Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Benhür Satır
11 theses · Çankaya University
Kapalı çalışma ortamlarında gürültü hesaplama yöntemi
Fabrika ve atölye benzeri kapalı çalışma ortamlarında, çeşitli kaynaklardan (makine ve ekipmanlar gibi sabit kaynaklar veya araçlar gibi hareketli kaynaklar) dolayı oluşan gürültü, en mühim ergonomik konulardan birisidir. Bu tip imalat merkezlerinde gürültünün çoğunluğunu genellikle sabit kaynaklar oluşturmaktadır. Gürültü haritası diye adlandırılan, imalathanenin kuşbakışı yerleşim planı üzerinde gürültü değerlerini (genellikle dBA cinsinden) eş eğriler ile gösteren krokiler, konunun uzmanlarınca imalathanede uzun süren ölçümler alınarak yüksek bedellerle hazırlanmakta, çalışanların gürültü maruziyetlerine göre alınacak tedbirler 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunundaki gürültü maruziyet limit ve uygulamalarına göre bu gürültü haritaları baz alınarak işyerince düzenlenmektedir. Gürültüyü olduğu gibi kabul ederek kanunen ona uygun aksiyonlar almanın yanısıra, gürültü ile mücadele etmek de çok mühim bir konudur. Sabit gürültü kaynaklarının bulunduğu bir kapalı çalışma ortamındaki gürültünün, çalışma ortamının değişik noktalarındaki değerini hesaplamaya yönelik bir hesaplama yöntemi geliştirmek ve böylece gürültü haritasını daha kısa sürede ve ucuz maliyetle oluşturmak oldukça önemli bir iyileştirmedir. Bu hesaplama yöntemi sonucunda işletmede çalışanları gürültünün etkilerinden korumaya yönelik tedbirler oluşturulabilecektir ve gürültüyü maruz kalan kişide kontrol altına almak için işletmedeki çalışanların maruziyet değerlerini önceden hesaplamak sureti ile önlem planlamak mümkün olacaktır. Ses güç seviyesi belirsiz bir ses kaynağı için, sesin soğurulma ve yankılanmasını gösteren oda sabiti değeri belirsiz bir kapalı ortamda, herhangi bir noktada gürültü değerinin hesaplanabilmesini sağlamak bu çalışmanın ana hedefidir.Çoklu ses kaynakları için yöntemimiz genelleştirildiğinde, pratik hayatta olan üretim tesis koşullarında rastlanan ses güç seviyesi belirsiz makineler ve oda sabiti belirsiz kapalı üretim alanlarında gürültü haritası oluşturmak ve önlemler belirlemek mümkün olabilecektir
Üst yapı projelerinde imalat iş planı temelli risk ile maliyet odaklı iş güvenliği planı hazırlanması yaklaşımı
Türkiye'de inşaat sektörü ortalama 2 milyon çalışan istihdam etmektedir ve artan nüfus ve büyüyen ekonomi ile gelişmesini sürdürmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) iş kazaları istatistiklerinde inşaat sektörü maalesef yüksek oranlara sahiptir. Verilerin çoğunda basit ve öngörülebilir kaza sebeplerinin farklı projelerde tekrarlanmasından kaynaklandığı görülmektedir. Dikkatsizlik ve ilgisizlik kaynaklı iş kazası vakalarının sayılarındaki fazlalık asıl problemin planlama sürecinden kaynaklandığını göstermektedir. İnşaat projeleri genellikle kazı çalışmaları başlar, betonarme imalatlar ile devam eder, cephe imalatları yapılır ve daha sonra ince iş imalatları ile tamamlanır. Bu sebeple üstyapı projelerinde genellikle önce kazı işleri ile ilgili tehlikeler; daha sonrasında ise betonarme, cephe ve ince işler ile ilgili tehlikeler oluşur. Mevcut İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) yöntemleri arasında ileriye dönük eylemlerden birisi olan risk değerlendirmesi ile çalışma ortamında oluşabilecek tehlikelerin belirlenmesi ve bunların gerçekleşmemesi için önlemler alınması sağlanır. Üstyapı projelerinin yapım aşamalarının birbirine çok benzer olması ve iş güvenliği risklerinin büyük bir kısmının neredeyse hepsinde ortak olması sebebiyle; iş aktivitelerini dikkate alan proje yönetimi ile önlemleri dikkate alan risk değerlendirme yönteminin beraber kullanılması çeşitli faydaları beraberinde getirecektir. Projeye henüz başlamadan, üstyapı işleri ile alakalı tehlike ve risklerin belirlenmesi ve akabinde en doğru önlemlerin alınması için işverenin önlem üzerinde fiyat/performans değerlendirmesi yapabilmesi için yeterli zaman imkânı mevcuttur. Buna ek olarak, alınacak önlemin hangi zamanda alınacağının belirlenmesi işveren firma bütçesinin de daha öngörülebilir olmasını sağlayacaktır. Bu tez çalışmasında risk değerlendirme yöntemi ve proje yönetimi birleştirilerek, öngörülen tehlike ve risklerin belirlenmesi ve ilgili önlemlerin hangilerinin ne zaman alınmasının söz konusu proje başlamadan önce eniyileme yöntemleri kullanılarak planlanması hedeflenmiştir. Anahtar Kelimeler: İş Güvenliği, Üst Yapı Projeleri, Eniyileme, Risk Değerlendirmesi, Proje Yönetimi
Lean six-sigma methodology and an application in a defense industry company
This study aims to give a clear understanding of lean six-sigma approach and show that it is possible to make significant improvements by making little differences in production processes. In the first chapter of the study; lean manufacturing is explained in depth. Starting from the history, four subsections explain the prospects of lean manufacturing. The principles and tools used in lean manufacturing are given in detail. In the second chapter; the detailed information about six-sigma methodology is given. Starting from the history, major perspectives, success criteria, the DMAIC approach, operational benefits, advantages & disadvantages and the organizational structure of six-sigma are explained. The combination of lean and six-sigma, the lean six-sigma approach is defined, and the essentials of it are given to better understand why this balanced approach is better. Finally, an application that has been brought to life in a press brake workstation, and obtained results are explained.
Montaj hattında bütünsel ergonomik risk değerlendirmesi: Enerji sektöründe bir uygulama
Çalışma esnasında ergonomik risklere sebebiyet verecek faktörlerin değerlendirilmemesi ve bunlara göre önlemler alınmaması, kas iskelet sistemi rahatsızlıklarının artmasına neden olmaktadır. Bu durum işletmelerde iş verimliliğinin azalmasına, iş kazalarının artmasına, çalışan memnuniyetsizliğini beraberinde getirmesine ve iş ile ilgili meslek hastalıklarının artmasından kaynaklı sosyal ve ekonomik sorunlara neden olmaktadır. Ergonomik risklerin tanımlanması, analiz edilmesi ve iyileştirme çalışmalarının yapılabilmesi amacıyla işletmeler yaptıkları faaliyetleri kayıt altına alarak risk değerlendirmesi yapmak durumundadırlar. Bütünsel ergonomik risk değerlendirme yaklaşımını uygulamak ve bu konunun önemini incelemek üzere yapılan bu çalışmada, enerji sektöründe faaliyet gösteren bir fabrikanın montaj hattında ergonomik risk değerlendirmesi çalışması yapılmıştır. Ergonomik risk değerlendirmesi, Almanya Federal İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü tarafından geliştirilen Anahtar Gösterge Yöntemleri ile yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı, 18 adet iş istasyonunda kadın ve erkek çalışanların maruz kaldıkları ergonomik risk seviyelerinin belirlenmesi, bu riskler ile ilgili çözüm önerilerinin geliştirilmesi ve bu sayede çalışanların maruz kaldığı ergonomik risklerin azaltılmasını sağlamaktır.
A milk-run distribution system design for integrating drones
The frequency and scope of use of logistics activities are increasing rapidly all over the world. As a result of the continuous development in technology, new transportation vehicles are produced and are also started to being used in logistics activities. One of these vehicle types is the unmanned aerial vehicle (UAV), also called as drone. Milk-Run distribution is one of the most basic logistics delivery activities. In the literature, there exists studies where drones are used together with trucks in milk-run distributions; but a case where the truck makes a continuous movement during the milk-run tour and the delivery is made with only drones has not yet been analyzed. The aim of this study is to analyze the benefits of this specific case with respect to problem specific parameters and to reveal the situations that it is superior to the classical milk-run distribution. The methodology used in this study is mathematical modeling approach, including linear and nonlinear mixed-integer programming models. The proposed model is original since 'time' is considered to be continuous rather being discrete and time is directly represented by decision variables rather than a discrete index set of decision variables in creating the required constraints. To alleviate the complexity brought by nonlinearity, the actual flight times of the drones are estimated by quadratic regression models, which are shown to produce estimations quite close to actual values. All the problem specific parameters are found from or estimated in accordance with state-of-the-art technology and real-life sources. The proposed model was run on a numerical setting that consists of those parameters which includes two drone speeds, two flight ranges, and two cases which in terms of presence of empty drones at the customers before start of the milk-run. Our main finding is that integrating drones in a milk-run distribution is beneficial compared to the classical milk-run under any problem setting. However, the cost difference between those two milk-run types does not seem to be sufficient to make an investment for integrating drones as we propose under current cost figures. This result is also confirmed by several practitioners.
An analytic hierarchy process based mathematical programming model for university timetabling problem
Today, timetabling becomes a widespread problem in all educational institutions. In existing systems once course selection is made, options are reviewed and changed according to the request of instructors. Instructors timetables are scheduled without prioritizing the views and priorities of the instructors. In this study, a Mathematical Programming Model (MPM) has been developed for solving a case of timetabling problem at Çankaya University. The weight of preferences, i.e. the objective function coefficients of the MPM Model will be based on AHP. The model proposed in this study has two main categories of objectives: instructor preferences and student preferences. The data used to calculate weights of preferences were collected via instructors' and students' questionnaires. The results obtained from the weighting approach used for the two main objectives were used in the mathematical model and timetables have been generated.
Logistics management for blood collection and blood products distribution in Turkish Red Crescent
Turkish Red Crescent has opened blood centers for the regionalization of blood management system for blood collection and distribution of blood products. The aim of our study is to minimize the time and cost problems in the transportation of blood and blood products between the centers determined in the current system. For this purpose, models, in which the assignment criteria and logistics decisions are released in the logistics network between the centers, decisions can be made for assignments between units and transportation routes, and that take into account bag type, as a distinctive characteristic, and the diversity of products – especially, such as thrombocyte suspension - were developed. In this process, the total cost and total transport times were minimized, and the model was solved by using real data separately and together with multi-objective optimization methods. Key Words: Multi-Objective Optimization, Logistics, Blood Bag Type, Blood Products
Development of a scheduling method for unrelated parallel machines under machine eligibility restrictions and sequence dependent setup times to minimize total completion time: A case of bolt manufacturing
In the literature, there are lots of studies related to unrelated parallel machine scheduling. However, Constraint Programming (CP) is not used as much as other solution techniques for real-world problems. We aim to solve a real-world problem that occurs in a company, where the product range is too wide. Consequently, production planning related problems emerge. We focus on the bottleneck operation, which is the first operation in the production process in the company completed using cold-forging machines. We aim to minimize the total completion time by considering sequence-dependent setup times and machine eligibility. We model this scheduling problem as CP and Integer Programming (IP) and solve both models using IBM ILOG CPLEX Optimization Studio. We compare the results of CP and IP in real problem instances. We generate particular instances about machine eligibility for our scheduling problem. We set eligibility to fixed number of machines for each job and create lexicographically ordered eligibility matrices and set average eligibility to a fixed number but randomly assign eligibility to job-machine pairs. Using the generated problem instances, we extend our comparison of CP and IP. The results show that, for almost all instances, CP gives better solutions than IP when we consider the run-time limit. When complexity and number of constraints increase, CP surpasses IP.
A milk run distribution system design for hybrid usage of drones
The importance and unstoppable progress of the logistics industry in the world is increasing rapidly. The advancement of technology, the production of new vehicles, ideas and devices greatly affect the activities in the logistics sector. Drones are one of these vehicles and it seems that they are one of the main actors of the breakthrough developments in the logistics industry. Milk run distribution is one of the most important and well-known logistic systems. There are studies in the literature that include delivery models with drones in the milk run distribution system. The aim of this study is to reveal the benefit analysis of the proposed hybrid milk run model (HMR) against the classical milk run. While doing this study, a nonlinear mixed integer mathematical model was developed and converted to a quadratic model to reduce the difficulties of nonlinearity. Some of the problem-specific parameter values are taken from Özbilge (2021) but some of them are defined by us. The proposed HMR model is run on a numerical setting consisting of two truck operating and fuel costs, two opportunity costs, and two operating and battery usage costs for drone parameters and 10 customer locations for each. While taking these runs, the GAMS optimization program was used within the scope of the study. Our main finding is that delivery using drones with truck in hybrid milk run (HMR) distribution is 35.68% on average more beneficial than classical milk run (CMR) distribution in terms of costs in all problem setting.
Türk ortaokul öğrencilerinin dört yıllık eğitimleri süresince kullandıkları ekipmanlar ile ergonomik açıdan uyumlarının bir analizi
Bu çalışmada 10-14 yaş grubu Türk çocuklarının kullandıkları sınıf mobilyaları ergonomik açıdan değerlendirilmiştir. Öğrencilerin aynı sınıf mobilyaları ile 4 yıl eğitim görmelerinin çocuklarda ergonomik rahatsızlara sebep olup olmadığı değerlendirilmesi ve gerekli önlemlerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaç için Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Ankara ili Çankaya ilçesinde bulunan en geniş mevcutlu okullardan olan Maltepe ilköğretim okulu örneklem olarak seçilmiştir. Bu okuldan örneklem yöntemi ile 119 öğrenci seçilerek yedi çeşit antropometik ölçümleri elde edilmiştir. Öğrencilerin kullandıkları sınıf mobilyaları ile antropometik ölçüleri arasında uyum testleri yapılmıştır. Eş zamanlı olarak ölçüm yapılan çocuklara anket uygulanmıştır. Değerlendirmeler SPSS paket programa girilerek istatistik analizler ve grafikleri sunulmuştur. İstatistik analizlerde araştırmanın hipotezleri tespit edilerekχ^2 testi ile kontrol edilmiştir. Yapılan analizlerde öğrencilerin yaşlarına ve boylarına göre kullandıkları sıraların uygunluk üzerine etkisinin olduğu görülmüş, öğrencilerde genel olarak sırasıyla birinci sırada sırt ve bel ağrıları, ikinci sırada baş ağrısı ve göz yorgunluğu, üçüncü sırada eklem ve kas ağrılarının olduğu gözlenmiştir. Benzer şekilde masaların da tiplerinin uygunluğa etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucunda uygun yaş veya sınıf derecesine göre masa ve sıra tipleri önerilmiştir.
A project selection based approach for establishing a roadmap for digital transformation: Case of an electronics manufacturer
Digital transformation has become inevitable for companies to achieve success and competitive advantage in their sector. However, most companies have not been able to achieve the desired result in the digital transformation process and have failed. The companies could not solve their problems in every aspect and the requirements of the customers could not be met. We analyzed the concept and methodology of digital transformation through literature review, training, interviews, and company practices to better understand why they failed. In the Conventional Method, practitioners apply the maturity level measurement to the senior leaders of the company's organization. This study depends on a questionnaire and the practitioner's experience in the industry and is subjective. We examined the measurement patterns and found that they are all very similar. In the rest of the process, there are similar methods that vary depending on the practitioners' perspective. Depending on the results of the maturity level measurement, the practitioners discuss the needs of the business with the senior leaders. We found that the lack of methodology was due to limited time and staff interviews. The company's Corrective and Preventive Actions (CAPAs) involve all employees' participation and a large period of time. We have used CAPAs as input to a model we developed, the "PathWay Method" to propose a digital transformation roadmap.We implemented our approach to an electronics manufacturer and obtained successful outcomes. We offered both practitioners a more efficient methodology and companies a roadmap.