1956, 1957, 1976, 1991, 1992, 1995 ve 2005 öğretim programına kadar 18 program ele alınmıştır. Bu programlarda söz konusu edilen Türkiye dışı Türk edebiyatları ile dünya edebiyatları bilgilerinin her biri kendi başlığı altında irdelenmiştir.Yine bu programlara göre yazılan ve liselerde okutulan ?Edebiyat?, ?Edebî Yeniliğimiz?, ?Edebiyat Tarihi Dersleri?, ?Türk Edebiyatı Tarihi?, ?Türk Dili ve Edebiyatı?, ?Türk Edebiyatı?, ?Fransız Edebiyatı Antolojisi?, ?Metinli Batı Edebiyatı? ve ?Dil ve Anlatım? gibi ders kitapları taranarak Türkiye dışı Türk edebiyatları ile dünya edebiyatları şair ve yazarlarının isimleri ve metinleri tespit edilmiştir.Programlara göre yazılmış ders kitaplarına alınan Türkiye dışı Türk edebiyatları ve dünya edebiyatları metinlerinden bazıları rast gele yöntemine göre seçilerek programlara uygunluğu bakımından incelenmiştir.Sonuç bölümünde, öğretim programlarının her birinde ve bu programlara göre hazırlanmış Türk dili ve edebiyatı ders kitaplarında yer alan Türkiye dışı Türk edebiyatı ve dünya edebiyatının ?air ve yazarları iki ayrı sayı ve yüzdelikler tablosunda verilmiştir.Gelişmiş ülkelerin programlarında diğer ülkelerin edebiyatlarına pek yer verilmezken ülkemizde bu oranın % 50'ye ulaştığı programlar olmuştur. Ancak genel olarak, Cumhuriyet'ten günümüze Türkiye dışı ve dünya edebiyatları, programlarda (% 9+% 20) % 29 ve ders kitaplarında da (% 7+% 33) % 40 oranlarında yer bulmuştur. Burada dikkati çeken, Türkiye dışı Türk edebiyatlarına, dünya edebiyatlarına göre çok az yer verilmesidir. Bütün bunlar, tablo 4 ve 5'te ayrıntılı olarak program ve ders kitaplarına göre verilmiştir.Öneriler bölümünde ele alınıp incelenen verilerin değerlendirilmesi sonucunda gerekli görülen önerilere iki ayrı başlık altında yer verilmiştir.Kaynakça bölümünde, I. dereceden kaynak olarak sadece ortaöğretim ders programlarının yayımlandığı kaynaklar ve taranan edebiyat ders kitapları; II. dereceden kaynak olarak da konuyla ilgili diğer eser ve çalışmalar yazılmıştır.Ekler kısmında ise, Türkiye dışı Türk edebiyatı ve dünya edebiyatı şair ve yazarları programlar ve ders kitapları için ayrı ayrı alfabetik listeler hâlinde, ilgili çeşitli programlardan ve taranan ders kitaplarından örnekler sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Türkiye dışı Türk edebiyatı, dünya edebiyatı, ortaöğretim eğitim programı, ders kitabı.
Gençlik romanlarının okuma becerisine etkisi ve değerler aktarımı bakımından incelenmesi
Bu araştırma, gençlik romanlarının okunmasının okuma tutumuna, okuma stratejisi kullanımına, okuma hızına, okuduğunu anlamaya; değerlere verilen ağırlığa etkisini tespit etmek ve deneysel süreçte okuma malzemesi olarak kullanılan gençlik romanlarında aktarılan değerleri belirlemek amacıyla gerçekleştirmiştir.Çalışmada ön test-son test deney ve kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Veriler, nicel araştırma teknikleri kullanılarak toplanmış ve incelenmiştir. Bunun yanı sıra nitel araştırma tekniklerinden betimsel analiz de öğrenci ve öğretmenlerin yarı yapılandırılmış görüşme formlarına verdikleri cevapları analiz etmek ve okutulan gençlik romanlarını değerler bakımından incelemek için kullanılmıştır.Araştırma, 2010-2011 eğitim-öğretim yılının birinci döneminde, Kırşehir ili merkezinde yürütülmüştür. Deney grubu olarak Prof. Dr. İlhan Kılıçözlü Fen Lisesinden iki (17), (16); kontrol grubu olarak Kırşehir Anadolu Öğretmen Lisesinden bir onuncu sınıf (17), SBS puanları dikkate alınarak atanmıştır. Deney ve kontrol gruplarına ön test olarak okuma tutum ölçeği (OTÖ), Okuma Stratejisi Kullanımını Belirleme Ölçeği (OSKBÖ), İnsani Değerler Ölçeği (İDÖ), değerlere verilen önemi ve ağırlığı belirmeye dair formlar; öğrencilerin okuma hızlarını belirlemek için farklı tür metinler; ayrıca bu metinlere ilişkin başarı testleri uygulanmıştır. Deney gruplarına, 13 haftalık bir zaman diliminde 10 gençlik romanı okutulmuştur. Deneysel sürecin tamamlanmasının ardından aynı ölçekler, ön testte kullanılan metinlere eş değer metinler ve bu metinlere ilişkin başarı testleri son test olarak uygulanmıştır. Elde edilen verilerin incelenmesinde SPSS 15 ve Lisrel 8.80 yazılımları kullanılmıştır.Araştırma sonucunda deney gruplarının okumaya olan tutumlarının, okuma hızlarının ve okuduklarını anlama düzeylerinin olumlu ve anlamlı yönde arttığı belirlenmiştir. Ayrıca deney gruplarının değerlere verdiği önem sırasında ve ağırlıkta da değişmeler gözlenmiştir. Öbür taraftan okuma stratejilerinin kullanımında deney grupları lehine bir fark elde edilse de bu fark, anlamlı değildir ve deneysel sürecin deneklerin İnsani Değerler Ölçeğinden elde ettiği puanlarda da belirgin bir farka neden olmadığı belirlenmiştir.Bununla birlikte deneysel süreçte kullanılan gençlik romanları, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretimi Programında ortaya konulmuş değerler sınıflaması esas alınarak incelenmiştir. Romanlarda sevgi, dürüstlük, aile birliğine önem verme, bilimsellik ve hoşgörü değerlerinin işlenme sıklığının daha fazla olduğu; bağımsızlık, vatanseverlik, duyarlılık, barış, misafirperverlik ve estetik gibi değerlere daha az yer verildiği tespit edilmiştir.
Ortaöğretim öğrencilerinin yazılı anlatımlarında paragraf düzeyinde bağdaşıklık ve tutarlılık
Bu araştırmada ortaöğretim 9. ve 10. sınıfta öğrenim gören 524 öğrencinin yazılı anlatımları paragraf düzeyinde bağdaşıklık, tutarlılık ve düşünceyi geliştirme teknikleri bakımından değerlendirilmiştir. Bağdaşıklık, anlamın metnin birimleri arasında taşınmasını sağlayan dil bilgisel bağıntıları kapsamaktadır. Tutarlılık, konu akışındaki bütünlüktür. Düşünceyi geliştirme teknikleri ise paragrafta yer alan düşüncenin açılmasına, genişletilmesine hizmet eden tekniklerdir.Araştırmada, öğrencilerden kendilerine verilen 10 konudan birini seçerek bir kompozisyon yazmaları istenmiştir. Öğrencilerin yazdıkları kompozisyonların değerlendirilmesinde?Bağdaşıklık Düzeyi Değerlendirme Ölçeği?, ?Düşünceyi Geliştirme Teknikleri Değerlendirme Ölçeği?, ?Paragraf Tutarlılığı Değerlendirme Ölçeği? isimli ölçekler kullanılmıştır.Çalışmanın bulgularına göre paragraf düzeyinde bağdaşıklık araçlarının kullanım sıklıkları yüzde olarak şu şekildedir: kelime bağdaşıklığı ( % 51,26), bağlama ögeleri ( % 20,22), eksiltili anlatım ( %17,40), gönderim ( % 10,58), değiştirim(0,46).Öğrenciler metindeki birimler arasındaki işlev kurma görevlerine göre ise bağdaşıklık araçlarını şu sıklıklarda kullanmışlardır: cümle içinde (%% 31,60), cümleler arasında ( % 47,32), paragraf içinde ( % 15, 00), paragraflar arasında ( % 6, 06).Çalışmada öğrencilerin paragraf düzeyindeki anlatımlarında bağdaşıklık araçlarının kullanımı ile ilgili önemli sorunlar yaşadıkları belirlenmiştir. Bu sorunları şu şekilde özetlemek mümkündür: a) şahıs zamirinin karşılığının net bir biçimde belli olmaması, b) İşaret zamirinin insanlar için kullanılması, c) İşaret sıfatının karşılığının belli olmaması, d) İşaret sıfatının gereksiz yere kullanılması, e) İşaret zamirinin gereksiz yere kullanılması, f) Yanlış işaret zamiri kullanma, g) Gönderimle ilgili sözlü anlatım özelliklerinin paragrafta yer alması, şahıs zamirinin çok sık tekrar edilmesi f) Sözlü anlatımda sıkça kullanılan ?Bence? ?Bana Göre? ifadelerinin paragraflarda da sıkça yer alması h) Öznenin söylenmemesinden dolayı gönderim ögesinin karşılaştırılması, ı) Şahıs zamiri kullanılması gereken yerde işaret zamiri kullanılması, i) Gönderim ögesi ve karşılığının tekil-çoğul uyumsuzluğu oluşturacak biçimde kullanılması.Araştırma bulgularına göre ortaöğretim öğrencileri, paragraflarda tutarlılığı oluşturma bakımından önemli sorunlar yaşamaktadırlar. Paragraf ünitesini, derslerinde görmeyen 9. sınıf öğrencileri ile derslerinde görmüş olan 10. sınıf öğrencileri arasında yapılan karşılaştırmada, 10. sınıf öğrencilerinin paragrafa etkili giriş yapabilme bakımından ve düşünce organizasyonunu kurabilme bakımından 9. sınıf öğrencilerinden anlamlı derecede başarılı olduğu görülmekte iken paragrafı etkili bir sonuçla bitirebilme, ana fikir oluşturabilme, paragrafta ana düşünce-yardımcı düşünce uyumunu kurabilme bakımından 9 ve 10. sınıf öğrencilerinin aralarında anlamlı derecede bir başarı farkı görülmemiştir. Öğrencilerin yazdıkları paragraflarda tutarlılıkla ilgili yaşadıkları sorunlar şu şekilde özetlenebilir: a) Paragrafa etkili bir şekilde giriş yapamama, b) paragrafı etkili bir şekilde sonlandıramama, c) paragrafta düşünce organizasyonunu kuramama, ana fikri oluşturamama, d) ana fikri uygun yardımcı fikirlerle destekleyememe, e) Birbiriyle ilgisiz dağınık düşüncelerin yer aldığı paragraf denemeyecek cümleler dizisine yer verme, f) Paragraf yapılması gereken yerde paragraf yapma, g) Paragraf yapılmaması gereken yerde paragraf yapma h) Düşüncenin tam olarak ifade edilemediği ve tamamlanmadığı çok kısa paragraflara yer verme, ı) Metni paragraflara bölememe nedeniyle tüm metnin tek paragraf içerisinde verilmesi, i) Paragrafta ağırlığın veya ölçünün olmaması. Çok önemli bilgilerin çok kısa geçilmesi veya detaylandırılamaması ancak çok önemsiz bilgilerin çok uzun anlatılması, j) Paragrafta yapı bilgisi eksikliği nedeniyle paragrafın bölümlerinin (ana düşünce-tartışma-sonuç) oluşturulamaması.9. ve 10. sınıf öğrencileri, paragraflarında düşünceyi geliştirme tekniklerini sırasıyla şu sıklıklarda kullanmışlardır: örneklendirme (% 23, 84), soru sorma ( % 22,91), tanımlama (15,23), karşılaştırma (% 14,83), zıtlık (10,01), tanık gösterme- alıntı yapma (7,54), benzetme (4,37), sayısal verilerden yararlanma (% 1,05).Öğrenciler, paragraflarında düşünceyi geliştirme tekniklerinin kullanımında bazı problemler yaşamaktadır. Bu problemler şu şekildedir: a) Soru sorma tekniğini uygun olmayan yerde kullanma, b) Soruların sık ve gereksiz biçimde kullanılması, c) Paragrafa doğrudan örnekle başlanması), d) Okuyucuyu savunulan düşünceye zihinsel olarak hazırlamadan örnek kullanma, e) Verilen örneklerin paragraf içinde konuşma diliyle verilmesi, paragrafta anlatımın akışını bozan unsur görünümünde olması, f) Sözün kime ait olduğunu tam olarak bilmeden yanlış kaynak göstererek alıntı yapma, g) Paragrafta belirtilen sayısal verilerin güvenilir olmaması, h) Nitelikli tanımların yapılamaması.
1923-1950 yılları arasında Türkçe ve edebiyat öğretmeni yetiştiren kurumların Türk eğitim tarihindeki yeri üzerine bir araştırma
Araştırma, Türkçe ve edebiyat öğretmeni yetiştiren kurumların Cumhuriyetin ilânından 1950 yılına kadar olan süreçte değişik boyutlarıyla değerlendirilerek Türk eğitim tarihindeki yerinin belirlenmesi amacını taşımaktadır.Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma konusu ile ilgili bilgi edinmek amacıyla literatür incelemesi yapılmış, araştırmanın amaçlarını cevaplamaya yarayacak veriler değerlendirilmiştir. Söz konusu kaynaklar, Gazi Eğitim Enstitüsü Arşivi, İstanbul Üniversitesi Arşivi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Arşivi, Talim ve Terbiye Yayımlar Dairesi Arşivi, Başbakanlık Devlet Arşivi, Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Millî Kütüphane ve Üniversite Kütüphanelerinden elde edilmiş, birbiriyle karşılaştırılarak çözümlenip değerlendirilmiştir.Bu araştırmanın çalışma evrenini, 1923-1950 tarihleri arasında Türkçe ve edebiyat öğretmeni yetiştiren Yüksek Öğretmen Okulları, Eğitim Enstitüleri ve Edebiyat Fakülteleri oluşturmaktadır. 1923-1950 yılları arasında branş öğretmeni yetiştiren üç eğitim enstitüsü bulunmaktadır. Bunlar, Ankara-Gazi, İstanbul-Çapa, Balıkesir-Necatibey Eğitim Enstitüleridir. Gazi Eğitim Enstitüsü program ve yönetmeliklerinin uygulandığı bu enstitülerde açıldıkları tarihten 1950 yılına kadar Türkçe / Edebiyat adı altında ayrı bir bölüm bulunmaması nedeniyle bu araştırmada Gazi Eğitim Enstitüsü incelenmiştir. Yine araştırmanın kapsamına 1923-1950 yılları arasında edebiyat öğretmeni yetiştiren ve üniversite ile Millî Eğitim Bakanlığının ortak kurumu olan İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu alınmıştır. Ayrıca öğretmen yetiştirmeye hizmet etmiş iki önemli kurum olan İstanbul Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi araştırmada ele alınmaktadır.Giriş bölümünde çalışmanın amacı, önemi ve sınırlılıklarına, varsayımlara, konu ile ilgili araştırmalara ve tanımlara yer verilmiştir.Kavramsal çerçevede, Türkiye'de öğretmen yetiştirme sistemine genel bir bakış yapılarak Osmanlı ve Cumhuriyet Döneminde öğretmen yetiştirme sistemi değerlendirilmiştir.Bulgu ve yorumlarda 1923-1950 yılları arası Türkçe ve edebiyat öğretmeni yetiştiren kurumlar olan Yüksek Öğretmen Okulu, Gazi Eğitim Enstitüsü, İstanbul Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi tarihî gelişimleri, yapı ve işleyişleri, programları, verdikleri eğitim, öğretim elemanları, öğrenci kayıt ve kabul şartları, ders geçme ve mezuniyet şartları, mezunları ve yetiştirdikleri öğretmenler açısından değerlendirilmiştir.Sonuç bölümünde kurumların değerlendirmesi yapılarak, Türk Eğitim Tarihindeki yer ve önemleri üzerinde durulmuş ve konu ile ilgili çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Meslek liseleri ile genel liselerin dokuzuncu sınıf dil ve anlatım dersi ses bilgisi ve telaffuz ünitesi hedeflerine ulaşma düzeylerinin karşılaştırılması
Bu araştırmanın amacı meslek liseleri ve genel liselerin dokuzuncu sınıf dil ve anlatım dersi içerisinde ses bilgisi ve telaffuz ünitesi hedeflerine ulaşmada farklılık olup olmadığını belirlemektir.Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evreni Karaman il merkezindeki meslek liseleri ile genel liselerdir. Örneklemi ise 2011- 2012 eğitim- öğretim yılında farklı sosyo-kültürel çevreden ve tesadüfî yöntemle seçilmiş meslek liseleri ile genel liselerdeki 240 dokuzuncu sınıf öğrencisidir.Meslek liseleri ve genel liselerde ilgili hedeflere ulaşma düzeyini belirlemek, bunun demografik özelliklerle ilişkisini ortaya koymak, öğretmenlerin bu konudaki görüşlerine yer vermek amacıyla farklı veri toplama araçları kullanılmıştır. Ses bilgisi ve telaffuz ünitesinde toplam dokuz hedef davranış bulunmaktadır. Bunlardan bilişsel alandaki hedeflere ulaşma düzeyini tespit için boşluk doldurma, eşleştirme ve çoktan seçmeli soruların olduğu bir test, duyuşsal alandaki hedefler için Likert tipi ölçek kullanılmıştır. Psiko-motor alandaki hedeflere ulaşma düzeyini tespit için 60 öğrenciye metin okutulup bunların ses kayıtları alınmıştır. Demografik özellikleri tespit etmek amacıyla kişisel bilgi formu, dil ve anlatım dersi ile ilgili öğretmen görüşlerini belirlemek için ise anket kullanılmıştır. Toplanan veriler Microsoft Office Excel ve SPSS 16.0 for Windows Evaluation versiyonu kullanılarak çözümlenmiştir.Araştırma sonucunda ilgili hedeflerden ?Türkçedeki seslerin özelliklerini açıklar, ses olaylarının oluşumunu açıklar, yazı ile telaffuz ilişkisini gösterir? davranışlarına ulaşma bakımından genel liselerin, meslek liselerinden daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. ?Vurgu ile ilgili kuralları uygular? davranışı için ise meslek liselerinin genel liselerden teorik bilgi açısından daha başarılı olduğu; genel liselerin de uygulamada meslek liselerinden iyi durumda olduğu görülmüştür.İlgili hedeflere ulaşma düzeyi ile demografik özellikler arasında fark olup olmadığı araştırılmış, her iki okul türünde ?cinsiyet?, ?kardeş sayısı? ve ?kaynak kullanımı? değişkenleri açısından fark olduğu saptanmıştır.Meslek lisesi öğrencilerinin dil ve anlatım dersine karşı tutumları genel lise öğrencilerininkine göre daha olumlu düzeydedir. Ancak tutum ile hedeflere ulaşma arasında negatif ve orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir.Araştırmaya katılan öğretmenlerin birçoğu öğrencilerin derse hazırlıksız geldikleri, ilköğretimden itibaren bilgi eksiklerinin olduğu, dersten sonra gerekli tekrarları yapmadıkları, derse dikkatlerini vermekte zorlandıkları, konuları ilgi çekici bulmadıkları, bunları günlük hayatta kullanmayacaklarını düşünmeleri konusunda ortak fikirdedir. Öğrencilerin bu dersteki konuları gereksiz bulmadıkları yönünde de ortak bir fikir söz konusudur. Ders materyalleri ve öğretim programı konusunda öğretmenlerin büyük çoğunluğu yetersiz olunduğunu bildirmiştir. Ayrıca öğretmenler, sınıflardaki öğrenci sayısının fazla olmadığını düşünmektedirler.Anahtar Kelimeler: dil ve anlatım, ses bilgisi, meslek lisesi, genel lise.
Mesnevilerin edebiyat eğitiminde değer aktarım aracı olarak kullanılması
Bu çalışmada, Türk edebiyatının önemli kaynaklarından sayılan mesnevilerdeki temel değerler ?ahlakî ve estetik? değerler başlığı altında tespit edilmiştir. Tespit edilen bu değerlerin Milli eğitim müfredatında kazandırılması hedeflenen insani değerlerle olan ilişkisi incelenmiştir. Bununla birlikte sanat eğitimi, estetik eğitimi, edebiyat eğitiminin tanımı, edebiyat eğitiminin önemine değinilmiş; mesnevilerdeki genel ahlaki, estetik değerler bulunup, bu değerlerle edebiyat eğitiminde hedeflenen kazanımlar karşılaştırılmıştır.Araştırmanın ilk bölümünde; problem durumuna bağlı olarak araştırmanın amacı, önemi, sınırlılıkları, varsayımlar, tanımlar belirlenmiş ve ilgili araştırmalara yer verilmiştir. Kuramsal temelde, değer kavramı, tanımı, özellikleri, sınıflandırılması, işlevleri ve öğretimi; edebiyat eğitiminde metinlerle değer aktarımı; Millî eğitimin, öğretim programlarının ve ortaöğretimin genel amaçlarında değerlerin yeri belirtilmiştir.Araştırmada, betimsel araştırma yöntemlerinden genel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 14. yy mesnevileri; araştırmanın örneklemini ise 14.yy da farklı türden oluşturulmuş mesnevilerden seçtiğimiz anlatılar oluşturmuştur. Mesnevilerde işlenen değerler ayrı ayrı belirlendikten sonra, tespit edilen bu değerler ayrı başlıklar halinde değerlendirilip yorumlanmıştır. Elde edilen değerlerin, Milli eğitim kazanımlarına uygun olarak mesneviler yoluyla aktarılabileceği tespit edilmiştir.Bulgularda; mesnevilerde doğruluk, adalet, alçakgönüllü olma, iyilik, sabır, vefa vb. değerlerin öne çıktığı gözlemlenmiş; bu değerlerin milli eğitim müfredatında: ? Türk milletinin millî, manevî ve kültürel değerlerini benimseyen?? maddelerinde geçen Türk milletine ait değerleri benimsetme gibi amaçlarının, mesnevilerin içinde yer alan değerlerle örtüştüğü tespit edilerek bu değerlerin mesneviler yoluyla öğretilebileceği kanaatine varılmıştır.
Modern çözümleme yöntemlerinin şiir çözümleme becerisine etkisi ve şiir öğretiminde kullanılabilirliği
Bu araştırmanın amacı, modern çözümleme yöntemlerinin, öğrencilerin şiir çözümleme becerisine etkisini ve şiir öğretiminde kullanılabilirliğini incelemektir. Bunun yanı sıra modern çözümleme yöntemleri ile şiir çözümlemenin, öğrencilerin, şiire karşı tutum, estetik duyarlılık, eleştirel düşünme, problem çözme ve yaratıcı düşünme becerileri üzerinde, uygulamalar öncesi ve sonrasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığını araştırmaktır.Bu araştırmada, ön test ve son teste dayalı deneysel desen ile karma yöntem araştırması kullanılmıştır. Karma yöntem araştırması, araştırmacının nicel ve nitel araştırma tekniklerini tek bir çalışma içerisinde birleştirdiği araştırma olarak tanımlanmaktadır. Buna göre nicel ve nitel veriler ayrı ayrı toplanmış, analiz edilmiş ve elde edilen veriler, sonuçta bir araya getirilmiştir.Araştırma, 2011-2012 eğitim-öğretim döneminde Ahi Evran Üniversitesi Türkçe Eğitimi Bölümü 2. sınıf öğrencileri (N=71) ile yürütülmüştür. Araştırmacı, 12 haftalık süreçte, Deney grubunda modern çözümleme yöntemleriyle, Kontrol grubunda ise geleneksel yöntem dediğimiz yazar merkezli inceleme yöntemiyle şiir çözümlemeleri yapmıştır. Uygulama öncesinde ve sonrasında öğrencilerin, şiire karşı tutumları, şiir çözümleme becerileri, estetik duyarlılıkları, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerilerini belirlemek amacıyla farklı veri toplama araçları kullanılmıştır. Bunlar Şiir Tutum Ölçeği, Şiir Çözümleme Becerisi Ölçeği, Estetik Duyarlılık Ölçeği, Eleştirel Düşünme Becerisi Ölçeği, Yaratıcı Düşünme Becerisi Ölçeği ve Problem Çözme Becerisi Ölçeğidir. Ayrıca süreç boyunca öğrencilerin çözümledikleri şiirleri değerlendirmek amacıyla Şiir Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Üniversitelerde görev yapan öğretim üyelerinin şiir öğretimi ve şiirle ilgili kuram ve yaklaşımlarla ilgili görüşlerini almak için Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır.Bulgular, hem modern çözümleme yöntemlerinin hem de geleneksel yöntemin, öğrencilerin şiire karşı tutum, şiir çözümleme becerisi, estetik duyarlılık, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerileri üzerinde olumlu etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bunun dışında öğrencilerin uygulama öncesinde şiir çözümleme becerilerinin yetersiz düzeyde olduğu, uygulama sonrasında ise olumlu yönde bir değişimin gerçekleştiği görülmektedir. Deney ve Kontrol gruplarının şiir çözümleme becerileri karşılaştırıldığında ise özellikle son dönem şiirlerinin çözümlenmesinde, Deney grubu lehine anlamlı bir farklılığın olduğu saptanmıştır.Öğretim üyelerinin, şiir öğretimi ve şiirle ilgili kuram ve yaklaşımlar hakkındaki görüşleri incelendiğinde şiirle ilgili kuram ve yaklaşımların, şiir öğretiminde kullanılması gerektiği yönünde görüş bildirdikleri görülmektedir. Şiirle ilgili kuram ve yaklaşımların, şiir öğretiminde kullanılmasının, öğrencilere şiirden zevk alma, şiirin anlam dünyasına girme ve farklı bakış açıları geliştirme gibi özelliklerin kazandırılması adına önemli olduğu bu görüşlerin arasındadır. Bunun yanı sıra kullanılacak yöntemin, metnin niteliği ya da dönemin özelliklerine göre seçilmesi gerektiği, bazı öğretim üyeleri tarafından özellikle bir koşul olarak aranmaktadır.
Türkiye'de coğrafya eğitimi: Öğretim programı, öğretmen eğitimi ve ders kitapları boyutu
Araştırmanın amacı, 1923-2008 yılları arasında Türkiye'de Coğrafya Eğitiminde, ?öğretim programı, öğretmen eğitimi ve ders kitapları? konularında uygulanan politika ve uygulamaları belirlemek, bu politika ve uygulamaların nicel ve nitel yönden yeterliliğini ortaya koymaktır.Araştırmanın birinci bölümünde; problem durumu, amacı, önemi, varsayımları, sınırlılıkları ve araştırmada verilen çeşitli kavramların tanımları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ortaöğretim coğrafya öğretim programı geliştirme çalışmalarına, öğretim programı değişikliklerine bağlı olarak yazılan ve geliştirilen coğrafya ders kitapları ile öğretim materyallerine, coğrafya öğretmenlerinin hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimlerle kapasitelerini geliştirme bileşenlerine değinilmiştir. Üçüncü bölümde araştırmanın modeli, veri toplama araçları, verilerin toplanması ve verilerin analizi ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Dördüncü bölümde araştırmadan elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucu ortaya çıkan bulgular ve bunların yorumları sunulmuştur. Beşinci bölümde ise analizlerle ulaşılan sonuçlara ve önerilere yer verilmiştir.Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşundan 2008 yılına kadar geçen süreçte coğrafya bilimine ilişkin olarak öğretim programı, öğretmen eğitimi ve ders kitapları boyutunda ulaşılabilen kaynaklardaki çalışmalar dokümantasyon analizi yöntemine göre taranmıştır. Elde edilen bulgular ve yorumlara bağlı olarak ulaşılan sonuçların çözümüne yönelik olarak öneriler geliştirilmiştir.
Sovyet Dönemi ve bağımsızlık sonrası Azerbaycan'daki liselerde dil ve edebiyat öğretimi
Bu araştırmanın amacı, Sovyet Döneminde ve bağımsızlık sonrasında Azerbaycan'daki liselerde Azerbaycan Türkçesi ve Edebiyatı öğretiminin nasıl yapıldığının ve öğretimde ne gibi benzerlik ve farkların olduğunun ortaya konulmasıdır.Araştırmanın modelini, Sovyet Dönemi ve bağımsızlık sonrasında Azerbaycan'daki liselerde Azerbaycan Türkçesi ve Edebiyatı öğretimi alanında yapılmış çalışmalar ve Türkiye'de bu alanla ilgili araştırmalar oluşturmaktadır.Araştırmanın evrenini, Sovyet Dönemi ve bağımsızlık sonrası Azerbaycan'daki liselerde kullanılan Azerbaycan Türkçesi ve Edebiyatı ders programları ve ders kitapları oluşturmaktadır.Araştırmanın örneklemini, Sovyet Dönemi ve bağımsızlık sonrasında Azerbaycan'daki liselerde kullanılan Azerbaycan Türkçesi ve Edebiyatı ders kitapları arasından rastlantısal örneklem yoluyla belirlenen Azerbaycan Türkçesi ve Edebiyatı lise ders kitapları oluşturmaktadır.Çalışmanın ilk aşamasında veriler Türkiye Türkçesine aktarılmış, daha sonra Azerbaycan Türkçesi ve Edebiyatı dersi lise programları ve ders kitapları incelenerek Azerbaycan Türkçesi ve Edebiyatı dersinin saatleri, öğretilen metinler, kullanılan yöntemler tespit edilmiştir.Araştırmada SSCB hâkimiyetinden önce, SSCB Döneminde ve bağımsızlık sonrasında Azerbaycan'daki eğitim-öğretime yönelik görüşler hakkında genel bilgi verilmiş, liselerde Azerbaycan Türkçesi ve Edebiyatı öğretiminin gelişim tarihinden, Azerbaycanlı eğitimcilerin eğitim-öğretime yönelik çalışmalarından, Azerbaycan Türkçesinde yazdıkları ders kitaplarından, liselerde Azerbaycan Türkçesi ve Edebiyatının öğretim yöntemlerinden, ders programlarından ve ders kitaplarından bahsedilmiştir.Anahtar Kelimeler: Azerbaycan Türkçesi, edebiyat öğretimi, SSCB Dönemi, ortaöğretim/lise eğitim programı, ders kitabı.
Ortaöğretim öğrencileri ve öğretmenlerinin Türk edebiyatı dersine yönelik tutumlarının değerlendirilmesi: Taşköprü örneği
?Ortaöğretim Öğrencileri ve Öğretmenlerinin Türk Edebiyatı Dersine Yönelik Tutumlarının Değerlendirilmesi? adlı bu çalışmada Kastamonu ili Taşköprü ilçesindeki ortaöğretim kurumları öğretmen ve öğrencilerinin Türk edebiyatı dersine olan ilgi düzeylerinin belirlenmesi ve bu ilgilerinin bazı tanımlayıcı özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada modern istatistikî yöntemler kullanılarak sonucun tespit edilmesine çalışılmıştır.Araştırmanın evrenini Kastamonu (Türkiye) ili Taşköprü ilçesindeki ortaöğretim kurumları oluşturmaktadır. Araştırma grubu Taşköprü Lisesi, Taşköprü Anadolu Lisesi, Taşköprü Sağlık Meslek Lisesi, Mustafa Sıtkı Erkek Anadolu Teknik Lisesi, Taşköprü İmam-Hatip Lisesi, Sevim Tokatlı Kız Teknik ve Meslek Lisesi, Taşköprü Anadolu Öğretmen Lisesi'nde bulunan 122 öğretmen ve 1728 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi 1207 öğrenci ve 75 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada veriler öğretmenler ve öğrenciler için ayrı ayrı hazırlanmış iki bölümden oluşan anket yöntemiyle toplanmıştır. Anketlerin birinci bölümünde katılımcıların yaş, cinsiyet vb. gibi tanımlayıcı özelliklerinin belirlenmesine yönelik sorular yer alırken, ikinci bölümde Türk edebiyatı dersine yönelik tutumlarını belirlemeye yönelik tutum ölçeği yer almıştır. Toplanan veriler SPSS 17.0 (StatisticPackageForSocialScience) istatistik programı aracılığıyla çözümlenmiştir. Araştırma, tarama modelinde gerçekleştirilmiştir.Giriş bölümünde problem, çalışmanın amacı, önemi ve sınırlılıklarına, varsayımlara, yer verilmiştir. Kavramsal çerçevede edebiyatın tanımından, edebiyatın ve Türk edebiyatı dersinin işlevlerinden, tutum kavramından ve tutumların yapısından bahsedilmiştir. Konu ile ilgili araştırmalara yer verilmiştir. Yöntem bölümünde çalışmada kullanılan araştırma modeline yer verilmiş, katılımcı listesi gösterilmiş, veri toplama tekniklerine ve verilerin çözümlenmesine yer verilmiştir. Bulgu ve yorumlarda verilerin çözümlenmesi sonucu ortaya çıkan değerler ve bu değerler doğrultusunda ortaöğretim öğrencilerinin Türk edebiyatı dersine olumlu tutum geliştirmeleri için neler yapılabileceği konusunda fikirler öne sürülmüştür.Anahtar kelimeler: Türk edebiyatı, Türk edebiyatı dersi, Türk edebiyatı dersine yönelik tutum, tutum, öğretim programı, analiz, Kastamonu, anket.
Yaygın tarih eğitimi aracı olarak duvar takvimleri üretim süreci, içerik analizi ve kullanım biçimleri
Bu araştırma, yaygın tarih eğitimi aracı olarak, duvar takvimlerinin üretiminde hangi aşamaların takip edildiğini, takvimlerin içeriklerinde hangi konulara yer verildiğini ve duvar takvimlerinin kullanım biçimlerini saptamak amacı ile yapılmıştırAraştırmada karma araştırma yöntemi kullanılmış olup, araştırmanın evrenini Saatli Maarif Takvimi, Semerkant Takvimi, Diyanet Takvimi, Fazilet Takvimi ve Türkiye Takvimi oluşturmaktadır. Takvim üreticileri ile mülakatlar yapılıp, takvim üretimine yönelik bilgiler alınmıştır. Duvar takvimlerinde yer alan tarih konularını belirlemek amacıyla her takvimin içerik analizi yapılmıştır. Takvim kullanıcılarına yönelik anket uygulaması için Balikesir ili Edremit ilçesinden 15 ve Çankırı ili Merkez ilçesinden 15 kişi olmak üzere toplamda 30 kişi rastgele seçilmiştir.Araştırma sonucunda duvar takvimlerinin üretiminin aşamalar halinde gerçekleştirildiği ve yayımının yapıldığı, fakat takvimlerde kullanılan ifade, kavram ve tarihlerde bazı yanlışlıklar bulunduğu görülmüştür. 2010, 2011 ve 2012 takvimlerinin içerik analizleri sonucunda takvimlerde yer alan tarih bilgilerinin çoğunlukla birbirinin aynı olduğu fakat her takvimin farklı alanlarda ayrıntılara değindiği bulguları elde edilmiştir. Takvim kullanımına yönelik anket uygulaması sonucunda ise duvar takvimi kullananların, takvimin sunduğu bilgilerden faydalandıkları sonucuna varılmıştır.Bu araştırmayla Duvar takvimlerinin yaygın eğitim aracı olarak önemi vurgulanmış ve bulgular doğrultusunda etkinliklerinin geliştirilmesi için çeşitli önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Yaygın Tarih Eğitimi, Duvar Takvimi
11. sınıf öğrencilerinin tarih derslerinde akademik tarih dergilerinin kullanımına yönelik görüşleri
Bu araştırmanın amacı, İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde, ?Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası? ünitesinin öğretiminde akademik tarih dergilerinin kullanımına yönelik öğrenci görüşlerini belirlemektir. Araştırmanın katılımcılarını, 2010-2011 eğitim ve öğretim yılı ikinci döneminde Ankara ili Yenimahalle ilçesi, Gazi Çiftliği Lisesi?nde öğrenim gören 11/B sınıfı öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmada 35 öğrencinin görüşü alınmıştır.Araştırmada nitel yöntem kullanılmıştır. Okulda ünite süresince 5 haftalık bir çalışma yapılmıştır. Öğrencilere araştırmacı tarafından belirlenen Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi?nin3 farklı sayısından, ilgili üniteye ilişkin farklı makaleler verilmiş ve araştırmacının bizzat derse katılımıyla uygulama yapılmıştır.Tespit edilen görüşler sonucunda elde edilen veriler, yargısal veriler olarak sınıflandırılabilir. Yargısal veriler öznel olup, yorumu gerektiren verilerdir. Araştırma bulgularına göre, öğrenciler; tarih dergilerinin eleştirel düşünme becerilerine, okuma alışkanlıklarına, ders kitabında olmayan olay ve olguları öğrenmelerine katkı sağladığını ifade etmişlerdir. Bununla beraber tarih dergilerini okumaya devam etmek istediklerini, uygulama sürecinin keyifli geçtiğini dile getirmişlerdir. Bazı öğrenciler ise ilk defa bir tarih dergisi okuduklarını ve çok zevkli olduğunu belirtmişlerdir. Çoğunluk da ders kitabına tercih edeceğini söylemiştir. Anahtar Kelimeler: Tarih Dergileri, Tarih Dersi, İnkılap Tarihi, Eleştirel Düşünme, Nitel Yöntem
Dil ve anlatım ders kitaplarındaki metinlerin kelime-cümle uzunlukları ve okunabilirlik düzeyleri üzerine bir değerlendirme
Eğitim ve öğretimin gerçekleştirilmesi sırasında, konuların öğretilmesi ve öğrenciye aktarılması için birçok öğretim materyali kullanılmaktadır. Dil ve Anlatım dersinin öğrencilere öğretilmesi ve aktarılması sırasında kullanılan en etkili öğretim materyallerinden birisi ders kitaplarıdır. Ancak ders kitapları incelenerek analiz edildiğinde bunların istenilen seviyede olmadığı ve okunabilirlik açısından yeterli düzeyde olmadığı görülmektedir.Bu çalışmada 2005 eğitim öğretim yılından itibaren ortaöğretimin 9-10-11-12. sınıflarında okutulan Dil ve Anlatım ders kitaplarında yer alan metinlerin- tiyatro ve şiir metinleri hariç tutulmuştur- öğrencilere okuduğunu anlama becerisini kazandırmada etkili olan okunabilirlik durumları tespit edilmeye çalışılmıştır. Ölçüm için Flesch'in kelime ve cümle uzunluklarına göre geliştirdiği ve Ateşman (1997) tarafından Türkçeye uyarlanan okunabilirlik formülü ve sınıflandırması kullanılmıştır. Doküman incelemesi deseninde gerçekleştirilen araştırmada, ortaöğretimin bütün sınıflarında Dil ve Anlatım ders kitaplarında yer alan 139 metin üzerinde çalışılmış ve metinler, bilgilendirici veya hikâye edici olması özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Araştırma sonucunda ders kitaplarının okunabilirlik düzeyi olarak ?Orta Güçlükte? metinlerden oluştuğu, ayrıca metinlerin cümle ve kelime uzunluğu bakımından ?Kolay? olarak nitelendirilebilecek bir düzeye sahip oldukları tespit edilmiştir. Dört sınıf düzeyine ait ders kitaplarında hikâye edici metinler kelime ve cümle uzunlukları ile okunabilirlik düzeyleri bakımından bilgilendirici metinlere göre daha kolay düzeydedir.Anahtar Kelimeler: Ders kitabı, Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi, Metin Seçimi, Okunabilirlik.
Ortaöğretim 10. sınıf coğrafya dersi öğretim programının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı, 2005 yılından beri yürürlükte olan 10. Sınıf Coğrafya Öğretim Programı'nın coğrafya öğretmenlerinin görüşlerine göre değerlendirilmesidir. Araştırma betimsel tarama (survey) modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle, 10. Sınıf Coğrafya Öğretim Programı'nı öğretmen görüşlerine göre değerlendirebilmek için uzman görüşlerine de başvurularak, veri toplama aracı olarak 87 soru içeren anket formu oluşturulmuştur. Anket maddeleri 113 kişilik bir coğrafya öğretmeni grubuna uygulanarak güvenirlik ve geçerlik hesaplamaları yapılmıştır. Anket beş ayrı boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutların ortalaması, yapılan Cronbach Alpha hesaplamasına göre ,79 çıkmıştır. Bu anket maddelerinin güvenirliğinin yüksek olduğunu göstermektedir. Geliştirilen veri toplama aracı, internet üzerinde e-posta vasıtasıyla, sadece coğrafya öğretmenlerinin üye olabildiği internet ileti grupları aracılığıyla uygulanmıştır (Nisan 2010'da). 46 ilden ve toplam 507 coğrafya öğretmeninden gelen yanıtlar değerlendirmeye alınmıştır.Araştırmanın alt problemlerinin analizinde frekans, yüzde ve aritmetik ortalama değerleri kullanılmış; t- Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (one way anova) testi yapılmıştır. Araştırmaya katılan coğrafya öğretmenlerinin 10. sınıf coğrafya ders programına ilişkin görüşlerinin cinsiyet, okul türü, öğrenim durumu, kıdem, sınıf mevcudu ve haftalık ders saati değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır.Yapılan araştırmada, coğrafya öğretmenlerinin 10. Sınıf Coğrafya Öğretim Programı'na yönelik görüşleri genel amaçlar, kazanımlar, öğretme süreçleri, ölçme değerlendirme ve içerik boyutlarında ?çok katılıyorum? düzeyinde gerçekleşmiştir.Özellikle CDÖP'na yönelik daha fazla ve etkili hizmet içi eğitim seminerleri düzenlenmelidir. Coğrafya öğretmenlerinin bir kısmının programı anladıkça ve programa alıştıkça düşüncelerinin daha olumlu olduğu görülmüştür. Coğrafya öğretmenlerinin alışmış oldukları geleneksel öğretim yöntemleriyle, yeni bir coğrafya programına geçişin zorluklarını yaşadığı söylenebilir.10. sınıf programına ilişkin öğretmen görüşlerinin cinsiyetlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; amaç ve kazanım ölçme değerlendirme, içerik boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Yöntem boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermiştir.10. sınıf programına ilişkin öğretmen görüşlerinin okul türü değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; amaç ve içerik boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Kazanım ve ölçme değerlendirme boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermiştir.10. sınıf programına ilişkin öğretmen görüşlerinin öğrenim durumu değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; amaç, kazanım, ölçme-değerlendirme boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermiştir. Yöntem ve içerik boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermemiştir.10. sınıf programına ilişkin öğretmen görüşlerinin kıdem değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; amaç, yöntem, ölçme, içerik boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermiştir. Kazanım boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermemiştir.10. sınıf programına ilişkin öğretmen görüşlerinin sınıf mevcudu değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; amaç, kazanım, yöntem, ölçme-değerlendirme, içerik boyutlarına ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermiştir.10. sınıf programına ilişkin öğretmen görüşlerinin haftalık ders saati değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; amaç, kazanım, ölçme-değerlendirme, içerik boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermiştir. Yöntem boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermemiştir.
Ortaöğretim 11.sınıf öğrencilerinin tarih dersine yönelik tutumları ile vatanseverlik tutumları arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim 11.sınıf öğrencilerinin tarih dersine yönelik tutumları ile tutucu ve yapıcı vatanseverlik tutumları arasındaki ilişkileri incelemektir.Araştırma örneklemi, 2009-2010 Eğitim-Öğretim yılında Ankara-Kazan ilçesinde bulunan 5 ortaöğretim okulu arasından tesadüfi (random) yöntem ile seçilen 3 ortaöğretim okulunun 11. sınıf öğrenime devam eden, 131'i kız ve 109'ü erkek toplam 240 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada ölçme aracı olarak Tarih Dersi Tutum Ölçeği ve Yurtseverlik Tutum Ölçeği Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise, Pearson, Kendall's tau-b korelasyon katsayısı, t-testi, Mann Whitney U, Kruskall Wallis testleri ve Tek Yönlü Varyans (ANOVA) analizi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi tüm analizler için.05 olarak alınmıştır.Araştırma bulguları öğrencilerin tarih dersine yönelik tutumlarıyla yapıcı vatanseverlik tutumları arasında orta düzeyde anlamlı, tutucu vatanseverlik tutumlarıyla da düşük düzeyde anlamlı korelasyona sahip olduğunu göstermiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin vatanseverlik tutum düzeylerine gelince, öğrencilerin yüksek düzeyde yapıcı vatansever tutumlara, orta düzeyde tutucu vatansever tutumlara sahip olduğu anlaşılmıştır. Öte yandan ne yapıcı ne de tutucu vatanseverlik tutumlarında cinsiyete göre anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Fakat okul türüne göre öğrencilerin yapıcı vatanseverlik tutumlarında anlamlı düzeyde farklılık tespit edilmiştir.Uygulamaya katılan öğrencilerin tarih dersine yönelik tutumları incelendiğinde ise öğrencilerin tarih dersine yönelik tutumlarının yüksek düzeyde olumlu olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Cinsiyet açısından bakıldığında, erkek öğrencilerin tarih dersine yönelik tutumlarının kız öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksek (olumlu) olduğu bulgusuna erişilmiştir. Lakin öğrencilerin tarih dersine yönelik tutumları öğrenim gördükleri alan türüne göre farklılaşmamıştır.
Coğrafya dersinde ürün seçki dosyası (portfolyo)'na yönelik öğretmen görüşleri (Karabük ili örneği)
Bu yüksek lisans tezinin amacı, ortaöğretim coğrafya öğretmenlerinin, alternatif değerlendirme metotlarından biri olan ürün seçki dosyası (portfolyo) hakkındaki görüşlerini belirlemektir.Araştırma gerçekleştirilirken, 2009-2010 eğitim ve öğretim yılında Karabük İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı liselerde görev yapan tüm (60 kişi) coğrafya öğretmenlerine ulaşılmıştır.Araştırmada öğretmenlerin portfolyoya bakış açılarını belirleyebilmek için anket formu kullanılmıştır. Anket iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm tarafımdan geliştirilmiş ve katılımcılara cinsiyetleri, en son mezun oldukları okul, mesleki deneyimleri, görev yaptıkları okullardaki sınıf mevcudu, coğrafya dersinde en çok kullandıkları ölçme araçları ve alternatif değerlendirme yöntemleri hakkındaki yeterlilikleri ile hizmet içi kurslara ihtiyaçlılık durumları sorulmuştur. Anketin ikinci bölümünde ise Serdar Gözüm (2008) ?İlköğretim 4. 5. ve 6. Sınıf Fen ve Teknoloji Derslerinde Öğretmen ve Öğrencilerinin Ürün Dosyası (Portfolyo) ve İçeriğine İlişkin Görüşleri? adlı tez çalışmasında kullanılan anket formu tarafımdan geliştirilerek kullanılmıştır. İkinci bölümde ürün dosyasının özelliklerine ilişkin sorular yöneltilmiştir. Araştırmada toplanan veriler SPSS 15.0 programında frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama ( ) ve standart sapma (ss), t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılarak analiz edilmiştir.Araştırmanın bulgularına göre;1.Uygulamaya katılan coğrafya öğretmenleri tarafından alternatif değerlendirme metotlarının uygulanmasının doğru olduğu kabul edilmesine rağmen, kendi öğretim ortamlarında uygulamadıkları,2.Uygulamaya katılan coğrafya öğretmenleri arasında portfolyo kullanımının yaygın olmadığı ve öğretmenlerin, değerlendirme metodu olarak yazılı yoklamaları yüksek oranda tercih ettikleri,3.Coğrafya öğretmenlerinin coğrafya dersinde portfolyo uygulamalarına ilişkin görüşlerinin ?cinsiyet?, ?mezun oldukları okul?, ?mesleki deneyim yılı? ve ?görev yaptıkları okullardaki sınıf mevcudu? değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermediği ortaya çıkmıştır.Tüm bu sonuçlardan yola çıkarak tarafımdan konu ile ilgili olarak araştırmacılara ve öğretmenlere yönelik önerilere de verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Coğrafya Öğretimi, Coğrafya Öğretmeni, Alternatif Değerlendirme Metotları, Portfolyo
Tarih öğretiminde güdümlü küçük grup tartışmasının öğrencilerin demokratik tutumlarına etkisi
Eğitim ve öğretim ciddi süreçlerdir. Toplumların ve bireylerin sağlıklı bir şekilde yetişmelerini ve başarılı bir hayat sürdürmelerini sağlayan en önemli etmenlerdir. Meslek kazanmak gibi amaçların yanı sıra, eğitim-öğretimin getirilerinden biri de insanlara çeşitli alışkanlıklar ve tutumlar kazandırmaktır. Söz konusu tutumlardan biri de demokratik tutumdur. Öğrencilerin demokratik tutum kazanmaları, eğitim ortamının demokratik olmasıyla sağlanabilmektedir. Demokratik bir eğitim ortamında öğrenciler rahat bir şekilde davranabilmelidirler, görüş ve düşüncelerini de rahat bir şekilde ifade edebilmelidirler. Öğrencilerin görüş ve ifadelerini rahat bir biçimde ifade edebilecekleri ve demokratik tutum kazanabilecekleri öğretim yöntem ve tekniklerinden biri de ?güdümlü grup tartışması? dır. Güdümlü grup tartışmasında öğrenciler başkalarının düşüncelerini dinlemeyi, anlamayı ve kendilerini ifade etmeyi öğrenirler. Zira çağdaş eğitim yaklaşımlarından biri olan bu teknikte demokratik tutum kazanmak için gereken tüm noktalar bulunmaktadır. Bu aşamada, ülkemizde tarih derslerinde hala bazı sorunların olduğu da görülmektedir. Bu çalışma da, güdümlü küçük grup tartışması ile tarih derslerinde öğrencilerin demokratik tutumları arasındaki bağlantı görülmeye çalışılmaktadır.Anahtar Kelimeler: Eğitim-Öğretim, Tarih, Demokratik Tutum, Güdümlü Grup Tartışması, Eğitim Programı
12. sınıfta okutulan çağdaş Türk ve dünya tarihi dersinin kazanımlarının gerçekleşme seviyesine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşlerinin değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı, liselerde 12. sınıfta okutulan, 20. yüzyılın başlarından günümüze kadar dünyada ve Türkiye'de yaşanan gelişmeleri anlatan Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersinin hedeflerinin gerçekleşme düzeyine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri alınarak bu görüşler doğrultusunda; müfredatın eksikliklerini tespit etmek, müfredata yeni açılımlar kazandırabilmek ve bu dersin öğretmenler tarafından sınıflarda daha verimli bir şekilde işlenmesine katkıda bulunmaktır.Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersi ile ilgili var olan durumu inceleyen bu tez betimsel araştırma yöntemine uygun olarak yapılandırılmıştır. Betimsel yöntem genellikle bir durumu açıklamak, değerlendirmek ve olaylar arasındaki ilişkileri saptamak amacıyla uygulanır. Mevcut durum nedir, hangi yöne gitmeliyiz sorularına cevap arar. Bu araştırmada betimsel yöntem kullanılmasının nedenleri; mevcut koşulları ortaya koymak, problemi tespit etmek, konuyu açıkça ortaya koymak ve araştırmayı doğal şartları bozulmadan yapabilmektir.Bu araştırmanın evrenini; Ankara il sınırlarındaki liselerde okuyan 12. sınıf öğrencileri ve bu öğrencilerin öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini; Ankara ilinin Etimesgut, Keçiören ve Sincan ilçelerinde bulunan Etimesgut Lisesi, Aktepe Lisesi, Fatih Sultan Mehmet Lisesi, Kalaba Lisesi, Keçiören Lisesi, İbni Sina Lisesi, Sincan Süleyman Demirel Anadolu Lisesi, Sincan Fatih Anadolu Liselerinde 12. sınıfta okuyan toplam 303 öğrenci ile bu öğrencilere Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersini veren 38 öğretmen oluşturmaktadır.Veri toplama aracı öğretmen ve öğrenciler için ayrı ayrı üç bölümden oluşmaktadır. Araştırmada konu ve amaca bağlı olarak anket ve mülakat kullanılmıştır. Birinci bölümde; öğretmen ve öğrencilerin kişisel bilgilerini belirlemeye yönelik sorular yer almaktadır. İkinci bölümde Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersinin hedeflerinin gerçekleşmesine ilişkin dersi okutan tarih öğretmenlerinin ve bu dersi alan öğrencilerin görüşlerini öğrenmek amacıyla 26 maddeden oluşan bir anket formu bulunmaktadır. 5'li likert tipi ölçeğin kullanıldığı bu bölümde her maddeye verilecek cevap kodları 1,00 ile 5,00 arasında değişmektedir. Üçüncü bölümde; bu dersin hedeflerinin gerçekleşmesine ilişkin programda yer alan kazanımların, elde edilip edilemediğine dair durumu öğrenmek amacıyla bir de mülakat formu, veri toplama aracı olarak kullanılmıştır.Bu araştırmada verilerin analizi bilgisayara yardımı ile istatistik biliminin genel esasları çerçevesinde yapılmıştır. Araştırmaya katılan öğrenci ve öğretmenlerin frekans dağılımları, yüzdelik hesaplamaları ile t-testi ve varyans analizleri yapılmıştır.Elde edilen bulgulara göre; 12. sınıflarda okutulmaya başlanılan Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersini olumlu değerlendiren öğretmenler öğrencinin ilgisini çekeceğini düşündükleri konuların programda bulunmasının uygun olacağını belirtmişlerdir. Ancak araştırma sonucunda Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi dersinin hedeflerinin gerçekleşme seviyesine ilişkin öğretmenlerin tutumları ile öğrencilerin tutumlarının birebir aynı olmadığı görülmüştür. Tarih ders müfredatı, ders kitapları, ders saatlerinin azlığı, derslerde kullanılan metot ve teknikler, ders araç gereçlerinin yetersizliğinden kaynaklanan problemler, öğretmen ve öğrenciler tarafından katılım gören problemler olarak tespit edilmiştir.
Coğrafya öğretmenlerinin sürece dayalı ölçme ve değerlendirme yöntemlerine ilişkin tutumları
Bu araştırma coğrafya dersi öğretim programının öngördüğü, sürece dayalı ölçme ve değerlendirme yöntemlerine ilişkin öğretmen tutumlarını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır.Var olan bir durumun tespit edilmesi amaçlandığı için, araştırmada betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma evrenini, Ankara ilindeki ortaöğretim kurumlarında görev yapan coğrafya öğretmenleri, örneklemi ise basit tesadüfî örneklem seçime yöntemi ile seçilen 159 coğrafya öğretmeni oluşmuştur.Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan ve geçerlik, güvenirlik çalışmaları yapılan Sürece Dayalı Ölçme ve Değerlendirme Yöntemlerine Yönelik Tutum ölçeği kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen bulgulara göre; sürece dayalı ölçme ve değerlendirme yöntemlerine yönelik, kadın öğretmenlerin, erkek öğretmenlerden; ölçme ve değerlendirme yöntemleri hakkında hizmet içi eğitim alan coğrafya öğretmenlerinin, almayan öğretmenlerden; Fen Edebiyat Fakültesi coğrafya bölümünden mezun olan öğretmenlerin ise eğitim fakültesi coğrafya öğretmenliği bölümlerinden mezun olan öğretmenlerden daha olumlu tutumlara sahip olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin yaşları, mesleki kıdemleri, devlet ya da özel okulda çalışma durumları ve okuttukları ders saatlerinin ise, sürece dayalı ölçme ve değerlendirme yöntemlerine yönelik tutumlarını etkilemediği belirlenmiştir.Anahtar kelimeler: Sürece dayalı ölçme ve değerlendirme, geleneksel ölçme ve değerlendirme, tutum, coğrafya dersi.
Ortaöğretim onuncu sınıf dil ve anlatım dersinin drama yöntemi ile öğretiminin öğrencilerin ders tutumlarına, sosyal becerilerinin gelişmesine yönelik etkisinin incelenmesi
Bu araştırma, ortaöğretim onuncu sınıf Dil ve Anlatım dersi Öyküleyici Anlatım konusunun yaratıcı drama yöntemi ile işlenmesinin öğrencilerin ders tutumlarına ve sosyal becerilerinin gelişmesine yönelik etkisinin incelenmesini kapsamaktadır.Araştırma deneysel bir çalışma olup araştırmanın modelini kontrollü ön test-son test modeli oluşturmaktadır. Nicel araştırma yöntemi ile istatistikler hesaplanmıştır. Geleneksel yöntemin uygulandığı kontrol grubu ile drama yönteminin kullanıldığı deney grubu tutum ölçeği ve sosyal beceri ön-testlerinin sonuçları arasında anlamlı fark olup olmadığı istatistiksel yöntemlerden t testi ile test edilmiştir.Araştırmanın evrenini Ilgaz ilçesinde bulunan tüm ortaöğretim kurumlarındaki onuncu sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise; Ilgaz ilçesinde bulunan tüm ortaöğretim kurumları arasından seçilen iki okuldaki onuncu sınıf öğrencileri teşkil etmektedir.Araştırmada geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış 5'li likert tipi tutum ölçeği ile sosyal beceri testi araç olarak kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Kontrol ve deney grubunun tutum ölçeği ve sosyal beceri testi ön-testleri ve son testleri arasında anlamlı bir fark olup olmadığı ayrı ayrı t testi ile test edilmiştir.Tekrarlı ölçümlerde kullanılan ANOVA (F testi) ile de gruplar arasındaki farka bakılıp sonuçlar yorumlanmıştır.Araştırma sonucunda, Dil ve Anlatım dersinde, yaratıcı drama yönteminin uygulandığı deney grubu ile geleneksel öğretimin uygulandığı kontrol grubundaki öğrencilerin derse ilişkin tutumlarında ve sosyal becerilerinde deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Dil ve Anlatım dersi öğretimi, yaratıcı drama, sosyal beceri, ders tutumu
Türkiye ve Romanya lise coğrafya dersi öğretim programlarının amaç, içerik ve yöntem açısından karşılaştırılması
Bu çalışmanın amacı Türkiye ve Romanya'daki Ortaöğretim Coğrafya Dersi Öğretim Programlarının amaç, içerik ve yöntem açısından karşılaştırmaktır. Böylece her iki ülkedeki coğrafya programlarının belirlenen kriterler açısından durumu ortaya konmaya çalışılmıştır.Araştırmada kullanılan yöntem içerik analizine uygun ?dokuman analizi? tekniğidir. Her iki ülkenin resmi kurumlarından edinilen coğrafya öğretim programları doküman analizi tekniği ile birebiriyle karşılaştırılarak, tarihi süreç içinde birbirine olan benzerlikleri ve farklılıkları belirlenmeye çalışılmıştır.Romanya ve Türkiye'nin ulusal öncelikleri, kültürleri, gelenekleri ve tarihi birikimleri birbirinden farklı olduğu için müfredatlar açısından bazı farklılıkların bulunması da doğaldır. Ancak bu çalışma ile her iki ülkede coğrafya derslerine ve öğretim programlarıyla ilgili olarak bilgi sahibi olmak mümkündür. Bunun yanında her iki ülkenin coğrafya öğretim programlarının amaç, içerik ve yöntem açısından özellikleri karşılaştırılarak, araştırmacı ve okuyuculara belli bir perspektif kazandırılması amaçlanmıştır.Yapılan dokuman analizleri ve literatür çalışmaları sonucunda elde edilen verilere göre, Romanya'nın coğrafya öğretim programında geçmişte yapılan değişiklikler ideolojik kaygının baskılarını daha çok taşımaktadır. Türkiye'deki coğrafya öğretim programlarının ise özellikle 1973'ten sonraki öğretim programı değişikliklerinden sonra fen bilimlerine ait dersler karşısında daha önemsiz hale getirildiği belirtilebilir. Bu durum 2005 yılındaki Coğrafya Dersi Öğretim Programı değişimine kadar sürmüştür. Buna karşın Romanya coğrafya öğretim programında özellikle 1994'ten sonra esaslı ve önemli değişimler yaşanırken, ülkedeki öğretmenlik mesleğinin önemsizleşmesine paralel olarak yapılan değişimlerin de yeni Romanya'daki coğrafya eğitimine yeni bir soluk getirmediği belirtilebilir. Buna karşın Türkiye'de özellikle milenyum sonrasında Avrupa Birliği adaylığının da etkisiyle devletçi anlayıştan bireyi merkeze alan anlayışa geçilmiş, bu anlayış da kendini eğitim üzerinde hissettirmiştir. Bunun sonucunda Milli Eğitim Bakanlığı, müfredat yaklaşımını öğretmen merkezli geleneksel yapıdan, öğrenci merkezli ve aktif öğrenmeye dayalı yeni yaklaşıma çevirmiştir. Bu akımdan etkilenen derslerin başında gelen coğrafya öğretim programı 2005 yılında değiştirilmiş ve Romanya coğrafya öğretim müfredatına göre oldukça organize eve detaylı bir kılavuz olarak öğretmenlerin hizmetine sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Coğrafya Öğretim programı, Türkiye, Romanya, Karşılaştırmalı Eğitim
Ortaöğretim Türk dili ve edebiyatı öğretiminin uluslararası ölçütlere göre değerlendirilmesi (Eskişehir ili örneği)
Araştırmada, ortaöğretim Türk dili ve edebiyatı öğretimi -öğretim programları, öğrenci ürünleri ve öğretmen görüşleri açılarından- uluslararası ölçütlere göre değerlendirilmiştir.Araştırmada üç farklı çalışma grubu kullanılmıştır. Türk dili ve edebiyatı öğretimini değerlendirebilmek için, Türk Edebiyatı ile Dil ve Anlatım dersi öğretim programları Uluslararası Bakalorya Diploma Programı (IBDP) Türkçe A1 dersi öğretim programıyla amaç, hedef-kazanımlar ve ölçme değerlendirme süreçleri açılarından karşılaştırılmıştır. Türk dili ve edebiyatı öğretiminin öğrencilere kazandırdığı yazılı ve sözlü anlatım becerilerini uluslararası ölçütlere göre değerlendirebilmek için, lise 4. sınıf öğrencilerinden seçilen 43 kişilik bir çalışma grubu oluşturulmuştur. Türk dili ve edebiyatı öğretiminin uluslararası ölçütlere göre düzeyi ve bu düzeye ulaşırken karşılaşılan sorunlara ilişkin öğretmen görüşleri, Eskişehir il merkezindeki liselerde -meslek liseleri ve özel liseler hariç- görev yapan 143 öğretmene ulaşılarak elde edilmiştir. Bu araştırma kapsamında, öğretim programları ve öğrencilerin yazılı/sözlü anlatım becerileri için doküman analizi tekniği, öğretmen görüşleri için anket formu kullanılmıştır. Dil ve Anlatım, Türk Edebiyatı, IBDP Türkçe A1 dersi öğretim programlarına ilişkin bulgular tablolar hâlinde, öğrencilerin yazılı ve sözlü anlatım becerilerine ilişkin bulgular nitel veri çözümleme tekniklerine uygun olarak, öğretmenlerin kişisel bilgileri frekans ve yüzde olarak değerlendirilmiştir. Öğretmen görüşleri arasında fark olup olmadığı varyans analizi ve t testi ile kontrol edilmiştir. Araştırmada anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre;1)Türk Edebiyatı ile Dil ve Anlatım dersi öğretim programları IBDP Türkçe A1 dersiyle amaçlar ve hedef-kazanımlar açısından benzerlik göstermektedir; ancak IBDP Türkçe A1 dersinin ölçme ve değerlendirme süreçleri daha belirgin, detaylı ve nesneldir.2)Türk dili ve edebiyatı öğretiminin değerlendirilmesinde, öğretmenler arasında müşterek ölçütler kullanılmadığı görülmüştür. Bu anlamda Türk dili ve edebiyatı öğretiminin değerlendirilmesinde öğretmenden öğretmene değişen öznel bir uygulama ortaya çıkmaktadır.3)On ikinci sınıf öğrencilerinin dil ve anlatım becerileri uluslararası ölçütlere göre 10 üzerinden 5-6 arasında çıkmıştır; bununla birlikte kız öğrencilerin dil ve edebiyat becerileri erkeklerden, genel olarak öğrencilerin sözlü anlatım becerileri de yazılı anlatım becerilerinden -uluslararası ölçütlere göre-yüksek sonuçlar göstermiştir.4)Türk dili ve edebiyatı öğretmenleri, merkezî sınavla öğrenci alan okullardaki öğrencilerin dil ve edebiyat becerilerinin diğer okul türlerinde öğretim gören öğrencilere göre uluslararası ölçütlere daha yakın olduğunu düşünmektedir. Ayrıca bu öğretmenlere göre uluslararası ölçütlere ulaşılamamasında öğrencilerden kaynaklanan sorunlar daha etkilidir.Araştırma sonunda, ortaya çıkan sorunlara dayalı olarak önerilere yer verilmektedir.Anahtar Kelimeler: Türk Dili ve Edebiyatı Öğretimi, Program Değerlendirme, Uluslararası Ölçütler, Uluslararası Bakalorya Diploma Programı (IBDP) Türkçe A1 Dersi
Ankara Kızılcahamam ilçesi ortaöğretim 9. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatım becerileri üzerine bir araştırma
Bu araştırmada, Ankara ili Kızılcahamam ilçesi ortaöğretim kurumlarındaki 9. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatım becerileri incelenmiştir. Araştırmanın evrenini, Kızılcahamam'da 2009-2010 eğitim-öğretim yılında ortaöğretim kurumlarının dokuzuncu sınıflarında öğrenim görmüş öğrenciler; örneklemini ise, farklı sosyo-ekonomik seviyelerden seçilmiş üç ortaöğretim kurumundaki 120 öğrenci oluşturmuştur.Araştırmada, bu öğrencilere kendilerini rahat bir şekilde ifade edebilecekleri çeşitli konular verilerek, kompozisyonlar yazdırılmıştır. Ayrıca örneklemin özellikleri ile yazılı anlatımı etkileyebilecek değişkenler, hazırlanan bir kişisel bilgi formu ile toplanmıştır. Kompozisyonlar, anlatım bozukluğu bakımından incelenmiş ve çıkan sonuçların çeşitli değişkenlerle anlamlı ilişkisi olup olmadığına bakılmıştır. Bununla birlikte bu öğrencilerin ?Dil ve Anlatım? derslerine giren öğretmenlerin, öğrencilerin her türlü yazılı metninde hangi tür anlatım bozukluğuyla hangi sıklıkta karşılaştıklarını belirlemek amacıyla bir anket hazırlanmış ve uygulanmıştır.Araştırma sonucunda öğrencilerin toplamda 2250 cümle kurduğu ve bu cümlelerin 616'sında anlatım bozukluğu olduğu tespit edilmiştir. Bu anlatım bozukluklarının %51,35'inin dil bilgisiyle ilgili; %48,65'inin ise anlamla ilgili olduğu görülmüştür. Araştırma sonucunda kompozisyonlarda, en çok ekin eksik ya da yanlış olmasından (%19,1) ve öge eksikliğinden (%16,4) kaynaklanan anlatım bozukluklarıyla karşılaşılmış; ek fiil eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluklarına ise rastlanmamıştır. Öğretmenlerin bu anlatım bozukluklarıyla karşılaşma sıklıkları ise genel olarak araştırma sonuçlarıyla benzer çıkmıştır. Ayrıca öğrencilerin bu yazılı anlatım becerileri, farklı sosyo-ekonomik düzeyde bulunan okullara göre anlamlı bir farklılık göstermişken; kitap okuma, süreli yayın takip etme, günlük tutma ve şiir ya da hikâye yazma alışkanlıklarına göre anlamı bir farklılık göstermemiştir.Tüm bu sonuçlardan hareketle yazılı anlatım konusunda istenilen düzeyde olunmadığı anlaşılmış ve araştırmadan elde edilen bulgular yardımıyla öğrencilere, ailelere, öğretmenlere, öğretim programı hazırlayıcılarına, diğer kişi, kurum ve kuruluşlar ile araştırmacılara öneriler sunulmuştur.Anahtar kelimeler: Dil, anlatım, yazılı anlatım, anlatım bozukluğu.
Orta öğretim 10. sınıf Türk edebiyatı ders kitabındaki metin altı sorularının ve etkinliklerin çoklu zekâ kuramı çerçevesinde incelenmesi
Bu araştırmada, çoklu zekâ kuramının 2005 Ortaöğretim Türk Edebiyatı Dersi Programı'na göre hazırlanan 10. sınıf Türk Edebiyatı ders kitabında yer alan metin altı sorularına ve etkinliklere ne ölçüde uygulanabildiği ortaya konulmuştur. Araştırma iki genel amaç etrafında şekillenmiştir: (a) 10. sınıf Türk Edebiyatı ders kitabında yer alan metin altı sorularının zekâ alanlarına göre dağılımı nasıldır? (b) 10. sınıf Türk Edebiyatı ders kitabında yer alan etkinliklerin zekâ alanlarına göre dağılımı nasıldır?Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi kullanılmış ve veri kaynağı olarak 10. sınıf Türk Edebiyatı ders kitabı seçilmiştir. 10. sınıf Türk Edebiyatı ders kitabında yer alan tüm metin altı soruları ve etkinlikler araştırmanın örneklemini oluşturmuştur.Araştırmada metin altı soruları ve etkinlikler çoklu zekânın zekâ alanlarına göre incelenmiş; zekâ alanları olarak ise sözel-dil zekâsı, mantık-matematik zekâsı, müzikal-ritmik zekâ, görsel zekâ, sosyal zekâ, içsel zekâ, bedenî ve doğacı zekâ alanları belirlenmiştir. 10. sınıf Türk Edebiyatı ders kitabında yer alan tüm metin altı sorularının ve etkinliklerin zekâ alanlarına göre dağılımı yüzde olarak analiz edilmiş ve tablo şeklinde sunulmuştur.Sonuç olarak 2005 yılı Eğitim Programı ışığında hazırlanan 10. sınıf Türk edebiyatı ders kitabındaki metin altı sorularının % 60,7'sinin sözel-dil zekâsına; % 11,3'ünün görsel zekâya; % 10,3'ünün mantık-matematik zekâya; % 7,5'inin sosyal-kişiler arası zekâya; % 5,2'sinin müzikal-ritmik zekâya; % 5'inin ise içsel zekâya yönelik olduğu tespit edilmiştir. Sorularda bedenî zekâya ve doğacı zekâya yönelik hiçbir unsura rastlanmamıştır. 10. sınıf Türk Edebiyatı ders kitabındaki etkinliklerin ise % 54,35'inde sözel-dil zekâsına; % 13,4'ünde sosyal-kişiler arası zekâya; % 11'inde görsel zekâya; % 9,45'inde mantık-matematik zekâya; % 6,3'ünde müzikal-ritmik zekâya; % 3,9'unda bedenî zekâya; % 0,8'inde içsel zekâya; % 0,8'inde ise doğacı zekâya yönelik unsurlara rastlanmıştır.İleri araştırmalarda bu bulguların desteklenmesine ve öğrencilerin tüm zekâ alanlarını geliştirici soru ve etkinlikleri içeren yeni ders kitaplarının hazırlanmasına gereksinim vardır.Anahtar kelimeler: Çoklu zekâ kuramı, zekâ, Türk edebiyatı eğitimi, metin altı sorusu, etkinlik.
Ortaöğretim tarih programlarında coğrafya kavramları ve öğretimi
Tarih ile coğrafya arasındaki ilişki hem tarihçilerin hem de coğrafyacıların ilgilendiği bir konudur. Tarih geçmiş ile ilgilenmekle beraber geçmişteki insan ilişkilerini ortaya koymakta ve geleceği şekillendirmektedir. Bunu yaparken coğrafyadan yararlanmaktadır. Tarihi olayın nerede geçtiği, bu yerin coğrafi özelliklerinin insan ilişkilerindeki rolü ve önemi açısından coğrafyanın verilerinden yararlanılmaktadır.Türkiye' deki ortaöğretim tarih programlarında coğrafya kavramlarının neler olduğu ve nasıl öğretildiği üzerine henüz bir çalışmanın olmayışından hareketle akademik camiada bir eksikliği gidermek amacıyla yapılan bu çalışmada öncelikle ortaöğretim tarih programlarında coğrafya kavramlarının neler olduğu ve nasıl yer aldığı üzerinde durulmuştur. Böylelikle tarih ile coğrafyanın birbiriyle ilişkisi ortaya konulmuştur. Sonrasında elde edilen bu verilerden hareketle ortaöğretim kurumlarında yani liselerde coğrafya kavramları nasıl öğretilmekte sorusundan nasıl daha iyi öğretilebileceği, öğrencilere tarih konularında yer alan coğrafya kavramlarının tarih konuları ile nasıl ilişkilendirebileceği ve böylelikle tarih derslerinde akademik başarının nasıl arttırılabileceği sorularına cevap aranmıştır.Çalışma sırasında Milli Eğitim okullarında yapılan uygulamalar bize göstermiştir ki, araştırmanın başında değerlendirmeye alınan deney ve kontrol gruplarının ön test açısından aynı seviyede olduğu, ancak deney gruplarında coğrafya kavramlarının görsel malzemelerle desteklenerek açıklanması sonrasında öğrencilerin tarih konuları ile coğrafya kavramları arasında ilişki kurarak, tarih derslerindeki akademik başarılarının arttığı gözlemlenirken, klasik yöntemin kullanıldığı kontrol gruplarında anlamlı bir akademik başarı gözlemlenememiştir.Anahtar Kelimeler: Ortaöğretim Tarih Programları, Coğrafya Kavramları, Kavram Öğretimi.
2008-2009 yılında yürürlüğe giren ortaöğretim 9. sınıf tarih öğretim programının öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi
Bu araştırmada Türkiyede Tarih öğretimi ve program değişikliklerinden bahsedilmektedir. Tarih Öğretimi sırasında birçok öğretim programı uygulanmıştır. fakat bunlar yetersiz kaldığı için yeni programlar geliştirilmektedir. Değişen ve geliştirilen öğretim programlarıyla ilgili birçok araştırma yapılmaktadır. Bu araştırmalarda öğretim sırasında öğretmenlerin karşılaştığı zorluklar ve çözümlerine değinilmektedir. Tarih öğretimi birçok öğretim programının geliştirlmesiyle birlikte eski ve yeni tarih öğretimi diye ayrılmıştır. eski tarih öğretim programında geleneksel yaklaşımlar kullanılırken yeni tarih öğretiminde çağdaş yaklaşımlar kullanılmaktadır. bu araştırmada son hazırlanan tarih programı incelenmiştir ve 9. sınıf Tarih programı hakkında öğretmen ve öğrencilerin görüşlerine başvurularak kapsamlı bir değerlendirme gerçekleştirilmiştir.
Türkiye'nin jeopolitiği ve bölgesel sorunları konusunun probleme dayalı öğrenme yöntemi ile öğrenci başarı ve tutumuna etkisinin değerlendirilmesi
Bu çalışmanın amacı; probleme dayalı öğrenme yaklaşımı ile geleneksel öğretmen merkezli eğitim yöntemini Türkiye'nin jeopolitiği ve bölgesel sorunları konusu kapsamında ilgili öğrencilerin akademik başarı, problem çözme becerileri ve coğrafya'ya karşı tutumları açısından karşılaştırmaktır.Çalışmanın örneklemini, Ankara Etimesgut Lisesi 12.Sınıfta bulunan 70 öğrenci oluşturmaktadır.Araştırmada deney ve kontrol gruplarının eşitliğini belirlemek için bilgi düzeyleri birbirlerine yakın olan, aynı alanda eğitim alan sınıflar belirlenmiştir. Deney grubunda bulunan öğrencilere probleme dayalı öğrenme yöntemi, kontrol grubu öğrencilerine geleneksel öğrenme yöntemi uygulanmıştır. Uygulama, 2010?2011 eğitim yılının ikinci döneminde toplam 4 haftalık bir sürede gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak; öğrencilere ön test ve son test olarak Türkiye'nin jeopolitiği ve bölgesel sorunları konusu kapsamında hazırlanan başarı testi, coğrafya dersi tutum ölçeği ve problem çözme envanteri kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizi SPSS 17 programı ile yapılmıştır. Araştırmada kullanılan değişkenler normal dağılım (Ek?7) gösterdiği için parametrikOlan yöntemler (Eşleşmiş t-testi, bağımsız örneklem t-testi) kullanılmıştır. Elde Edilen bulgular %95 güven Aralığında 0,05 anlamlılık düzeyinde yorumlanmıştır. Elde edilen sonuçlar, Türkiye'nin jeopolitiği ve bölgesel sorunları konusundaki kavramların öğrenciler tarafından kavranmasında, probleme dayalı öğrenmenin geleneksel yaklaşımdan daha etkili olduğunu göstermiştir. Yine öğrencilerin coğrafya dersine karşı tutumları ve problem çözme becerileri açısından da probleme dayalı öğrenme lehine gruplar arasında anlamlı bir farklılığın olduğu tespit edilmiştir.