Theses supervised by Prof. Dr. Erkan Özdemir
10 theses · Bursa Uludağ Üni̇versi̇ty
Kümelenme ve pazarlama performansı arasındaki ilişki: Bilişim kümelenmelerinde yer alan işletmeler üzerinde bir araştırma
Bu tez çalışmasında bilişim kümelerinin, kümelenmede yer alan işletmelerin pazarlama performansı üzerindeki etkisi ortaya konmuştur. Günümüzdeki yoğun rekabet koşullarında önemli bir araç olan kümelenme kavramı, gelişimi, aktörleri, avantajları, yaklaşımları, yaşam döngüsü ve türleri ile bilişim sektörü literatürden faydalanılarak ortaya konmuş ve bilişim sektörü kümelenmeleri ele alınmıştır. Bilişim sektöründe olan ve kümelenme faaliyetleri içerisinde yer alan işletmelerin, pazarlama performansı açısından daha başarılı oldukları görülmüştür. Tez çalışması, kümelenmenin pazarlama performansı ile ilişkisinin olduğunun bilinmesi ve işletmelerin kümelenme faaliyetlerine yönelimini sağlaması açısından yararlı olacaktır. Tez çalışması literatüre katkı sağlamanın yanında, araştırmacılara ve işletme yöneticilerine de öneriler sunmaktadır. Anahtar kelimeler: Kümelenme, Bilişim Kümelenmesi, Kümelenmenin Faydaları, Pazarlama Performansı
Hava yolu yolcu taşımacılığı hizmet kalitesinin müşteri tatmini ve ağızdan ağıza iletişim üzerindeki etkisi: COVID-19 pandemi döneminde bir araştırma
COVID-19 pandemisi insan sağlığının yanı sıra dünyada birçok sektörü etkilemiştir. Hava yolu taşımacılığı, sokağa çıkma sınırlamaları ve ülkeler arası geçişlerin durdurulmasıyla başlayan yolculuk sayılarındaki azalmalarla birlikte bu etkinin en fazla hissedildiği sektörler arasında yer almıştır. İlerleyen dönemlerde aşının bulunması ve hızlı bir şekilde uygulamaya geçilmesi dünyada birçok ülkede yeni normal olarak adlandırılan bir dönemin başlamasını sağlamıştır. Bu dönemde uygulamaya konulan tedbirler kapsamında yolcuların hava yollarının hizmet kalitesi hakkındaki değerlendirmelerini ve bundan duydukları memnuniyeti etkileyen faktörleri araştırmak mühim bir konu haline gelmiştir. Bu bağlamda ilgili literatür incelendiğinde COVID-19 pandemi döneminde bu konudaki çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı hava yolu yolcularının COVID-19 pandemi döneminde hava yolu hizmet kalitesine yönelik algılarını etkileyen faktörleri ve bunların müşteri tatmini üzerindeki etkisini, müşteri tatmininin ise ağızdan ağıza iletişim üzerindeki etkisini tespit etmektir. Araştırma verileri kartopu örnekleme yöntemiyle Türkiye genelinde toplanmıştır. Verilerin toplanmasında çevrimiçi anket yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada toplanan verilerin analizinde yapısal eşitlik modellemesi (YEM) analizi kullanılmıştır. Analiz sonucunda hava yolu fiziksel umsurlarına ilişkin hizmet kalitesi algısı ve hava yolu ve alanı ortak unsurlarına ilişkin hizmet kalitesi algısının hava yolu genel hizmet kalitesi algısı ve havaalanı genel hizmet kalitesi algısı üzerinde; hava yolu genel hizmet kalitesi algısı ve havaalanı genel hizmet kalitesi algısının müşteri tatmini ve ağızdan ağıza iletişim üzerinde; müşteri tatmininin ağızdan ağıza iletişim üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu bulunmuştur.
E-ticaret işletmelerinin kullandıkları kişiselleştirme uygulamalarının müşteri memnuniyeti üzerindeki etkileri: Online müşteriler üzerinde bir araştırma
Bu tez çalışmasının amacı, bilgi kişiselleştirmesi, sunum kişiselleştirmesi ve yönlendirme kişiselleştirmesinin, algılanan kullanım kolaylığı, algılanan kullanışlılık ve hedonik unsur üzerindeki etkisini, daha sonra da algılanan kullanım kolaylığı, algılanan kullanışlılık ve hedonik unsurun tatmin ve tatminin de tekrar satın alma niyeti ve sadakat boyutları üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu çalışma ile elde edilen sonuçlar, e-ticaret işletmeleri için kişiselleştirme uygulamalarının rekabet avantajı sağlamadaki önemini belirterek, e-ticaret işletmelerinin karlarını yükseltmeleri açısından katkı sağlayıcı nitelikte olacaktır. Bu çalışmada oluşturulan araştırma modeli kapsamında, online anket yöntemi ile veriler toplanmıştır. Toplanan veriler Yapısal Eşitlik Modellemesiyle (YEM) analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında uygulanan Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) analizi sonuçlarına göre bilgi, sunum ve yönlendirme kişiselleştirme uygulamalarının algılanan kullanım kolaylığı, algılanan kullanışlılık ve hedonik unsur boyutları üzerinde anlamlı ve olumlu etkileri olduğu bulunmuştur. Algılanan kullanım kolaylığı ile kullanıcı tatmini arasında anlamlı ve olumlu bir bağ bulunurken, algılanan kullanışlılık ve hedonik unsur ile kullanıcı tatmini arasında anlamlı bir bağ bulunmamıştır. Kullanıcı tatmininin, tekrar satın alma niyeti ve sadakat boyutları üzerinde anlamlı ve olumlu etkileri olduğu sonucuna varılmıştır. Bulunan sonuçlar ile araştırmacılara, gelecekte yapılacak çalışmalara ve e-ticaret işletme yöneticilerine öneriler sunulmuştur.
Tüketici sinizminin öncülleri ve sonuçları: Hizmet sektörü üzerinde bir araştırma
Sosyal bilimlerin psikoloji, sosyoloji, siyaset bilimi ve örgütsel davranış gibi çeşitli alanlarında uzun yıllardır araştırılan sinizm, pazarlama literatürü için nispeten yeni bir araştırma konusudur. Dolayısıyla tüketici sinizmi literatürü kapsam, içerik ve ampirik çalışma açısından yeterince zengin değildir. İlgili literatür incelendiğinde, tüketici sinizminin öncülleri ve sonuçlarını araştıran çalışmaların kısıtlı olduğu ve bu çalışmalarda, tüketici sinizminin öncülleri ve sonuçlarının hizmet sektörü açısından incelenmediği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, hizmet sektörüne yönelik tüketici sinizminin öncülleri ve davranışsal sonuçlarını ortaya koymaktır. Araştırma verileri, Bursa ilindeki tüketicilerden yüz yüze anket yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler, hizmet sektörüne yönelik tüketici sinizminin öncülleri ve sonuçlarını tespit etmek üzere yapısal eşitlik modellemesi (YEM) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analiz sonucunda, toplumsal / kurumsal sinizm ve etik dışı pazarlama uygulamalarının hizmet sektörüne yönelik tüketici sinizmi üzerinde anlamlı ve pozitif etkiye sahip olduğu, olumsuz duygulanımın ise hizmet sektörüne yönelik tüketici sinizmi üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı bulunmuştur. Ayrıca analiz sonucunda, hizmet sektörüne yönelik tüketici sinizminin olumsuz ağızdan ağıza iletişim, tüketici boykotları ve işletmeyi / markayı terk etme davranışı üzerinde anlamlı ve pozitif etkiye sahip olduğu, pazardan geri çekilme davranışı üzerinde ise anlamlı bir etkiye sahip olmadığı bulunmuştur.
İşletmelerin tedarik zinciri yönetim yeteneklerinin pazarlama performansına etkisi: Bursa'daki üretim işletmeleri üzerinde bir araştırma
Bu tez çalışmasının amacı, işletmelerin tedarik zinciri yönetim yeteneklerinin pazarlama performansına etkisini ortaya koymaktır. İşletmelerin tedarik zinciri yönetim sürecini başarılı bir şekilde yürütmelerine bağlı olarak, rekabet avantajı elde etmeleri ve karlılıklarını maksimum seviyeye çıkarabilmeleri olasıdır. Bu nedenle, bu tez çalışmasının sonuçları üretici işletmelere katkı sağlayıcı nitelikte olacaktır. Çalışma üç ana bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölüm kavramsal çerçeveden oluşmakta olup bu bölümde tedarik zinciri ve tedarik zinciri yönetimi ile ilgili kavramlar ele alınmıştır. İkinci bölümde ise, çalışmanın ana konusu olan tedarik zinciri yönetim yetenekleri ile ilgili literatür incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, araştırma modelindeki değişkenler arası ilişkiler incelenmiştir. Literatür araştırması sonucunda oluşturulan araştırma modeli çerçevesinde elde edilen veriler Yapısal Eşitlik Modellemesiyle (YEM) analiz edilmiştir. Araştırma verileri, IBM SPSS 23 ve SmartPLS 3.2.8 paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında gerçekleştirilen Yapısal Eşitlik Modellemesiyle (YEM) analizi sonucunda elde edilen bulgulara göre tedarik zinciri yönetim yeteneklerinden; paketleme, müşteri siparişi işleme ve bilgi yayılımının pazarlama performansı üzerinde anlamlı ve olumlu etkilere sahip olduğu tespit edilmiştir. Bitmiş ürün depolama, stok kontrolü-giden malzemeler, giden (dışarıya) taşımacılık, satın alma, strateji geliştirme, tedarik zinciri yönetim yeteneklerinin ise pazarlama performansı üzerinde anlamlı etkiye sahip olmadığı bulunmuştur. Çalışmanın sonunda gelecekte yapılacak çalışmalar için araştırmacılara ve pazarlama performansını arttırmak isteyen işletme yöneticilerine yönelik tedarik zinciri yönetimi ile alakalı öneriler sunulmuştur.
Pazarlamada yapay zekânın kullanımı: Yapay zekâ pazarlama araçlarının tüketici kabulüne ilişkin bir araştırma
Dördüncü endüstri devrimi ana gücü olarak bilinen yapay zekâ günümüze kadar farklı alanlarda oldukça önemli değişimlere yol açmıştır. Bu araştırmada pazarlama alanında yapay zekâ araçlarının kullanımı ve özelliklerini araştırmayı, ayrıca teknoloji kabul modeli kapsamında kullanıcıların alışverişte kullanılan chatbotlara yönelik tutum ve kullanma niyetlerini etkileyen faktörlerin ortaya koyması amaçlanmıştır. Bu hedefe yönelik Türkiye'de 15 yaş ve üzeri çevrimiçi ortamda akıllı araçlarla alışveriş yapan bireylere çevrimiçi anket formu aracılığıyla ulaşılmıştır. Veri toplama süreci sonunda toplanan veriler Yapısal Eşitlik Modellemesi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda Türkiye'de yapay zekâ araçlarının alışveriş sürecinde düşük seviyede kullanıldığı bulunmuştur. Önerilen araştırma modeli YEM analiziyle değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda algılanan eğlence, algılanan zekâ yapay zekâ araçlarına karşı tutumu pozitif etkilediği bulunmuştur. Tutumun da kullanma niyeti üzerinde pozitif etkisi bulunmuştur. Araştırma sonuçları hem pratik anlamda hem teorik anlamda önemli katkılara sahiptir.
Pazarlamada yapay zekânın kullanımı: Yapay zekâ pazarlama araçlarının tüketici kabulüne ilişkin bir araştırma
Dördüncü endüstri devrimi ana gücü olarak bilinen yapay zekâ günümüze kadar farklı alanlarda oldukça önemli değişimlere yol açmıştır. Bu araştırmada pazarlama alanında yapay zekâ araçlarının kullanımı ve özelliklerini araştırmayı, ayrıca teknoloji kabul modeli kapsamında kullanıcıların alışverişte kullanılan chatbotlara yönelik tutum ve kullanma niyetlerini etkileyen faktörlerin ortaya koyması amaçlanmıştır. Bu hedefe yönelik Türkiye'de 15 yaş ve üzeri çevrimiçi ortamda akıllı araçlarla alışveriş yapan bireylere çevrimiçi anket formu aracılığıyla ulaşılmıştır. Veri toplama süreci sonunda toplanan veriler Yapısal Eşitlik Modellemesi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda Türkiye'de yapay zekâ araçlarının alışveriş sürecinde düşük seviyede kullanıldığı bulunmuştur. Önerilen araştırma modeli YEM analiziyle değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda algılanan eğlence, algılanan zekâ yapay zekâ araçlarına karşı tutumu pozitif etkilediği bulunmuştur. Tutumun da kullanma niyeti üzerinde pozitif etkisi bulunmuştur. Araştırma sonuçları hem pratik anlamda hem teorik anlamda önemli katkılara sahiptir.
Yeni hizmet performansı üzerinde yeni hizmet geliştirme öncüllerinin etkileri: E-ticaret işletmeleri üzerinde bir araştırma
Günümüzün yoğun rekabet ortamında işletmelerin farklılaşmak, yeni müşteriler kazanmak ve mevcut müşterilerini elde tutabilmek için gerçekleştirdikleri faaliyetlerden biri yeni hizmetler geliştirmektir. Teknolojideki hızlı ilerlemeler neticesinde radikal ve artımsal hizmet yeniliklerinin ortaya çıktığı alanlarda birisi de e-ticaret sektörüdür. Bu tez çalışmasının amacı, e-ticaret işletmelerinin hizmet yeniliğinde yer alan boyutları belirleyerek, bu boyutların yeni hizmet performansına etkilerini ve yeni hizmet performansının da e-ticaret işletmelerinin pazarlama performansına etkilerini ortaya koymaktır. E-ticaret işletmeleri üzerinde gerçekleştirilen araştırma sonucu toplanan veriler, Yapısal Eşitlik Modellemesiyle (YEM) analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre stratejik yatırım, hizmet yeniliği deneyimi, bilgi teknolojisi deneyimi ve rekabet ortamı egzojen değişkenlerinin e-ticaret işletmelerinin yeni hizmet performansı üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Ancak risk toleransı, işbirliği ve tüketici talebi egzojen değişkenlerinin e-ticaret işletmelerinin yeni hizmet performansı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Ayrıca analiz sonucunda e-ticaret işletmelerinin yeni hizmet performansının pazarlama performansı üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisinin olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda, e-ticaret işletmelerinin rekabet ortamını doğru analiz etmesinin, hizmet yenilikleri konusunda deneyim kazanmasının, hizmet yeniliklerine yaptıkları stratejik yatırımlarının ve bilgi teknolojilerine ağırlık vermesinin çok önemli olduğu ifade edilebilir. Anahtar Sözcükler: Yeni Hizmet Geliştirme, Hizmet İnovasyonu, E-ticaret, Pazarlama Performansı, Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM)
Yeni hizmet geliştirme sürecine müşteri katılımının müşteri tatminine etkisi: Bursa kent sakinleri üzerine bir araştırma
Bu tez çalışmasının amacı, yeni hizmet geliştirme sürecine müşteri olarak vatandaşların katılımının onların tatminlerine etkisini ortaya koymaktır. Bu kapsamda yeni hizmet geliştirmenin on aşamasına ilişkin boyutlardan hangilerinin tatmin üzerinde etkisi olduğu araştırılmıştır. Belediyelerin yeni hizmetleri için yaptığı çalışmalarda müşteri olarak vatandaşların katılımını sağlamaları, vatandaşların istek ve ihtiyaçlarını daha iyi anlama, değişen talepleri daha doğru cevaplayabilme kabiliyetlerini arttıracaktır. Ancak zaman, maliyet gibi kısıtlı kaynaklar ve vatandaşların katılma arzusu bakımından yeni hizmet geliştirmenin tüm boyutlarına müşteri olarak vatandaş katılımının sağlanması mümkün olmayabilir. Araştırma sonuçları bu boyutlardan hangilerindeki katılımın tatmini doğrudan etkilediğini müşteri olarak vatandaş perspektifinden ortaya koyarak, belediyelere zaman, maliyet gibi kıt kaynakların doğru değerlendirilmesinde katkı sağlayıcı nitelikte olacaktır. Dört ana bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümü yeni hizmet geliştirme, ikinci bölümü ise birlikte değer yaratmaya ilişkin kavramsal çerçeve sunarken, üçüncü bölümde, yeni hizmet geliştirme aşamalarına ilişkin kavramsal açıklamalar ve hipotezler sunulmaktadır. Son bölümde araştırma modelindeki değişkenler arası ilişkiler incelenmiştir. Araştırma modeli literatür araştırması sonucunda oluşturulmuş ve bu çerçevede toplanan veriler Yapısal Eşitlik Modellemesiyle (YEM) analiz edilmiştir. Araştırma verileri, IBM SPSS 23 ve SmartPLS 3.2.8 paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında gerçekleştirilen Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) analizi sonucunda elde edilen bulgulara göre fikirleri izleme/tarama, hizmet tasarımı ve süreç/sistem tasarımı, işletme analizi, hizmet testi ve pilot çalışma, test pazarlaması, personel eğitimi ve çapraz fonksiyonlu takımların oluşturulması boyutlarındaki katılımın müşteri olarak vatandaşların tatminini etkilemediği ortaya konulurken, stratejik planlama, fikir yaratma ve ticarileştirme boyutlarındaki katılımın ise müşteri olarak vatandaşların tatminine anlamlı bir etkisinin olduğu bulunmuştur.
Açık inovasyon faaliyetlerindeki riskler, engeller ve kazanımlar: Özel bir banka üzerinde keşfedici bir araştırma
Açık inovasyon, işletmelerin inovasyon süreçlerini daha etkin hale getirmek için dış paydaşlardan yararlanması olarak ifade edilebilir. İşletmeler açık inovasyon uygulamaları için üniversite, araştırma kuruluşları, müşteriler, tedarikçiler, risk sermayeleri, sektör temsilcileri gibi taraflarla işbirliği yaparlar. Açık inovasyon, Türkiye'de teorik açıdan yeni araştırılan konulardan birisidir. Pratik açıdan ise işletmelerin çoğu açık inovasyonu kullanmamaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, günümüzde hızla gelişen açık inovasyondaki riskleri, engelleri ve olası kazanımları ortaya koymaktır. Araştırma Türkiye'de faaliyet gösteren küresel bir bankada gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme yönteminin kullanıldığı araştırma, bu yönüyle keşfedici bir araştırmadır. Araştırma sonucunda bankanın açık inovasyon faaliyetlerine yönelmesinin sonuçları sırasıyla bankada yüksek teknolojiye ulaşma hedefinin oluşması, araştırma merkezleriyle işbirliği yapılması, üniversitelerle işbirliği yapılması, müşterilerle işbirliği yapılması, yenilikçi, esnek ve rutin olmayan teknolojileri kullanabilme şeklinde bulunmuştur. Bankada açık inovasyona yönelik engeller ise sırasıyla iç süreçlerin yavaş olması, riskten kaçınmaya çok fazla odaklanma, çok fazla yönetim katmanı, önemli performans göstergeleri nedeniyle (KPI) oluşan ticarileştirme eksikliği, nitelikli ve uygun personel eksikliği şeklinde bulunmuştur. Finansal hizmet yenilikleri için bilgi kaynakları ise sırasıyla müşteriler, danışmanlar, bilimsel dergiler ve ticari/teknik yayınlar, sektördeki rakipler, Ar-Ge merkezleri, ekipman, malzeme, yazılım tedarikçileri ve üniversitelerdir. Araştırma sonucunda bankada uygulanan açık inovasyon faaliyetlerinin sağladığı kazançlar ise sırasıyla şunlardır: müşteri memnuniyetinin artması, satışların artması, yeni ürün geliştirmenin artması, yeni teknolojilerin geliştirilmesi, yeni hizmet geliştirmenin artması, karlılığın yükselmesi, pazar payının artması, müşteri sadakatinin artması, bankanın inovasyon sürecinin iyileştirilmesi, bankanın iç inovasyon süreçlerinin hızlandırılması ve çalışanların yeni beceriler kazanması.