Theses supervised by Prof. Dr. Ayişe Karadağ
12 theses · Gazi University, Koç University
Hemşirelik son sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme düzeyinin belirlenmesi
Araştırma son sınıf hemşirelik öğrencilerinin eleştirel düşünme düzeylerini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.Araştırmanın örneklemini, 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Döneminde Hacettepe Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve Gaziantep Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümleri, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu, İstanbul Üniversitesi ve Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültelerinde öğrenim gören 947 son sınıf hemşirelik öğrencisi, örneklemini ise 553 son sınıf hemşirelik öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada veriler, Öğrenci Tanıtıcı Özellikler Formu ve Kaliforniya Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği (KEDEÖ) kullanılarak toplanmıştır.Verilerin istatistiksel analizinde t testi, tek yönlü varyans analizi, tukey testi, aritmetik ortalama, standart sapma, ortanca, frekans ve yüzdelik hesapları kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, son sınıf hemşirelik öğrencilerinin eleştirel düşünme puan ortalaması =193.87±23.019 olup düşük düzeydedir. Öğrencilerin KEDEÖ alt ölçek puan ortalamalarından sadece analitiklik alt ölçeği puan ortalaması orta düzeyde diğer boyutların puan ortalaması ise düşük düzeydedir. Araştırmada aile yapısının ve baba eğitim düzeyinin öğrencilerin eleştirel düşünme düzeyleri üzerine etkisi olduğu saptanmıştır (p<0.05). Sosyal ve bilimsel etkinliklere katılan, kendini yüksek sosyo-ekonomik düzeyde algılayan, yılda okuduğu kitap sayısı 6-20 arasında olan öğrencilerin eleştirel düşünme puan ortalaması daha yüksek olmakla birlikte bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05).Anahtar Kelimeler: Eleştirel düşünme, Hemşirelik Öğrencileri, Hemşirelik Eğitimi
Ameliyathanede sıvı dolgulu destek yüzeyi kullanmanın basınç ülserini önlemeye etkisi
Araştırma, ameliyathanede sıvı dolgulu destek yüzeyi kullanmanın basınç ülserini önlemeye etkisini belirlemek amacıyla randomize, kontrollü, deneysel olarak yapılmıştır.Araştırma Gazi Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin Ortopedi ve Beyin cerrahisi kliniklerinde ameliyat olan 30 deney ve 30 kontrol grubu üzerinde toplam 60 hasta üzerinde yapılmıştır.Veriler, literatürden yararlanılarak arştırmacı tarafından oluşturulan ?Hastalara İlişkin Özellikler Formu?, ?Braden Risk Değerlendirme Ölçeği?, ?Basınç Ülseri Evrelendirme Formu? kullanılarak, Şubat 2011- Mayıs 2011 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasına başlamadan önce kurumdan yazılı izin, hastalardan da aydınlatılmış onam alınmıştır.Ameliyattan bir gün önce Braden Risk Değerlendirme ölçeğine göre orta ve yüksek risk grubundaki hastalar deney ve kontrol grubuna randomize olarak atanmıştır. Deney grubundaki hastaların ameliyat masasına sıvı dolgulu destek yüzeyi konulmuş, kontrol grubundaki hastalar ise standart ameliyat masasında ameliyat olmuşlardır. Ameliyat bitiminin 30. dakikasında- 1., 2., ve 3. günlerinde hastaların cildi değerlendirilerek ?Basınç Ülseri Evrelendirme Formuna? kaydedilmiştir.Verilerin değerlendirilme işlemleri SPSS 12.0 proğramı kullanılarak yapılmıştır. Kolmogorov Smirnov testi, Student t testi, ki-kare, Fisher'in kesin ki-kare testleri, Pearson korelasyon analizi, sayı ve yüzdelikler hesapları kullanılmştır.Araştırma sonucunda deney ve kontrol grubundaki hastaların basınç ülseri gelişmesinde rol oynayan faktörler açısından benzer olduğu ve gruplar arasında istatistiksel olarak fark olmadığı saptanmıştır. Deney grubunda bir hastada, kontrol grubunda ise 15 hastada basınç ülseri geliştiği gözlenmiştir (p ? 0.05).Braden Risk değerlendirme Ölçeği Puanı ile ameliyat süresi ile basınç ülseri gelişimi arasında ilişki olduğu bulunmuştur.Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda riskli hastalarda destek yüzeyi kullanılmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.Anahtar kelimeler: Basınç Ülseri, Destek Yüzeyi, Ameliyathanede, Hemşirelik.
Hemşirelik esasları dersi klinik uygulama değerlendirme formu geliştirme çalışması
Araştırma, Hemşirelik Esasları Dersi klinik uygulamadeğerlendirme formu geliştirmek amacıyla tanımlayıcı olarakyapılmıştır.Araştırma iki aşamada yürütülmüştür. Araştırmanınbirinci aşamasında örneklem seçimine gidilmemiş ve öğretimüyelerinin tamamına ulaşılmak istenmiştir. YÖK Web Sayfası'ndanelde edilen verilere göre, 2009 yılında Türkiye'deki üniversitelerdeHemşirelik Esasları alanında uzman 38 öğretim üyesi olduğusaptanmıştır. Ancak 12 öğretim üyesi çalışmaya katılmayı kabuletmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, 2009-2010 eğitimöğretimyılında Hemşirelik Esasları Dersini alan ve çalışmayı kabuleden öğretim üyelerinin bulunduğu 5 kurumdaki 1711 öğrenciden314'ü örneklem kapsamına alınmıştır.Verilerin toplanmasında, araştırmacı tarafındanliteratüre dayanılarak hazırlanan Hemşirelik Esasları Dersi KlinikUygulama Değerlendirme Formu (HESKDF) kullanılmıştır.Araştırmanın birinci aşamasında oluşturulan HESKDF, öğretimüyelerine e- posta aracılığıyla gönderilmiş ve ?HESKDF UzmanDeğerlendirme Formu? aracılığıyla görüş ve önerilerini belirtmeleriistenmiştir. Uzmanlardan gelen görüş ve öneriler doğrultusundaform yeniden düzenlenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasındadüzenlenen HESKDF araştırmacı tarafından öğrencilerin görüş ve69önerilerine ?HESKDF? ve ?HESKDF Öğrenci DeğerlendirmeFormu? aracılığıyla sunulmuştur.Araştırmadan elde edilen veriler bilgisayarortamında değerlendirilmiştir. Bu amaçla SPSS (Statical Packagefor Social Sciences) version 15 kullanılmıştır. İfadelere ilişkinöneriler ve görüşler sayı ve yüzdelik hesapları ile kullanılaraktablolaştırılmıştır.Çalışmanın sonucunda, 3 bölümde, 30değerlendirme ifadesinden oluşan HESKDF'nda alanında uzmanöğretim üyeleri, 16 ifadeyi uygun bulmuş, 2 ifade için uygun amadüzeltilebilir önerisini,14 ifade için uygun değil görüşünübelirtmişlerdir. Öğrencilerin, Hemşirelik Esasları Dersi KlinikUygulama Değerlendirme Formunda yer alan ifadeleri yüksekoranda uygun buldukları, formun mesleki yeterliliklerindeğerlendirildiği bölümünde 15 ifadeden 3'ü için, kişisel ve meslekisorumlulukların değerlendirildiği bölümde yer alan 10 ifadeden 1'iiçin ve hemşirelik sürecinin değerlendirildiği 5 ifadeden 2'si içingörüş ve öneri belirtmişlerdir.Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusundaönerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Hemşirelik Esasları Dersi, KlinikEğitim, Klinik Değerlendirme
Yaşlı bakım merkezinde uygulanan birey merkezli demans bakım programının çalışanların bakım yaklaşımları ve bireylerin psikolojik iyilik hali üzerine etkisi
Amaç: Yaşlı bakım merkezlerinde uygulanan birey merkezli demans bakım (BİMDEB) programının, demans tanısı alan bireylerin psikolojik iyilik halleri ve çalışanların bireyselleştirilmiş demans bakım yaklaşımları üzerindeki etkisini belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, 10 Şubat 2020- 4 Mart 2021 tarihleri arasında iki aşamada yürütülmüştür. Araştırmanın birinci aşamasında, bireyselleştirilmiş demans bakım ölçeğinin (BDBÖ) geçerlik ve güvenirlik çalışması 184 bakım verenin katılımıyla, bilişsel yetersizliği olan bireylerde psikolojik iyilik hali ölçeğinin (PİHÖ) geçerlik ve güvenirlik çalışmaları ise 70 demansı olan birey ve 12 bakım verenin katkılarıyla yapılmıştır. İkinci aşamada, tek gruplu ön-test ve son-test tasarım tipindeki araştırmanın örneklemini aynı kuruma bağlı iki özel yaşlı bakım merkezinde çalışan bakım verenler (n=32) ve bakım alan demansı olan bireyler (n=17) oluşturmuştur. İkinci aşama kapsamında, bakım verenlere yönelik olarak demansı olan bireylerin yaşam hikayeleri kitapçıklarının oluşturulup sunulması, birey merkezli demans bakımı ve demansı olan bireyler ile iletişim eğitimi, demansı olan bireylerin 'hakkımdaki herşey' profillerinin odalarına asılması ve bakım verenlerin görebileceği yerlere hatırlatıcı notların asılması girişilerinden oluşan birey merkezli demans bakım (BİMDEB) programı uygulanmıştır. Veriler, girişim öncesi ve girişimden 2 ay sonra, çalışanlara ve demansı olan bireylere yönelik tanıtıcı bilgiler formu, BDBÖ, PİHÖ ve program sonu değerlendirme formu ile toplanmıştır. Verilerin analizi, yapısal eşitlik modellemesi, tanımlayıcı ve önemlilik analizleri kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: BDBÖ ve PİHÖ Türkçe formu geçerli ve güvenilir ölçme araçları olarak bulunmuştur. Bireyselleştirilmiş bakım yaklaşımları olan; sakinleri tanıma, sakinlerin otonomisi, sakin-çalışan iletişimi ve çalışanlar arası iletişim boyutlarından yalnızca sakin-çalışan iletişimi son-test ortalaması ön-test ortalamasına göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde artış göstermiştir. Program sonu değerlendirmesinde bakım verenlerin en fazla işe yaradığını düşündükleri bölümün 'yaşam hikayelerinin paylaşılması' bölümü olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar: Bu çalışma, yaşlı bakım merkezlerinde, bakım verenlere uygulanan BİMDEB programının, sakinler ile bakım verenler arasındaki iletişimin geliştirilmesinde fayda sağlayacağını göstermiştir.
Boşaltım amaçlı bağırsak stomalarında hasta sonuçlarına ilişkin fenomenolojik bir çalışma
Amaç: Boşaltım amaçlı bağırsak stoması olan bireylerde, Stoma ve Yara Bakım Hemşireleri, cerrahlar, stomalı birey ve bakım vereni tarafından bildirilen hasta sonuçlarını belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, niteliksel fenomoloji araştırma deseni kullanılarak Türkiye'de 9 Stomaterapi Ünitesi'nde çalışan Stoma ve Yara Bakım Hemşireleri (n=9) ve bu ünitelerde takip edilen stomalı bireyler (n=9), stomalı bireyin bakım verenleri (n=9) ve cerrahları (n=9) ile yapılmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için Koç Üniversitesi Sosyal Bilimler Etik Kurulu'ndan yazılı izin, katılımcılardan ise sözlü izin alınmıştır. Görüşmeler 19 Haziran 2020 ve 23 Haziran 2021 tarihleri arasında araştımracı tarafından, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak, internet üzerinden çevrimiçi ve bireysel olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel verileri için tanımlayıcı istatistikler, nitel verileri ise içerik analizi yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Hemşirelerin Stoma ve Yara Bakım Hemşiresi olarak çalışma süre ortalamaları 9,6 ± 5,7 yıl, cerrahların kolorektal kanser ameliyatı yapma yılı ortalaması 14,6 ± 8,7 yıldır. Stomalı bireylerin %66,7'si geçici ileostomiye sahip olup, stomalı yaşam süreleri ortalaması 32,1 (ortanca:8) aydır. Stomalı bireylerin sadece %22,2'si stoma bakımını kendisi yapmaktadır. Bakım verenlerin %33,4'ü stomalı bireyin eşidir, tamamı stoma bakımına ilişkin bir eğitim almış ve bunların %66,7'si eğitimini SYBH'den almıştır. Bireyselleştirilmiş derinlemesine görüşmelerin analizi sonucunda stomalı bireylerin iyileşme göstergeleri; "genel sağlık durumuna ilişkin göstergeler", "yaşam aktivitelerine ilişkin göstergeler", "sosyal yaşam ve uyum ilişkilerine yönelik göstergeler", "psikolojik iyilik hali göstergeleri", "stoma yönetimi" ve "bireyi güçlendirme" temaları altında gruplandırılmıştır. Sonuçlar: Bakım hizmeti alan ve bakım hizmeti sunan tüm tarafların ortak görüşlerine dayalı olarak geliştirilen hasta sonuçları, birey merkezli bakım sunmada, stomalı bireyin ameliyat öncesi döneminden başlanarak verilecek eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin planlanmasına kurumların bakım stratejilerini ve algoritmalarını geliştirmelerine ve literatürde ilgili rehberlerin oluşturulmasına katkı sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: Bağırsak stoması, hasta sonuçları, bireyselleştirilmiş bakım, stoma ve yara bakım hemşireliği
Basınç yaralanmalarının önlenmesinde toplum temelli yaklaşım: Dijital oyunlaştırma eğitim yönteminin geliştirilmesi ve değerlendirilmesi
Amaç: Hasta yakınlarının basınç yaralanmalarının (BY) önlenmesine yönelik eğitimi için dijital oyunlaştırma, üç boyutlu modelleme ve animasyon kullanımını içeren web tabanlı dijital eğitim oyunu (DEO-PreSore) geliştirmek, geliştirilen oyunun hasta yakınlarının BY'nin önlenmesine yönelik bilgi kazanımına etkisini, oyun kullanımını ve kullanıcı deneyimini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, 1 Ağustos 2020-30 Nisan 2022 tarihleri arasında 3 aşamada (hazırlık, oyun geliştirme, uygulama ve veri toplama) yürütülmüştür. Araştırmanın birinci aşamasında, PreSore geliştirmede ve değerlendirme süreci için gerekli olan materyaller hazırlanmış ve bu materyallerin kapsam geçerlik çalışması yapılmıştır. İkinci aşamada, PreSore geliştirilmiş ve ön değerlendirme için pilot çalışma (n=5) yapılmıştır. Üçüncü aşamada PreSore'un uygulaması yapılarak veriler toplanmıştır. Araştırmanın katılımcılarını herhangi bir BY risk düzeyine (düşük-orta-yüksek) sahip hastaların yakınları oluşturmuştur (n=55). Bilgi düzeylerinin değerlendirilmesinde; PreSore'un uygulanması öncesinde (ön test), uygulama sonrasında (son test) ve uygulamadan sonra 2-4 hafta içinde (tekrar test) katılımcıların 20 sorudan ve 3 alt boyuttan (Kavramsal Özellikler, Etiyoloji ve Fizyopatoloji, Önleme Girişimleri) oluşan Basınç Yaralanmaları Bilgi Değerlendirme Testi (BY-BDT) sorularını yanıtlamaları istenmiştir. PreSore'a yönelik kullanıcı deneyiminin değerlendirilmesi için oyun uygulamasının bitiminde yansıtma görüşmesi yapılmıştır. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistikler, Mann-Whitney U Testi, Wilcoxon Testi, Kruskal-Wallis Testi, Ki-Kare Testi ve tümevarımsal içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların oyun oynama sayısı ortalaması x̄=2.18 ± 0.58 olarak belirlenmiştir. Memnuniyet düzeyine yönelik 1-10 puan arasında yapılan puanlamada; katılımcıların PreSore eğitim oyunundan memnuniyeti yüksek (x̄=9.13 ± 0.84) olarak bulunmuştur. PreSore uygulaması sonrasında BY-BDT toplam ve alt boyut bilgi puanlarında, uygulama öncesine göre anlamlı bir artış olduğu belirlenmiştir (p<0.001). Önemli oranda katılımcı oyundaki bilgilerin kolay anlaşılır (%98.2, n=54) ve konunun önemini anlamayı sağlayacak nitelikte (%96.4, n=53) olduğunu, dijital oyun yöntemi ile eğitim deneyimini başkalarıyla paylaşmak istediğini (%96.4, n=53) ve oyunu gerçeğe uygun bulduğunu (%94.5, n=52) ifade etmiştir. Sonuçlar ve Öneriler: Araştırmanın verileri, PreSore'un hasta yakınlarının BY'nin önlenmesine yönelik eğitiminde ve toplumsal farkındalık yaratılmasında kullanılabilir bir yöntem olduğunu, kullanıcıları tarafından kabul gördüğünü göstermiştir. PreSore'un sağlık kurumlarında günlük uygulama pratiğine entegre edilerek yaygın kullanıma geçirilmesi, prospektif gözlemsel ve randomize kontrollü çalışmaların yapılması önerilir.
Basınç yaralanmalarının önlenmesine yönelik hemşirelik bakım paketinin geliştirilmesi, basınç yaralanmaları oranı ve maliyet üzerine etkisi
Amaç: Bu araştırmanın amacı, hastane kaynaklı basınç yaralanmalarının önlenmesine yönelik olarak geliştirilen Basınç Yaralanmalarını Önleme Bakım Paketi'nin (BYÖBP), basınç yaralanması (BY) gelişim oranı ve maliyet üzerindeki etkisini belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü deneysel desenle yürütülen bu araştırma, 01 Aralık 2023 – 28 Mart 2025 tarihleri arasında Koç Üniversitesi Hastanesi Genel Yoğun Bakım Ünitesi'nde gerçekleştirilmiştir. Örneklem büyüklüğü güç analizine göre belirlenmiş ve 90 hasta randomize olarak müdahale (n=45) ve kontrol (n=45) gruplarına atanmıştır. Müdahale grubuna, uluslararası rehberler doğrultusunda BYÖBP uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise kurumda uygulanan standart bakımı verilmiştir. Veri toplama araçları olarak, "Hemşire Gözlem Formu", "Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu", "Braden Risk Değerlendirme Ölçeği","Hastane Kaynaklı Basınç Yaralanmalarına Ait Maliyet Formu" ve "Bakım Paketi İzlem Formu" kullanılmıştır. Veriler, tanımlayıcı istatistikler, Ki-Kare testi, Mann-Whitney U testi, Korelasyon ve Regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Maliyet analizinde; hemşire iş gücü dahil olmak üzere tüm maliyet kalemleri için kullanım miktarları ve birim fiyatlar dikkate alınarak ortalama maliyet hesaplanmış, BYÖBP maliyet-etkinliği, önlenen BY başına düşen ek maliyeti ifade eden ICER değeri üzerinden değerlendirilmiştir. Bulgular: Müdahale ve kontrol gruplarının sosyo-demografik ve sağlık gösterge özellikleri karşılaştırıldığında gruplar arasında genel olarak istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur (p>0,05). Bununla birlikte, yatış süresi, mekanik ventilasyon uygulanma oranı, glikoz ve serum albumin düzeyleri ile kortikosteroid ve vazopressör kullanımı gibi bazı değişkenler açısından gruplar arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır (p<0,05). Araştırmada, BY oranı müdahale grubunda %17,8 kontrol grubunda %46,7 olarak belirlenmiş ve fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,003). BY gelişim süresi ortalaması müdahale grubunda 7 gün, kontrol grubunda ise 3 gün olup gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0,002). Toplam maliyetler müdahale grubunda (X̄: ₺62.721,22 ± 36.431,75), kontrol grubuna (X̄: ₺39.752,24 ± 19.319,33) kıyasla anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p = 0,002). Önlenen her bir ek BY vakası başına X̄ =₺74.467,44, önlenen her bir BY günü başına ise X̄ =₺3.074,44 ek maliyet oluştuğu hesaplanmıştır. Bu değerler, Türkiye için kişi başına düşen Gayri Safi Yurt İçi Hasılaya dayalı olarak belirlenen teorik ödeme istekliliği eşiği aralığı (yaklaşık ₺454.000 – ₺1.362.000) ile karşılaştırıldığında, bu aralığın altında kalmaktadır. Sonuç ve Öneriler: Araştırmanın bulguları, sistematik ve yapılandırılmış hemşirelik uygulamalarını içeren BYÖBP, BY gelişimini azaltmada ve BY gelişim süresini geciktirmede etkili olduğunu göstermiştir. BYÖBP uygulaması kısa vadede maliyeti artırsa da BY oranının azaltılması yönüyle uzun vadede maliyet-etkin bir müdahale niteliği taşımaktadır. Bu bulgulara dayanılarak bakım paketi girişimlerinin yaygınlaştırılması, çok merkezli çalışmalarda test edilmesi ve önleme maliyetine ek olarak tedavi maliyetlerini de içeren karşılaştırmalı analizlerin yapıldığı çalışmaların planlanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Basınç yaralanması, Hastane kaynaklı basınç yaralanması, Bakım paketi, Maliyet-etkinlik analizi, Randomize kontrollü çalışma
Stoma ve yara bakım hemşirelerinin yaşadıkları etik sorunlar: Nitel bir çalışma
Stoma ve yara bakım hemşirelerinin, hastalar, meslektaşları, hekimler, çalıştıkları kurum ve iletişimde bulundukları endüstri temsilcileri ile ilgili ilişkilerinde farklı konularda etik sorunlar yaşadıkları bilinmektedir. Bu çalışma, stoma ve yara bakım hemşirelerinin yaşadıkları etik sorunların belirlenmesi amacıyla niteliksel olarak yapılmıştır. Çalışma, aktif olarak stoma ve yara bakımı yapan, Yara Ostomi İnkontinans Hemşireleri Derneği'ne üye olan, gönüllü toplam 20 hemşirenin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın yapılabilmesi için Koç Üniversitesi Sosyal Araştırmalar Etik Kurulu'ndan etik kurul izni, Yara Ostomi İnkontinans Hemşireleri Derneği'nden resmi izin ve katılımcılardan aydınlatılmış onam alınmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formunun kullanıldığı bireysel derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak Ekim 2019-Ağustos 2020 tarihleri arasında elde edilmiştir. Veriler, deşifre edilmiş, bilgisayar ortamında depolanmış ve tematik analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Bireysel derinlemesine görüşmelerden elde edilen veriler "yaşanan etik sorunlar" bağlamı altında "etik ikilemler" ve "moral belirsizlikler" ana temaları oluşturularak gruplandırılmıştır. Ana temalar altında, stoma ve yara bakım hemşirelerinin; hastalar, hemşireler, hekimler, kurum ve endüstri temsilcileri ile ilgili ilişkilerinde yaşanan etik problemlere yönelik tema ve alt temalar oluşturulmuştur. Çalışmada, stoma ve yara bakım hemşirelerinin "etik ikilemler" ve "moral belirsizlikler"e yönelik; hastalar, meslektaşları, hekimler, kurum ve endüstri temsilcileri ile ilgili ilişkilerinde etik sorunlar ve etik karar verme konusunda zorluklar yaşadıkları belirlenmiştir. Stoma ve yara bakım hemşirelerinin yaşadıkları etik sorunların çözüme kavuşturulmasında, hemşirelere yol gösterecek etik sorun çözme modellerini içeren etik eğitimi programlarının geliştirilmesine ve uygulanmasına yönelik planlamaların yapılması önerilir.
Bağırsak stoması olan bireylerin eşlerinin yaşadıkları sorunların belirlenmesi
Bu araştırma, bağırsak stoması açılan bireylerin eşlerinin yaşadıkları sorunları belirlemek amacıyla kesitsel ve tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma, 2 Kasım 2015 – 29 Şubat 2016 tarihleri arasında VKV Koç Üniversitesi Hastanesi Sindirim Sistemi Hastalıkları Polikliniği, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi'nde ameliyat olan 80 stomalı birey ve eşleri ile yapılmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen anket formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Perarson Ki-Kare testi, Fisher's Exact testi, Student t-testi, Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Araştırmaya katılan stomalı bireylerin yaş ortalaması 56.53 ±14.57, %62.5'i erkek, %36.3'ü ilköğretim mezunu, %68.8'i ameliyattan sonra çalışmamaktadır. Stomalı bireylerin %60.0'ının tanısı rektum kanseridir, %72.5'ine ileostomi açılmış, %60.0'ının stoması geçici ve %77.5'inin stoma bakımını yakını yapmaktadır. Stomalı bireylerin eşlerinin yaş ortalaması 54.14±13.63 olup, %62.5'i kadın, %30'u lise mezunudur. Eşlerin ortalama evlilik yılı 29.87±14.52'dir ve %70.0'i çalışmamaktadır. Eşlerin en sık yaşadıkları sorunlar; kötü koku, stoma çevresinde oluşan sorunlar, ev işleri, anksiyete, sesli gaz çıkışı, adaptörü kesme, umutsuzluk ve stomanın görüntüsü ile ilgilidir. Stoma bakımında sorun yaşayanlar eşlerin yaş ortalaması istatistiksel olarak daha yüksetir (p<0.05). Kadınların erkeklere göre daha fazla psikolojik sorunlar yaşadıkları istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Ekonomik sorunlar, çalışmayan bireylerde istatistiksel olarak daha fazla bulunmuştur (p<0.05). Eşi ile odasını/yatağını ayıran bireylerin yaş ortalaması istatistiksel olarak yüksek bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak; stomalı bireylerin eşleri, fiziksel, psikolojik ve sosyal sorunlar yaşamaktadır. Bu sorunlara yönelik bakım, danışmanlık ve eğitim hizmetlerinin sürekliliğinin sağlanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Stomalı birey, eş, stoma bakımı, sorunlar, komplikasyonlar
Hemşirelerin inkontinans alakalı dermatit'e ilişkin bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Bu çalışma, yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin İnkontinas Alakalı Dermatit'e ilişkin bilgi düzeylerini belirlemek amacı ile tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan tüm hemşireler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise, Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde bulunan Kalp-Damar Cerrahi Yoğun Bakım, Gastro-Cerrahi ve Üroloji Yoğun Bakım, Koroner Bakım, Gastroenteroloji Yoğun Bakım ve Acil-Dahiliye Yoğun Bakım olmak üzere toplam beş erişkin yoğun bakım ünitesinde çalışan ve araştırmaya katılmayı kabul eden hemşireler (n=126) oluşturmuştur.Verilerin toplanmasında, araştırmacı tarafından literatüre dayanılarak hazırlanan, hemşirelerin tanıtıcı özelliklerini (14 soru) ve bilgi düzeylerini sorgulayan önermelerden oluşan (59 ifade) anket formu kullanılmıştır.Veriler 21/Temmuz/2016 - 15/Eylül/2016 tarihleri arasında toplanmıştır. Veri toplama formları hemşireler tarafından doldurulmuştur. Verilerin toplanmasına başlanmadan önce Koç Üniversitesi'nden (01.06.2016 tarih ve 2016.131.IRB3.073 sayılı) etik kurul onayı ile, Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Eğitim Plan ve Koordinasyon Kurulu'ndan (16.06.2016 tarih ve 346 sayılı toplantı kararı ile) araştırma izni alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, Shapiro Wilk's, Mann Whitney U, Kruskal Wallis-H Testleri, Post-Hoc Çoklu Karşılaştırma Testi ve Spearman's Korelasyon Katsayısından yararlanılmıştır. Araştırmaya katılan hemşirelerin %46.83'ü lisans programı (örgün eğitim) mezunu olup, yaş ortalamaları 29.5±6.77'dir.Hemşirelerin en fazla doğru oranda yanıtladıkları önerme "Derinin pH' sı, derinin bariyer fonksiyonunu yerine getirmesinde etkilidir" (%94.44) ifadesiyken en fazla yanlış/fikrim yok yanıtını verdikleri önerme "Korneositlerin yapısında bulunan, Doğal Nemlendirici Faktör, derinin yağ düzeyinin korunmasına yardımcı olur" (%96.03)ifadesidir. IAD'nin önlenmesine ve tedavisine yönelik olarak, toplam bilgi düzeyi açısından yüksek lisans mezunu hemşirelerin doğru yanıt ortalamalarının en yüksek ("X" ̅=40.67±4.32 ) sağlık meslek lisesi mezunu olanların ise en düşük ("X" ̅=29.12±10.08 ) olduğu belirlenmiştir. Gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,05). Hemşirelerin IAD'ye ilişkin bilgilerinin istenilir düzeyde olmadığı belirlenmiş olup, bu konuya yönelik hizmet içi eğitim programlarının planlanması önerilmiştir.
Örgüt kültürünün ameliyathane hemşirelerinde hasta güvenliği üzerine etkisi
Bu çalışma, örgüt kültürünün ameliyathane hemşirelerinde hasta güvenliği üzerine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ilişkisel nitelikte yapılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul İli'nde bulunan akredite olmuş bir özel hastane, akredite olmamış bir özel hastane, bir üniversite hastanesi, bir eğitim, araştırma hastanesi ve bir devlet hastanesinin ameliyathanesinde çalışan hemşireler (n=220), örneklemini ise seçilen kurumlardaki birimlerde en az bir yıl ameliyathane tecrübesi bulunan ve araştırmaya katılmaya kabul eden hemşireler (n=190) oluşturmuştur. Verilerin toplanmasına başlanmadan önce Koç Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu'ndan ve ilgili kurumlardan yazılı, hemşirelerden sözel izin alınmıştır. Verilerin toplanmasında, Tanıtıcı Özellikler Formu (9 soru), Denison Örgüt Kültürü Ölçeği ve Hasta Güvenliği Kültürü Ölçeği kullanılmıştır. Veri toplama formları hemşireler tarafından doldurulmuştur. Verilerin değerlendirilmesinde Bartlett test, ANOVA, Sidak testi ve Spearman's Korelasyon Katsayısından yararlanılmıştır. Örgüt Kültürünün Ameliyathane Hemşirelerinde Hasta Güvenliği Üzerine Etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ilişkisel nitelikte yapılmış olan bu çalışmada örgüt kültürünün hasta güvenliği kültürünü pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Denison Örgüt Kültürü Ölçeğinin ortalaması X=3.11±0.57 iken, HGKÖ X=2.88±0.48 değerini almıştır. Bu sonuçlara dayanarak, hasta güvenliğinin örgüt kültürünün önemli bir parçası olmasını sağlayacak planlamaların yapılması ve uygulanması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Örgüt Kültürü, Hasta Güvenliği, Hemşire, Ameliyathane
Diyabetli bireylerde diyabetik ayak kişisel bakım sisteminin etkinliğinin değerlendirilmesi
Bu araştırma diyabetli bireylerin ayak bakımı ile ilgili Mobil Diyabetik Ayak Kişisel Bakım Sistemi'ni (m-DAKBAS) geliştirmeyi ve bu mobil uygulamanın diyabetli bireylerde bilgi, davranış ve öz-etkililikleri üzerine etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Deneysel olarak planlanan araştırmanın verileri, Mayıs 2017- Nisan 2018 tarihleri arasında Gaziantep İlinde bir eğitim araştırma hastanesinde toplanmıştır. Araştırma için gerekli etik kurul onayı, kurum izni ve hasta onamları alınmıştır. Örneklem (deney=44; kontrol=44) güç analizi yapılarak belirlenmiştir. Araştırma kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden katılımcılar bilgisayar tabanlı randomizasyon listesi kullanarak deney ve kontrol gruplarına atanmışlardır. Veriler Tanıtıcı Bilgiler Formu, Diyabetik Ayak Bilgi Formu (DABF), Ayak Bakım Davranışları Ölçeği (ABDÖ), Diyabetik Ayak Bakımı Öz-Etkililik Ölçeği (DABÖÖ) ve m-DAKBAS değerlendirme formu kullanılarak toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde Mann Whitney U, Wilcoxon, Ki-kare, Mc Nemar, Kruskal-Wallis, Pearson korelasyon testleri kullanılmıştır. Sonuçlar araştırmaya katılan deney ve kontrol grubu hastaların sosyodemografik ve hastalık ile ilgili değişkenlerin dağılımının homojen ve gruplar arasında fark olmadığını göstermektedir (p>0,05). Deney grubundaki hastalara diyabette ayak bakımı ile ilgili bilgileri içeren m-DAKBAS'da yer alan girişimler uygulanmış, kontrol grubuna ise sözlü anlatım tekniği ile diyabette ayak bakım eğitimi verilmiştir. Altı ay sonra yapılan değerlendirmede deney ve kontrol grubu arasında, DABF puanı ortalaması açısından deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu (p<0,05) ancak ABDÖÖ ve DABÖ puanları açısından anlamlı fark olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Deney grubundaki hastaların ayaklarındaki çatlakların kontrol grubuna göre önemli oranda iyileştiği ve doğru ayakkabı seçiminde belirgin bir artış olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Özetle mobil uygulama üzerinden yapılan eğitimin hastaların ayak bakımı konusunda bilgi düzeylerini arttırdığı ve ayak bakımına ilişkin bazı davranışlarını olumlu yönde etkilediği saptanmıştır. Bu sonuçlara dayanılarak m-DAKBAS' ın bazı parametreler açısından iyileştirilmesi ve daha geniş örneklemde, daha uzun süreli takipler ile hasta sonuçları üzerine olan etkisinin değerlendirilmesine ilişkin çalışmaların yapılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Diyabetik ayak, mobil uygulama, sağlık teknolojisi