Safahat'ta temel erdemler: Hikmet, iffet, cesaret ve adalet

İslam ahlâk felsefesinin en önemli meselelerinden biri 'erdem' konusudur. Filozoflar, insanı saadete ulaştıracak yolları ararken sahip olunacak temel erdemleri belirlemeye çalışmışlar ve "hikmet, iffet, cesaret ve adalet" kavramlarını temel erdemler olarak belirlemişlerdir. İnsanın ruhunu kemale erdirmek, toplumun birlik ve bütünlüğünü sağlamak konusunda ahlâk eğitiminin önemi giderek artmaktadır. Bu anlamda kendi düşünce dünyamız ve kültürümüze ait ahlâk kodlarının araştırılması önem taşımaktadır. Mehmet Akif Ersoy, Türk Edebiyatı dışında fikirleriyle de çağdaş düşünce tarihimizde yer alan bir şahsiyettir. Türk halkının buhranlı dönemlerini bizzat yaşayarak sanatını ülkenin kurtuluşuna yönelik bir araç olarak kullanmış; fikir ve düşüncelerini de Safahat isimli eserinde toplamıştır. Edebiyat ve felsefe arasında var olan ilişkiden yararlanarak geniş bir okur kitlesine sahip olan Safahat üzerinde felsefî ahlâk temelli çalışmaların disiplinlerarası alana katkı sağlaması ümit edilmektedir. Çalışmada İslam ahlâk felsefesi ile temellendirilmiş olan hikmet, iffet, cesaret ve adalet erdemlerinin Safahat'ta izi sürülmüş; Safahat'ın edebî gücünden de yararlanılarak bu erdemlerin duygu ve düşünce dünyamıza ve pratik hayatımıza yansımaları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Mehmet Akif'in; tanrı, insan ve aleme dair düşünceleri incelendiğinde insanın iradesi ve sorumluluğu üzerine kurulu bir hayat felsefesine sahip olduğu anlaşılmıştır. Safahat'ta iffet erdemi daha çok alt erdemlerinden merhamet anlamıyla kullanılırken; adalet kavramı ise milletin bağımsızlığı ve hakkın tesis edilmesi anlamlarıyla yer almıştır. Safahat üzerine yapılacak çalışmalar onun edebî yönünden de istifade edilerek eğitim, siyaset, ahlâk ve karşılaştırmalı felsefî çalışmalar için zengin bir kaynak olacaktır.