Theses supervised by Prof. Dr. Erkut Altındağ
10 theses · İstanbul Beykent University
Hedonik ve faydacı tüketim eğilimi ile tüketicilerin algıladığı kıtlığın plansız satın alma davranışı üzerindeki etkileri
Günümüzde tüketiciler alışverişlerini sadece rasyonel faydalar elde etmek için değil aynı zamanda alışverişten haz almak, mutlu olmak ve duygusal anlamda tatmin olmak isteme gibi nedenlerle de yapmaktadırlar. Tüketiciler diğer insanlardan farklı olmak ister. Şirketler ise bilinçli olarak tüketicilerde kıtlık algısı oluşturarak tüketicilerin ani satın alma kararı vermelerini amaçlar. Bu çalışma tüketicilerin plansız satın alma kararı vermelerinde hangi nedenlerin (hedonik, faydacı, kıtlık algısı) etkisi olduğunu araştırarak literatüre bu konuda katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, tüketim kavramı, tüketici davranışları ve tüketici davranışlarını etkileyen faktörler araştırılmıştır. İkinci bölümde hedonik ve faydacı tüketim, kıtlık algısı ve plansız satın alma kavramları ile yapılan çalışmalardan bahsedilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise, araştırmanın amacı ve literatür taraması ile birlikte araştırma modeli geliştirilmiştir. Geliştirilen modeli test edebilmek için 2021-2022 yılları arasında Marmara Bölgesi'nde kartopu örnekleme modeli ile seçilen yüz yüze ve çevrimiçi olarak dağıtılan 441 adet tüketiciden toplanan anketlerden, 403 adet anket değerlendirmeye alınmıştır. Toplanan veriler, SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda hedonik tüketim ve kıtlık algısının plansız satın alma davranışının ani karar verme ve duygusal tutum boyutlarının her ikisi üzerinde pozitif etkili olduğu bulunmuştur.
Proaktif müşteri hizmetleri performansı ile müşteri sadakati ilişkisinde; müşteri memnuniyetinin aracılık etkisi ve iletişimin düzenleyicilik etkisi
Artan rekabet ve müşteri beklentilerindeki değişim, işletmeleri daha önce hiç olmadığı kadar müşterilerine odaklanmaya yöneltmiş durumdadır. Yeni müşteri kazanmanın maliyetini ve zorluklarını farkına varan işletmeler, mevcut müşterileri elde tutmaya ve sadık müşteriler yaratmaya odaklanmıştır. Araştırmanın temel amacı, proaktif müşteri hizmetleri performansının, müşteri memnuniyeti aracılığıyla ve iletişimin düzenleyicilik rolü ile müşteri sadakatini ne derecede ve ne yönde etkilediğinin belirlenmesidir. Bu araştırma modeli çerçevesinde bağımsız değişken olan proaktif müşteri hizmetleri performansı ile müşteri sadakatinin davranışsal alt boyutlarının birbirleri ile olan ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca araştırma kapsamında, müşteri memnuniyetinin aracılık, iletişimin düzenleyicilik rolü araştırılmıştır. Araştırma, Marmara Bölgesi'nde hizmet sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin müşterileri üzerinde kapsamlı bir araştırma ile gerçekleştirilmiştir. 400 adet anket verisi toplanmıştır. Araştırma modelini test etmek için SPSS ve Smart PLS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler çerçevesinde, proaktif müşteri hizmetleri performansı ile müşteri sadakati arasındaki ilişkinin pozitif ve anlamlı olduğu desteklenmiştir. Proaktif müşteri hizmetleri performansı ile müşteri sadakati ilişkide müşteri memnuniyetinin aracılık etkisi iletişimin düzenleyicilik etkisi olduğu hipotezi ise kısmen desteklenmiştir.
Stratejik rekabet açısından örgütsel yenilikçilik ve örgütsel çevikliğin dinamik yetenekler aracılığıyla firma performansına etkisi: İmalat sanayi sektöründe bir araştırma
Günümüzde iş yaşamında hayatta kalabilmek ve kalıcı olmayı sürdürebilmek, stratejik düşünme ve davranmayı gerektirmektedir. Değişim ve dönüşüm global anlamda yaşam alanlarının her hücresine temas etmektedir. Bu sebeple, bu unsurlara uyum sağlamak, işletmelerin sürdürülebilirliği için kaçınılmaz hale gelmiştir. Çalışmada; kaynak temelli teori çatısında, stratejik rekabet açısından örgütsel yenilikçiliğin ve örgütsel çevikliğin firma performansına etkisini incelerken bu etkide dinamik yeteneklerin aracı rolü araştırılmıştır. Araştırma imalat sanayi sektöründeki orta ve üst düzey yöneticilere yönelik olarak uygulanmıştır. Çalışma ile günümüzde işletmelerin yoğun rekabet alanında sahip oldukları örgütsel yenilikçilik, örgütsel çeviklik ve dinamik yetenekler kavramlarının bir bütün olarak bir arada analiz edilerek firma performansına olan etkisinin araştırılması ile alana katkı sağlaması ve farklı bir bakış açısı kazandırması hedeflenmektedir. Bu amaca yönelik, ulusal ve uluslararası literatürden faydalanarak oluşturulan anket çalışmasına, İstanbul Sanayi Odası (İSO) birinci 500 ve ikinci 500 listesinde yer alan 460 imalat sanayi firmasında görev yapan, orta ve üst düzey yöneticiden cevap alınmıştır. Elde edilen sonuçlarla; örgütsel yenilikçiliğin firma performansı üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu, örgütsel çevikliğin ise firma performansı üzerinde yüksek oranda etkisinin olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Çalışmada dinamik yeteneklerin ise aracı rolü olmadığı tespit edilmiştir. Çalışmada irdelenen kavramlar, ulusal ve uluslararası literatür çalışmaları ışığında elde edilen bilgilerden hareketle, yapılan alan çalışması ile desteklenerek bu sonuçların, yönetici ve uygulamacılara katkı sağlayacağı düşünülmüştür.
Tüketici zenosentrizmi ve kozmopolitanizminin ürün değerlendirme ve satın alma niyetine etkisi
Farklı yerli ve yabancı ürün seçeneklerinin mevcut olduğu durumlarda, yerli ürünleri genel olarak yabancı ürünlere göre yetersiz gören bir tüketicinin (zenosentrik tüketici) tercihi muhtemelen yabancı markalı üründen yana olacaktır. Aynı durumda yabancı ürünlere olumlu bakan, ancak yerli ürünleri yabancı ürünlere göre daha aşağıda görmeye eğilimi olmayan bir tüketicinin (kozmopolit tüketici) tercihinin ise iki yönde de olabilmesi beklenir. Bu çalışmanın ana modeliyle, yerli ürünlerin yabancı rakipleriyle benzer seviyede olduğu düşünülen beyaz eşya ürün grubunda, tüketicilerin kozmopolitanizm ve zenosentrizm seviyelerinin, yerli ve yabancı (gelişmiş ülke) markalı ürünler ile ilgili ürün değerlendirmeleri ve bu ürünleri satın alma niyetlerini nasıl etkilediği araştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; tüketici zenosentrizmi, beyaz eşya ürün grubu için yabancı ürün değerlendirmeleri ve bu ürünlere yönelik satın alma niyetini pozitif yönde etkilemektedir. Tüketici kozmopolitanizminin ise "çeşitliliğe değer verme" boyutu yabancı ürünlerin değerlendirmesi ve bu ürünlere yönelik satın alma niyetini pozitif yönde etkilemektedir. Tüketici kozmopolitanizminin hiçbir boyutu yerli ürünlere yönelik satın alma boyutunu direkt olarak etkilese de, yerli ürün değerlendirmesini pozitif etkileyen iki boyut, bu değişkenin aracı etkisi yoluyla, satın alma niyetini pozitif yönde etkilemektedir. Yerli beyaz eşya için ise beklenmedik şekilde, tüketici zenosentrizminin satın alma niyetine etkisi aracı etki yoluyla pozitif, direkt etki yoluyla ise negatif olmuştur. Tüketici kozmopolitanizmi ve zenosentrizmi arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Yabancı ürünler daha iyi değerlendirildiği halde, bu satın alma niyetini aynı oranda artırmamıştır. En çok yerli ürün tercih edilen ürün kategorisi "gıda", en az yerli ürün tercih edilen ürün kategorisi ise "cep telefonu/tablet vb." olmuştur. Yaş yabancı ürünlerle ilgili tüm değişkenler ile negatif ilişkilidir. Diğer değişkenlerde çok fark görülmese de, kadın tüketicilerin yabancı ürün değerlendirme ve satın alma niyeti seviyeleri, erkeklere göre daha yüksek seviyede olmuştur.
İşletmelerin yeşil yönetim uygulamaları ile yeşil örgütsel davranışlarının işletme performansına etkisi
Bu tez çalışması, işletmelerin sürdürülebilirlik odaklı yönetim pratiği olan yeşil yönetim uygulamaları ile çalışanların yeşil örgütsel davranışlarının işletmelerin performansına nasıl yansıdığını incelemektedir. Araştırma, işletmelerin çevresel sorumluluklarını yerine getirmek ve sürdürülebilir bir iş yapma stratejisi izlemek adına benimsedikleri yeşil yönetim uygulamalarının ve çalışanların sürdürülebilirlikle uyumlu davranışlarının performanslarını nasıl etkilediğini anlamayı amaçlamaktadır. Çalışma, kapsamlı bir literatür taramasıyla başlayarak yeşil yönetim, yeşil örgütsel davranışlar ve işletme performansı arasındaki teorik bağlantıları analiz etmeyi hedeflemektedir. Ardından, anketler aracılığıyla işletmelerde yeşil yönetim uygulamalarını benimseyen çalışanlardan elde edilecek verilerle bu bağlantıları nicel olarak değerlendirecek bir araştırma planı yapılmıştır. Araştırmanın bulguları, yeşil yönetim uygulamalarının ve yeşil örgütsel davranışların işletme performansı üzerinde önemli ve olumlu etkileri olduğunu göstermektedir. İşletmelerin çevresel sürdürülebilirlik çabalarının sadece çevresel değil aynı zamanda ekonomik performanslarını da iyileştirdiği tespit edilmiştir. Ancak bazı yeşil davranışların beklenmedik negatif etkileri olabileceği ve bu durumların dikkatle yönetilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu çalışma, işletmelerin sürdürülebilirlik stratejilerini geliştirirken yeşil yönetim uygulamalarının ve yeşil örgütsel davranışların dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır.
Kurumsal kültürde nepotizm ve sinizm gölgeleri: İş tatminindeki rollerinin derinlemesine incelenmesi
İnsan yaşamının belirli bir refah düzeyinde sürdürülebilmesi amacıyla ihtiyaç duyulan en önemli unsur olarak çalışma hayatı karşımıza çıkmaktadır. Çalışma hayatının en temel özelliklerinden birisi de kişilerin bir arada çalışma ortamında bulunmasıdır. Bu durumun sonucu olarak, örgütsel ilişkiler ön plana çıkmaktadır. Örgütsel ilişkilerde çalışanların karşı karşıya kaldığı birtakım sorunlar da dikkat çekmektedir. Nepotizm ve örgütsel sinizm, son zamanlarda bu sorunların başında gelen önemli kavramlardır. Çalışma hayatındaki rekabetin getirdiği hızlı ilerleme ve öngörülen başarı hedefinin yakalanabilmesi sürecinde yapılan işin gerektirdiği niteliklere sahip olmayan kişilerin, istihdam veya terfi etmesi durumlarına her daim rastlanılabilmektedir. Bu çalışmanın ana amacı, nepotizm ve örgütsel sinizmin iş tatminine nasıl etkisi olduğunu incelemektir. Nepotizm, genel anlamda sinizm, örgütsel sinizm ve iş tatmini kavramları sırasıyla literatür taraması bağlamında araştırılarak kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Ardından nepotizm ve örgütsel sinizm kavramlarının, iş tatmini ile olan ilişkileri ve etkilerini analiz edilmek amacıyla kurumsal şirketlerde çalışan personelin katılımı ile yapılan ankete dayanan bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, nepotizm, örgütsel sinizm ve iş tatmini hakkında belirlenen ölçekler yazar tarafından hazırlanarak tek bir anket formu haline getirilmiştir. Hazırlanan anket formu, çevrimiçi olarak katılımcılara ulaştırılmıştır. Ölçeklerden elde edilen verilere göre istatistiksel analizler SPSS programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir.
Proje uygulama süreçlerinde karar verme tarzlarının işletme performansı üzerine etkileri
Bu araştırmada proje yaşam döngüsü içerisindeki alt süreçlerde, proje yöneticilerinin ve proje sorumlularının karar verme tarzlarına göre işletme performanslarının etkilenip etkilenmediği, eğer bir etki varsa bu etkinin büyüklüğü ve yönü incelenmiştir. Ortaya çıkacak etkiler doğrultusunda projelerde başarıya ulaşmada ve işletmelerin iyi bir performans sergilemesi için uygun karar verme tarzlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Proje uygulama süreçlerinden; üst yönetim desteği, proje planlaması, proje çalışanları, proje izleme ve geribildirim, proje iletişimi ve projede sorun giderme süreçlerinin her biri için karar verme tarzlarının alt değişkenleri olan rasyonel, bağımlı, sezgisel, kaçınmacı ve kendiliğinden karar verme tarzlarının işletmelerin finansal ve büyüme performansı üzerine etkileri incelenmiştir. Araştırma modelini oluşturan değişkenlerin ölçekleri mevcut çalışmalardan alınarak entegre edilmişlerdir. Oluşturulan anket ile 404 adet veri toplanmıştır. Toplanan veriler ışığında ölçeklerin doğruluğu ve tutarlılığı SmartPLS 4 istatistik yazılımı ile analiz edilmiştir. Bunu takiben yapısal eşitlik modeli oluşturulması ve doğrusal faktör analizleri ile değişkenler arasındaki ilişkileri detaylı bir şekilde hesaplayan Smart PLS 4 yazılımından yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda proje iletişimi ile firma performansı arasında güçlü ve olumlu bir ilişki tespit edilmiştir. Proje uygulama süreçlerinde karar verme tarzlarının işletme performansı üzerindeki aracı etkilerine yönelik hipotezler ise kısmen desteklenmiştir.
Kurumsal hafıza ve örgütsel çevikliğin firma performansı üzerindeki etkisinde örgütsel özümseme kapasitesinin aracılık rolü
Günümüz dinamik iş dünyasında organizasyonların, yaşanan yoğun rekabet ve teknolojide yaşanan hızlı gelişmeler ile baş edebilmeleri için değişimi etkin bir şekilde yönetebilmelerinin yanı sıra çevresel sürdürülebilirlik ile uyum içinde olmalarını da gerektirmektedir. Küresel çapta başta bilişim sistemlerinde yaşanan gelişmeler ve artan dijitalleşme ile yaşanan yüksek değişim hızı tüm sektörleri etkisi altına alarak organizasyonların giderek daha değişken pazarlarda faaliyetlerini sürdürmelerine neden olmaktadır. Yaşanan bu değişimlere hızlı adapte olma ihtiyacı örgütsel çeviklik, örgütsel özümseme kapasitesi ile organizasyonların geçmiş bilgi ve deneyimlerinden öğrenmesi açısından kurumsal hafıza gibi dinamik kavramları ön plana çıkarmaktadır. Bu bağlamda hizmet sektörü özelinde kurumsal hafıza ve örgütsel çeviklik ile firma performansı arasındaki ilişkiler incelenerek, örgütsel özümseme kapasitesinin aracılık rolü araştırılmaktadır. Bu çalışmada incelenen değişkenlerin hizmet sektörü bağlamında firma performansına olan etkileri araştırılarak literatürün zenginleşmesine ve iş yaşamına katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Araştırma kapsamında İstanbul ilinde hizmet sektöründe çalışan işletme sahipleri ve yöneticilerinden oluşan 445 kişiden anket yoluyla ile veri toplanmıştır. Toplanan veriler SPSS 24 ve Smart PLS 4 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda örgütsel özümseme kapasitesinin kurumsal hafıza ile örgütsel çevikliğin firma performansı üzerindeki etkisinde aracılık rolü olduğu kısmen desteklenmiştir.
Marka değeri ve kurumsal sürdürülebilirliğin kurumsal itibara etkisi
Bu tez, marka değeri ve kurumsal sürdürülebilirliğin kurumsal itibara etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, marka değerinin işletmelerin itibarını nasıl şekillendirdiğini ve sürdürülebilirlik uygulamalarının bu sürece ne ölçüde katkı sağladığını analiz etmektedir. Tezde, hem literatüre dayalı bir inceleme yapılmış hem de İstanbul'da çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler üzerinde bir anket çalışması yürütülmüştür. Marka değeri, tüketici temelli ve finansal temelli ölçüm yöntemleri ile değerlendirilirken; kurumsal sürdürülebilirlik, çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlarıyla ele alınmıştır. Anket verileri istatistiksel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiş ve bulgular, yüksek marka değeri ve etkin sürdürülebilirlik uygulamalarının kurumsal itibara olumlu katkı sağladığını ortaya koymuştur. Özellikle, sürdürülebilirlik raporlaması yapan ve marka sadakatine önem veren firmaların itibarlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar, marka değerinin korunması ve sürdürülebilirlik stratejilerinin başarıyla uygulanmasının, firmaların uzun vadeli itibarlarını güçlendirdiğini göstermektedir. Bu çalışma, işletmelerin sürdürülebilirlik uygulamalarına yatırım yapmalarının, hem finansal başarı hem de kurumsal itibar açısından kritik bir öneme sahip olduğunu vurgulamaktadır.
Yönetsel koçluk davranışı ve kurumsal sürdürülebilirliğin tedarikçi çevikliğine etkisi
Bu tez, yönetsel koçluk davranışının ve kurumsal sürdürülebilirliğin tedarikçi çevikliği üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Tezin kapsamı, yönetici koçluğunun ve kurumsal sürdürülebilirliğin, özellikle tedarik zinciri yönetimindeki çeviklik üzerindeki rolünü inceleyen literatüre ve araştırmaya dayanmaktadır. Çalışma, teorik literatür taramasına ek olarak çeşitli işletme modelleri ve stratejilerinin karşılaştırılmasını içermektedir. Araştırma yöntemi olarak nicel bir yaklaşıma dayalı anket yöntemi tercih edilmiştir. Tedarik zincirinde faaliyet gösteren işletmelerden toplanan veriler, istatistiksel analizler aracılığıyla değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde korelasyon ve regresyon analizleri gibi teknikler kullanılarak yönetsel koçluk, sürdürülebilirlik ve tedarikçi çevikliği arasındaki ilişki incelenmiştir. Sonuçlar, yönetsel koçluk davranışlarının ve kurumsal sürdürülebilirlik uygulamalarının tedarikçi çevikliğini olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. İşletmelerin, yöneticilerinin koçluk becerilerini geliştirmelerinin ve sürdürülebilirlik stratejilerini benimsemelerinin, tedarik zinciri çevikliğini artırarak rekabet avantajı elde etmelerini sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.