Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Sabahattin Kerem Aytulun
10 theses · İstanbul Beykent University
Yazılım projelerinin başarısının ölçülmesinde kriterlerin scrum ve çok kriterli karar verme yöntemleri ile belirlenmesi
Bilişim teknolojileri çok hızlı gelişen ve değişen bir dinamizme sahiptir. Rekabetin yoğun olduğu her sektörde, işletmelerin ürettikleri ürünlerin kalitesi ve çeşitliliği kadar bu ürünleri üretme zamanları da yarışta önlerde yer almalarına yardımcı olmaktadır. Bu çalışmada hızlı tüketim sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin kurumsal kaynak planlama bölümünün raporlama projelerinde; çevik üretim prensipleri ile ortaya çıkan çevik proje yönetiminin Scrum metodunu kullanan projelerden önceliklendirme yapılması beklenmiştir. Bulanık VIKOR yöntemine göre belirlenen kriterler ile belirlenen alternatifler içerisinden başarısı yüksek olacak projenin seçilmesi hedeflenmiştir.
İstatistiksel kalite kontrol yöntemlerinin tekstil sektöründe uygulanabilirlik düzeyinin belirlenmesi
Küreselleşen dünyada meydana gelen piyasa rekabet şartları, firmaları standart yönetimlerden vazgeçirmeye mecbur bırakmaktadır. Tüketicinin isteklerini yerine getirme odaklı çalışan firmalar sürekli olarak kendini yenileme, hizmet kalitesini arama yolunda ilerlemektedir. Bu amaçla çalışan işletmeler için istatistiksel yöntemler de kalite kontrolü adına büyük önem taşımaktadır. Fakat işletmelerin kalite kontrolü için istatistiksel yöntemleri kullanmaları için toplam kalite yöntemini de uyguluyor olmaları gerekmektedir. Bu açıdan toplam kalite yönetimi için istatistiksel yöntemlerin oldukça önemli olduğu görülmektedir. İstatistiksel kalite kontrol teknikleri; sürecin takibini, sürecin kontrol dışına çıkmasını sağlayan faktörlerin tespitinde ve bunların yok edilmesinde önemli bir faktördür. Kontrol dışına çıkan her süreçte değişkenliğin etkisi söz konusudur. Bu kapsamda ele alınan bu çalışmada istatistiksel kontrol yöntemleri temel, orta ve ileri seviyelerde ele alınmıştır.
AHP-TOPSİS yöntemleri ile tedarikçi seçimi: Doğalgaz sektöründe bir uygulama
İşletme bir mal ya da hizmeti, üretim faktörlerini planlı ve sistemli bir şekilde bir araya getirerek üretimi amaç güden üretim yeridir. İşletmenin en büyük üç amacı vardır. Bunlar; kâr amacı, topluma hizmet ve işletmenin devamlılığını sağlamaktır. Bu amaçlara ulaşmak için yine kısa ve uzun vadeli hedeflerle ilerlemek durumunda olmalıdır. İşletmenin kısa ve uzun vadeli hedeflerine ulaşmasında ve performansını artırmasında, tedarikçi seçimi oldukça önemli bir yere sahiptir. Tedarikçi seçimi, işletmenin mevcut iş akışı çerçevesinde araştırdığı alternatif tedarikçileri arasından kendisine faydalar sağlayacak en iyi tedarikçiyi seçmesidir. Bu faydalar istenilen ürünün en düşük maliyetle, en hızlı sürede, en kolay ödeme seçenekleri ile işletmeye ulaştırması olarak açıklanabilir. Doğru tedarikçilerin seçilmesi, şirketin satın alma maliyetlerini azaltacak, müşteri memnuniyetini arttıracak ve piyasadaki rakiplerine karşın rekabet performansını arttıracaktır. Bu çalışmada doğalgaz sektöründe aktif olan bir işletme için tedarikçi seçimi problemi ele alınmıştır. Çok kriterli karar verme yöntemlerinden AHP ve TOPSIS yöntemleri birlikte kullanılarak işletmeye en uygun ve getirisi en yüksek tedarikçinin seçilmesi amacıyla uygulanmıştır. Çalışmada, literatür incelendiğinde ve uzman kişilerle yapılan görüşmeler sonucunda yaygın olarak kullanıldığı tespit edilen maliyet, kalite, pazarlama, lojistik ve teknik kriterleri ana kriterler olarak belirlenmiştir ve bunların alt kriterleri tanımlanmıştır. AHP yöntemi ana kriterler ve alt kriterlerin önem derecesinin belirlenmesi için, TOPSIS yöntemi ise tedarikçilerin sıralanması için kullanılmıştır. AHP yönteminde kriter ağırlıkları ve TOPSIS yönteminin aşamaları için MSExcel programı ile hesaplamalar yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda, her iki yöntemin birleştirilmesi ile çözülen problemde, firma için en uygun olabilecek alternatif tedarikçi seçilmiştir.
Arıtma sistemlerinde envanter planlaması ve endüstriyel bir uygulama
Üretim alanında faaliyet gösteren işletmelerin tedarik zinciri boyunca yüksek mali yüklere katlandıkları bilinmektedir. Bu maliyetler birçok işletmede kritik öneme sahip olmakla birlikte üretimi doğrudan etkileyen etmenlerdendir. Bu maliyetlerin başında ulaştırma bedeli ve envanter maliyetleri gelir. Envanter maliyetleri, işletmelerin yaptığı üretim, üretimde kullanılan alt parçaların tedariği, çalışma şekillerindeki farklılıklara göre değişkenlik gösterebilir. Doğru ve etkili sonuçlar alabilmek için, envanter planlaması her işletmeye özel olarak yapılmalıdır. Bu çalışmada XYZ firması tarafından üretilen su arıtma cihazı ele alınmıştır. Söz konusu ürünün geçmişe ilişkin talepleri ve istatistiksel bilgilerinden yararlanılarak envanter kuralları oluşturulmuştur. Bu kapsamda (Q,R) envanter sistemi ve hizmet seviyeleri yaklaşımı uygulanarak envanter maliyetleri hesaplanmıştır.
Benzetim yoluyla montaj hattı iyileştirme uygulaması
Bu çalışmada, fotovoltaik panel üretimi yapan bir firmanın, üretim sisteminde insan faktörünü dikkate alan etmen (ajan) tabanlı simülasyon yaklaşımından bahsedilecektir. İlk olarak güneş enerjisi hakkında genel bir bilgi verilip, Türkiye de güneş enerjisi sektörü hakkında bilgilendirme yapılacaktır. Fotovoltaik üretim hattı, süreçleri, solar panel üretiminde kullanılan malzemeler açıklanacak, Montaj hattı dengeleme ile alakalı literatür araştırması sonucu elde edilen bilgiler verilecektir. Simülasyon kullanım alanları, literatür araştırmasından elde edilen bilgilere yer verdikten sonra etmen tabanlı simülasyonu destekleyen Anylogic versiyon 8.4 programı kullanılarak yapılan Benzetim yoluyla montaj hattı iyileştirme uygulaması kısa bir bilgilendirme yapılmasının ardından bir üretim ortamının etmen tabanlı olarak modellemesine ait uygulamadan bahsedilecektir. Üretim tesisinin şuandaki durumuna iyileştirmeye yönelik tavsiyelerde bulunan çalışmalar gösterildikten sonra simülasyon sonucu elde edilen sonuçlar paylaşılacaktır. Bu çalışmada elde edilen sonuçların gerçek sisteme uygulanması konusunda ilgili firmada çalışma yapılacaktır.
Analitik ağ süreci ile tedarikçi seçimi ve araç kiralama sektöründe bir uygulama
Bu çalışmada çok kriterli karar verme yöntemleri ile araç kiralama sektöründe çok önemli bir yeri olan hangi marka araçla çalışılacağı belirlenmiştir. Çalışmayı yaparken karar verme teorisi, çok kriterli karar verme teknikleri ve Analitik Ağ sürecinden bahsedilmiştir. Uygulamanın başlangıç aşaması olan tedarik zinciri kavramı ve tedarikçi seçimi anlatılmıştır. Ardından uzman görüşüne dayanılarak Analitik Ağ süreci ile ilgili sektörde tedarikçi seçimi yapılmıştır. Tedarikçi seçimi yapılırken kullanılması gereken alt ve ana kriterler belirlenmiştir. Bu kriterler arasındaki ilişkiler tespit edilmiştir. Uzman görüşü aracılığıyla kriter ağırlıkları belirlenmiştir. Karar verme tekniği olan Analitik Ağ süreci, Analitik Hiyerarşik Süreç (AHP) ve Analitik Ağ Süreci (ANP)'lerini uygulayan bir destek yazılımı olan Super Decisions ile hesaplanarak en iyi tedarikçi seçimi yapılmıştır.
Öğrenci ve personel taşımacılığı firmasında, bulanık vikor yöntemi kullanarak taşeron seçimi ve bir uygulama
Dünya genelinde yoğunlaşan rekabet koşullarının çeşitli sektörlere, işletmelere önemli birçok etkileri olmuştur. Bu işletmeler stratejilerini ve fonksiyonel yapılarını değiştirmek zorunda kalmışlardır. Başta maliyet kriteri olmak üzere güvenlik, yüksek kalite, verimlilik, çeşitlilik, esneklik ve hız gibi faktörler de rekabet gücü yaratmak amacıyla önemli birer faktör haline gelmiştir. Öğrenci ve personel taşımacılığı, hizmet üretiminde önemli sektörlerin başında gelmektedir. Seçeneklerin artması ve sunulan hizmetin kalitesi her firmada farklılık göstermektedir. Bu farklılıklar karar vericilerin tercihini zorlaştırmasına neden olmaktadır. Bu nedenle karar vericilerin karar sürecinde firma çıkarları ve kısıtları dikkate alınarak en uygun kararı vermeleri beklenmektedir. Firmalar açısından taşeron seçimi nitel, nicel bir çok kriterin dikkate alınmasını gerektiren ÇKKV problemidir. Karar verme, uygun alternatifler sırlanması ile uzlaştırıcı çözüm sunan en iyi seçimin bulunması maksadını gerçekleştirmeye ilişkin bir süreçtir. Bu çalışmanın amacı; Konu alınan probleme ait birden fazla birbirleriyle çelişen kriterler göz önünde bulundurularak alternatiflerin sıralanması ve uzlaştırıcı çözümü sunmaya odaklanmıştır. Kriterler ve alternatiflerin belirlenmiş olması durumunda problemi çözümlemeye yönelik birden fazla tekniğin kullanılabilirliği ispatlanmıştır. Bu tekniklerden kullanımı en yaygın olanlardan biri BULANIK VIKOR yöntemidir. Bu çalışmada öğrenci ve personel servis taşımacılığı firmasında çalıştırılması planlanan 5 farklı taşeron arasından seçim yapılması hedeflenmiştir. ÇKKV türleri arasından VIKOR yöntemi bu şirket için en ideal özelliklerdeki taşeronun seçilmesi amacıyla uygulanmıştır. BULANIK VIKOR yönteminin uygulanması sonucundaki bulgular firma için en uygun taşeronun seçilmesine karar verilmiştir. Uygulanan yöntemde hesaplamalar için Microsoft Excel' den yararlanılmıştır.
İnsansız hava araçları ve uydu görüntülerinden elde edilen veri seti ile havaalanlarının tespitinin yapılmasında SSD ve Faster R-CNN algoritmalarının karşılaştırılması
Günümüzde görüntü işleme çalışmalarında birçok faklı sektörde, özellikle sağlık, üretim ve askeri alanlarda, doğrudan insan yaşantısında çeşitli amaçlarla kullanılmaya başlanmıştır. Derin öğrenme algoritmalarının gelişmesi ve bilgisayarlı görüde kullanılmaya başlanması özellikle askeri alandaki kritik hedef, önemli konum ve stratejik bölge tespiti gibi çalışmalara hız kazandırmıştır. Bu çalışmada Airport olarak adlandırılan havaalanlarının, uçak iniş pistleri üzerinden tespiti gerçekleştirilmiştir. Hem orta ve yüksek irtifalı insanız hava araçlarından hem de uydu görüntüleri kullanılarak eğitim test ve değerlendirme veri setleri oluşturulmuştur. Tespit yapılması sürecinde SSD-Single Shot Multibox algoritması ve Faster R-CNN algoritması yeniden eğitilerek kullanılmıştır. Her iki algoritmanın sonuçları doğruluk oranı, duyarlılık, özgüllük, yanlış pozitif oranı, yanlış negatif oranı, doğru tahmin oranı, F puanı, hata oranı, sonuç ve eğitim süresi gibi değerlendirme kriterleri kapsamında değerlendirilmiştir. Değerlendirme veri seti üzerinde; SSD mimarisi ile %76,61 doğruluk oranıyla, Faster R-CNN mimarisinde ise %99,52 doğruluk oranı ile görüntü tespit sonucu elde edilmiştir. Söz konusu çalışma ile iki mimariden hangisinin insansız hava araçları ve uydu görüntülerinde kritik bölge tespitinde ne derece başarılı olduğu ortaya çıkarılmıştır.
E-ticarette pazar sepeti analizi ile satış yönetimi
Çalışmanın temel amacı yenidünya ortamı ile ticaret hayatının internete uyarlanmasında, veri madenciliği yardımı ile satın alınan ürünlerin birbirleriyle olan bağlantılarını araştırmak ve böylece doğru satış stratejileri oluşturmaktadır. Bu araştırmada, Kaggle sitesinden alınan orta ölçekli bir çevrimiçi mücevher mağazasındaki Aralık 2018 ile Aralık 2021 (3 yıl) arasındaki toplam 95912 veriyi barındıran veri seti kullanılmıştır. Öncelikle veriye bir ön işleme yapılmış, sorunlar bulunarak ortadan kaldırılmış ve veri seti analize hazır hale getirilmiştir. Veri setinden sık ürün setleri ve buna bağlı olarak birliktelik kuralları bulunmuştur. Ayrıca veri setindeki zaman özelliğinden faydalanarak genelleştirilmiş sıra özelliği yardımıyla ürünlerin satın alma sıraları da tespit edilmiştir. Bütün bu çıkarımlar sonucunda pazarlama bölümleri için ürün ve kullanıcı odaklı satış stratejilerinin belirlenmesinde önemli rol oynayan bilgilerin derlenmesi sağlanmıştır.
Akaryakıt sektöründe işlem anormalliklerinin veri madenciliği yöntemleri ile sınıflandırılması
Akaryakıt sektöründe veri madenciliği uygulamaları gün geçtikçe gelişmekte ve uygulamalar yaygınlaşmaktadır. Akaryakıt sektöründe kullanılan yöntemler ve çeşitli analizler ile beraber akaryakıt hırsızlığı, sızıntı, dolum anında miktar aşımları, aşırı dolum sonrası taşma gibi önemli konular takip edilerek aksiyonlar alınmaktadır. Bu çalışmada belirlenen 4 önemli kategori doğrultusunda analizleri yapılmış ve kategorize edilmiş olan verinin farklı veri madenciliği sınıflandırma yöntemleri ile sınıflandırarak analizlerin doğruluğunu ve başarımlarını ölçmek amacıyla Türkiye'de faaliyet gösteren bir petrol şirketinin 2022-2023 tarihleri arasındaki verileri kullanılarak farklı veri madenciliği sınıflandırma yöntemleri uygulanmıştır. Uygulama öncesinde veri analize uygun hale getirilmiştir. Analizde etkisi olmayan değişkenler çıkarılmıştır. Açılış, kapanış, dolum, fark, satış, SEL değeri, azalma miktarı ve kategori analizde belirleyici etkene sahip olduğundan analizde bu veriler kullanılmıştır. Uygulama aşmasında RAPIDMINER programından yararlanılmıştır. Veri madenciliği sınıflandırma yöntemlerinden k en yakın komşu algoritması, Rastgele Orman Algoritması, Gradient Boosted Algoritması, ADABOOST Algoritması ve Karar Ağacı (J48) Algoritması ile sınıflandırmalar yapılarak çeşitli başarı ölçütleri ile modellerin başarıları ölçülmüştür. En başarılı sınıflandırma yönteminin Karar Ağacı (J48) Algoritması olduğu görülmüştür.