Theses supervised by Prof. Dr. İbrahim Halil Elekcioğlu
16 theses · Çukurova University
Adana ve Mersin illerinde yabancı otlarda bulunan Kök-ur nematodu türlerinin (Meloidogyne spp.) belirlenmesi
Bu çalışmada 2008 yılında Adana ve Mersin illerindeki kültür alanlarında gelişen Kök-ur nematod türleri (Meloidogyne spp.) araştırılmıştır. Adana ili ile Mersin ili Adanalıoğlu ve Kazanlı beldelerinde turunçgil, buğday ve sebze yetiştirilen yerlerde bulunan yabancı otlar incelenmiştir. Bu alanlarda 17 yabancı ot türünde (Amaranthus viridis, A. retroflexus, A. albus, Chenopodium album, Cynodon dactylon, Cyperus rotundus, Digitaria sanguinalis, Eleusine indica, Malva sylvestris, Paspalum paspaloides, Physalis angulata, Portulaca oleracea, Setaria verticillata, Solanum nigrum, Xanthium strumarium, Chenopodium sp. ve Trifolium sp.) Kök-ur nematodlarından Meloidogyne arenaria, M. incognita ve M. javanica sırasıyla % 8, % 44, % 48 oranlarında saptanmıştır.
Adana ili tarım alanlarında yetiştirilen önemli kültür bitkilerinde bulunan bitki paraziti nematod türleri
Adana ilinde kültür bitkilerinde bulunan bitki paraziti nematot türlerini araştırmak amacıyla 140 farklı alandan 2010 yılı Mayıs-Ağustos ayları içinde toprak örnekleri alınmıştır. Toprak örnekleri laboratuarda analiz edilerek bitki paraziti nematodlar elde edilmiş; daimi preparatları hazırlanarak teşhise hazır hale getirilmiştir. Tespit edilen türlerin tanımı, sinonimleri, görülen varyasyonlar, çalışma kapsamına giren alanlardaki yayılışı, literatürde kayıtlı olan yayılışları ve habitatları verilmiştir.Çalışmanın sonucunda Nematoda şubesinde Tylenchida, Aphelenchida ve Dorylaimida takımlarına bağlı 8 familya ve 12 cins içerisinde sınıflandırılan toplam 23 tür tespit edilmiştir. Saptanan türlerden 5 adedi; Pratylenchus zeae Graham, 1951, P. loosi Loof, 1960, P. delattrei Luc, 1958, Helicotylenchus digonicus Perry in Perry, Darling and Thorne, 1959, Scutylenchus cylindricaudatus Ivanova, 1968, Doğu Akdeniz Bölgesi için; Pratylenchus delattrei ise Türkiye nematot faunası için yeni tür niteliğindedir.Anahtar Kelimeler: Bitki Paraziti Nematodlar, Sistematik, Faunistik, Sürvey,Adana
Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri buğday alanlarında tahıl kist nematodu türlerinin (Heterodera avenae group) belirlenmesi ve bazı buğday genotiplerinin heterodera avenae (wollenweber, 1924)'ye karşı dayanıklılığının araştırılması
Bu çalışmada, Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri buğday alanlarında Tahıl kist nematodu (Heterodera avenae group) türlerinin tanımlanması, tür içi ve türler arası kalıtsal benzerliklerinin araştırılması ile Tahıl kist nematodlarının yaygınlık ve yoğunluklarının tespiti amaçlanmıştır. Ayrıca, Tahıl kist nematodu, Heterodera avenae?nin in ?vitro koşullarda patotipinin belirlenmesi, bazı biyolojik özelliklerinin araştırılması ile bazı buğday genotiplerinin H. avenae karşı reaksiyonlarının tespiti ve H. avenae?nin tarla koşullarında farklı buğday çeşitlerinde meydana getirdiği ürün kaybının araştırılması hedeflenmiştir. Çalışma 2009-2013 yılları arasında laboratuar ve arazi çalışmaları olarak yürütülmüştür. Çalışma sonucunda Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri buğday alanlarının % 52?sinin Tahıl kist nematodu ile bulaşık olduğu, en yaygın türün % 51 ile H. avenae olduğu, bunu sırasıyla % 40 ile H. latipons ve % 9 ile H. filipjevi?nin takip ettiği ortaya konmuştur. Tahıl kist nematodu popülasyonları arasında değişik tekrar oranlarında tür içi ve türler arası genotipik farklılıkların olduğu ve H. avenae?nin Doğu Akdeniz Bölgesi patotipinin ?Ha1 patotip? grubuna bağlı ?Ha21? olduğu saptanmıştır. H. avenae?nin üremesi için kumlu toprak tipinin uygun olduğu, nematodun bitkiye dikimle birlikte 2,5 adet ikinci dönem larva/g toprak yoğunluğunda inoküle edilmesi gerektiği, H. avenae yumurtalarından en uygun larva çıkışının 4ºC? de iki ay süreyle, ön inkübasyonda bekletilen kistlerden, 10 ºC'de 191-221 gün inkübasyonunda gerçekleştiği saptanmıştır. Dayanıklılık geni, Cre1?in H. avenae?ye karşı tam bir etkinliğe sahip olmadığı, yerel çeşitlerden Adana 99, Sorgül, Şırnak, Sogol Acırlı?nın ve bazı yabani buğday türlerinin nematoda karşı orta dayanıklı olduğu saptanmıştır. Tarla koşullarında ürün kaybına yönelik olarak yapılan denemelerde, H. avenae kaynaklı ortalama ürün kaybının çeşitlere göre % 4.36-% 25,7 arasında değiştiği tespit edilmiştir.
Kök yara nematodları (Pratylenchus thornei ve Pratylenchus neglectus) ve kist nematodları (Heterodera avenae ve Heterodera latipons)'na karşı buğdayda dayanıklılık mekanizmasının araştırılması
Bu çalışmada, yazlık ve kışlık buğday çeşitlerinin Kök yara nematodları, Pratylenchus thornei ve P. neglectus ile Tahıl kist nematodları, Heterodera avenae ve H. latipons'a karşı reaksiyonlarının tespiti çoğalma oranları ve dayanıklılık durumları 2014-2017 yılları arasında yarı doğa koşullarında araştırılmıştır. Kist nematodlarına karşı bitkilerdeki dayanıklı gen kaynaklarının belirlenmesi, kist ve kök yara nematodlarının bitki kök hücrelerindeki değişimlerinin araştırılması hedeflenmiştir. Çalışma sonucuna göre türlerin birarada olduğu kombine denemelerde buğday çeşitleri üzerinde, kist nematodlarının, kök yara nematodlarının çoğalmasını baskı altına aldığı, tür bazında ise H. avenae'nin H. latipons'un gelişmesini olumsuz yönde etkilediği saptanmıştır. Tahıl kist nematoduna karşı Cre-1 ve Cre-3 genlerinin tam olarak dayanıklılık sağlamadığı belirlenmiştir. Uzunyayla, Atlı-2002, Yayla-305, Gerek-79, Harmankaya-99, Aldane, Silverstar çeşitlerinin hem Cre-3 geni, hem de Cre-1 geni taşıdıkları saptanmıştır. Kök yara nematodlarının hücrede toplu olarak beslendiği ve hücre çeperini eriterek füzyon oluşturduğu, kist nematodlarının dayanıklı çeşitlerde küçük sinsityum oluşturduğu gözlenmiştir.
Kök yara nematodlarının (Pratylenchus thornei, P. neglectus, P. penetrans) farklı nohut çeşitleri üzerinde gelişmelerinin araştırılması
Bu çalışmada Kök yara nematodları, Pratylenchus thornei, Pratylenchus neglectus ve Pratylenchus penetrans'ın Bari 2, Bari 3 (Cicer reticulatum) ve Cermi (Cicer echinospermum) nohut çeşitlerinin köklerinde populasyon gelişimi ve çoğalma oranları iklim odası koşullarında araştırılmıştır. Pratylenchus thornei, Cermi çeşidinde en yüksek populasyon yoğunluğuna 21. günde, Bari 3 çeşidinde ise 42. günde ulaşırken, Bari 2 çeşidinde ise gelişme gösterememiştir. Pratylenchus neglectus, Cermi ve Bari 3 çeşidinde en yüksek populasyonluğuna 28. günde ulaşırken, Bari 2 çeşidinde ise gelişme gösterememiştir. Pratylenchus penetrans Cermi, Bari 3 ve Bari 2 çeşitlerinde en yüksek populasyon yoğunluğuna 28. günde ulaşmıştır. Pratylenchus penetrans en yüksek populasyon yoğunluğuna Bari 3 çeşidinde 49. günde ulaşırken, Bari 2 ve Cermi çeşitlerinde deneme süresinde düşük yoğunluklarda gelişme göstermiştir. Kök yara nematodları'nın denemeye alınan çeşitlerde oluşturduğu üreme oranları dikkate alındığında, Bari 2 çeşidinin Pratylenchus thornei ve Pratylenchus neglectus' a karşı dayanıklı, Pratylenchus penetrans' a karşı duyarlı; Bari 3 çeşidinin Pratylenchus thornei' ye karşı dayanıklı, Pratylenchus neglectus ve Pratylenchus penetrans' a karşı hassas, Cermi çeşidinin ise Pratylenchus thornei ve Pratylenchus neglectus' a karşı duyarlı, Pratylenchus penetrans' a karşı orta düzeyde dayanıklı olduğu belirlenmiştir.
Bazı bitki ekstraktlarının önemli bitki paraziti nematodlara karşı etkinliğinin araştırılması
Bu çalışmada; Hayıt, İncir, Zakkum, Okaliptüs, Tespih Ağacı, Roka, Nane, Ceviz, Dere Otu, Çiriş, Zencefil ve Defne bitkilerinden elde edilen sulu bitki ekstrakların %1, %2.5, %5 ve %10'luk konsantrasyonlarının Soğan Sak Nematodu, Ditylenchus dipsaci; Kök-ur Nematodu, Meloidogyne incognita; Kök Lezyon Nematodları, Pratylenchus thornei ve Pratylenchus penetrans'a karşı etkileri incelenmiştir. İncir, Tespih Ağacı, Roka, Ceviz ve Çiriş bitkisinden elde edilen ekstrakların %1'lik konsantrasyonu 24 saat sonunda P. penetrans, P. thornei ve D. dipsaci'de %95-100 oranında ölüm meydana getirirken, bu bitkilere ilave olarak Zakkum, Nane ve Dere Otunun %2,5'luk konsantrasyonu aynı etki oluşturmuştur. Çalışmada denemeye alınan bitkilerin tamamının ekstraklarının %10'luk konsantrasyonu 24 saat sonunda P. penetrans, P. thornei, D. dipsaci ve M. incognita'ya karşı %87-100 oranında etkinlik sağladığı belirlenmiştir. Bitki ekstrakları etkinlik bakımından karşılaştırıldığında M. incognita'ya karşı daha yüksek konsantrasyonların ancak yüksek etkinlik sağladığı saptanmıştır.
Trakya bölgesi meyve ve bağ alanlarındaki nematod türlerinin belirlenmesi ve virüs- nematod ilişkilerinin araştırılması
Bu çalışmada Trakya'da Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illerinde meyve ve bağ alanlarındaki bitki paraziti nematod türleri ve önemli virüs hastalıkları saptanmış, virüs vektörü nematod türleri ve virüsleri taşımadaki rolnematodlarla ilişkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Nematod teşhisleri sonrasında bağ alanlarında 22 cinse ait 56, meyve alanlarında ise 17 cinse ait 35 tür belirlenmiştir. Bu türlerden Longidorus attenuatus, Trichodorus similis, Basiria gracilis, Aphelenchoides sacchari, A. confusus, A. obtusus, Paratylenchus nawadus, P. latesence ve P. nainianus bölgemiz için ilk kayıt niteliğindedir. Bununla birlikte bağ alanlarında Grapevine fanleaf virus (GFLV), Arabis mosaic virus (ArMV) ve Tomato black ringspot virus (ToRSV), meyve örneklerinde ise Tomato black ring virus (TBRV), Tomato ringspot virus (ToRSV) ve Arabis mosaic virus (ArMV) hastalıkları saptanmıştır. Örnek alınan alanlarda Xiphinema index, X. italiae, Longidorus elongatus, L. attenuatus, Trichodorus similis vektör türleri bulunmuştur. GFLV ile enfekteli 41 omcanın kök bölgesinde vektör X. index veya X. italiae bulunmuş, diğer vektör nematodlara ise rastlanmamıştır. GFLV virüsü ve X. index, X. italiae, X. pachctaicum, Macroposthonia xenoplax nematodları ile yapılan vektörlük denemelerinde X. index'te taşınma gerçekleşmiş, TBRV virüsünde ise L. attenuatus ile L. elongatus virüsü taşımamıştır. Vektör nematod bünyesinde virüs tespit edilmeye çalışıldığında X. index bireylerinde GFLV saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Bitki paraziti nematodlar, meyve ve bağ virüs hastalıkları, virüs nematod ilişkileri
Türkiye'de önemli sarımsak üretim alanlarında bitki paraziti nematodların saptanması ve bazı sarımsak genotiplerinin soğan sak nematodu [Ditylenchus dipsaci (Kühn, 1857) Filipjev, 1936] ırklarına karşı dayanıklılıklarının belirlenmesi
Bu çalışmada Türkiye sarımsak üretim alanlarında bitki paraziti nematod türlerininin saptanması ve bazı sarımsak genotiplerinin Soğan sak nematodu; Ditylenchus dipsaci Kühn, 1857 (Tylenchida: Anguinidae) ırklarına karşı dayanıklılıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Sarımsak üretiminin yoğun yapıldığı Kastamonu, Kahramanmaraş, Balıkesir, Gaziantep ve Aksaray İllerinden 2017-2019 yılları arasında, toprak ve bitki örnekleri alınmıştır. Elde edilen bireylerin teşhisi sonucu 17 bitki paraziti nematod türü belirlenmiş ve D. dipsaci'nin örnek alınan alanların %30'unda bulaşık olduğu belirlenmiştir. Konukçu testleme çalışmasında D. dipsaci'nin soğan, sarımsak ve nergis bitkilerinde iyi gelişirken, yonca, nohut ve buğdayda zayıf geliştiği; marul ve pırasada ise hiç gelişemediği saptanmıştır. Denemeye alınan tüm sarımsak çeşitlerinin Soğan sak nematoduna hassas oldukları belirlenmiştir. Tam olarak dayanıklı genotip bulunmamakla birlikte düşük oranda nematod üremesinin belirlendiği Tunceli Sarımsağı, Kütahya Beyazı, Kütahya Pembesi, Balıkesir, Muğla 7 ve Muğla 6 genotipleri, soğan sak nematodunun bulaşık bulunduğu alanlarda yetiştirilmek için önerilebileceği gibi sarımsak ıslahı için de önemli bir genetik kaynak olarak belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sarımsak, Soğan Sak Nematodu, Dayanıklılık, Irk
Çukurova kavun karpuz alanlarında kök-ur nematodu (Meloidogyne spp.) tür ve ırklarının belirlenmesi ve bazı kavun karpuz genotiplerinin yaygın kök-ur nematoduna karşı dayanıklılıklarının araştırılması
Bu araştırma, Çukurova kavun karpuz üretiminin yapıldığı alanlarda kök-ur nematodları (Meloidogyne spp.)'nın tür ve ırklarının saptanması, bulaşıklılık oranlarının ortaya konulması ve belirlenen kök-ur nematodu ırklarına karşı bazı kavun-karpuz genotip ve çeşitlerinin dayanıklılık durumlarını ortaya çıkarmak amacıyla 2017-2020 yılları arasında yürütülmüştür. Yapılan bu çalışmada, Adana İli kavun ve karpuz alanlarının sırasıyla % 43.6 ve % 37.3, Mersin İlinin ise % 57.1 ve % 54.1 oranında kök-ur nematodları ile bulaşık olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu alanlardan 92 kök-ur nematodu (Meloidogyne spp.) popülasyonu elde edilmiştir. Popülasyonların tamamı moleküler PCR (Polimeraz Zincir Reaksiyonu) ve biyokimyasal PAGE (Poliakrilamid Jel Elektroforez) yöntemler ile teşhis edilmiştir. Teşhis çalışmalarında iki tür, M. incognita ve M. javanica tespit edilmiştir. İllere göre dağılımına bakıldığında, Adana İli kavun karpuz alanlarında hakim tür M. javanica (% 82.8) iken, Mersin İli'nde ise bu türün M. incognita (%71.4) olduğu belirlenmiştir. Irk belirleme çalışmalarında 61 adet M. javanica türünün 42 adedinde M. javanica ırk 1 (% 68.9) ve 19 adedinde M. javanica ırk 3 (% 31.1) tespit edilirken, 31 adet M. incognita türünün tamamının M. incognita ırk 1 (% 100) olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, kök-ur nematodunun belirlenen ırklarına karşı 12 kavun ve 12 karpuz genotipi ile 3 kavun ve 3 karpuz ticari çeşitlerinin dayanıklılık ve üreme durumları araştırılmıştır. Çalışma sonucunda, tüm genotip ve çeşitlerin M. incognita ırk 1, M. javanica ırk 1 ve 3'üne karşı hassas oldukları saptanmıştır. Ancak, M. javanica'nın her iki ırkına karşı kavunlarda Kav-216 genotipi, karpuzlarda ise Kar-96 genotipinin en iyi reaksiyon verdiği ortaya konulmuştur. Üreme faktörü açısından her iki türün kavun karpuz genotip ve çeşitlerininin tamamında gelişip çoğaldığı ve popülasyon oluşturabildiği belirlenmiştir.
Kök ur nematodları (Meloidogyne incognita, Meloidogyne javanica) ile soğan sak nematodu (Ditylenchus dipsaci)'nun bazı susam çeşitleri üzerinde gelişmelerinin araştırılması
Bu çalışmada, tarımda önemli kayıplara neden olan Kök-ur nematodu Meloidogyne incognita, Meloidogyne javanica ve Soğan Sak nematodu Ditylenchus dipsaci'nin 26 susam çeşit ve hatları üstünde gelişmeleri ve dayanıklılık parametreleri araştırılması yapılmıştır. M. incognita ve M. javanica ile bulaştırılmış susam çeşit ve hatları ur skalasında, tüm susam çeşitlerinde her iki nematod türünde de ikinin altında bulunmuştur; üreme değerleri (MR) incelendiğinde hepsinin birin altında bulunmuştur. M. incognita ve M. javanica susam bitkileriyle beslenmiş, köklerde urlu yapılar oluşturmuştur. Nematodlar yumurta kesesi oluşturmadığı için 2. dönem infektif larvalar meydana gelmemiştir. D. dipsaci ile bulaştırılmış susam çeşit ve hatları üreme değerleri (MR) incelendiğinde değerlerin hepsinin birin altında olduğu görülmüştür. D. dipsaci bireyleri köke kısmen giriş yapmış fakat üreme olmamıştır. Bu durumda elde edilen verilere göre, tüm susam çeşit ve hatları her üç nematod türüne karşı yüksek düzeyde dayanıklı olduğu saptanmıştır.
Bazı susam genotipleri üzerinde kök lezyon nematodu, Pratylenchus thornei (Nemata: Tylenchida)'nin populasyon gelişmesinin araştırılması
Bu çalışmada Kök lezyon nematodu Pratylenchus thornei'nin 25 susam genotipi üzerinde populasyon gelişmeleri araştırılmıştır. P. thornei'nin denemeye alınan susam genotiplerinin tamamında gelişip çoğalmış ve üreme oranlarının 1'in üzerinde olduğu saptanmıştır. Bu denemede 21 ve 10 numaralı susam genotiplerinde nematodun üreme oranı 8.4-8.5, 24 numaralı genotipte ise 7.79 bulunmuş ve diğer çeşitlerden istatistiksel olarak daha fazla üreme gerçekleşmiştir. Bu sonuçlara göz önüne alınarak, P. thornei'nin en çok çoğaldığı, orta düzeyde çoğaldığı ve en az çoğaldığı 6 genotipi üzerinde popülasyon gelişmesi incelendiğinde, P. thornei'nin 9, 17, 19 ve 21 numaralı genotiplerde en yüksek popülasyon yoğunluğuna 21. günde, 5 ve 10 numaralı genotipte ise en yüksek popülasyon yoğunluğuna 28. günde ulaştığı belirlenmiştir. Kök lezyon Nematodu P. thornei'nin susam genotipleri üzerindeki üreme oranları dikkate alındığında, denemeye alınan susam genotipleri dikkate alındığında 21 numaralı genotipin en hassas olduğu ortaya belirlenmiştir.
Muz seralarında önemli bitki paraziti nematod türlerinin popülasyon dalgalanmasının araştırılması
Ülkemizde muzda zararlı nematodlar üzerine çalışmalar sınırlı olup, özellikle örtü altı yetiştiriciliğin yaygınlaşması nedeniyle yeni muz alanlarında nematodların durumu hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Bu çalışmada Mersin ili Kazanlı Beldesinde üç muz serasında bulunan önemli nematod türlerinin popülasyon yoğunlukları araştırılarak mücadeleye yönelik olarak veriler elde edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada muz seralarından toprak ve kök örnekleri alınarak önemli zararlıların popülasyon takibi yapılmıştır. Alınan toprak örneklerinden elde edilen sonuçlarda önemli bitki paraziti türlerden Meloidogyne incognita ve Rotylenchulus reniformis türleri saptanmıştır. Bu iki türün popülasyon gelişmesi incelenmiş, M. incognita' nın yeni kurulmuş iki serada sıcaklığın 15℃ üzerine çıkmasıyla mart ayında popülasyonunun en yüksek seviye ulaştığı ve yıl içerisinde üç nesil oluşturdukları saptanmıştır. Üç numaralı serada ise M. incognita ve R. reniformis' in birlikte bulunmuş ve 2021-2022 yılları arasında M. incognita popülasyonunun en yüksek olduğu ay eylül iken, 2022-2023 yılları arasında aralık ayında olduğu saptanmıştır. R. reniformis'in ise 2021-2023 yılları arasında en yüksek popülasyon yoğunluğuna her iki yılda da ağustos ayında ulaştığı ve ikinci yıl kök-ur nematodunu önemli oranda baskı altına aldığı saptanmıştır.
Adana, Gaziantep, Hatay ve Osmaniye illeri ormanlık alanlarda nematod faunası ve biyoçeşitliliği üzerine bir çalışma
Bu çalışmada, Adana, Hatay, Gaziantep ve Osmaniye İlleri ormanlık alanlardaki nematod faunasının tespiti ile Adana İlinde Sarıçam, Çukurova, Salbaş, Varda ve Pozantı Bölgelerinde belirlenen alanlarda farklı toprak derinliğindeki nematod biyoçeşitliliği ve popülasyon gelişiminin araştırılması amaçlanmıştır. Adana (Feke, Karaisalı, Kozan, Pozantı, Saimbeyli, Osmaniye (Kadirli), Hatay (Antakya, Dörtyol, İskenderun) ve Gaziantep olmak üzere 109 Orman İşletme Şefliğine bağlı ormanlık arazilerden 2022-2024 yılları arasında toprak örneklemesi gerçekleştirilmiştir. Alınan toprak örneklerinden eldeedilen nematodların cins ve tür düzeyinde teşhisleri yapılarak yoğunlukları tespit edilmiştir. Tylenchida, Aphelenchida ve Dorylaimida takımlarına bağlı 9 familya içinde sınıflandırılan toplam 25 adet nematod türü saptanmıştır. Orman alanlarındaki nematod faunasının saptanması amacıyla yapılan çalışmada en sık karşılaşılan türler olarak ilk 5 sırayı Xiphinema malaka, Pratylenchus thornei, Xiphinema pachtaicum, Xiphinemadiversicaudatum, Aphelenchus avenae almış olup, bulunma sıklıklarının sırasıyla, %25.29, %20.69, %20.69 %17.24, %13,29 olduğu tespit edilmiştir. Tespit edilen türlerden Xiphinema malaka Türkiye nematod faunası için yeni kayıt niteliğindedir. Tespit edilen türlerin tamamı Türkiye ormanlık alanlar nematod faunası için ilk kayıt niteliğindedir. Adana İli nematod biyoçeşitliliğini ve önemli bitki paraziti türlerin popülasyon gelişimleriniaraştırmak için seçilen altı alt bölgeden alınan örneklerden nematod tür çeşitliliği ve trofik gruplarının dağılımı incelenmiştir. Bitki paraziti nematodların sınıflandırıldığı 16 cins saptanmıştır. Bakterivor nematodlar serbest yaşayan fauna içerisinde 16 cins ile temsil edilerek çeşitlilik bakımından en zengin grubu oluşturmuştur. Omnivor nematodlarda 3 cins ile ve predatör grup 3 cins ile fungivor grup temsil edilerken düşük çeşitliliğe sahip iki trofik grup olarak belirlenmiştir. Bitki paraziti nematodların faunada içindeki oranı %24, bakterivorların %40, fungivorların %26, predatör ve omnivorların oranı ise %10 bulunmuştur. Çalışmada, her alt bölgede 0-30 cm toprak derinliğinde bulunan nematod yoğunluğunun 30-60 cm toprak derinliğine göre daha yüksek yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Osmaniye ili ayçiçeği, buğday ve mısır üretim alanlarında yaygın bulunan bitki paraziti nematod türleri ve populasyon gelişmesinin araştırılması
Osmaniye ili Toprakkale ilçesinde dört farklı arazide bulunan nematod faunasını belirlemek, biyoçeşitlik ve popülasyon yoğunluklarını araştırmak amacıyla 2021-2023 yılları arasında aylık toprak örnekleri alınmıştır. Mısır, buğday, ayçiçeği ve soya yetiştirilen arazilerde, saprofit, bitki paraziti ve avcı nematod gruplarının populasyon yoğunlukları tespit edilmiştir. Bitki paraziti nematod grupları arasında populasyonu en yoğun bulunan türlerin Rotylenchulus macrosomus ve R. parvus olduğu saptanmıştır. Bitki paraziti nematodların populasyon yoğunlukları, 2021-2022 yılları arasında %60 oranla en yüksek Kumluk arazisinde, %42 oranı ile en düşük Göçmenler arazisinde bulunmuştur. Saprofit oranı ise tam tersi oranlarda bulunmuştur. 2022-2023 yılları arasında benzer sonuçlar elde edilmiş olup tüm arazilerde bitki paraziti nematod oranında artış görülmüştür. Örnekleme yapılan dört arazi içerisinde en yüksek bitki paraziti nematod popülasyonu 2010 birey/100 g toprak ile Ağustos ayında Kumluk arazisinde mısır bitkisinde, en düşük ise 920 birey/100 g toprak ile Ocak ayında Göçmenler arazisinde bulunmuştur. Saprofit nematodlarda en yüksek popülasyon yoğunluğu 1110 birey/100 g toprak ile Ağustos ayında Göçmenler arazisinde, en düşük popülasyon ise 610 birey/100 g toprak ile Eylül ayında Kumluk arazisinde saptanmıştır. Bu çalışmadan elde edilen veriler sonucunda, Kumluk arazisinde Rotylenchulus macrosomus ve Rotylenchulus parvus'un popülasyon yoğunlukları iki üretim sezonu boyunca yüksek düzeyde seyretmiştir. Her iki zararlının popülasyon yoğunlukları ve popülasyon gelişmeleri dikkate alındığında bu türlerin potansiyel olarak mısır üretiminde zarar oluşturabilecekleri kanısına varılmıştır. Bu nedenle, bu bitki paraziti nematodların potansiyel zararlarının iklim odalarında ve arazi koşullarında araştırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Fauna, saprofit nematodlar, tahıllar, Rotylenchulus macrosomus, R. parvus
Farklı azotlu gübrelerin kök-ur nematodları üzerine etkisi
Domates dünya genelinde yetiştirilen en önemli sebzelerden birisidir. Domates üretim alanlarında Kök-ur nematodu türleri, Meloidogyne incognita ve M. javanica önemli verim kayıplarına sebep olmaktadır. Bu zararlı ile mücadelede yoğun olarak kullanan pestisitlerin doğa ve canlı organizmalar üzerindeki olumsuz etkileri göz önüne alındığında alternatif uygulamalar geliştirilmesi ihtiyacı doğmaktadır. Bu nedenle, bitki gelişimini desteklemek amacıyla kullanılmakta olan kimyasal gübreler ile bitki paraziti nematodlar arasındaki ilişki incelenerek, bu gübrelerin entegre integre mücadele kapsamında kullanılıp kullanılamayacağı araştırılmıştır. Bu çalışmada Tueza F1 domates çeşidinde 5 farklı azotlu gübrenin 7 farklı dozunun M. incognita ve M. javanica üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Doğrudan etki sonuçlarında, gübreler içerisinde nitrik asit gübresinin bütün dozlarının 72 saat sonunda iki bitki paraziti nematod üzerinde de %100 etkinlik gösterdiği bulunurken, UAN gübresinin 50 ppm ve Amonyum sülfat gübresinin ise 25 ppm ve üzeri dozlarında %80 üzeri etkinlik bulunmuştur. Ancak, üre gübresinin sadece 1600 ppm dozunda kayda değer bir etkinlik bulunmuştur. Saksı denemesi sonucunda ise bütün gübrelerin 25, 50 ve 100 ppm dozlarında bir etki saptanmamıştır. Amonyum sülfat ve Nitrik asit gübrelerinin 200 ppm ve üzeri dozlarında M. incognita' ya karşı kayda değer bir etki saptanmıştır. M. javanica' ya karşı ise UAN ve Üre gübrelerinin 200 ppm ve üzeri dozlarda önemli baskılayıcı etkileri bulunmuştur. Diğer gübrelerin ise 400 ppm ve üzeri dozlarında her iki bitki paraziti nematoda karşı baskılayıcı oldukları bulunmuştur.
Suriye'nin İdlib ili ve çevresinde bitki paraziti nematod türlerinin araştırılması
Bu çalışma kapsamında Suriye'nin İdlib ilindeki (Ruj ovası- Arihah, Teftnaz ve Binnish ilçeleri) çeşitli tarım alanlarında bulunan bitki paraziti nematod türleri ve dağılış alanlarının belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla, 2023 Nisan-Mayıs aylarında 111 adet, 2024 Ocak-Şubat aylarında ise 91 adet olmak üzere toplam 202 toprak örneği toplanmıştır. Alınan toprak örneklerinden "Baermann huni yöntemi"nin modifiye edilmiş versiyonu olan "Petri yöntemi" kullanılarak nematodlar elde edilmiştir. Bitki paraziti nematodların daimi preparatları hazırlanarak, ölçüm ve teşhisleri yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda Nematoda şubesinden 2 sınıf, 3 takım, 10 familya, 11 alt familya, 15 cins içinde sınıflandırılan 27 bitki paraziti nematod türü saptanmıştır. Teşhis edilen türlerden 19 tür; Amplimerlinius magnistylus, Coslenchus turkeyensis, Helicotylenchus conicephalus, Helicotylenchus digonicus, Helicotylenchus tunisiensis, Merlinius brevidens, Merlinius microdorus, Neothada cancellata, Paratrophurus acristylus, Paratylenchus hamatus, Paratylenchus nainianus, Paratylenchus sheri, Rotylenchus (Pleciorotylenchus) striaticeps, Pratylenchus gibbicaudatus, Rotylenchulus macrodoratus, Rotylenchus cypriensis, Trophurus impar, Tylenchorhynchus brassicae ve Tylenchorhynchus huesingi Suriye nematod faunası için yeni kayıt niteliğindedir. Anahtar Kelimeler: Bitki paraziti nematod, Fauna, Dağılış, Suriye, İdlib