17
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam'a göre "dini öteki"
Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam'a Göre "Dini Öteki" başlıklı bu çalışmada söz konusu dinlerin diğer dinlere özellikle "dini öteki/diğer" kavramı bağlamında yaklaşımları incelenmiştir. Tezin kapsamı, her üç dinin kutsal metinlerinde ortak tema ve mesajların olması, yakın coğrafyalarda ortaya çıkmaları ve tarih boyunca birbirleriyle iletişim ve etkileşim halinde olmaları gibi hususlar göz önüne alınarak Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam ile sınırlandırılmıştır. Araştırma kapsamında, bu üç dine dair temel kaynaklar olan kutsal metinlerinden, dinler arası reddiye geleneğinden ve bu konuya ilişkin ikincil literatürden yararlanılmıştır. Araştırma konusu olan dini öteki kavramı, dinlerin tarihsel süreçteki ilişkileri, kutsal metinlerde dini ötekine yönelik ifadeler, seçilmişlik düşüncesi ve bu düşüncenin dini öteki algısına etkisi gibi başlıklar üzerinden ele alınmıştır. Konuya ilişkin olarak literatür taramasına dayalı teorik bir inceleme yapılmıştır. Karşılaştırmalı (mukayeseli) tarihsel inceleme yöntemi tezin temel metodudur. Araştırmamız Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam dinlerinin "dini öteki" kavramına yönelik yaklaşımlarını derinlemesine inceleyerek, her bir dinin kendi doktrinleri, kutsal metinleri ve tarihsel gelişim süreçleri boyunca diğerine dair yazdığı polemik eserler bağlamlarında diğer dinlere ve mensuplarına karşı geliştirdiği bakış açılarını tarihsel bir perspektifle sunmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Dinler Tarihi, Yahudilik, Hristiyanlık, İslam, Öteki
Mevlâna İdris Zengin'in eserlerinin 7. sınıf din kültürü ve ahlak bilgisi dersleri için ders içi etkinlik üretiminde kullanımı
Türk çocuk edebiyatının önde gelen figürlerinden Mevlâna İdris Zengin'in eserleri, çocuk gelişimine ve değerler eğitimine sunduğu özgün katkı nedeniyle bu çalışmanın odağını oluşturmaktadır. Zengin'in masal ve hikâyeleri bireysel, psikolojik, sosyal, dinî, ahlaki, ulusal ve evrensel düzeylerde zengin mesajlar barındıran nitelikli çocuk edebiyatı metinleridir. Yazar, eserlerinde çocukların kişilik gelişimi, sosyal hayata adaptasyonu, doğa ve hayvan sevgisi, aile ilişkileri, sorgulama ve eleştirel düşünme gibi temel konuları ele almıştır. Onun fantastik anlatım dili, özgün karakter tipleri, trajikomik öğeleri ve okuyucuyu yeni sonlar yazmaya teşvik eden kurgusu, eserlerinin salt didaktik olmaktan öte, edebî bir haz taşıdığını göstermektedir. Bu bağlamda, tezde, Zengin'in çocuk edebiyatı dilini kullanarak aktardığı değerler, eserlerinden hareketle titizlikle tespit edilmiştir. Elde edilen bu edebî ve ahlaki içerik, 7. sınıf din kültürü ve ahlak bilgisi müfredatına entegre edilerek, değer aktarımını edebiyatın gücüyle destekleyen etkinlikler hazırlanmıştır.
Tarihî dizilerde değerlerin temsili: Akif dizisinin ilk beş bölümünde işlenen ahlâkî ve kültürel değerler
Bu çalışma, Yükseköğretimde değerler eğitiminin önemine odaklanmaktadır. Araştırmanın amacı, tarihî dizilerde değerlerin temsilini incelemek ve bu bağlamda Akif dizisinin ilk beş bölümünde işlenen ahlâkî ve kültürel değerleri analiz etmektir. Çalışma, söz konusu dizideki değer unsurlarının nasıl kurgulandığını, hangi bağlamlarda sunulduğunu ve izleyicilere aktarım biçimlerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Değerlerin aktarımı yalnızca örgün eğitim kurumlarıyla sınırlı olmayıp aile, sosyal çevre ve özellikle medya gibi çeşitli toplumsal araçlar üzerinden de gerçekleşmektedir. Bu açıdan medya, bireylerin değer kazanımında hem bilinçli hem de farkında olunmadan işleyen güçlü bir etkiye sahiptir. Mehmed Âkif Ersoy'un hayatının belirli bir kesitini konu alan Akif dizisi de içerdiği yoğun ahlâkî ve kültürel öğeler nedeniyle değerler eğitimi açısından incelenmeye değer bir yapım olarak görülmektedir. Akif dizisinde, ana karakterlerin izleyicilere örnek teşkil edecek olumlu davranışlar sergilediği gözlemlenmektedir. Dizinin iletmeye çalıştığı değerlerin, özellikle sevgi, iyilik, dostluk, vatanseverlik ve aile bağları gibi temel kavramlara odaklanması, izleyiciler üzerinde değer aktarımına bağlı olumlu etkiler oluşturma potansiyelini artırmaktadır. Bu bağlamda dizi, değer aktarımı açısından önemli bir içerik sunmaktadır. Ayrıca, dini içeriklerin ve ahlâkî değerlerin kazandırılmasında Akif dizisinin önemli bir araç olduğu söylenebilir. Benzer nitelikteki dizi veya filmlerin yayımlanması, dinî ve kültürel değerlerin aktarılması sürecine olumlu katkı sağlayabilir. Tez, tarihî televizyon dizilerinde ahlâkî ve kültürel değerlerin temsilini inceleyerek değer aktarımı literatürüne katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Çalışma, öğretim programlarında kullanılabilecek materyal ve yöntemler açısından öneriler sunarak, izleyicilerin millî kimlik ve evrensel değerler konusunda farkındalık kazanmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.
Diyanet Aile Dergisi'nin değerler açısından incelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı, Diyanet Aile Dergisi'nde yer alan metinlerin değerler açısından incelenmesidir. Bu çalışmada Ocak 2013- Aralık 2020 tarihleri arasında yayınlanan Diyanet Aile Dergisi'nin örneklem olarak belirlenen 40 sayısındaki değerlerle ilgili iletileri bulmaya yönelik nitel bir çalışma ortaya konmuştur. Bu nedenle nitel araştırma tekniklerinden olan doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Diyanet Aile Dergisi'nin 40 sayısı baştan sona okunarak 23 değer tespit edilmiştir. Bu değerler, detaylı olarak incelenmiş, ulaşılan bulgular tanımlanmış ve yorumlanmıştır. Dergilerde yer alan değerlerin hangi yöntemle okuyucuya ulaştırıldığı açıklanmıştır. Dergilerde yer alan değerlerin okuyucuya genelde doğrudan ve didaktik olarak verildiği ve bazı durumlarda da metindeki karakterlerin davranışlarıyla temsil edilerek, sezdirme ve keşfetme yöntemi ile okuyucuya değer aktarımı yapıldığı tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler sonucunda Diyanet Aile Dergisi'nin incelenen sayılarında en çok sorumluluk değerine yer verildiği, onu sırasıyla sevgi, yardımseverlik, sabır ve saygı değerinin izlediği görülmüştür. İffetli olma, affedici olma, empati ve cesaretli olma değerlerine ise dergide az yer verildiği görülmüştür.
Hoşgörü değerinin toplumsal barış ve uzlaşı kültürlerine katkısı
Yaratılışı gereği biyo-psiko-sosyal bir varlık olan insanoğlu, içinde yaşadığı global çağ nedeni ile çok farklı din, ırk, dil ve kültürle çok küçük yaşından itibaren yaşantısının hemen her alanında, kültürel karşılaşmalar içinde yaşamaktadır. Bu çağ insanının yaşam becerilerinde, çokkültürlü ve çoğulcu yaşantılara uyum sağlayabilmeye yardımcı değerler öne çıkmaktadır. Bu değerlerin başında hoşgörü, uzlaşı ve barış değerleri gelmektedir. Dolayısı ile uzlaşı ve hoşgörü gibi barışın oluşmasında etken kavramların psiko-sosyal ve dini değerler üzerinden doğru anlaşılması ile ailelerde ve okullarda verilecek değerler eğitimi üzerinden ortak bir niyet oluşturulabilmesi ciddi bir önem arz etmektedir. Hoşgörü değerinin öneminin anlaşılması, birey ve toplumlardaki etkilerinin görünür olması ile sağlanabilir. Anadolu insanının yaşantıları ile oluşturduğu hoşgörü, "yaratılanı hoş görür yaratandan ötürü" bu bakış diğer "can"ların farklılıklarını zenginlik olarak gördüğünden tüm bu farklılıklara da hoşgörülüdür. İnsanların ve toplumların yaşamlarını devam ettirebilmeleri ancak barışın varlığına bağlıdır. Toplumsal barış ancak bireyin kendinden farklı olana hoşgörülü olabilmesi ve uzlaşması ile mümkündür. İşte bu çalışmada, hoşgörünün muhteviyatının doğru bir şekilde anlaşılarak ortak bir niyet oluşturulması ve bu değerin toplumsal barış ve uzlaşıya etkilerinin ortaya konulması amaçlanmaktadır.
Safahat'ta temel erdemler: Hikmet, iffet, cesaret ve adalet
İslam ahlâk felsefesinin en önemli meselelerinden biri 'erdem' konusudur. Filozoflar, insanı saadete ulaştıracak yolları ararken sahip olunacak temel erdemleri belirlemeye çalışmışlar ve "hikmet, iffet, cesaret ve adalet" kavramlarını temel erdemler olarak belirlemişlerdir. İnsanın ruhunu kemale erdirmek, toplumun birlik ve bütünlüğünü sağlamak konusunda ahlâk eğitiminin önemi giderek artmaktadır. Bu anlamda kendi düşünce dünyamız ve kültürümüze ait ahlâk kodlarının araştırılması önem taşımaktadır. Mehmet Akif Ersoy, Türk Edebiyatı dışında fikirleriyle de çağdaş düşünce tarihimizde yer alan bir şahsiyettir. Türk halkının buhranlı dönemlerini bizzat yaşayarak sanatını ülkenin kurtuluşuna yönelik bir araç olarak kullanmış; fikir ve düşüncelerini de Safahat isimli eserinde toplamıştır. Edebiyat ve felsefe arasında var olan ilişkiden yararlanarak geniş bir okur kitlesine sahip olan Safahat üzerinde felsefî ahlâk temelli çalışmaların disiplinlerarası alana katkı sağlaması ümit edilmektedir. Çalışmada İslam ahlâk felsefesi ile temellendirilmiş olan hikmet, iffet, cesaret ve adalet erdemlerinin Safahat'ta izi sürülmüş; Safahat'ın edebî gücünden de yararlanılarak bu erdemlerin duygu ve düşünce dünyamıza ve pratik hayatımıza yansımaları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Mehmet Akif'in; tanrı, insan ve aleme dair düşünceleri incelendiğinde insanın iradesi ve sorumluluğu üzerine kurulu bir hayat felsefesine sahip olduğu anlaşılmıştır. Safahat'ta iffet erdemi daha çok alt erdemlerinden merhamet anlamıyla kullanılırken; adalet kavramı ise milletin bağımsızlığı ve hakkın tesis edilmesi anlamlarıyla yer almıştır. Safahat üzerine yapılacak çalışmalar onun edebî yönünden de istifade edilerek eğitim, siyaset, ahlâk ve karşılaştırmalı felsefî çalışmalar için zengin bir kaynak olacaktır.
Yeşilay Mavi Kırlangıç Çocuk Dergisi'nin değerler eğitimi açısından değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı, Mavi Kırlangıç Yeşilay Çocuk Dergisi'ni değerler açısından incelemektir. Bu çalışmada Mavi Kırlangıç Yeşilay Çocuk Dergisi'nin 2019-2023 yılları arasında yayımlanan 48 sayısı nitel araştırma tekniklerinden biri olan doküman analizi yöntemi ile incelenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler sonucunda Mavi Kırlangıç Yeşilay Çocuk Dergisi'nin incelenen sayılarında MEB tarafından 10 kök değer olarak belirlenen "Adalet, Dostluk, Dürüstlük, Öz denetim, Sabır, Saygı, Sevgi, Sorumluluk, Vatanseverlik, Yardımseverlik" değerlerinin hepsine yer verildiği, bunların yanı sıra "affetmek", "arkadaşlık", "azim", "başarı", "birlik ve beraberlik", "cesaret", "çalışma", "çevre duyarlılığı", "dayanışma", "empati", "eşitlik", "farkındalık", "fedakarlık (özveri)", "gönüllülük", "hak", "hayallerin peşinden gitme", "hoşgörü", "iş birliği", "iyilik", "iyimserlik", "kararlılık", "kültürel mirasa sahip çıkma", "merhamet", ", misafirperverlik", "nezaket", "öğrenmeyi sevme", "öz güven", "paylaşmak", "planlı ve düzenli olmak", "sağlıklı yaşam", "selamlaşmak", "şefkat", "temizlik", "tutumluluk-tasarruf", "ümitvar olmak", "vefa", "zamanı verimli kullanmak" ve "zararlı alışkanlıklardan kaçınmak" değerlerine de yer verildiği; dergide en çok öz denetim değerine yer verildiği, onu sırasıyla saygı, sorumluluk, dostluk, sabır, dürüstlük, sevgi, yardımseverlik değerlerinin takip ettiği, vatanseverlik ve adalet değerlerine ise daha az yer verildiği tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda Mavi Kırlangıç Yeşilay Çocuk Dergisi'nin değerler açısından zengin öğeler içerdiği; bu bakımından 6-10 yaş arası çocuklara değer kazandırılması sürecinde yararlı olabileceği kanaatine ulaşılmıştır.
Hz. Peygamber'in tebliğindeki sosyal değerler
İnsanlık maddî bakımdan birikimsel olarak ilerlese de aynı gelişmenin toplumsal değerler açısından olduğunu söylemek güçtür. Bu durum, Kur'ân ve Sünnet'te vurgulanan sosyal değerlerin incelenmesinin önemini arttırmaktadır. Hz. Peygamber'in (s) tebliğindeki sosyal değerleri konu alan bu çalışmada literatür taraması sonucunda elde edilen veriler ışığında önce değer kavramı, özellikleri, işlevleri ve tasnifi kavramsal yönden ele alındıktan sonra sosyal değerlerin içinden sevgi, saygı, merhamet, doğruluk, adâlet, hoşgörü, barış ve itidal değeri tüme varım metoduyla incelenmiştir. Sayılan bu sekiz erdemin değerlere kaynaklık eden Kur'ân'daki yeri, birey ve toplum açısından önemi anlatılmaya çalışılmıştır. İkinci bölümdeyse bu değerlerin uygulayıcısı olan Hz. Peygamber'in (s) bir insan ve peygamber olarak sahip olduğu söz konusu değerler çeşitli örnekleriyle ortaya koyulmaya gayret edilmiştir. Değerlerin uygulayıcısı olarak Hz. Peygamber'in (s) toplumsal çevreye müteveccih pek çok niteliği mevcuttur. Onun bu özellikleri, sevgi, saygı, hoşgörü gibi birçok faziletten yoksun olan cahiliye toplumunu faziletli bir topluma dönüştürmede etkili ve başarılı olmuştur. İnsanî ve sosyal problemlerle karşılaşıldığında onun ortaya koyduğu ilke ve değerler, bir arada yaşama kültürüne katkı sunacaktır. Bu ilke ve değerler, özelde bireye genelde de toplumlara insanî ve sosyal değerlerin kazandırılmasında yol gösterici evrensel prensipler barındırmaktadır. Anahtar Kelimeler: Hz. Muhammed (s), Değer, Sosyal Değer, Sevgi, Saygı, Merhamet, Doğruluk, Adâlet, Hoşgörü, Barış, İtidal
Ortaokul din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarının değerler eğitimi açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı 2019-2020 eğitim öğretim yılından itibaren 5 yıl süre ile ders kitabı olarak kullanımı kabul edilen ortaokul 5, 6, 7 ve 8.sınıf din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarında adalet, dostluk/kardeşlik, doğruluk/dürüstlük, yardımlaşma, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, merhamet/şefkat, aile, güzel ahlak , iyiliği emretmek kötülükten alıkoymak, çalışkanlık, affedicilik/bağışlayıcılık, alçakgönüllülük/tevâzu, şükür/hamd, hoşgörü, barış, cesaret, selamlaşmak, istişâre, tevekkül, iffet, cömertlik değerlerinin nasıl ve hangi düzeyde yer aldığını incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olan durum çalışması modeli kullanılmıştır. Veriler doküman inceleme tekniğiyle bir araya getirilmiştir. Sınıf seviyeleri göz önünde bulundurularak ünitelerde geçen metinler ve görseller ayrı ayrı incelenmiş olup ilgili değerlerin ders kitapları içerisinde doğrudan veya dolaylı olarak yer alma durumu da belirlenmiştir. Araştırmanın neticesinde bütün ders kitaplarında en çok yer verilen ilgili değerlerin sırası ile güzel ahlak (%22,44), iyiliği emretmek kötülükten alıkoymak (%10,01), merhamet/şefkat (%6,65), doğruluk/dürüstlük ve sevgi (%6,31) olduğu sonucu elde edilmiştir. Ders kitapları içerisinde en az yer verilen ilgili değerler ise sırasıyla hoşgörü (%0,25), cesaret (%0,37), tevekkül (%0,46), aynı oranda istişare ve iffet (%0,55), barış (%0,95), sabır (%1,26), alçakgönüllülük/tevazu (%1,39), cömertlik (%1,54), selamlaşmak (%2,09), şükür/hamd (%2,40), vatanseverlik (%2,68), affedicilik/bağışlayıcılık (%2,80), adalet (%2,99), saygı (%3,08), sorumluluk (%3,57)'tur. İlgili değerler ders kitapları içerisinde en fazla metinler yolu ile verilirken en az görseller aracılığıyla verilmiştir. Bununla birlikte ilgili değerlerin ders kitapları içerisinde daha çok dolaylı olarak yer aldığı tespit edilmiştir. Ulaşılan bulgulara dayanılarak ders kitapları hazırlanırken ilgili değerlerden hoşgörü, cesaret, tevekkül, istişare, iffet, barış, sabır, alçakgönüllülük/tevazu, cömertlik, selamlaşmak, şükür/hamd, vatanseverlik, affedicilik/bağışlayıcılık, adalet, saygı, sorumluluk değerlerine daha çok yer verilerek dengelenmesi ve ilgili değerlerin her sınıf düzeyinde bütün ünitelere eşit dağılım göstermesi önerilmiştir Anahtar Kelimeler: Değerler, Değerler Eğitimi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Ders Kitabı
Türkçe ders kitapları üzerine değerler eğitimi bağlamında karşılaştırmalı bir inceleme
Millî, manevi, ahlaki, dinî, evrensel değerlerin öğrencilere kazandırılması; sağlıklı karakter oluşumunun, huzurun, bireysel gelişimin, kendini gerçekleştirmenin ve hayattaki başarının yanında ortak değerler etrafında birleşmiş bireylerle toplumsal devamlılığın sağlanması ve toplumların birbiriyle barış içinde yaşaması için önem arz etmektedir. Millî Eğitim Temel Kanunu'nun ve Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın (TDÖP) en önemli amaçları arasında öğrencilere değerlerin kazandırılması vardır. Türkçe ders kitapları, değerlerin öğrencilere kazandırılmasında en temel materyallerin başında gelir. Bu nedenle Türkçe ders kitabının özellikle metinlerinin değerler eğitimi bakımından özenli, nitelikli ve yeterli düzeyde hazırlanması gerekmektedir. Aynı sınıf seviyesi için farklı yayınevleri tarafından hazırlanan Türkçe ders kitaplarının değer eğitimi bakımından durumlarının ortaya konulması ve karşılaştırılması gerekliliği bu çalışmanın çıkış noktası olmuştur. Çalışmada, 2020-2021 eğitim öğretim yılında dağıtımı yapılan MEB ve Ekoyay yayınları 6. sınıf Türkçe ders kitapları metinlerinin değer eğitimi bakımından durumunu incelemek ve karşılaştırmak amaçlanmıştır. Nitel desenlerden durum çalışması modeli ile hazırlanan çalışmada veriler doküman incelemesi ile toplanmış ve Schwartz'ın 10 motivasyonel değer sınıflandırmasına göre içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Sonuç olarak, MEB ve Ekoyay yayınlarına ait 6.sınıf Türkçe ders kitaplarının her ikisinde, ölçüt olarak seçilen Schwartz'ın 10 motivasyonel değerine yer verildiği, en fazla özyönetim değerine en az ise uyum değerine rastlandığı, özyönetim değerinden sonra en fazla gelenek değerine yer verildiği tespit edilmiştir. Değerlerin geçiş sıklığına, temalara, edebî türlere ve metinlere göre dengeli bir dağılım göstermediği ve her iki ders kitabının da değişime açık bireyler yetiştirmeyi amaçladığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Değer eğitimi, 6. sınıf Türkçe ders kitapları, Schwartz 10 motivasyonel değer sınıflandırması.
Değerler eğitimi yaklaşımlarının değerler eğitiminde rolü olan paydaşlar bağlamında incelenmesi
Değerler, bireyin karakterinin oluşumunda ve topumun kabul ettiği ahlaki normlar etrafında toplanması açısından önemli unsurlardır. Gelecek nesillerin değer algılarının oluşumunda geçmişin önemli payı vardır. Bundan dolayı geçmişin akıl ve mantık elemesinden geçmiş doğru bilgi ve tecrübesinden yararlanılarak, geleceğin inşasında güvenilir ve değer algısı yüksek bir nesil oluşturmak için değerler eğitiminin rastgele bir eğitimle olmasını engellemek sistematik ve verimli bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir. Bu araştırmamın amacı, değer kavramını incelemek, değerler eğitiminin üzerinde durmak ve değerler eğitiminde okul, öğretmen, aile işbirliğinin değerlendirilmesi yapmak, bu işbirliğinin değer kazanım sürecindeki öneminin belirlenmesi ve değerler eğitimi yaklaşımları göz önünde bulundurularak değerler eğitiminin incelenmesidir. Bu araştırmada değer kavramını ele almak, değerler eğitiminin önemini ifade etmek ve değerler eğitiminde rolü olan paydaşları incelemek amacıyla nitel araştırma yöntemleri benimsenmiştir.
Yükseköğretimde değerler eğitimi uygulamaları: medem örneği
Bu çalışma, Yükseköğretimde Değerler Eğitimi'nin önemine odaklanmakta ve Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren Medeniyet Araştırmaları ve Değerler Eğitim Uygulama Araştırma Merkezi (MEDEM) örneği üzerinden yükseköğretimde değerler eğitimi konusundaki mevcut durumu anlama ve inceleme amacını taşımaktadır. Çalışma, 2015-2020 yılları arasında beş yıllık bir dönemi kapsayan, MEDEM'in özgün özelliklerini vurgulayarak, ücretsiz etkinlikler, cinsiyet duyarlılığı, katılımcı rolü teşviki, kendi mekânına sahip olma, bölüm ve program ayrımı olmaksızın geniş kapsam, ücretsiz ikramlar, öğrenci merkezli yönetim anlayışı ve sosyal girişimciliği teşvik eden etkinliklere odaklanmaktadır. MEDEM'in bu özellikleri, yükseköğretimde değerler eğitiminin başarılı bir şekilde uygulanabileceğini ve öğrencilerin değerlerini koruma, geliştirme ve paylaşma konusunda etkin bir rol oynayabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda, MEDEM modeli, yükseköğretimde değerler eğitimi konusunda ilgi çekici bir örnek teşkil etmektedir ve benzer uygulamaların yaygınlaştırılması için rehberlik edici bir model sunmaktadır.
Kıssa-değer ilişkisi bağlamında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitaplarının (4, 5, 6, 7, 8. sınıf) incelenmesi
Sosyal bilimler alanında değerler üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Eğitim alanında da değerler konusu araştırılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından oluşturulan ders programlarında kazandırılmak istenen değerlere yer verilmiştir. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders programında öğrencilerin bireysel ve toplumsal gelişimlerine katlı sağlayacak 61 değer belirlenmiş ve bu erdemlerin aktarımında kullanılacak yöntemler açıklanmıştır. Ders kitaplarında anlatım, soru-cevap metodu ile birlikte kıssalara da yer verilmiştir. Kıssalar, değerlerin aktarımında geçmişle bugün arasında köprü görevi görmüştür. Çocukların tutum ve davranışlarının gelişimine olumlu yönde etki etmiştir. Bireysel ve toplumsal bağlamda öğrencilerin gelişim dönemlerine uygun faklı yöntemlere ihtiyaç duyulmuştur. Öğretmenlerin, çocukların duygularını ve gelişim dönemlerini dikkate alarak yöntem belirlemesi önemlidir. Bu yöntemler arasında kıssaların önemli bir yeri vardır. 9-15 yaş arası dönemde çocukların soyut değer kavramlarını anlaması ve özümsemesi zordur. Dolayısıyla konuların kıssalar yardımıyla somutlaştırılarak anlatılması öğrencilerin değerleri içselleştirmesini daha kolay hale getirmiştir. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders programında belirlenen değerlerin kıssalarla sunulması bireysel, toplumsal ve ahlaki erdemlerin özümsenmesine yardımcı olmuştur. Dolayısıyla ders kitaplarındaki kıssalar ve içerdiği değerler çocuklar için önem arz etmektedir. Bu çalışmada kıssa-değer ilişkisi bağlamında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitaplarının incelenmesi amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kıssa, değer, ahlak, öğretmen, ders programı
İlahiyat Fakültesi ile eş zamanlı hafızlık eğitimi projesi kapsamında yer alan öğrencilerin kaygı düzeylerinin incelenmesi -ZBEÜ İlahiyat Fakültesi örneği-
Hafızlık eğitiminin tarihsel süreçteki yeri ve bu süreci etkileyen faktörler ele alınmıştır. Çalışmanın temel amacı Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ile eş zamanlı hafızlık eğitimi alan öğrencilerin kaygı düzeylerini incelemektir. Belirlenen öğrencilerin kaygı düzeyleri hakkında kendileri ile ilgili değerlendirmeleri detaylı bir şekilde ele alınmaktadır. Bu nedenle çalışmada nitel veri toplama yöntemlerinden olan yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Bu bağlamda Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ile eş zamanlı hafızlık eğitimi alan toplam 20 öğrenci ile görüşmeler yapılmıştır. Çalışmada, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ile eş zamanlı hafızlık eğitimi alan öğrencilerin bu eğitime başlama sebeplerine, hafızlık eğitiminden önce ve hafızlık eğitimi süreçlerinde herhangi bir kaygı durumlarının olup olmamasına, hafızlık eğitimi sürecinde karşılaştıkları zorlukların oluşturduğu kaygı durumuna ve ilahiyat eğitimi ile hafızlık eğitimi alıyor olmalarının hayatlarına kattığı olumlu ve/veya olumsuz etkilerine ilişkin bulgular yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Hafızlık, Kur'an, Kaygı
Lise öğrencilerinde sosyal medya kullanımının insani değerlere etkisinin incelenmesi (Zonguldak örneği)
Bu çalışmada, lise öğrencilerinin sosyal medya kullanımının insani değerlere etkisi incelenmiştir. Araştırma, 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılında Zonguldak il merkezinde öğrenim gören ve basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 3 lise ve 674 öğrenci ile sosyal medya üzerinden uygulanan anket yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada, öğrencilerin sosyal medyadaki insani değer algılarını belirlemede Kılıçer vd. tarafından geliştirilen Siber İnsani Değerler Ölçeği (SİDÖ) ve Özgenel vd. tarafından hazırlanan Ergenler İçin Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (ESBMÖ) kullanılmıştır. İlgili ölçeklerin örneklem gruba uygulanmasıyla elde edilen veriler SPSS-27 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmadaki analizler kapsamında, Bağımsız Örneklem T-Testi, One-Way ANOVA Analizi, non-parametrik Kruskal Wallis-H analizi ve Pearson Korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırma sonunda sosyal medya kullanımı süresi arttıkça lise öğrencilerinin insani değerler ölçeklerinden aldıkları puanların bazı alt boyutlarda düştüğü görülmüştür. Elde edilen bulgulara dayanarak çeşitli öneriler geliştirilmiştir.
Kur'andaki dua ayetlerinin değer aktarımı bağlamında değerlendirilmesi
Bu çalışma, İslam inancında duanın önemli bir yeri olduğunu ve nasıl bir değer taşıdığını detaylı bir şekilde ele almaktadır. İlk bölümde, dua ve değer kavramları üzerine yoğunlaşılmış, duanın önemi, türleri, zamanı ve mekanı gibi konuların yanı sıra, dua etmenin adabı ve kabul şartları üzerinde durulmuştur. Ayrıca tevessül, kader ile dua arasındaki ilişki ve duanın psikolojik ve sosyolojik yönleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. İkinci bölümde, değer kavramı, değerin oluşumu, varlık bilimsel durumu ve değer sistemleri gibi alt başlıklar altında ele alınarak, değerlerin nasıl belirlendiği ve sınıflandırıldığı açıklanır. Üçüncü bölümde dua- değer ilişkisi, değer aktarımı bağlamında ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise Kur'an'daki dua ayetlerinin değer aktarımı açısından incelenmesine odaklanır. Kur'an'da yer alan peygamber duaları tek tek ele alınarak, her bir peygamberin özgün durumları ve bu durumlara yönelik dualarının içerikleri ve bağlamları açıklanır. Hz. Adem'den Hz. Muhammed'e kadar peygamberlerin yaşadıkları zorluklar karşısında ettikleri dualar, bu duaların Allah tarafından nasıl kabul edildiği ve müminlere hangi derslerin verildiği üzerinde durulur. Ayrıca Kur'an'da yer alan ve söyleyeni belli olmayan ya da belli olan diğer dua ayetleri de ayrıntılı bir şekilde incelenir. Bu bölümde, Asiye'nin duasından Havârilerin duasına kadar çeşitli figürlerin duaları ele alınarak, bu duaların İslam inancındaki yeri ve önemi vurgulanır. Genel olarak, bu çalışma, Kur'an'daki dua ayetlerinin ve peygamber örneklerinin, İslami inanç sistemi içinde nasıl bir yer tuttuğunu ve müminlerin yaşamlarında nasıl bir değer taşıdığını ortaya koyar. İslam dininde dua, sadece bireysel bir ibadet olmanın ötesinde, toplumsal ve manevi hayatta merkezi bir rol oynar. Dualar, Allah ile kul arasındaki iletişimin bir yansıması olarak hem dünyevi hem de uhrevi kurtuluş yolunda rehberlik eder. Bu bağlamda, çalışma, dua ve değer kavramlarının İslam inancındaki derin ve kapsamlı doğasını aydınlatmaktadır. Anahtar Kelimeler: Duâ, Değer Aktarımı, Kur'an.
Din ve değerlerin narsist kişilik yapısı üzerindeki etkisi
Bu çalışmada; din, değer, narsisizm kavramları ve değerler eğitimi ayrı ayrı ele alınarak incelenmiştir. Kavramsal çerçevenin yanı sıra narsisizmin patolojik boyutu mercek altına alınarak çok yönlü incelenmiştir. Ayrı başlıklar altında ele alınan değer ve din olgularının bu hastalıkla ilgili konuya yer veriş biçimleri ele alınmıştır. Daha sonra bu iki unsurun narsisizmin oluşumuna etkisi, var olan narsisizmle olan münasebeti incelenmiştir. Konu ile ilgili bilgiler literatür taraması ile elde edilmiştir. Günümüz gizli vebası gibi yayılan narsistik kişilik bozukluğuna din ve değerler eğitiminin nasıl bir yaklaşım sergilediği araştırılmıştır. Daha önce yapılan çalışmalarda din ve değerlerin narsist kişiliğe olan etkisi incelenmiştir. Yapılan araştırmalarda kavramı ele alış biçimlerine değinilmiştir. Din ve değerlerin narsisizm üzerindeki etkisi araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Araştırma sonucunda din ve değerlerde narsisizmin adı bu ifadeyle yer almasa da narsisizmin özelliklerine değinilmiş olup eleştirilmiştir. Narsist bireylerin tutumlarının kişide ahlaki alışkanlık haline dönüşmemesi için dinen örnek kıssalar anlatılmış olup hadislerle çözüm yolu gösterilmiştir. Değerler eğitiminin verilmesi narsist bireylerin oluşumunun engellenmesinde önemli bir etkendir. Daha önce yapılan araştırmalarda din ve değerler eğitiminin sadece narsisizmin oluşumun engellenmesinde değil mevcut olan narsist kişilik üzerinde de olumlu etkisi olduğu sonucuna ulaşıldığı saptanmıştır.