Theses supervised by Doç. Dr. İbrahim Aşlamacı
12 theses · İnönü University
İlk imam hatip nesli öncülerinin Türkiye'de din eğitimi ve hizmetlerine katkıları
Bu araştırmanın amacı, 1951 yılında ikinci kez açılan İmam Hatip Okullarında öğrenim gören ilk neslin, Türkiye'nin sosyal, kültürel ve dini alanlardaki hizmetleri ile din eğitimi, dini hayat ve din hizmetleri alanlarındaki değişim ve dönüşümlerdeki rolünün incelenmesidir. Bu konu kapsamında; ilk İmam Hatip neslinin profili; din eğitimi, din hizmetleri ve İmam Hatip Okulları hakkındaki görüşleri; bu alanlara olan katkıları; İmam Hatip Okulları ve Yüksek İslam Enstitüleri adına gerçekleştirilen hizmetler; ilk İmam Hatip neslinin öncülüğünde gerçekleşen teşkilatlanma çalışmaları ve yayıncılık faaliyetleri ile bilimsel alanda gerçekleştirilmiş olan çalışmalar ve Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde yerine getirilmiş olan hizmetler tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmada literatür tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri kaynağı olarak ilk İmam Hatip neslinin kaleme aldığı yazı ve eserlerin yanı sıra onları anlatan eserler ile mülakat, video kaydı vb. yollarla elde edilmiş ve yayınlanmış eserler incelenmiştir. Araştırma, 1951 yılında tekrar açılan İmam Hatip Okulları'nda yetişen ilk nesilden, ilgili literatürden ulaşılabilen isimlerle sınırlıdır. Araştırma sonunda tespit edilen sonuçlar şu şekildedir. İlk İmam Hatip nesli, benzer yaşantı ve çevrelere sahip, İmam Hatip Okullarına başlamadan önce çoğu yakın çevresinden az çok dini bilgiler almış ve Kur'an okumayı öğrenmiş kişilerden oluşmaktadır. Az bir kısmı hafız ve medrese eğitimi almıştır. Genel olarak İmam Hatip Okullarına başladıklarında yaşları genel öğrenim döneminin dışındadır. İmam Hatip Okulları ve Yüksek İslam Enstitüleri adına hizmetlerde bulunulmuştur. Çeşitli dernek, vakıf, cemiyet vb. oluşumlarla teşkilatlanma ve çeşitli dergi ve yayınevleriyle yayıncılık faaliyetlerinde bulunulmuştur. Üstlendikleri çeşitli görevlerde ülkenin sosyal, bilimsel, kültürel ve dini alanlarında önemli vazifeler ifa etmişlerdir.
İslam'ın ilk asrında kadın algısı ve eğitimi
Tarih boyunca kadınlar toplum içerisinde dışlanmış, hakları elinden alınmış, eğitimden mahrum bırakılmıştır. İslamiyet'in nüzulünden önce kadınların toplumsal statüsü, onların eğitim alanının yanı sıra hukuki ve sosyal pek çok alanda engellenmesine neden olmuştur. Ailenin eğitiminde son derece etkili olmasına rağmen kadınlar, genellikle sadece erkeğe hizmet etmekle yükümlü varlıklar olarak görülmüştür. İslamiyet'in indirilmeye başlandığı Hicaz bölgesinde, bazı kabilelerde kız çocuklarının ilerleyen zamanlara sorun çıkaracakları endişesiyle diri diri toprağa gömüldüğü ve öldürüldüğü görülmektedir. Cahili bir anlayışa sahip olan bu toplumda İslamiyet'in nüzulü ile birlikte birçok değişim ve gelişim yaşanmaya başlamıştır. Kadının sosyal statüsü ve eğitimi de en çok gelişme gösteren alanlardan biri olmuştur. Araştırmamızın sonuçlarına göre İslamiyet, indirilmeye başlandığı ilk andan itibaren kadınlar ile ilgili olarak var olan bu olumsuz anlayışı eleştirmiş ve gerek Kur'an ayetleri gerekse Hz. Peygamber'in (sav) uygulamaları kadına yeniden hak ettiği statüyü kazandırmaya yönelik olmuştur. Kadınlar Hz. Peygamber döneminde eğitim faaliyetlerine aktif bir şekilde katılmış, eğitim vermiş ve Hz. Peygamber'in tebliğ faaliyetlerine önemli destekleri olmuştur. Ancak Hz. Peygamber'in (sav) vefatının ardından kadınlar ile ilgili olarak geçmiş gelenekler ve düşünce yapısı yeniden etkili olmaya başlamış ve kadınlar eğitim faaliyetlerinden uzaklaştırılmıştır. Kadını eğitimden uzaklaştıran İslamiyet değil, İslamiyet'in getirdiği değerleri yanlış yorumlayan ve kendi düşüncelerini İslamiyet'in öngördüğü değerler olarak aktaran kimseler olmuştur. Bu çalışmanın amacı İslam dininin teşekkül sürecinde önemli olan hicri ilk asırda kadının eğitim durumunu incelemektir. Hz. Peygamber'in vefatının ardından kadınların eğitim alanında geri bırakılmasının nedenleri incelenerek bunların İslam dini kaynaklı olup olmadığı araştırılmıştır. Nitel bir çalışma olan bu tez, aynı zamanda doğası gereği tarihi bir çalışma olma özelliği taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Kadın, Din Eğitimi, Kadın Eğitimi, İslam'ın İlk Asrı
Ortaokul din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde ibadet konularının öğretiminde mezhepler üstü yaklaşımın ders kitaplarına yansıması
DKAB dersi öğretim programlarında, 2000'li yıllardan itibaren din bilimsel yaklaşım olarak İslam öğretiminde mezhepler üstü bir yaklaşımın benimsendiği ifade edilmektedir. Son olarak 2018 yılında yenilenen öğretim programında da "İslam düşüncesinde ortaya çıkan yorumlar bilimsel bir metotla ve mezhepler üstü bir yaklaşımla ele alınmıştır (MEB, 2018)" ifadesi ile bu yaklaşımın devam ettiği anlaşılmaktadır. Öğretim programında ifade edilmiş olan mezhepler üstü yaklaşımın DKAB ders kitaplarında bulunan ibadet konularına yansıma durumunu incelemek araştırmamızın amacını oluşturmaktadır. Araştırmada, veriler nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yolu ile toplanmıştır. Ardından bu veriler içerik çözümlemesine tabii tutularak değerlendirilmiştir. 2018 yılında güncellenmiş olan DKAB dersi öğretim programı ve ders kitapları olmak üzere iki çeşit veri kaynağı bulunmaktadır. Çalışmamızda 5. sınıf ve 8. sınıf düzeyi için seçilen kitaplar Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları; 6. sınıf ve 7. sınıf düzeyi için ise özel yayınevleri tarafından yayınlanmış ders kitaplarıdır. Araştırma sonucunda, incelenen ders kitaplarının ibadet konularını işlerken önemli ölçüde mezhepler üstü yaklaşımı yansıttığı ancak, vacip kavramı, namazın kılınışı, umre ibadetinin hükmü, ziynet eşyasından zekatın verilip verilemeyeceği, altında zekat oranı gibi meselelerde yansıtmadığı saptanmıştır. Ayrıca MEB yayınevine ait kitaplarda yer alan ibadet konularının, özel yayınevi kitaplarında yer alan ibadet konularına nazaran mezhepler üstü yaklaşıma daha uygun hazırlandığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Din Eğitimi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi, Mezhepler Üstü Yaklaşım, Ders Kitabı
Uluslararası Mevlana Anadolu İmam Hatip lisesinde öğrenim gören uluslararası öğrencilerin uyum deneyimlerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, Uluslararası Mevlana Anadolu İmam Hatip Lisesinde öğrenim gören uluslararası öğrencilerin eğitsel, sosyal, kültürel ve dilsel faktörler açısından yaşamış oldukları deneyimleri inceleyerek, uyum durumlarını ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımına dayalı olarak durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak görüşme, gözlem ve doküman inceleme teknikleri kullanılmıştır. Çalışma grubunu farklı ülkelerden gelen 20 uluslararası öğrenci oluşturmaktadır. Yarı yapılandırılmış 11 soru ile mülakatlar gerçekleştirilmiş, okulda gerekli gözlemler yapılmış, gerekli dokümanlar incelenmiş ve elde edilen veriler analiz edilerek bulgular raporlaştırılmıştır. Uluslararası öğrencilerin uyum durumlarının incelendiği çalışmada elde edilen bulgular 7 temada bunlara bağlı 20 kategoride oluşmuştur. Ana temalar olarak tercih nedenleri, Türkiye hakkındaki düşünceleri, kültürel uyum durumları, sosyal uyum durumları, eğitim uyumu durumları, dil uyumu durumları, tavsiyeler ve beklentiler şeklindedir. Sonuç olarak öğrencilerin sosyal ve kültürel uyumları bütünleşme yaklaşımına uygun bir tutum içerisinde gerçekleşmiştir. Uluslararası öğrencilerin sosyal, kültürel, akademik ve dil uyumlarında çeşitli zorluk ve sorunlarla karşılaştıkları görülmüştür. Bu zorluk ve sorunların uyum durumlarını etkilediği sonucuna varılmıştır. Çalışma sonuçlandırılarak öğrencilerin uyum durumlarında karşılaştıkları zorluk, sorun ve öğrenci beklentileri dikkate alınarak birtakım önerilerde bulunulmuştur.
Çocukta maneviyat ve Allah tasavvurunun gelişiminin incelenmesi: Child Faith örneği
Bu araştırmanın amacı, çocukların manevi gelişimlerinin ve Allah tasavvurlarının gelişiminin incelenmesi ve ebeveynlerin çocuklarını dini ve manevi açıdan beslemek için ihtiyaç duydukları tavsiyeleri ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda Donald Ratcliff ve eşi Brenda Ratcliff'in kaleme aldıkları "ChildFaith: Experiencing God and Spiritual Growth with Your Children" adlı eser incelenmiştir. Araştırma, giriş bölümüyle birlikte üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın problemi, konusu, önemi, yöntemi, kapsam ve sınırlılıkları açıklanmıştır. Sonraki bölümde araştırmanın kavramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Araştırmada sıkça kullanılan maneviyat, manevi gelişim ve Allah tasavvuru kavramları bu bölümde açıklanmıştır. Üçüncü bölümde söz konusu kitap hakkında genel bir bilgilendirmeden sonra kitap, belirlenen kriterler açısından incelenmiştir. İncelemenin sonucunda, çocuklarına din ve maneviyat eğitimi vermek isteyen ebeveynlere yönelik birtakım tavsiyelere ulaşılmıştır. Bu tavsiyeler kitapta olduğu gibi araştırmada da detaylandırılmıştır. Sonuç kısmında, incelenen kitabın çocukların dini manevi gelişimlerine ve Allah tasavvurlarına getirdiği bakış açılarına yer verilmiştir. Son olarak, bu kısımda, kitaptaki tavsiyelere dayanarak Müslüman ebeveynlere çocuk din eğitimi konusunda önerilerde bulunulmuştur.
İmam hatip ortaokulundan mezun olan öğrencilerin imam hatip liselerini tercih etmeme nedenleri
Bu araştırmanın amacı, İmam Hatip Ortaokulundan mezun olup farklı lise türlerinde öğretimlerine devam eden öğrencilerin İmam Hatip Liselerini tercih etmeme nedenlerinin öğrenci görüşleri doğrultusunda araştırılmasıdır. Araştırmamızda derinlemesine bilgi elde etmek amacıyla nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu Malatya ilinin merkez ilçeleri olan Yeşilyurt ve Battalgazi'deki dört ayrı lisede okuyan İmam Hatip Ortaokulu mezunu 32 öğrencidir. Araştırma sürecinde veri toplama aracı olarak görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmada verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler öğrencilerle yüz yüze yapılan görüşmelerle toplanmıştır. Toplanan veriler betimsel analize tabi tutulmuştur. Betimsel analiz yöntemiyle çözümlenen veriler ışığında araştırmada elde edilen bazı sonuçlar şu şekildedir: Katılımcıların lise tercihlerinde etkili olan temel faktörler ortaöğretime geçişte uygulanan sistemden kaynaklı olarak LGS puanı ile ortaokul başarı puanıdır. Bu iki faktör dışında daha iyi bir genel eğitim alma, ilgi alanı, yeni açılan okul, eve yakınlık, meslek öğrenme ve mezuniyetten sonra iş bulma kaygısı gibi etkenler lise tercihlerinde etkili olan diğer faktörlerdir. İmam Hatip Liselerinin tercih edilmemesinde en etkili nedenler, lisede mesleki alanla ilgili derslerin zor olacağı düşüncesi ile ders sayısının fazla olmasıdır. Bunlara ek olarak karma eğitimin olmaması, LGS puanı ile öğrenci kabul eden AİHL dışındaki İmam Hatip Liselerinin akademik açıdan başarılı görülmemesi, meslek derslerinin diğer derslere çalışmaya engel olabileceği düşüncesi, farklı ilgi alanları ile Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi mezunlarının istihdam açısından daha avantajlı olduğu düşüncesidir.
4-6 yaş Kur'an kursu öğretim programındaki (2018) kazanımların çocukların gelişim düzeyi açısından incelenmesi
Bu araştırmada 2018 yılında güncellenen Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Kursu Öğretim Programında (4-6 Yaş Grubu) yer alan kazanımların çocukların gelişim düzeyleri açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Programın değerlendirilmesi için kullanılan temel ölçüt, bu yaş dönemi çocukların bilişsel, sosyal, ahlaki, dini vb. gelişim özellikleridir. Araştırma yöntemi olarak nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Kursu Öğretim Programında (4-6 Yaş Grubu) yer alan kazanımların büyük çoğunlukla 4-6 yaş aralığında bulunan çocukların gelişim özelliklerine uygun olduğu, bazı kazanımların ise uygun olmadığı tespit edilmiş ve gerekçeleri ile açıklanmıştır. Bu çerçevede Kur'an Kursu (4-6 yaş grubu) öğretim programı yeniden hazırlanırken en okul öncesi dönemde bulunan çocukların gelişim özelliklerine uygun olmayan söz konusu kazanımların yeniden gözden geçirilmesi yararlı olacaktır. Anahtar kelimeler: 4-6 yaş gelişim özellikleri, Kur'an Kursu, Diyanet İşleri Başkanlığı, Okul Öncesi Din Eğitimi,
İmam Hatip Ortaokullarında yürütülen Kalite Takip Sistemi uygulamasının yönetici görüşleri doğrultusunda incelenmesi (Malatya örneği)
2012 yılında 14 yıl aradan sonra Türk eğitim sisteminin yeniden yapılandırılması sonucu kesintisiz 8 yıllık eğitim yerine 4+4+4 şeklindeki 12 yıllık zorunlu kademeli eğitim sistemine geçilmiş ve imam-hatip ortaokulları tekrar açılmıştır. Bu okullar, dini ve ahlaki değerlere sahip bireyler yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Amaçlarını gerçekleştirmek için akademik derslerin yanı sıra sosyal ve kültürel etkinliklere de yer verilmektedir. Bu kapsamda etkinliklerin uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi için Kalite Takip Sistemi adı verilen bir süreç yürütülmektedir. Bu çalışmanın amacı İmam Hatip Ortaokullarında yürütülen Kalite Takip Sistemi (KTS) işleyişinin okul yöneticilerinin görüşleri doğrultusunda incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımına dayalı olarak durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak görüşme ve doküman inceleme teknikleri kullanılmıştır. Çalışma grubunu Malatya ili merkezinde bulunan İmam Hatip Ortaokullarında görev yapan 15 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Yarı yapılandırılmış 10 soru ile mülakatlar gerçekleştirilmiş, gerekli dokümanlar incelenmiş ve elde edilen veriler analiz edilerek bulgular raporlaştırılmıştır. KTS'nin yönetici görüşleri doğrultusunda incelendiği bu çalışmada elde edilen bulgular 8 temadan bunlara bağlı 10 kategoriden oluşmuştur. Ana temalar olarak KTS ile ilgili genel görüşler, yaşanılan sorunlar, diğer okul türlerinde uygulanması, KTS'nin işleyişi, alanları, İmam Hatip Okullarının gelişimine etkisi, değerlendirme sisteminin gerekliliği ve öneriler şeklindedir. Sonuç olarak; KTS hakkında olumlu görüşler elde edilmiştir. Etkinliklerin uygulanmasında bazı sorunlar yaşanmaktadır. Fakat sorunlara rağmen KTS'nin gerekli olduğu, diğer okul türlerinde de olması gerektiği, okulları geliştirdiği sonucuna varılmıştır. Çalışmada elde edilen sonuçlardan hareketle birtakım önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: İmam-Hatip Ortaokulu, Kalite Takip Sistemi, Sosyal Kültürel Etkinlikler
Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenliği ve profesyonellik
Eğitimin görevi içerisinde bulunduğumuz yüzyılın farklılıkları ve belirsizlikleriyle baş edebilecek, donanımlı, üretken, problem çözme becerileri gelişmiş, ahlaki ilkeler temelinde, geleceğe olumlu yön verecek bireyler yetiştirmektir. Bugün eğitim faaliyetlerinin en önemli yürütücüleri olan öğretmenler, böyle kuşaklar yetiştirebilmenin sorumluluğu altındadırlar. Yapılan bazı araştırmalar "profesyonel" kavramının eğitim dünyasına tam olarak yansıtılması ve bu yönde öğretmenlerin yetiştirilmesiyle, öğretmenlerin kendilerini daha donanımlı ve hazır hissedeceklerini, görevlerini yerine getirirken daha üstün bir çaba, özveri ve performans sergileyeceklerini ileri sürmektedir. Burada "profesyonellik" öğretmenin mesleğini icra ederken; öğrencilerin farklılıklarına saygı duyarak, onların bütün yeteneklerini ortaya çıkarmak için elinden gelenin en iyisini yapması, öğrencileri için bilgisini arttırması, güncellemesi ve öğretmenlik uygulamalarında üst düzey standartları yakalamaya çalışması olarak tanımlanmaktadır. "Profesyonel" kavramının eğitim ve öğrenci dünyasına sağlayabileceği katkı ve etkiler göz önünde bulundurulduğunda, din eğitimi faaliyetlerinin kalitesinin arttırılması adına bu kavramın DKAB öğretmenlerinin yetiştirilmesinde de anahtar bir rol üstlenebileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada literatüre bağlı kalınarak, eğitimde ve din eğitiminde yapılan profesyonellik ve profesyonelleşme çalışmaları incelenmiş, profesyonel öğretmenlerin ve profesyonel Din kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin özellikleri betimlenmeye çalışılmıştır. Oluşturulan teorik çalışmadan hareketle 18 DKAB öğretmeniyle bu bağlamda yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle mülakatlar yapılmış ve DKAB öğretmenlerinin profesyonellik algıları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Araştırmada, genel anlamda, DKAB öğretmenlerinin, öğretmenliği profesyonel bir meslek olarak gördükleri, öğrencilerinin ve toplumun kendilerinden bekledikleri üstün davranışları sergilemeye çalıştıkları, farklılıklar karşısında tarafsızlığı tam sağlayamadıkları ve kendilerini genel anlamda profesyonel hissetmedikleri bulgularına ulaşılmıştır. DKAB öğretmenlerinin farklılıklar karşısındaki tarafsızlıklarını güçlendirecek, profesyonel tavır ve tutumlarının geliştirilmesini destekleyecek çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar kelimeler: Profesyonellik, Eğitimde Profesyonellik, Din Eğitiminde Profesyonellik, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni.
Okul yöneticilerine göre imam hatipli vizyonu
Vizyon kavramı günümüzde sadece ekonomik faaliyetler güden örgütlerde değil; aynı zamanda bilim, sanat, sivil toplum kuruluşları ve özellikle eğitim sektöründeki kurumların da hayatta kalabilmeleri ve işlevlerini yerine getirebilmeleri için sıklıkla kullanılmaktadır. Diğer herhangi bir eğitim kurumunun vizyonunda olduğu gibi eğitim sistemimiz içerisinde yer alan en köklü kurumlarımızdan olan İmam Hatip Liselerinin de vizyonunda yetiştirmek istediği nitelikleri haiz insan profili önemli bir yer tutmaktadır. Bu araştırmada İmam Hatip Liselerinin en önemli paydaşlarından birisi olan okul yöneticilerinin nasıl bir İmam Hatipli vizyonuna sahip olduklarının bilimsel olarak tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu çerçevede konu üzerine daha detaylı veri elde edebilmek için araştırma nitel araştırma modelinde yapılandırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2018-2019 öğretim yılı itibariyle Malatya ili merkez ilçelerinde bulunan 12 İmam Hatip Lisesinde görev yapan toplam 29 okul yöneticisi oluşturmuştur. Araştırmada veriler araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formuyla elde edilmiş; bu veriler betimsel ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda katılımcı okul yöneticilerinin İmam Hatipli vizyonuna ilişkin bilişsel, ahlaki, siyasi/ideolojik, kültürel, mesleki ve inanç yapısı bakımından çeşitli özellikler atfettikleri tespit edilmiştir. Bu bakımdan okul yöneticilerinin İmam Hatipli vizyonuna yansıyan profil bilişsel yönden, kendini tanıyan, ifade eden, bilinçli, hedeflerinin farkında olan, sorgulayıp bilimsel düşünebilen, problemlere çözüm üretebilen, çağa ayak uydurabilen, yenilikçi, başarılı, topluma duyarlı ve lider özellikleri haizdir. İnanç yapısı olarak tevhit inancını yansıtan, inandığını yaşamında uygulayan, farklı görüşlere saygı gösteren niteliklere sahiptir. Ahlaki yönden, dürüst, yardımsever, saygılı, hoşgörülü, sevgi dolu, rol model olan, evrensel ahlak ilkelerinin farkında. milli ve manevi değerlerine bağlı, Kur'an ve peygamber ahlakını yansıtır. İdeolojik olarak vatanına, milletine, devletine, ümmetine bağlı bir görüşü savunur. Kültürel olarak sanatsal faaliyetlere katılım gösteren, okuyan, gezen, gözlem yapan niteliklere sahiptir. Mesleki yeterliliğe sahip, mesleğindeki gelişmelere açık, üreten ve mesleğini sorumlu bir şekilde yerine getiren örnek bir meslek erbabıdır. Anahtar Kelimeler: Vizyon, Eğitimde Vizyon, İmam Hatip Liseleri, İmam Hatip Liselerinin Vizyonu, İmam Hatipli Vizyonu
Ortaokul din, ahlak ve değerler alanı seçmeli derslerinin verimliliğinin öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı; 2012-2013 eğitim öğretim yılından itibaren uygulanmaya konulan ortaokul din, ahlak ve değerler alanı seçmeli derslerinin verimliliğinin öğretmen görüşleri doğrultusunda incelenmesidir. DKAB öğretmenlerinin seçmeli din derslerine ilişkin görüşlerinin daha detaylı elde edilebilmesi için araştırma nitel araştırma modelinde yapılandırılmıştır. Araştırmada veriler, nitel araştırmalarda kullanılan amaçlı örneklem yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örneklem tekniği ile belirlenen Malatya il merkezinde çeşitli ortaokullarda görev yapan ve seçmeli din derslerini okutan 24 DKAB öğretmeniyle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Araştırma nitel araştırma modelinde yapılandırılmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış mülakat formları kullanılmış olup, öğretmenlerle yapılan yüz yüze görüşmelerle veriler toplanmıştır. Betimsel analiz yöntemiyle çözümlenen bu veriler ışığında araştırmada elde edilen bazı sonuçlar şu şekildedir: Araştırmaya katılan öğretmenlerin çoğunluğu seçmeli din derslerinin önemli bir ihtiyacı karşıladığını düşünmektedir. Katılımcılara göre seçmeli din, ahlak ve değerler alanı derslerin verimli bir şekilde yürütülmesinde çeşitli sorunlarla karşılaşıldığı ifade edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenler bu sorunlarla ilgili olarak öğrenci, öğretmen, veli ve okul yönetiminden kaynaklı sorunları dile getirmişlerdir. Seçmeli derslerin veli ve öğrencilerin görüşüne göre belirlenmediği, ders seçme sürecinde öğrencinin ilgi ve yeteneklerinin göz önünde bulundurulmadığı tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenler, seçmeli din dersleri için yeterli sayıda öğretmen olduğunu ancak öğretmen kalitesinin istenen düzeyde olmadığını ve hizmetiçi eğitimlerin verimsiz olduğunu düşünmektedirler.
Din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde karakter eğitimi yaklaşımı ile değerlerin eğitimi
Bu araştırma, 6. sınıf din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde karakter eğitimi yaklaşımı ile dürüstlük ve sorumluluk değerlerinin eğitimi için hazırlanan etkinliklerin öğrenciler üzerindeki etkililiğinin incelenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2018-2019 öğretim yılında Adıyaman ili Besni ilçesinde bir devlet ortaokulunda 6. sınıf düzeyinde öğrenim gören 19'u deney ve 19'u da kontrol grubunda olmak üzere toplam 38 öğrenci oluşturmuştur. Araştırma kapsamında hazırlanan karakter eğitimi programı 12 hafta boyunca deney grubuna uygulanırken kontrol grubuna uygulanmamıştır. Araştırmada Duygu Sarmusak tarafından geliştirilen dürüstlük eğilimi ölçeği ve Alper Yontar tarafından geliştirilen sorumluluk ölçeği kullanılmıştır. Uygulanan çalışma öncesinde ve sonrasında araştırmacı tarafından gruplara ön test-son test uygulanmıştır. Deney ve kontrol grubuna ait ön test-son test ortalamalarının karşılaştırılabilmesi için Mann Whitney U Testi, grupların tekrarlı ölçümlerinin karşılaştırılabilmesi için de Wilcoxon Testi uygulanmıştır. Analizler sonucunda deney grubundaki öğrencilerin belirlenen dürüst olma ve sorumluluk sahibi olma değerlerine ilişkin puanlarının kontrol grubundaki öğrencilere göre anlamlı şekilde daha yüksek olduğu belirlenmiş, bu şekilde karakter eğitimi yönteminin etkililiği ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: değerler eğitimi, karakter, ahlak, karakter eğitimi, dürüstlük ve sorumluluk.