Theses supervised by Doç. Dr. Gökhan Arastaman
13 theses · Hacettepe University
Ortaöğretimde eğitim hakkı ihlallerine ilişkin öğrenci ve öğretmen görüşleri: Bir durum çalışması
Bu çalışmanın amacı, ortaöğretimde eğitim hakkı ihlallerinin nedenlerine ve etkilerine ilişkin öğrenci ve öğretmen görüşlerini belirlemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden betimsel durum çalışması ile yürütülen bu araştırmada ölçüt örneklem kullanılarak Ankara ili devlet liselerindeki öğrenci ve öğretmenler katılımcı olarak belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış "Öğrenci Görüşme Formu" ve "Öğretmen Görüşme Formu" kullanılmıştır. Bu formların 25 lise öğrencisi ve 25 lise öğretmeni olmak üzere toplam 50 katılımcıya uygulanmasıyla elde edilen veriler MAXQDA 2020 programı ile analiz edilmiştir. Araştırma bulguları ortaöğretimde eğitim hakkı kapsamında bazı hak ihlallerinin yaşandığını göstermektedir. Bu hak ihlallerinin nedenleri öğrencilerin sosyoekonomik düzeyinin düşük olması ve okula ulaşımda çeşitli sorunlar yaşaması, okulda fiziki yetersizliklerin bulunması, resmî ve özel okulların eşitsizliği, nitelikli öğretmen, araç ve ortam eksikliği, ayrımcılığa uğrama, zorbalığa maruz kalma ve dikkate alınmama şeklindedir. Eğitim hakkı ihlalleri hem öğrenci hem de öğretmenlerde üzüntüye ve motivasyon kaybına neden olmaktadır. Eğitim hakkı ihlallerinin önlenmesi için yapılması gerekenlere örnek olarak sosyoekonomik düzeyi düşük öğrencilere yardım edilmesi, okula ulaşım engellerinin kaldırılması, okullarda niteliğe ilişkin eksikliklerin giderilmesi, ayrımcılığın ve zorbalığın önlenmesi ve yöneticilerin liyakatle seçilmesi verilebilir. Bu araştırma sonucuna göre eğitim hakkı ihlalleri eğitimdeki eşitsizlikleri derinleştirmektedir.
Türkiye'de yükseköğretimin uluslararasılaşmasının değerlendirilmesi
Bu çalışma ile Türkiye'de yükseköğretimin uluslararasılaşmasının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu nitel araştırmada betimsel durum çalışması modeli kullanılmıştır. Veriler doküman incelemesi ve görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Çalışma grubu yükseköğretimde uluslararasılaşmaya yönelik politika metinlerinden, uluslararası ilişkiler ofisi yönetici ve çalışanlarından ve yükseköğretimin uluslararasılaşması konusunda akademik yayınları ya da görevleri olan kişilerden oluşmaktadır. Verilerin analiz edilmesinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma ile Türkiye'de yükseköğretimin akademik, kültürel, politik ve ekonomik anlamlara sahip olduğu ortaya çıkarılmıştır. Türkiye'de yükseköğretimin uluslararasılaşması için tanınırlık ve görünürlük, hareketlilikler, uluslararası olma, stratejik planlama ve öğrenci olanakları politikalarının uygulandığı belirlenmiştir. Araştırma ile, üniversitelerin uluslararasılaşma faaliyetlerine ve hedeflerine misyon/vizyon belgelerinde ve stratejik planlarında yer verdikleri, üniversitelerin uluslararasılaşma çalışmalarını iç/dış değerlendirmeye tabi tuttukları, uluslararasılaşma çalışmalarının rektörlük tarafından sahiplenildiği ortaya çıkarılmıştır. Üniversiteler öğrencilerine zorunlu/seçmeli dersler yoluyla uluslararası eğitim programı/yabancı dil sunma konusunda kararlıdırlar ancak uluslararası ilişkiler ofisi yönetici ve çalışanlarının öğretim programı ile ilgili konularda bilgi eksiklikleri bulunmaktadır. Üniversitelerin belirli sayısal ve coğrafi hedefler belirleyerek uluslararası öğrenci sayılarını arttırmayı hedeflediği, Türkiye'ye komşu ülkelerde yaşanan iç karışıklıkların Türkiye'nin uluslararası alandaki imajına zarar verdiği, üniversiteler bilinçli ve amaca dönük bir uluslararasılaşma süreci yürüttüğü ve tarihi/kültürel bağlara sahip olunan ülkeleri de uluslararasılaşma sürecine dâhil ettiği görülmüştür. Üniversiteler iş birliği ve ortaklıklar bağlamında uluslararasılaşma durumlarını sadece Avrupa Yükseköğretim Alanını değil tüm dünyayı kapsayacak şekilde genişletmektedirler. Araştırma ile Türkiye'de yükseköğretimin uluslararasılaşmasının önünde yönetimsel, akademik ve politik engeller olduğu, Türkiye'de yükseköğretimin uluslararasılaşması çalışmalarının Türkiye yükseköğretiminin kurumsal kapasitesini evde uluslararasılaşma, bölgesel çekim merkezi olma ve kalite bağlamında genişleteceği ve uluslararasılaşma çalışmalarının Türkiye'nin dünyada daha fazla politik güç elde etmesine yardımcı olabileceği ön görülmektedir.
Okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik özelliklerinin öğretmenlerin öznel iyi oluşları ile ilişkisi
Bu çalışmanın temel amacı okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik özellikleri ile öğretmenlerin öznel iyi oluşları arasındaki ilişkiyi saptamak ve bazı değişkenlere göre incelemektir. Nicel korelasyonel araştırma yaklaşımının benimsendiği bu çalışma 2020-2021 eğitim-öğretim yılı Ankara ili kamu ortaokullarında görev yapan 517 öğretmen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplamak amacıyla öğretmenlere Bass ve Avolio'nun 2000 yılında geliştirdiği ve Töremen ve Yasan (2010) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Dönüşümsel Liderlik Ölçeği" ölçeği ve Renshaw, Long ve Cook (2015) tarafından geliştirilmiş ve Elif ve Nartgün (2017) tarafından Türk kültürüne uyarlanan "Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği" uygulanmıştır. Ölçeklerin güvenilirlik sonuçları kabul edilebilir düzeyde olup verilerin analizinde SPSS 25.0 kullanılmıştır. Verileri analiz etmek amacıyla standart sapma, aritmetik ortalama, t-testi, ANOVA testi, çoklu doğrusal regresyon ve korelasyon yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik özelliklerine ilişkin görüşlerinin yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin okul müdürünün dönüşümcü liderlik özelliklerine ilişkin görüşlerinin cinsiyet, kıdem, yaş ve okulda çalışma süresi değişkenlerine göre anlamlı bir fark gösterdiği ancak, eğitim durumu ve medeni durum değişkenleri bakımından anlamlı bir fark göstermediği saptanmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin öznel iyi oluş düzeylerine ilişkin görüşlerinin yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Eğitim durumu ve medeni durum değişkenlerine göre öğretmenlerin öznel iyi oluş düzeylerinde anlamlı bir fark bulunmazken; cinsiyet, kıdem, yaş ve okulda çalışma süresi değişkenlerine göre anlamlı bir fark gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik özellikleri ile öğretmenlerin öznel iyi oluşları arasında pozitif yönlü, anlamlı ve düşük düzeyde bir ilişki olduğu görülmüştür. Okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik özelliklerinin öğretmenlerin öznel iyi oluşunun anlamlı bir yordayıcısı olduğu saptanmıştır.
Sürdürülebilir kalkınma amaçlarının gerçekleştirilmesinde STEM yaklaşımı: Türk eğitim sistemi için politika önerisi
Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik (STEM) eğitimine uluslararası bir perspektiften bakıldığında STEM'in önemi konusunda fikir birliği olsa da ülkelerin STEM politika belgelerinin çeşitli başlıklarda birbirinden farklılaştığı görülmektedir. Bu araştırmanın amacı STEM yaklaşımı ile Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarının 4. Nitelikli Eğitim amacının başarılmasına katkı sağlayabilecek politika önerileri geliştirmektir. Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarından 4. Nitelikli Eğitim amacının başarılmasında STEM yaklaşımının işe koşulması hem nitelikli eğitim amacının hem nitelikli eğitim sayesinde başarılabilecek diğer amaçların gerçekleşmesine katkıda bulunacağı öngörülmüştür. Araştırmanın ilk aşamasında belirlenen altı ülkenin STEM politika belgeleri incelenmiştir. İkinci aşamada Türkiye bağlamında STEM eğitiminde rol ve sorumluluğu olan 22 katılımcı (öğretmenler, akademisyenler, sivil toplum kuruluşları, politika yapıcılar/uygulayıcılar) ile görüşmeler yapılmıştır. Toplanan veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. İçerik analizi ve gerçekleştirilen görüşmeler sonunda, belirlenen ülkelerin STEM politikalarında eğitim ve politika temasının ortak; sürdürülebilirlik temasının da Türkiye'ye özgü olduğu ortaya çıkmıştır. Özellikle ekonomik refaha ulaşmak için önemli görülen STEM yaklaşımına yönelik Türkiye'nin ulusal bir politikaya ihtiyaç duyduğu açıktır. Hazırlanacak STEM politika belgesinin sürdürülebilir kalkınma amaçlarına katkı sağlayacak şekilde olması hem nitelikli eğitim amacına hem diğer amaçlara katkı sağlayacaktır. Öğretmen yeterliklerinin artırılması, öğretim programlarına STEM yaklaşımının entegrasyonu, fiziksel altyapının kurulması, tüm paydaşların sürece katılımının sağlanması, öğrencilerin STEM kariyerine yönlendirilmesi, özellikle kız öğrencilerin STEM eğitimine erişiminin sağlanması, kapsayıcı bir politikanın oluşturulması ve etkili yaygınlaştırma çalışmaları yapılması çalışmanın önerileri arasındadır.
Yükseköğretimde akademik yılmazlık: Kadın akademisyenler üzerine nitel bir çalışma
Bu çalışmanın amacı kadın akademisyenlerin akademik gelişim sürecinde karşılaştıkları engelleri ve bunları aşmak için kullandıkları yılmazlık stratejilerinin incelemektir. Bu araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. Amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiş çalışma grubu Türkiye'de bulunan üniversitelerde görev yapan kadın akademisyenlerden oluşmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşme sorularının kullanıldığı araştırmada görüşme tekniği uygulanmış, veriler içerik analizi tekniği kullanılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, kadın akademisyenleri akademik sürece yönlendiren unsurlar içsel ve dışsal motive edici faktörler olarak belirlenmiştir. Ayrıca, kadın akademisyenlerin akademisyen olma sürecinde ve akademik olarak yükselirken bireysel risk faktörleri, toplumsal risk faktörleri ve pandemi süreci risk faktörleri kategorilerinde zorluklar ve engellerle karşılaştıkları görülmüştür. Katılımcılar bireysel ve çevresel koruyucu faktörlerin bu zorluk ve engellerle başa çıkmada onlara yardımcı olduğunu belirtmişlerdir. Son olarak, kadın akademisyenler akademik kariyer yapacak olan kadınlara yönelik önerilerini bireysel ve mesleki açılardan değerlendirmişlerdir.
Kolektif güven iş birliği ve okul etkililiği arasındaki ilişkinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi
Bu araştırmanın amacı okullarda kolektif güven, iş birliği ve okul etkililiği arasındaki ilişkileri öğretmen görüşlerine göre belirlemek, kolektif güven ile okul etkililiği arasında okul iş birliğinin aracılık rolünü yapısal eşitlik modellemesi aracılığıyla incelemektir. Araştırmanın evrenini, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Van ili merkez üç ilçesi olan İpekyolu, Tuşba ve Edremit ilçelerinde kamu ilkokul, ortaokul ve liselerinde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri ise oranlı tabakalı örnekleme kullanılarak, "Kişisel Bilgi Formu", "Kolektif Güven Ölçeği", "Okul Etkililiği Ölçeği" ve "Okul İş Birliği Ölçeği" aracılığıyla 1112 öğretmenden elde edilmiştir. Veriler AMOS, IBM SPSS programı, Process Makro yazılımı ve açık kodlu R yazılımı programları ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin kolektif güven, okul iş birliği, okul etkililiği algılarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Kolektif güven alt boyutlarında öğretmenlerin meslektaşları ve okul müdürleriyle güven ilişkisinin yüksek olduğu buna karşın velilere ilişkin güven algılarının ise ortanın biraz üstünde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okul iş birliği değişkeninin alt boyutlarında ise okul müdürü-paydaş iş birliği, öğretmen-meslektaş iş birliği ve rehberlik servisi-paydaş iş birliği algılarının yüksek düzeyde fakat veli ve öğretmen iş birliği algılarının orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Öğretmen algılarının araştırmada ele alınan örgüt ve öğretmen kaynaklı değişkenlerden birçoğu ile anlamlı olarak farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Kolektif güven, iş birliği ve okul etkililiği arasında yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapısal eşitlik modeli analiz sonuçlarına göre ise kolektif güvenin okul etkililiği üzerindeki doğrudan etkisinin olduğu; modele okul iş birliği dahil edildiğinde modelin uyum değerlerinin yüksek olduğu ve okul iş birliğinin kolektif güven ile okul etkililiği arasında aracılık rolü gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları, okulların akademik iyimserliği ve öğrenci başarısı arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, Anadolu liselerinde okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları, okulların akademik iyimserliği ve öğrenci başarısı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada öğretmen algıları yolu ile okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarının belirlenmesi için "Öğretimsel Liderlik Ölçeği" ve okulların akademik iyimserlik düzeyinin belirlenmesi için "Okul Akademik İyimserliği Ölçeği" kullanılmıştır. Öğretmenlerin okul müdürünün öğretimsel liderliği ve okul akademik iyimserliğine ilişkin algıları, ortalama ve standart sapma olarak verilmiş, çeşitli değişkenlere göre farklılaşma durumu ise t-testi ve tek yönlü ANOVA ile incelenmiştir. Araştırmada değişkenler arası ilişkilerin belirlenmesi için çift yönlü Pearson Korelasyonu kullanılmıştır. Öğretimsel liderlik ile öğrencilerin yılsonu başarı puanları arasında okul akademik iyimserliğinin aracılık etkisi iki düzeyli yapısal eşitlik modeli (YEM) ile test edilmiştir. Çalışmada öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ve okul akademik iyimserliği yüksek düzeyde bulunmuştur. Değişkenler arası ilişkiler incelendiğinde öğretimsel liderlik ile akademik iyimserlik, akademik iyimserlik ile öğrenci başarısı arasında doğrusal anlamlı bir ilişki bulunurken, öğretimsel liderlik ile öğrenci başarısı arasında ters yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Öğretimsel liderlik ile öğrenci başarısı arasında akademik iyimserliğin aracı rolü incelendiğinde ise düşük düzeyli olmakla birlikte öğretimsel liderliğin akademik başarıyı akademik iyimserlik aracılığıyla dolaylı olarak etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.
Okul müdürü olma istekliliği, algılanan kurumsal destek, kişilik ve okula liderlik etme motivasyonu arasındaki ilişkiler
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin okul müdürü olma istekliliği, algılanan kurumsal destek, kişilik ve okula liderlik etme motivasyonu arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan nicel araştırmanın örneklemini, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Ankara ili merkez ilçelerine bağlı ilkokullarda görev yapan 417 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada, "Okul Yöneticisi Olmaya İsteklilik ve Uyum Ölçeği", "Beş Faktör Kişilik Ölçeği", "Algılanan Kurumsal Destek Ölçeği" ve "Okula Liderlik Etme Motivasyonu Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı ve hiyerarşik regresyon kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin okul müdürü olma istekliliğinin orta düzeyde olduğu, en yüksek ortalamanın mesleki yeterlik ve başarı inancı, en düşük ortalamanın statü ve kazanım alt boyutuna ait olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin okul müdürü olma istekliliklerinin cinsiyete ve eğitim durumuna göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı görülmüştür. Öğretmenlerin okula liderlik etme motivasyonlarının eğitim durumuna göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı, cinsiyete göre liderlik ve okul iklimi alt boyutlarında, yaşa ve mesleki kıdeme göre mesleki memnuniyet alt boyutunda anlamlı bir biçimde farklılaştığı görülmüştür. Okul müdürü olma istekliliği ile okula liderlik etme motivasyonu arasında negatif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişki saptanmıştır. Kişiliğin okul müdürü olma istekliliğindeki varyansın %5'ini açıkladığı, modele okula liderlik etme motivasyonu eklendiğinde okul müdürü olma istekliliğindeki değişimin %19'unu yordadığı, algılanan kurumsal desteğin yordayıcılığının olmadığı saptanmıştır.
Öğretmen liderliğinde liderlik özyeterliği ve liderlik etme motivasyonunun rolü
Bu araştırmanın amacı, öğretmen liderliğinde liderlik özyeterliği ve liderlik motivasyonunun rolünün incelenmesidir. Karma yöntemle tasarlanan araştırmanın nicel boyutu ilişkisel tarama modelinde; nitel boyutu fenomenolojik desende tasarlanmıştır. Nicel boyutta örneklem 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Ankara ili Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak ve Yenimahalle ilçelerinde resmi anaokulu, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 693 öğretmenden; nitel boyutta çalışma grubu ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenen 17 öğretmen liderden oluşmaktadır. Nicel boyutta öğretmenlerin orta düzeyde öğretmen liderliği ve liderlik motivasyonu; yüksek düzeyde liderlik özyeterliği algıladığı bulunmuştur. Araştırma değişkenleri ve bu değişkenlerin alt boyutları arasında orta düzeyde pozitif anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmen liderliği üzerinde liderlik özyeterliği ve liderlik etme motivasyonunun anlamlı doğrudan liderlik özyeterliğinin liderlik etme motivasyonu üzerinden anlamlı dolaylı etkisi olduğu bulunmuştur. Öğretmen liderlerin deneyim ve görüşlerine dayanarak yapılan nitel çözümlemeler sonucunda ise kavramın öğrenci savunuculuğu, hayat boyu öğrenme ve liderlik uygulamalarının bir bileşeni olarak anlamlandırıldığı; öğretmen liderlerin değişime öncülük etme, sosyal-ilişkisel beceriler, motivasyonu sağlama ve sürdürme konusundaki liderlik yeterliklerine duyduğu güven ve "duyuşsal kimlik" ve "çıkarcı olmayan" liderlik etme motivasyonu ile öğretmen liderliği kapsamında çalışmalar yaptığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen ve öğretmen liderlerin analiz birimi olarak ele alındığı karşılaştırmalı araştırma sonuçları, öğretmen liderliğinin neyi gerektirdiği ve nasıl teşvik edilebileceği noktasında liderlik psikolojisinin temel bileşenlerinin kapsamlı analizine işaret etmiştir. Sonuçlar liderlik etme motivasyonunun herhangi bir boyutunun liderliğin ortaya çıkışını, lider gelişimini ve lider etkinliğini daha güçlü bir şekilde yordadığını söyleyebilmek için mesleki bağlamın kritik bir değişken olabileceğine dikkat çekilmiştir. Anahtar sözcükler: öğretmen liderliği, liderlik özyeterliği, liderlik etme motivasyonu, sosyal bilişsel kuram
Akademik başarıya etki eden öğrenci ve okul düzeyli faktörlerin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin akademik performansı ile öğrenci ve okul düzeyli faktörler arasındaki ilişkiyi incelemektir. Nicel korelasyonel araştırma deseninde tasarlanan bu araştırmada Ankara ilindeki Anadolu Liselerinde öğrenim gören öğrencilerin kültürel sermaye, akademik isteklilik ile sosyal adalet liderliği, öğretmen sınıf liderliği algıları ve akademik başarıları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmanın hedef evrenini, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Ankara ilindeki Anadolu Liselerinde öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Avcı ve Yaşar (2014) tarafından geliştirilen "Kültürel Sermaye Ölçeği", Arastaman ve Özdemir (2019) tarafından uyarlaması yapılan "Akademik İsteklilik Ölçeği", Özdemir ve Kütküt (2015) tarafından geliştirilen "Sosyal Adalet Liderliği Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Öğretmen Sınıf Liderliği Ölçeği" kullanılmıştır. Öğrencilerin değişkenlere ilişkin görüşleri ortalama ve standart sapma hesaplamaları olarak sunulmuş ve çeşitli değişkenlere göre anlamlı bir farklılık olması durumu bağımsız gruplar için t-testi ve tek yönlü ANOVA ile çözümlenmiştir. Araştırmada, değişkenler arası ilişki korelasyon analiziyle, yordayıcılık ise hiyerarşik regresyon analizi ile incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre öğrencilerin tüm değişkenlere yönelik algılarının yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca değişkenler arasında düşük ya da orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ek olarak sadece kültürel sermaye değişkeninin akademik başarıyı anlamlı şekilde yordadığı belirlenmiştir.
Kadın okul yöneticilerinin sosyal destek algıları ile iş yaşam dengeleri arasındaki ilişki
Bu çalışmanın amacı kadın okul yöneticilerinin sosyal destek algıları ile iş-yaşam dengeleri arasındaki ilişkiyi bazı değişkenlere göre incelemektir. Nicel ilişkisel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilen bu araştırma Ankara ili Keçiören, Çankaya, Altındağ ilçelerinde kamu kurumlarında 2021-2022 eğitim öğretim yılında yöneticilik yapmakta olan 207 kadın okul yöneticisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma da kadın okul yöneticilerinin sosyal destek algılarını yordamak amacıyla Zimet ve ark. (1998) tarafından geliştirilen, faktör yapısı, geçerliliği ve güvenirliliği Eker, Arkar ve Yaldız (1995) tarafından incelenen "Çok Boyutlu Sosyal Destek Ölçeği" kullanılmıştır. Kadın okul yöneticilerinin iş-yaşam dengelerini incelemek için ise, Apaydın (2011) tarafından geliştirilen "İş Yaşam Dengesi Ölçeği" uygulanmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerin güvenirlik sonuçları kabul edilebilir düzeyde bulunmuş ve veriler SPSS 22 kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Tek Yönlü Varyans analizi, Pearson Korelasyon yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda kadın okul yöneticilerinin sosyal destek algılarının yüksek olduğu, sosyal destek algıları ile medeni durumları, eğitim durumları, mesleki kıdemleri, sahip oldukları çocuk sayısı ve yaş değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Sosyal destek algısı ile iş yaşam dengesi ve alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde, aile sosyal destek algısı arttıkça iş yaşam dengesinin de artacağı söylenebilmektedir. Arkadaş sosyal destek algısının artması iş yaşam dengesini kurmayı kolaylaştırmaktadır. Özel biri alt boyutu da sosyal destek algısını pozitif yönde etkilemektedir. Sosyal destek algısı ile iş yaşam dengesi arasında anlamlı ve pozitif yönde zayıf bir ilişki olduğu bulunmuştur. Kadın okul yöneticilerinin sosyal destek algısının iş yaşam dengelerinin anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır.
Liderlik etme motivasyonu ile çalışma ortamı ve liderlik öz-yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Öğretmenlerin liderlik etmek için sahip oldukları motivasyon kaynaklarını etkileyen faktörler hakkında bilgi sahibi olmak, eğitim kurumlarının kalbi olan okul liderlerinin ortaya çıkışını anlamak adına gereklidir. Bu nedenle bireysel ve kurumsal değişkenlerin öğretmenlerin liderlik etme motivasyonunu (LEM) ne ölçüde yordadığının ortaya konması önemlidir. Bu araştırmada, LEM, çalışma ortamı ve liderlik öz-yeterliği arasındaki ilişkiler öğretmen görüşlerine göre incelenmiştir. Nicel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada kesitsel araştırma deseni kullanılmıştır. Katılımcılar, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Ankara ilindeki eğitim kurumlarında görev yapan 226 öğretmenden oluşmaktadır. Veri toplama araçları olasılığa dayalı olmayan uygun örnekleme yöntemiyle belirlenen katılımcılara çevrimiçi olarak ulaştırılmıştır. Verilerin toplanması için, "Çalışma Ortamı Ölçeği", "Liderlik Etme Motivasyonu Ölçeği" ve "Liderlik Öz-yeterliği Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler SPSS 25.0 programıyla incelenmiştir. Verilerin analizinde parametrik olmayan analizler ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin LEM'i ile liderlik öz-yeterlikleri algıları arasında anlamlı ilişki varken, LEM ile çalışma ortamına ilişkin algıları arasında anlamlı bir ilişki yoktur. Ayrıca, öğretmenlerin, meslekte geçirdikleri süre ile LEM; cinsiyetleri ve medeni durumları ile liderlik öz-yeterlikleri algısı; yaş ile okul ortamlarına ilişkin algılarında anlamlı ilişkiler bulunmuştur.
İş-yaşam dengesi ve cinsiyet hakkaniyeti arasındaki ilişkinin okul yöneticilerinin görüşlerine göre incelenmesi
Bu araştırmanın amacı iş-yaşam dengesi ve cinsiyet hakkaniyeti arasındaki ilişkinin devlet ilkokullarında görev yapan okul yöneticilerinin görüşlerine göre incelenmesidir. Araştırma sonucunda edinilen bulgulara göre okul yöneticilerinin İş-Yaşam Dengesi ve Cinsiyet Hakkaniyeti algıları arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla gerçekleştirilen analiz sonuçlarına göre iki değişken arasında negatif yönlü düşük düzeyde bir anlamlılık görülmüştür. Okul yöneticilerinin cinsiyete hakkaniyeti algıları arttıkça iş yaşam dengelerinde düşüş görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır.