Doç. Dr. Nilgün Küçükkaraca danışmanlığındaki tezler
17 tez · Hacettepe University
Anne-baba ve öğretmenlerin akran zorbalığı deneyimleri ve sosyal hizmet
Bu çalışma anne-baba ve öğretmenlerin ortaokulda yaşanan akran zorbalığı deneyimlerini ortaya koymak için yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda nitel yöntem ve teknikler kullanılmıştır. Araştırmanın özneleri ortaokulda çocuğu olan 23 ebeveyn ve ortaokulda öğretmenlik yapan 15 branş ve rehber öğretmen olmak üzere 38 kişiden oluşmaktadır. Araştırmanın verilerini toplamada ve oluşturmada fenomenolojik yaklaşımdan yararlanılmış ve araştırma özneleri ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırma verilerinin tematik analizleri MAXQDA 2022 programı kullanılarak yapılmıştır. Yapılan analizlere göre toplam 4 ana temaya ulaşılmıştır. Bunlar sırasıyla öğretmenlik ve ebeveynlik algısı, anne-baba ve öğretmenlerin gözünden akran zorbalığı, anne-baba ve öğretmenlerin zorbalık deneyimleri, anne-baba ve öğretmenlerin zorbalığın çözümü ve önerileri hakkında düşünceleridir. Analiz sonucunda anne-baba ve öğretmenlerin akran zorbalığını iki taraflı ve çözülmesi güç bir yara tanımlanmış, zorbalığın bireysel ve toplumsal nedenleri belirtmiş, zorbalığın onlarda ve çocuklarda bıraktığı olumsuz etkileri, onların soruna yaklaşımı ve çözüm önerilerine yönelik sonuçlara ulaşılmış ve bu yetişkinlerin sorunun anlaşılması ve çözümünde önemleri ortaya konulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre akran zorbalığı yaşamın her noktasında vardır ve akran zorbalığının bir tarafı da anne-baba ve öğretmenlerdir. Araştırmaya katılan yetişkinlere göre akran zorbalığının tüm formları deneyimlenmiştir özellikle de siber zorbalığa ve şaka zorbalığına bir kayma söz konusudur. Zorbalık davranışı farklı yerlerde ortaya çıksa da daha çok okulda gözlemlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre zorbalığın ortaya çıkmasında ve önlenmesinde anne-baba ve öğretmenlerin payı son derece yüksektir. Araştırma sonuçları ışığında okul sosyal hizmeti olarak ekosistem yaklaşımı bakış açısına göre akran zorbalığının derinliğinin anlaşılması, nedenlerinin etraflıca anlaşılması için mutlaka anne-baba ve öğretmenlerin deneyimlerine odaklanan çalışmalar yapılmalıdır. Ayrıca anne-baba ve öğretmenlerin deneyimlerine daya çözüm stratejileri ve önerileri mutlaka dikkate alınmalı ve soruna daha bütüncül ve etkili bir yaklaşım olabilmesi için de okul sosyal hizmetinin okullarda aktif hale getirilmesi konusunda çözüm önerileri sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Akran zorbalığı, sosyal hizmet, okul sosyal hizmeti, nitel araştırma
COVID-19 pandemisinde erkeklerin deneyimleri: Ekosistem yaklaşımı çerçevesinde bir değerlendirme
Bu araştırmanın temel amacı, Covid-19 Pandemisinin ortaya çıkardığı koşullar temelinde erkeklerin deneyimlerini Ekosistem Yaklaşımı bağlamında incelemektir. Araştırmada nitel yöntem kullanılmıştır. Araştırmada veriler, Ankara ya da Nevşehir'de ikamet eden 18-65 yaş arası toplamda 34 erkekle (18 mavi yakalı 16 beyaz yakalı) yapılan görüşmeler yardımıyla oluşturulmuş ve MAXQDA Analytics Pro yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen en önemli sonuç, pandemide değişen birey-çevre etkileşimiyle erkeklerin, ihtiyaçlarının, yardım alma ve yardım arama davranışlarının değiştiğidir. Bu süreçte birey-çevre uyumunu maksimize etmeye çalışan ve pandemiye özgü ortaya çıkan sorunların çözümü ve ihtiyaçların temini için yeni beceriler geliştiren erkekler; eril cinsiyet rollerini kadınsı sınırlara yaklaştırabilmiş olsalar da toplumsal cinsiyet eşitliğine doğru gidebilecek olan bu süreç, pandemiyle sınırlı kalmıştır. Araştırmada elde edilen diğer sonuçlara göre mikrosistemlerinde erkekler, babalık ya da kocalık rollerini toplumsal cinsiyet kalıpyargılarının dışına taşımış olsalar da bu sistemde belirginleşen en önemli sorun, erkeklerin ev, aile ya da evliliğe ilişkin uyum becerilerinin sınırlı kalması olarak ortaya çıkmıştır. Mezosistemlerinde, kamusal alanın dışına itilen erkekler, kendi eril rol performanslarını değerlendirecek olan sistemlerden uzak kalmış ve bu yüzden bu sistem özelinde yaşadıkları tüm deneyimleri "güçsüzleşme" bağlamında ele almışlardır. Pandeminin erkeklerin egzosistemlerinde yarattığı en büyük etki, gelir kaybıyla ortaya çıkan ekonomik sorunlar olmuştur. Erkeklerin, sosyal adaletle ilişkilerinin başladığı sistem olan egzosistemdeki kronik sorunlar, erkekleri politik bir bilinç üretme noktasında sınıfsal ve sosyal olarak zayıflatmıştır. Erkekliğin inşasında etkili kültürel kodları oluşturan makrosistemde geçerli olan hegemonik ideallere göre bir erkeğin sergilemesi gereken en önemli rolün, ekonomik olarak muktedir olmak olduğu bulunmuştur. Bu sistem özelinde ayrıca, erkeklerin risk alma davranışlarının bazı kültürel temelleri olduğu ve toplumda geçerli olan hegemonik değerlerin her zaman, her erkek tarafından kabul edilmediği sonucunda da ulaşılmıştır. Erkekliğin üretildiği sosyo-tarihsel koşulları sağlayan kronosistemle ilgili erkeklerin ifadeleri, pandemi sonrasında eril tahakkümün hız kesmeden, hatta belki daha vahşileşerek devam edeceğini kanıtlamıştır. Bulguların yorumlanması, sonuç ve önerilerin oluşturulmasında; sosyal hizmet uygulamasında erkeklerle çalışmaya katkı sunabilmek amacıyla Ekosistem Yaklaşımın bütünlüğünden faydalanılmıştır.
Zorunlu göç yaşamış Suriyeli kadınların Elazığ depremine ilişkin yaşam deneyimleri
Deprem afetinden etkilenme düzeyinin sahip olunan kaynaklar, kaynaklara erişim düzeyi, sosyal statü gibi faktörlere göre farklılık gösterdiği bilinmektedir. Araştırmada Suriyeli kadınların deprem sırası ve sonrası süreçlerde hem Suriyeli hem de kadın olmaktan kaynaklı birçok farklı deneyime sahip olduğuna vurgu yapılmakta ve bu özgün deneyimler göç, deprem ve toplumsal cinsiyet ihtiyaç ve sorunları bağlamında değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, 24 Ocak 2020'de Elâzığ'da gerçekleşen 6,8 şiddetindeki deprem afetini deneyimlemiş Suriyeli kadınların deprem sırası ve deprem sonrası süreçteki yaşam deneyimlerini ortaya koymak ve afet, göç ve kadın sorunlarının etkileşiminden doğan sonuçlarını tespit ederek bu doğrultuda afetlerde sosyal hizmetlere ilişkin öneriler sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda Elâzığ il merkezinde yaşayan, deprem afetini deneyimlediği sırada bekar ve çocuklu olan 24 Suriyeli kadın ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve MAXQDA 2020 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları, Suriyeli kadınların savaş ve göç deneyimlerinin ardından ekonomik kaynaklarını, sosyal destek sistemlerini geride bırakarak yerleştikleri Elazığ'da; toplumun görece sosyoekonomik düzeyi düşük bölgelerde ikamet etmeleri ve Suriyeli ve yalnız yaşayan kadın olmaları sebebiyle deprem karşısında yerel halka kıyasla daha savunmasız olduklarını; hak ve hizmetlere erişimde sosyal dışlanma, ayrımcılık ve eşitsizliklerle karşı karşıya kaldıklarını, sosyal yardım ve hizmetlerden sorumlu kurum ve kuruluşlara dair bilgi eksiklikleri sebebiyle hak kayıpları yaşadıklarını göstermektedir. Suriyeli kadınların içinde bulundukları bu koşulların ise ataerkil toplumlarda eğitim, iş yaşamı ve kamusal alandan uzak tutulmaları ile ilişkili olduğu ve yerleşik toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri bağlamında derinleştiği görülmektedir. Bununla beraber, savaş ve göç gibi zorlu yaşam koşullarının öznesi olan Suriyeli kadınların geçmiş travmatik deneyimlerinin kendilerini güçlendirdiği ve depremin psikolojik ve duygusal etkileri açısından kendilerini daha dayanaklı mücadeleciler haline getirdiği görülmektedir. Bu anlamda, afetlerde kırılganlığı yüksek bir grubu ifade eden Suriyeli kadınların çok çeşitli sorun ve ihtiyaçlarına duyarlı ve insan hakları, sosyal adalet ve eşitlik ilkelerinin benimsendiği afetlerde sosyal hizmet uygulamalarına ihtiyaç olduğu değerlendirilmektedir.
İntihar girişiminde bulunanların yaşam deneyimleri: Toplumsal cinsiyet bağlamında bir analiz
İntihar girişimi; birey, grup ve toplumların iyilik halini ve yaşam hakkını tehdit eden önemli bir sorundur. İnsan hakları ve sosyal adalet temel değerleri olan sosyal hizmet mesleği; bireylerin yaşam hakkının korunmasını ve bu hakkı engelleyebilecek, intihar girişiminde bulunmaya neden olabilecek, toplumsal bağlamların keşfedilmesini amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda; bu çalışmada, toplumsal cinsiyet ve çevresel bağlamların intihar girişiminde bulunan kadın ve erkeklerin yaşam deneyimlerini nasıl şekillendirdiği anlamaya çalışılmıştır. Nitel araştırma yöntemi ve fenomonolojik desenin kullanıldığı çalışmada, intihar girişiminde bulunan, yaşları 16-44 arasında değişen, intihar girişiminin üzerinden en az altı ay geçmiş ve psikiyatri takibinde olan yirmi bireyle görüşme yapılmıştır. Yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde veriler, MAXQDA 20 Analytics Pro yazılımı ile tematik olarak analiz edilmiştir. Bulgular; intihar girişiminde bulunan katılımcıların intihar girişimi öncesi travmatik çocukluk ve aile içi örseleyici deneyimler yaşadığını; toplumsal cinsiyetle ilişkili kalıp yargı, rol ve beklentiler nedeniyle baskılar deneyimlediğini; biyolojik, psikolojik ve sosyal alanlarda krizler yaşadığını ve yaşadığı zorluklar karşında intihar girişimini bir baş etme yöntemi olarak kullandığını; intihar girişimi sırasında hissizleşme, kontrol kaybı, krize ilişkin deneyimler yaşadığını; intihar girişiminde bulunma amaçlarının farklılaşabildiğini; yöntem seçiminde farklılıkların olduğunu; intihar girişimi sonrasında kendilerine ilişkin damgalayıcı tutuma sahip olduğunu; aile ve yakın çevrelerinden şok, korku, üzüntü ve kaygı gibi olumsuz tepkiler aldıklarını; sosyal destek görmeleri durumunda yaşama daha sıkı tutunduğunu göstermektedir. Ayrıca katılımcıların ruh sağlığı, sosyal destek, ekonomik durum ve dini inançlara ilişkin deneyimlerinin intihar girişimleri üzerinde önemli bir yeri olduğu bulunmuştur. Araştırma sonucunda, katılımcıların intihar girişimine ilişkin farklı süreçler deneyimlediğini ve bu sürecin toplumsal cinsiyet ve kadın ve erkeklerin etkileşimde olduğu sistemlerle ilişkileri bağlamında şekillendiği görülmektedir. Araştırmanın sonuçları; sosyal hizmet uygulamaları, mevzuat ve politikalar, kurumsal yapılar, iş birliği mekanizmaları ve bireysel ve toplumsal farkındalık boyutlarında çok yönlü yaklaşım ve bakış açılarının önemini göstermektedir. Anahtar Sözcükler: İntihar Girişimi, Ekolojik Sistem Yaklaşımı, Sosyal Hizmet, Toplumsal Cinsiyet, Yaşam Deneyimi.
Kadına yönelik psikolojik flört şiddeti ve sosyal hizmet: Yapabilirlikler yaklaşımı çerçevesinde bir değerlendirme
Kadına yönelik şiddet türlerinden birisi olan psikolojik flört şiddeti, kadınların yaşamları üzerinde baskı ve kontrol kurmak amacıyla sergilenen zarar verici eylemleri içermektedir. Bu araştırmanın amacı, partnerleri tarafından psikolojik flört şiddetine maruz kalan kadınların etkilenen yapabilirlik kapasitelerini sosyal hizmet çerçevesinde incelemektir. Bu amaç doğrultusunda Ankara'da yaşayan psikolojik flört şiddetine maruz kalmış 20 kadın ile görüşme yapılmıştır. Görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formundan yararlanılmış, yaplan görüşmeler Transkriptor programı ile deşifre edilmiş ve MAXQDA 2022 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizi sonucunda, manipülasyon, tehdit, hakaret, kıskançlık, kısıtlama, baskı ve kontrol, göz ardı etme, küçümseme, ghosting, ısrarlı takip, kıyaslama, bağırma, lovebombing ve iftira olmak üzere psikolojik flört şiddetine maruz kalan kadınların olumsuz duygular ile baş etmeye çalıştıkları, fiziksel ve ruhsal sağlıklarının olumsuz etkilendiği, eğitim yaşamlarının ve sosyal ilişkilerinin sekteye uğradığı, boş zaman aktiviteleri, zaman özerklikleri, hobiler, iş gücüne katılım, hareketlilik ve politik yaşama katılım gibi yapabilirlik kapasitelerinin ise partnerleri tarafından kontrol altına alındığı belirlenmiştir. Katılımcıların yaşama ilişkin bakış açılarında değişimlerin meydana geldiği, bu değişimler nedeniyle çevreyle ilişkilerinde daha tedbirli davranmaya başladıkları, kadınların içinde bulundukları çevrenin psikolojik şiddete ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin farkındalıkların ve bakış açılarının, kadınların psikolojik flört şiddeti deneyimlerinin şekillenmesinde önemli bir rol oynadığı saptanmıştır. Kadınların maruz kaldıkları psikolojik flört şiddeti karşısında güçlendirilmesi ve yapabilirliklerinin artırılması bakımından sosyal hizmet kuram ve müdahalelerinin uygulanması ve bu uygulamalar esnasında sosyal hizmet uzmanlarının rol alması gerektiği düşünülmektedir.
Sosyal hizmet açısından ihtiyaç ve hak kavramları bağlamında engelli bireyin varoluşu
Engellilik hem bedensel hem de çevresel ve toplumsal boyutu olan bir kavramdır ve söz konusu boyutlarıyla bireyin seçtiği bir durum değildir. Engelli bireyler insan olmalarından kaynaklı olarak ise ölüm, özgürlük, yalnızlık ve anlamsızlık gibi ontolojik hakikatlere muhataptırlar ve engellilik durumu bu hakikatlerle ilişkilenme konusunda etkili olabilmektedir. Bu çalışmada, fiziksel engelli bireylerin varoluşunu, ihtiyaç ve insan hakları ile ilgili yaşam deneyimleri bağlamında anlamak ve sosyal hizmet bakış açısından analiz etmek amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımlarından olan fenomenolojik araştırma olarak tasarlanmış olup araştırma kapsamında Konya ili Merkez ilçelerinde yaşayan on sekiz yaşının üzerindeki yirmi üç fiziksel engelli birey ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen bulgular içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiş ve bulguların analizi "Varoluşçu Temalara İlişkin Bulguların Analizi", "İhtiyaç Temalarına İlişkin Bulguların Analizi" ve "Hak Temalarına İlişkin Bulguların Analizi" olmak üzere üç ana başlı k altında toplanmıştır. Araştırmamız göstermiştir ki ontolojik hakikatleri engelli bireyler özelinde ele almak gerekmektedir. Engelli bireyler hem bedensel hem de toplumsal sebeplerle ontolojik hakikatlerle daha farklı temaslar kurabilmektedirler. Bunun yanında eğitim, çalışma, erişilebilirlik, katılım gibi insan hakkı olarak da ifade bulan ihtiyaçların giderilemiyor oluşu varoluş imkanını kısıtlayabilmektedir. Ontolojik hakikatler yalnızca engelli bireyler için değil sosyal hizmet uzmanları için de geçerlidir. Bu sebeple sosyal hizmet uzmanları önce kendi ontolojik kaygıları ile yüzleşmeli sonrasında hizmet alanlara bu konuda yardımcı olmalıdır. Politika yapıcılar, insanların varoluş imkanının artırılmasına yönelik bir çaba sarf etmelidir ve sosyal hizmet uzmanları politika yapıcılara bu konudaki yükümlülüklerini hatırlatmalıdır. Gelecek araştırmalarda fiziksel engelli bireylerin yanı sıra diğer engel gruplarından bireylerin varoluşunu konu edinen araştırmalara da yer verilmesi yoluyla engelli bireyin varoluşu ile ilgili daha kapsamlı bir perspektif sunulması sağlanabilir.
Covid-19 salgını sırasında Suriyeli çocukların yaşam deneyimleri: Gaziantep örneği
2019 yılında ortaya çıkan ve ilk kez Çin'in Hubei eyaletinin Wuhan kentinde görülen virüsün yol açtığı hastalık olan koronavirüsün/Covid-19'un, 2020 yılının mart ayına gelindiğinde Dünya Sağlık Örgütü tarafından bir pandemi olarak karakterize edildiği duyurulmuştur. Covid-19 salgını farklı toplumsal gruplar için farklı etki ve sonuçlar doğurmuştur. Bu fenomenolojik araştırmanın temel amacı Suriyeli çocukların pandemi sırasındaki yaşam deneyimlerinin keşfedilmesidir. Bu kapsamda Gaziantep'te yaşayan 12-14 yaş aralığındaki 20 Suriyeli çocukla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde MAXQDA 2022 (22.2.1) kullanılmıştır. Elde edilen bulgular hak temelli yaklaşım çerçevesinde, çocukların yaşama, gelişme, ayrımcılığa uğramama, eğitim, sağlık, katılım, doğru bilgiye erişim ve dinlenme, boş zaman değerlendirme ve oyun oynama hakları üzerinden tartışılmıştır. Araştırma kapsamında ulaşılan sonuçlar, katılımcı çocukların pandemi sırasında öncelikle eğitim hakkına erişemediklerini; ekonomik zorluklar yaşadıklarını; pandemi sürecinde ev işleri ve kardeşlerinin bakımıyla ilgili sorumluluklar üstlendiklerini; boş zamanlarını etkin değerlendirme noktasında yeterli ebeveyn desteği alamadıklarını; oyun oynama ve kültürel, sanatsal faaliyetlere katılma hakkından yoksun kaldıklarını; okulda öğretmenleri ve arkadaşları tarafından ayrımcılığa uğradıklarını göstermektedir. Sonuç olarak her şeyden önce Covid-19 salgını gibi halk sağlığı krizi ve benzeri acil durumlar karşısında nüfusun incinebilir grupları için özelleştirilmiş eylem planları hazırlanmasının; Suriyeli çocuklar için kültürel olarak yetkin biçimde hazırlanan eylem planlarının başta biyo-psiko-sosyal sağlığın korunması ve geliştirilmesi olmak üzere çocukların ve ailelerinin ekonomik olarak desteklenmesine, eğitim ve eşitlik gibi temel haklarının gözetilmesine yönelik olmasının gerekliliği ortaya çıkmıştır.
Geçici koruma statüsündeki Suriyelilerin gönüllü geri dönüşe ilişkin görüşlerinin incelenmesi: Ankara Altındağ örneği
Gönüllü geri dönüş kararını etkileyen birden çok faktör bulunmaktadır. Yalnızca ev sahibi ülkedeki koşullar değil menşe ülkedeki koşullar da gönüllü geri dönüş kararında itici yahut çekici faktörlerden olabilmektedir. Bu araştırmanın amacı geçici koruma statüsündeki Suriyelilerin gönüllü geri dönüşe ilişkin düşüncelerini etkileyen deneyimlerini gözler önüne sermek ve bu deneyimi şekillendiren faktörleri sosyal hizmetin esas aldığı insan hakları ile ele almaktır. Bu amaç doğrultusunda Ankara'nın Altındağ ilçesinde yaşayan geçici koruma kimlik belgesine sahip 24 Suriyeli ile görüşme yapılmıştır. Görüşmeler yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yapılmış, MAXQDA 2022 programı kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre son zamanlarda artan ayrımcılık ve gönüllü geri dönüş tartışmaları mültecilerin baskı hissetmesine ve ortak kamu alanları başta olmak üzere birçok alanda ayrımcılık ve sosyal dışlanmaya maruz kaldığını göstermektedir. Ayrımcılık gönüllü geri dönüş eğilimini etkilemektedir. Bununla birlikte hak ve hizmetlere erişim, mültecilere yönelik uygulamalar ve politikalar da ev sahibi ülke için gönüllü geri dönüşte itici ve çekici faktörlerden olabilmektedir. Suriye'deki savaş ve siyasi iktidarsızlığın, hak ve hizmetlere erişimin neredeyse yok olmasının dönmek için itici faktör olduğu görülürken Suriye'ye olan aidiyet ve özlemin ise gönüllü geri dönüşte çekici faktör olduğu görülmüştür. Ancak savaş ve hak ve hizmetlere erişime zorluğun bu çekici faktörleri oldukça güçsüzleştirdiği de ortaya çıkmıştır. Gönüllü geri dönüş eğilimini şekillendiren deneyimlerin insan hakları bağlamında ele alınması gerektiği düşünülmektedir. Baskı altında ve tek seçenek olduğunda seçilen gönüllü geri dönüş onurlu ve güvenli olmaktan uzaktır. Gönüllü geri dönüş politikalarının gelişiminde insan hakları ve sosyal adaleti benimseyen sosyal hizmet disiplinin yer alması ve uygulamada da meslek profesyonellerinin rol alması gerektiği düşünülmektedir.
Çocuk yuvalarından çocuk evlerine geçişte çocukların psiko-sosyal gereksinimleri
Bu araştırma Tokat Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne bağlı Çocuk Evleri Koordinasyon Merkezi Müdürlüğünde korunma ve bakım altında bulunan Turhal Çocuk Yuvasından (yeni adı Turhal Cumhuriyet Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğü) nakil ile gelen çocukların bu geçiş aşamasında açığa çıkan psiko-sosyal gereksinimlerini ortaya çıkarma amacıyla yapılmıştır. Araştırma, nicel desenli, genel tarama modeli kullanılan betimleyici bir yapıdadır. Araştırmada kurum tam sayımı yapılarak hizmetten yararlanan toplam 82 çocuk üzerinden yürütülmüştür. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formuyla toplanmıştır. Araştırmada çocukların sosyo-demografik özelliklerine yönelik elde edilen bulgulara göre Tokat Çocuk Evlerinden hizmet alan çocuklar 6-18 yaş grubu aralığında olup kız çocukların oranı erkek çocuklara göre daha fazladır. Çocukların aile durumuna bakıldığında yarısından fazlasının anne- babası ayrıdır. Yuvalardan çocuk evine geçişte çocukların istek ve görüşlerinin etkisi, geçiş süreci ile ilgili yapılan çalışmaları ortaya çıkarmak amacıyla sorulan sorularda; çocukların büyük çoğunluğu kuruluş değişikliği hakkında bilgisinin olmadığını, fikrinin alınmadığı belirtmiş ancak çocuk evine geçtiği için de mutlu olan çocukların oranı yüksektir. Çocuk Evlerine geçişin doğru planlandığını ve bunun için yeterli sürenin ayrıldığını ifade eden çocukların sayısı çok azdır. Bu oranın düşüklüğü yeni bir hizmet modeline geçiş yapan çocukların çocuk evlerine uyum sürecini zorlaştırmaya ve birtakım gereksinimlerin karşılanmadan bu sürecin gerçekleşmesine neden olmaktadır. Yuvalardan çocuk evine geçişte çocukların duygu ve davranışlarında görülen değişiklikleri ortaya çıkarmayı amaçlayan sorularda; çocukların karşılanamayan gereksinimleri de onlarda kaygı düzeyini artırmakta ve gelişimlerine olumsuz katkı sunmaktadır. Araştırmanın ortaya çıkardığı bir diğer önemli amaç çocukların kurum değişikliği sırasında bağlandıkları kişilere veya nesnelere karşı tutumlarıdır. Çocukların kurum değişikliği sırasında bağlandıkları öğelerden birden ayrılması onların yaşadıkları ortamı kendi evi gibi benimsemelerini zorlaştırdığı ifade edilmiştir. Çocuklar geçiş sırasında ailelerinin haberdar olmalarını istemektedirler. Eski kurumundan, arkadaşlarından, bakımından sorumlu personelden ve okullarından ayrılmak çocukların bu durumdan olumsuz etkilenmelerine neden olmaktadır. Yuvalardan çocuk evlerine geçişte çocukların ne tür psiko-sosyal gereksinimlerinin karşılandığı ortaya çıkarmayı amaçlayan sorularda; çocuklar çocuk evlerine geldikten sonra burada çoğu ihtiyaçlarının karşılandığını belirtmişlerdir. Çocuk evlerinde arkadaşlık ve sosyal ilişkilerinin iyi olduğunu ifade etmişlerdir. Kendileriyle ilgili sorunlarda çoğunlukla bakım personellerinden ikinci sırada grup sorumlularından yardım aldıklarını ifade etmişlerdir. Hizmet modellerini değerlendirmede çocukların büyük kısmı çocuk evleri hizmet modelinin daha iyi olduğunu ve çocuk evlerinde kalmayı daha çok tercih edeceklerini ifade etmişlerdir. Çocukların çocuk evi modeliyle ilgili karşılanması gereken psiko-sosyal gereksinimlerinin olmadığı daha çok çocuk evlerine geçiş süreciyle ilgili eksik bilgilendirme, zamansız planlama gibi gereksinimlerinin olduğu görülmektedir. Araştırmada elde edilen bulgularda, çocukların çocuk evlerine olumlu anlamlar yükledikleri, yatılı bakım modeli (yuva-yurt) ile kıyasladıklarında toplum ile daha iç içe oldukları, komşuluk ilişkilerinin, alışveriş alışkanlıklarının kazanıldığı, toplum ile daha uyumlu oldukları, çocuk evinde kendilerini mutlu hissettikleri, toplumsal normlara uygun davrandıkları anlaşılmıştır. Bu doğrultuda, çocuk hayatında kendisini etkileyen bu iki tür hizmet modeli içerisinde farklı sistemlerin etkisi altında kalmaktadır. Çocuğun gelişimi bu sistemlerdeki deneyimlerin niteliğine bağlıdır. Sistemler arasındaki etkisinin tutarlılığı çocuğun sağlıklı gelişimi için önemlidir. Çocukların korunma ve bakım altına alınma sürecinden itibaren çocuğun yüksek yararı gözetilerek ilk öncelikle çocuğun aile yanında kalmasını hedef alan hizmet modelinin uygulanması, aile yanında desteklenmesi uygun olmayan çocukların da yaş ve gelişimine uygun çocuk kuruluşlarına yerleştirilmelerinin uygun olacağı ve zorunlu haller dışında çocuğun kaldığı bir kuruluştan diğer bir kuruluşa nakil edilmemesi veya nakil edilecekse çocuğun bu geçiş sürecine sosyal ve psikolojik olarak hazırlanması, uygun ortamın oluşturulması önerilmektedir. Anahtar Sözcükler Korunma gereksinimi olan çocuk, Çocuk Yuvaları, Çocuk Evleri hizmet modeli
Eşini kaybetmiş yaşlı bireylerin yas sürecinin sosyal hizmet açısından değerlendirilmesi
Bu çalışma eşini kaybetmiş 65 yaş üstü yaşlı bireylerin bağlanma temellerinin, eşiyle ilişkilerinin, eşinin ölümüyle birlikte ortaya çıkan yas süreçlerine ilişkin yaşam deneyimleri ile eşinin ölümü sonrasındaki yaşamlarının nasıl şekillendiğini anlamak için yapılmıştır. Araştırmada yaşlı bireylerin ilk bağlanma temelleri, evliliğine ve eşine yönelik hikâyeleri, yaşamlarındaki ilk önemli kayıpları, eş kaybına ilişkin yaşadıkları, eşinin ölümü sonrasında yaşamında meydana gelen değişimler ve geride kalan duygular ele alınmıştır. Nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışma kapsamında Ankara'da yaşayan 65 yaş üstü 12 kadın ve 8 erkek toplam 20 kişi ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yapılmıştır. Görüşmede elde edilen veriler MAXQDA 18 yazılımıyla tematik olarak analiz edilmiştir. Yapılan analiz ilk bağlanma ilişkilerinde kaçınmacı ve güvenli bağlanma stillerinin hâkim olduğu, görücü usulüyle evliliklerin gerçekleştiği, dul kadın ya da erkek arasında herhangi bir fark görmedikleri, uğraşıları olan yaşlı bireylerin yeni yaşamlarına daha çabuk uyum sağladıkları ancak hepsinin yalnızlık duygusunu yoğun olarak yaşadıkları, yeniden evlenme düşünen yaşlı bireylerin bu düşüncelerinde bile yalnızlıktan kurtulma duygusunun etkili olduğunu göstermiştir. Araştırma sonuçları yaşlı bireylerin gereksinim ve ihtiyaçlarına yönelik hizmetlerin ve programların projelendirilmesine ağırlık verilmesi, konuyla ilgili yasal mevzuatın ve politikaların geliştirilmesinin yaşlılara yönelik hizmetlerin geniş bir yelpazede sunulması için gerekli olduğunu göstermektedir.
Görme engellilerle baskı karşıtı uygulama: Kesişimsel perspektif temelinde niteliksel bir araştırma
Bu çalışma, görme engelli bireylerin karşılaştıkları baskıları ve baskılar ile bağlantılı yaşam deneyimlerini kesişimsellik temelinde anlamak amacıyla yapılmıştır. Eşitlik ve sosyal adalet değerleri üzerine inşa edilmiş olan baskı karşıtı uygulamanın kuramsal ilkelerinden hareketle gerçekleştirilen araştırmada 'engellilik' ile 'cinsiyet', 'yaş', 'cinsel yönelim/cinsiyet kimliği', 'din/inanç' ve 'etnik köken' olguları arasındaki kesişimlere odaklanılmıştır. Çalışma nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında 23 görme engelli birey ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Veriler Maxqda yazılımı kullanılarak tematik olarak analiz edilmiştir. Bulgular görme engelli bireylerin karşılaştıkları kesişimsel baskıların kişilerarası, toplumsal ve yapısal eksenlerde içiçe geçen, çok katmanlı ve dinamik özelliklere sahip olduğunu ve görme engelli bireylerin yaşamlarını çok yönlü olarak etkilediğini göstermektedir. Söz konusu çok katmanlı ve dinamik yapı değersizleştirme, dışlama, kısıtlama ve rahatsızlık verme gibi kişilerarası ilişkiler ile bağlantılı konular, toplumsal düzeydeki algılar ve varsayımlar ile kurumsal süreç ve mekanizmalara yayılan bir çerçeve sunmaktadır. Ayrıca, baskıların ve baskılar ile ilgili yaşam deneyimlerinin kesişim alanlarına özgü boyutlarını açığa çıkarmaktadır. Araştırmanın sonuçları sosyal hizmet eğitimi ve uygulaması, mevzuat ve politikalar, kurumsal yapılar, iş birliği mekanizmaları ve toplumsal farkındalık konularında çok yönlü yaklaşımların ve bakış açılarının önemine işaret etmektedir.
Toplumsal cinsiyet bağlamında huzurevlerinde kalan yaşlı kadınların yaşam deneyimleri
ARSLAN, Merve. Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Bağlamında Yaşlı Kadınların Sorunları ve İhtiyaçları: Huzurevlerinde Yaşayan Yaşlı Kadınların Yaşam Deneyimleri, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2021. Bu araştırma huzurevinde kalan yaşlı kadınların gençlik ve yetişkinlik döneminde yaşadıkları cinsiyete özgü sorunların toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve ekolojik sistem yaklaşımı bağlamında değerlendirilmesi ve bu sorunların yaşlılık dönemine olan etkisinin ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Yaşlılık dönemine ilişkin araştırmaların yaygın olmasına rağmen yaşlılık dönemini kadın odağında ele alan çalışmaların oldukça sınırlı olması sebebiyle bu araştırmanın kadınların yaşlılığı konusundaki bilgi eksikliğinin giderilmesine katkı sunacağı umulmaktadır. Araştırmada metodolojik olarak nicel araştırma deseni kullanılmış ve araştırma genel tarama modelinde yapılmıştır. Araştırma Ankara ilinde 4 farklı özel huzurevlerinde yaşayan 76 yaşlı kadınla yürütülmüş ve araştırmanın verileri araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanması esnasında, tüm dünya genelinde Covid-19 pandemi sürecinin yaşanması nedeniyle huzurevlerine girişlerin yasaklanması üzerine araştırmanın verilerinin bir kısmı araştırmacının gerçekleştirdiği yüz yüze görüşmelerle toplanırken büyük bir kısmı ise huzurevlerinde çalışan sosyal hizmet uzmanları aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın sonucunda ulaşılan önemli sonuçlar şöyledir: Yaşlı kadınların genelinin dul olduğu ve çevrenin baskısından çekinme ya da kadınların tekrar evlenmesini uygun bulmama gibi toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinden kaynaklanan kalıp yargılardan dolayı yeniden evlenmeyi düşünmedikleri tespit edilmiştir. Yaşlı kadınların eğitim durumlarına bakıldığında neredeyse yarıya yakını ilkokul eğitimlerini bile tamamlayamamıştır. Yaşlı kadınların eğitim hayatlarını yarıda bırakmalarının sebepleri arasında babalarının okula göndermemesi, ailede ev işlerine yardım etmek zorunda olmaları ve kız çocuklarının okula gitmesinin hoş karşılanmaması gibi toplumsal cinsiyet eşitsizliğinden kaynaklanan eğitim fırsatlarına erişimde yaşanan engeller bulunmaktadır. Katılımcıların ekonomik durumlarına bakıldığında çoğunluğunun ev hanımı olduğu, eşinden kalan emekli maaşıyla ya da kamu yardımıyla geçindiği, sosyal güvencesiz olduğu tespit edilmiştir. Yaşlı kadınların aile içerisindeki rol ve sorumluluklara ilişkin düşüncelerine bakıldığında bazı konularda toplumsal cinsiyet rollerinin etkisinin olduğu görülmektedir. Yaşlı kadınlar çocuklarla ilgilenmenin ve ev işlerinin kadının sorumluluğunda olduğunu belirtirken evin geçimini sağlamanın, para kazanmanın, tamirat yapmanın ve evi yönetmenin ise erkeğin sorumluluğunda olduğunu söylemektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular sonucunda; yaşlı kadınların yaşamın önceki dönemlerinde eğitim imkanlarına erişimde engeller yaşaması, çalışma yaşamında cinsiyetçi ayrımcılıklarla karşılaşması, evlilik ve aile içi ilişkilerinde toplumsal cinsiyet rollerine bağlı hayat sürmesi ve medeni durumuna dair sorunlarla karşı karşıya kalması yaşlılık döneminde toplumsal cinsiyet eşitsizliğinden kaynaklanan daha derin problemler yaşamasına neden olduğu ortaya konulmuştur. Anahtar Sözcükler: Yaşlı kadınlar, yaşlı kadınların sorunları, toplumsal cinsiyet eşitsizliği
Toplumsal cinsiyet bağlamında şehit eşlerinin yaşam deneyimleri
Bu çalışma şehit eşlerinin yaşam deneyimlerini ve bu deneyimlerin toplumsal cinsiyet bağlamında nasıl şekillendiğini anlamak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada şehit eşlerinin eş kaybı, yalnız kadınlık, şehit eşi olmanın getirdiği ayrıcalık ve baskılar ile haklar ve hizmetlere ilişkin deneyimleri ele alınmıştır. Araştırmanın metodolojisi feminist nitel araştırmadır. Araştırma kapsamında Ankara'da ikamet eden, eşleri askerlik görevi sırasında terörle mücadele operasyonları veya terör eylemleri sonucu şehit olmuş 21 şehit eşi ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde şehit eşleri ile birlikte oluşturulan veriler MAXQDA 12 Analytics Pro yazılımı yardımıyla tematik olarak analiz edilmiştir. Yapılan analiz Türkiye'nin militarist ataerkil toplumsal cinsiyet rejiminin şehit eşlerini sosyal olarak inşa ettiği şehitlik kavramına dayalı bir sosyal konuma yerleştirdiğini ve bu konumun şehit eşlerinin hem anlam dünyalarını hem de yaşam deneyimlerini şekillendirdiğini göstermiştir. Şehit eşlerinin bu sosyal konumu itibar, özgürlük, güç ve ayrıcalık deneyimlerini içerdiği gibi, aynı zamanda toplumsal normlar, kalıp yargılar, ön yargılardan kaynaklanan ayrımcılık, kısıtlanma ve baskı deneyimlerini de içermektedir. Bu çalışma kapsamında, şehit eşlerinin kaybın ardından normal yaşama dönme yolunda attıkları adımların toplum tarafından engellenmesi durumunu açıklamak için, engellenen yas (Doka, 1999) kavramından hareketle, "Engellenen İyileşme" kavramı geliştirilmiştir. Araştırmanın sonuçları şehit eşlerine yönelik politika ve programların örgütlenmesi ve planlanmasında, mevzuatta, sosyal refah hizmetlerinde ve sosyal hizmet eğitim ve uygulamasında bir değişim gerektiğine işaret etmektedir.
Sosyal ve ekonomik destek hizmetinden faydalanan çocukların okul ile ilişkilerini etkileyen psiko-sosyal faktörlerin incelenmesi: Kahramanmaraş Hatice Tanrıverdi Sosyal Hizmet Merkezi örneği
Bu çalışma, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın (ASPB) Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) Hizmetinden faydalanan çocuklarda okul ile ilişkilerini etkileyen psiko-sosyal faktörlerin Kahramanmaraş Hatice Tanrıverdi Sosyal Hizmet Merkezi Örneğinde değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma niceliksel bir çalışma olup genel tarama modeliyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma, çocuğu içinde yaşadığı çevre içerisinde ele alan ekolojik sistem yaklaşımı çerçevesinde bütüncül bir şekilde geliştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Dulkadiroğlu Hatice Tanrıverdi Sosyal Hizmet Merkezinin sosyal ve ekonomik destek hizmetinden faydalanan ortaokul ve lise çağındaki 279 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise amaca yönelik örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmada araştırmacının kendisi tarafından hazırlanan görüşme formu aracılığıyla, toplamda 106 çocuk ile yüz yüze görüşmelerden elde edilen veriler, "SPSS 20" programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma verilerin analizi amacıyla frekans tablolar ve araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla ki-kare testi kullanılmıştır. Bu araştırmanın sonuçlarına göre SED hizmetinden faydalanan çocuklar genellikle tek ebeveyn annelerin yer aldığı ve aylık ortalama geliri 1000 TL'nin altında olan ailelerde yaşamaktadır. SED Hizmetinden faydalanan çocukların ebeveynleri ile birlikte gerçekleştirdiği aktiviteler arasında akraba ziyaretinde bulunma, parka gitme, televizyon izleme, alışveriş yapma yer almaktadır. Yine bu araştırmanın sonuçlarına göre; SED hizmetinden faydalanan çocukların; sosyo-demografik özellikleri, mahalle ve hane özellikleri, sosyal yaşama dair özellikleri, beslenme ve uyku örüntüleri, okul durumları ile okul başarıları arasında istatistiksel olarak önemli ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu araştırmanın önerileri kapsamında, ekolojik sistem yaklaşımı çerçevesinde mikro, mezzo ve makro düzeyde öneriler sunulmuştur.
Çocuk destek merkezlerinde kalan 12-18 yaş arası kız çocuklarının algıladıkları sosyal destek ve karar verme becerileri arasındaki ilişkilerin araştırılması: İç Anadolu örneği
Türkiye'de cinsel istismar mağduru çocuklar için psikososyal destek hizmeti Çocuk Destek Merkezlerinde sunulmaktadır. ÇODEM'de kalan, cinsel istismara maruz kalmış dezavantajlı çocuklara yönelik çocukların yaş ve durumlarına göre farklılaşan bakım, eğitim, sağlık, bireysel danışmanlık ve grup çalışmaları Anka Çocuk Destek Programı kapsamında çocuğun bireysel ihtiyaçları göz önünde bulundurularak sunulmaktadır. Bu araştırmada ÇODEM'de kalan çocukların sosyal destek algıları ve bu algıyla beraber çocukların karar verme becerileri ve bunları etkileyen faktörler ele alınarak değerlendirilecek. Bu çalışmada ÇODEM'de kalan 12-18 yaş arası kız çocuklarının sosyal destek algısı ve karar verme becerisi arasındaki ilişkiler araştırılacaktır. Araştırmanın örneklemini; İç Anadolu Bölgesinde, Ankara, Kayseri, Kırıkkale, Kırşehir, Konya ve Niğde illerinde bulunan Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüklerine bağlı ÇODEM'de koruma ve bakım altında bulunan, yaşları 12-18 arasında değişen kız çocukları oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ASDÖ-R)" ve "Ergenlerde Karar Verme Ölçeği(EKVÖ) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, ÇODEM'de kalan çocukların sosyal destek algılarının ve karar verme düzeylerinin yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca sosyal destek alt ölçekleri ile karar verme alt ölçekleri arasında ilişki olduğu ve ÇODEM'de kalan çocukların sosyal destek algılarını ve karar verme becerilerini çocuğun eğitim durumunun, merkezde kalma süresinin, ailesinin gelir durumunun, yakınlarına izinli gitme durumunun, ziyaretine yakını gelme durumunun, kendisini en iyi anlayan kişi ve kötü hissettiği zamanlarda destek olduğunu hissettiği kişi durumlarının etkilediği görülmüştür.
Çocuk evleri sitesinde kalan ergenlerin psiko-sosyal sorunları ile saldırganlık ve öfke düzeyleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, Çocuk Evleri Sitesinde koruma ve bakım altında bulunan 13-18 yaş grubu ergenlerin sosyo-demografik özellikleri, yaş, eğitim, koruma altında kalma süreleri durumlarının belirlenerek, bu durumlarla ergenlerin saldırganlık ve öfke düzeyleri arasında ilişki olup olmadığının incelenmesidir. Bu bağlamda, araştırma kapsamında İstanbul ve Gaziantep illerinde bulunan ergenlerle çalışılmış, bu ergenlerin saldırganlık ve öfke düzeylerine ilişkin görüşleri aktarılmaya çalışılmıştır. Nicel araştırma tasarımının kullanıldığı araştırmada 13-18 yaş aralığında 200 ergene Sürekli Öfke-Öfke İfade Tarzı Ölçeği (SÖÖTÖ), Saldırganlık Ölçekleri S.Ö. (Aggression Questionnaire) ve sosyo-demoğrafik bilgi formu uygulanarak bu ölçeklerden elde edilen nicel veriler analiz edilip ergenlerin saldırganlık ve öfke düzeyleri arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda örneklem grubunda yer alan ergenlerin anne- babalarının hayatta olup olmama, arkadaşları ile olan ilişkileri, kardeş sayıları, eğitim durumları ile saldırganlık ve öfke düzeyleri arasında anlamlı düzeyde ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Aynı zamanda kuruluş tarafından yapılan sosyal etkinliklerin ergenlerin öfke düzeylerinde önemli ölçüde azalmasına katkı yaptığı görülmüştür. Yine ergenlerin saldırganlık ve öfke düzeylerini yansıtma şekilleri arasında anlamlı farklılıklar ortaya çıkmıştır. Ayrıca araştırmadan elde edilen diğer bir sonuç ise, öfkelenilen durumların sosyal servis ile paylaşılmaması sosyal servisin çocuklarla ile multidisipliner bir şekilde çalışma yapmadıkları yönünde değerlendirilmiştir.
Yoksul ailelerde kadına yönelik eş şiddeti ve şiddeti etkileyen faktörler
Bu araştırmanın amacı, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfından yardım alan kadınlara eşleri tarafından uygulanan şiddetin nedenlerini oluşturan faktörleri ortaya çıkarmaktır. Bu nedenle araştırma, yoksul ailelerde kadına yönelik eş şiddetinin durumunu ve faktörlerini ortaya koyması açısından önem taşımaktadır. Araştırmanın kuramsal bölümünde yoksulluk ile ilgili genel bilgilere ve yoksulluğun kadınlaşması başlığına yer verilmiştir. Bunun yanı sıra kadına yönelik şiddet kavramları açıklanmış, kadına yönelik şiddet türlerine değinilmiş, yoksulluk ve kadına yönelik şiddet ilişkisi değerlendirilmiştir. Bununla birlikte yoksul ailelerde kadına yönelik eş şiddetinin önlenmesinde, kadının korunması, güçlenmesi ve kadının çevresinde sistemlerle etkileşim içerisinde olmasına yönelik müdahaleler kapsamında sosyal hizmetin temel yaklaşımları olarak ekolojik sistem yaklaşımı ve güçlendirme yaklaşımı ele alınmıştır. Araştırma genel tarama modelidir. Araştırmacı tarafından geliştirilen ve araştırmanın amacına uygun olarak hazırlanmış olan anket formu SYDV'den yardım alan 118 kadına uygulanmıştır. Anket formu aracılığıyla elde edilen verilerin girişi, analizi ve sınıflandırılması bilgisayar ortamında "SPSS 20.0" (Sosyal Bilimler için İstatistik Programı) programı ile çözümlenmiştir. Araştırmanın bulguları, sayı ve yüzde değerleri hazırlanarak tablolar halinde gösterilmiştir. Analiz kapsamında, frekans tabloları, çapraz tablolar ve ki-kare testinden faydalanılmıştır. Değişkenler arasında istatistiksel olarak önemli bir fark olup olmadığı ve bu farkın önem düzeyi ki-kare analiziyle test edilmiştir. Anket sonucunda ortaya çıkan bulgular kapsamında görüşülen kadınların ve ailelerin sosyo-demografik özellikleri, şiddet uygulayan eşin sosyo-demografik özellikleri, aile içerisinde kadına yönelik şiddetin nedenleri ve bu nedenleri etkileyen faktörler üzerine bulgulara yer verilmiş ve söz konusu bulgulara ilişkin değerlendirmelerde bulunulmuştur. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre; yoksulluk olgusu kadına yönelik şiddeti doğrudan etkileyen ve artıran bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu kapsamda yoksul ailelerde, kadına yönelik eş şiddeti Türkiye ortalamasının üzerinde çıkmaktadır. Eşin şiddet göstermesinde etkili olan faktörler araştırma kapsamında sorgulanmıştır.. Bununla birlikte hem yoksulluğun hem de aile içinde kadına yönelik eş şiddetinin olmasını etkileyen faktörlerin önlenebilmesi için ekolojik sistem yaklaşımı ve güçlendirme yaklaşımı kapsamında gerekli sosyal hizmet müdahalelerine ihtiyaç olduğu belirlenmiştir Yoksulluk ve kadına yönelik şiddetin birbirini etkileyen iki olgu olduğu göz önünde bulundurulursa, yoksul ailelerde kadına yönelik eş şiddeti çok boyutlu bir kavram olarak gözükmektedir. Yoksulluğa ve kadına yönelik şiddete neden olan durumlar söz konusu yoksul ailelerde kadına yöneltilen eş şiddetine neden olan faktörleri ortaya çıkarmaktadır. Bu kapsamda kadının eğitim fırsatlarına yeterince erişememesi, işgücü piyasasına katılamaması, hanelerin düşük nitelikli işlerde çalışması ve düşük gelire sahip olması, kadının hane içinde emeğinin sömürülmesi, eşin bireysel ve psikolojik özellikleri, eşin madde bağımlılığı yoksul ailelerde eşin kadına yönelik şiddetini doğrudan etkilemektedir. Bununla birlikte kadınlar yoksulluk içerisinde bulunmakta ve özellikle çocuklarının temel ihtiyaçlarının karşılayabilmek için sosyal yardımlara müracaat etmektedir. Bu bağlamda kadınlar hem yoksulluk ile mücadele ederken hem de aile içinde eş şiddetine maruz kalarak bireysel ve toplumsal olarak daha fazla örselenmektedir. Anahtar Sözcükler Kadına yönelik şiddet, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfı, yoksulluk