Prof. Dr. Serdar Öztürk danışmanlığındaki tezler
14 tez · Nevşehir Hacı Bektaş Veli University, Ankara Hacı Bayram Veli University
Havacılık sektörünün ekonomik performansa etkisi
Havacılık sektörü çağımızın ve geleceğimizin en önemli yapı taşlarından birisidir. Aynı zamanda ülkeler, iktisadi olarak büyüme ve ekonomik performans kriterlerini sürekli olarak iyileştirmeye çabalamaktadır. Bu araştırmada havacılık sektörü ve ekonomik performans kriterleri ilişkisi araştırılmaktadır. Çalışmada gözlem grubu olarak G-7 ekonomileri ve dönem olarak ise 1997-2020 incelenmiştir. PVAR ekonometrik metodolojisinin ve Granger nedensellik tahmininin kullanıldığı ampirik analizde iki farklı model oluşturulmuştur. Model 1 ilk grup ekonomik performans kriterleri olarak kişi başı gelir, ticaret ve istihdam değişkenlerinden oluşmaktadır. İkinci grup ekonomik performans kriterleri olarak ise Model 2 oluşturulmuştur. Model 2'de döviz kuru, doğrudan yabancı yatırımlar ve ödemeler dengesi kullanılmıştır. Her iki modelde de hava taşımacılığı bağımlı değişken olarak CO2 ise kontrol değişkeni olarak yer almaktadır. Katsayı ve nedensellik tahminlerine göre Model 1 için; havacılık sektörü ve büyüme arasında iki yönlü ve istatistiki olarak anlamlı pozitif ilişki belirlenmiştir. Diğer taraftan havacılık sektörü ile ticaret ve CO2 arasında pozitif, istihdam ile negatif ilişki belirlenmiştir. Model 2 tahminlerine göre ise döviz kuru havacılık sektörünü negatif etkilemektedir. Ancak havacılık sektörü doğrudan yabancı yatırımları ve ödemeler dengesine pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkide bulunmaktadır. Aynı zamanda havacılık sektörü CO2 emisyonunu da pozitif yönde etkilemektedir. Ampirik sonuçlara göre G-7 ekonomilerinde havacılık sektörü ekonomik performans kriterleri üzerinde iyileştirici etkiye sahiptir ve büyümenin dinamikleri arasında yer almaktadır. Bu sebeple gözlem ülkelerinde havacılık sektörüne yapılan yatırımların arttırılması ve öncelikli alan olarak belirlenmesi oldukça önemlidir.
Uluslararası göç ve işgücü piyasası arasındaki ilişki: Ampirik bir uygulama
Hızla artan nüfus sorununun yanında, mülteci krizi ve artan göç hareketleri nedeniyle göç sorunları son yıllarda daha da ön plana çıkmıştır. Kökeni ne olursa olsun göçlerin toplum üzerinde önemli etkileri bulunmaktadır ve bunlar tartışmalı olabilmektedir. İktisadi perspektifte göçler, hem tüketici talebine hem de mal ve hizmet üretiminde kullanılan emek talebine katkıda bulunabilir. Göçün ekonomik etkileriyle ilgili tartışmalar eğitim ve istihdam gibi alanlarda politikaların oluşturulmasında son derece önemlidir. Bu nedenle bu tez çalışmasının amacı, 1990-2019 dönemi baz alınarak en çok göçmen barındıran 7 ülkenin uluslararası göç ve işgücü piyasası arasındaki ilişkinin ekonomik etkilerini ampirik yönden incelemektir. Bu doğrultuda, paneli oluşturan birimler arasında yatay kesit bağımlılığını dikkate alan Durbin-H ve heterojen katsayıların tahminine imkan sağlayan CCE tekniklerine dayalı ekonometrik modeller kullanılmıştır. Seriler arasındaki nedensellik ilişkisi Kónya tarafından geliştirilen bootstrap panel nedensellik testi ile analiz edilmiştir. Tahmincilerden elde edilen bulgular, işgücü piyasasının uluslararası göç üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Bu bulgulara dayanarak işgücü piyasasında açık veren ve büyük sermayeli ülkelerin uluslararası göçe neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna ek olarak nedensellik analizinden elde edilen bulgular, göçlerden ücretlere doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin olduğunu göstermektedir. Bu bulgu, bahsi geçen ülkelerde meydana gelen göç hareketlerinin ücret seviyelerini değiştirme gücüne ve kapasitesine sahip olduğunu göstermektedir. Çalışma ayrıca, uluslararası göçlerin emek zengini ile sermaye zengini ülkeler arasındaki ücretlerde ortaya çıkan farklılıklardan kaynaklandığını savunan Neoklasiklerin makroekonomik göç teorisi ile de uyumlu bulgular elde etmiştir.
COVID-19 döneminde e-ticaretin makroekonomik değişkenler üzerine etkileri: Türkiye örneği
Geçmişten günümüze yaşanılan teknolojik gelişmeler insan hayatının her alanını etkilemiştir. Teknolojinin ticaret ile birleşmesiyle e-ticaret kavramı ortaya çıkmıştır. Perakende mağazalar yerine sanal mağazalar ortaya çıkmış, alıcılar hiçbir zahmete girmeden alışveriş yapma imkânına kavuşmuştur. E-ticaret kolaylığı sayesinde günden güne kullanımı yaygınlaşırken tüm dünyada Covid-19 salgınının yaşanmasıyla e- ticaret kullanım oranı daha da artmıştır. Salgın döneminde bireyler sosyal mesafe ve hijyen sebebiyle çevrimiçi alışverişe yönelmişlerdir. Covid-19 bireylerin sadece kişisel hayatını değil ülkelerin ekonomisini de etkilemiştir. Çalışmada, Türkiye üzerinde Covid-19 döneminde e-ticaretin makroekonomik değişkenlere etkisini incelemektedir. E-ticaret, makroekonomik değişkenleri etkileyen bir sektör olma özelliği taşımaktadır. Ayrıca, e-ticaret sayesinde müşterilerin zaman ve para tasarrufu sağlanmakta ve bu da tüketimi artırmakta ve enflasyonu etkileyebilmektedir. E-ticaret ayrıca, işletmeler için yeni iş olanakları yaratabilmekte ve bu da işsizlik oranını düşürmeyi desteklemektedir. E-ticaretin dış ticaret üzerindeki etkisi de önemlidir; e- ticaret sayesinde ülkeler arasında ticaret hacmi artabilmekte ve bu da dış ticareti desteklemektedir. Pandemi sürecinde bireyler, evlerinde kalmayı tercih ederek, ihtiyaçlarını internet üzerinden satın alabilecekleri ürün ve hizmetlere yönelmişlerdir. Bu durum, e-ticaret sektöründeki işletmelerin büyümesine ve ekonomik büyümeye katkı sağlamaktadır.
Türkiye'de eko turizm uygulamaları ve ekonomiye katkıları
Bu araştırmanın amacı son dönemlerde tüketim kültürüyle birlikte açığa çıkan kaynak sıkıntısını önlemek amacıyla oluşan sürdürülebilir turizmi ele alarak sürdürülebilir turizm kapsamında açığa çıkan ekoturizmin, Türkiye'deki uygulamaları ve Türkiye ekonomisine katkılarını incelemektir. Araştırmanın konusu olarak turizm kapsamında sürdürülebilir turizm alanında en son trend olarak ekoturizmin açığa çıkması ve günümüzde devamlılığı sürdürmesi üzerine ekoturizm kavramı ele alınmıştır. Ekoturizmin Türkiye'de farklı bölgelerde ve birçok çeşitlilikte var olması, bulunduğumuz çevre koşullarını daha iyi ele alabilmek ve daha fazla kaynağa ulaşabilmek amacıyla ekoturizmin Türkiye bölgesindeki yansımaları incelenmiştir. Araştırma kapsamında turizm kavramı, ekoturizm kavramı, ekoturizmin özellikleri, önemi ve faaliyetleri, ekoturizmin Türkiye'de ve dünyadaki gelişimi, Türkiye'de ekoturizmin doğal çevre, sosyal çevre ve ekonomik çevre üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Son olarak araştırmada ekoturizmin Türkiye ekonomisine katkısı bakış açısıyla ayrı olarak incelenmiştir. Araştırmada literatür taraması gerçekleştirerek basılı ve elektronik dergi, makale kitap vb. birçok yerli ve yabancı kaynak incelenerek araştırmanın teorik bölümleri oluşturulmuştur. Sürdürülebilir turizm alanında açığa çıkan ekoturizmin araştırmada incelenmesi literatüre katkı açısında önem arz etmektedir. Ekoturizm dünya çapında etki gösteren ve birçok ülke tarafından uygulanan sürdürülebilir bir turizmdir. Bu bağlamda ülkemizde de etki göstermesi ve araştırmada ele alınması ekoturizm alanında Türkiye'de kaynak oluşturmaktadır. Ekoturizm sürecinin hala devam etmesi araştırmanın hem günümüze hem de geleceğe kaynak olması açısından önemlidir. Ekoturizmin Türkiye ile ele alınması ve ekonomik boyutunun incelenmesi literatüre katkı açısından önemlidir. Araştırmanın en sonunda Türkiye'nin farklı ekoturizm bölgelerinde yapılan akademik çalışmalar ve raporlar incelenmiştir. Bu sayede Türkiye'deki ekoturizmin durumuna bütüncül bir şekilde yaklaşmak hedeflenmiştir. 10 farklı bölgede yapılan çalışmaları inceleyerek Türkiye'deki ekoturizm bölgelerinin ve faaliyetlerinin ortak noktaları tespit edilmeye çalışılmıştır.
Demokratik gelişmelerde ekonomik büyüme: Türkiye örneği
Ekonomik büyüme kavramı, bir ülkenin ulusal gelirinin ve buna bağlı olarak kişi başına düşen gelirinin yıllar itibarıyla reel olarak artış göstermesidir. İktisat biliminde ekonomik büyümeyi tetikleyen birçok değişken vardır. Son dönemlerde birçok farklı bilim dalları iktisat bilimine ait olmayan demokrasi kavramının ekonomik performans ile arasındaki ilişkiyi incelemeye başlamıştır. Literatürde bu ilişkiyle ilgili az sayıda çalışma olmakla birlikte, demokrasi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin varlığının, var ise de ne yönde olduğuyla ilgili genel ve ortak bir karara henüz varılamamıştır. Buna karşılık yapılan farklı teorik ve ampirik çalışmalarla zıt yönlü sonuçlar elde edilse de yapılan çalışmaların çoğunluğu demokrasi ve ekonomik büyüme arasında pozitif yönlü bir ilişkinin mevcudiyetinin olduğu fakat kapsayıcı kurumların ekonomik performans üzerinde etkisinin daha belirgin olduğudur. Bu çalışma ile demokrasi ve ekonomik büyüme bir ilişkinin olup olmadığı incelenmiş, ilişki mevcut ise derecesinin ne yönde olduğu literatürde yapılan farklı çalışmalar ışığında saptanmaya çalışılmıştır. Ayrıca demokrasi kavramıyla ilişkili olarak hukuk, ekonomik özgürlük ve kapsayıcı kurumların ekonomik büyüme üzerindeki eksisiyle ilgili bilgiler verilmeye çalışılmıştır.
Geçiş güvenlikleri ekseninde Türkiye'de enerji güvenliğinin geleceği ve güvenlik ekonomisi
Enerji güvenliği kavramını, var olan enerji kaynağına uygun fiyat koşulunda ulaşılarak, enerji arzının devamlılığının emniyetli ve sorunsuz bir şekilde, ihtiyaç sahibi ülkelere aktarılması şeklinde tanımlayabiliriz. Her geçen gün talebin sürekli arttığı enerji piyasasında enerji güvenliği, giderek önemli bir pozisyona yükselmektedir. Bu durumun ortaya çıkmasında yakın tarihte yaşanan savaşların sebep olduğu söylenebilir. Bu savaşlar neticesinde ülkeler enerji güvenliği özelinde çalışmalar yapma ihtiyacı duymuştur. Günümüzde güvenlik teriminin alt bölümlerinde yer alan kritik altyapıların, kamu düzeninin devamı için büyük önem taşıdığı düşünülmektedir. Bu çalışmada, enerji özelinde enerji güvenliği kavramını oluşturan etmenler, enerji kaynaklarının tanımlanması, enerji kaynaklarına sahip ülkelerin enerji politikası ve güvenliği konusunda sahip oldukları rol ele alınmıştır. Ülkemizin enerji politikası ele alınarak özellikle geçiş güvenliği ekseninde enerji güvenliği konusunda sosyal politika önerileri paylaşılmıştır.
Sosyal medya ve küreselleşmenin ekonomik büyüme üzerine etkisi: G7 ülkeleri üzerine bir inceleme
Teknolojik gelişmeler 20. yüzyılda insanlar arasındaki iletişim boyutlarını önemli ölçüde değiştirmiştir. Teknolojik gelişmelerle birlikte gelişen sosyal medya insan hayatının iletişim pratiklerini de bu ölçüde değiştirmiş ve geliştirmiştir. Eski çağ insanı, duman çıkararak, güvercin uçurarak, taş ve duvarlara şekiller çizerek çeşitli ilkel yöntemlerle iletişim kurarken, günümüz insanı ise teknolojik gelişmelerin hayatımıza kattığı cep telefonu, bilgisayar, sosyal medya gibi yeni dijital iletişim araçları sayesinde anında iletişim kurma imkanına sahip olmuş ve küreselleşme kavramı da hayatımıza girmiştir. Bu tez çalışmasında 1992-2018 yılları arasındaki dönemin G7 ülkelerindeki ekonomik büyüme ve küreselleşme etkileri hakkında veriler derlenmiştir. İnceleme için ekonometrik bir yöntem olarak Panel VAR analizinden yararlanılmıştır. Panel VAR analizi sonuçlarına göre, G7 ülkelerinde küreselleşme artışının ekonomik büyümeyi olumsuz etkilediği görülmektedir. Bununla birlikte, sosyal medyanın ekonomik büyüme üzerindeki etkisi incelenmiş ve modele dahil edilen band genişliği ve internet kullanım artışının ekonomik büyümeyi olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. G7 ülkelerinin kendi koşullarına ve önceliklerine göre politika kararları alması gerekmektedir. Bu nedenle, her G7 ülkesinin özelleşmiş politika önerileri oluşturması ve kendi iç politika süreçlerini takip etmesi önemlidir. Bununla birlikte, G7 ülkeleri arasında deneyim ve bilgi paylaşımını teşvik edecek platformlar oluşturmak ve uluslararası işbirliği sağlamak da politika önerilerinin etkisini artırabilir.
İnovasyon ve refah ilişkisi: Ülkelerin gelişmişlik düzeyine göre bir uygulama
İnovasyon, ekonomik büyümeyi teşvik etmek, rekabet gücünü artırmak ve yoksulluk, eşitsizlik, eğitim, sağlık, çevresel sürdürülebilirlik gibi toplumsal zorlukları ele almak için giderek daha önemli hale gelmiştir. Hızla gelişen küresel ekonomide, inovasyon yalnızca teknolojik ilerlemeyi genişletmekle kalmayıp aynı zamanda sosyal ilerlemeyi ve refah iyileştirmesini de hızlandıran önemli bir itici güç görevi görmektedir. İnovasyon, yaratıcılığı, üretkenliği ve problem çözme yeteneklerini teşvik ederek, yaşam standartlarını yükseltme, istihdam fırsatları yaratma ve genel refahı iyileştirme potansiyeline sahiptir. İnovasyonun ekonomik ve sosyal etkilerini başarıyla yöneten ülkeler daha dayanıklı ve rekabetçi ekonomik yapılar elde edeceklerdir. Refah ise, bireylerin ve firmaların risk alabileceği, araştırma ve geliştirmeye yatırım yapabileceği ve temel ihtiyaçlarını karşılama zorunluluğu yaşamadan yaratıcı çabalar sürdürebileceği bir ortam yarattığı için inovasyonu teşvik etmede önemli bir rol oynamaktadır. Güçlü bir refah temeli, bir ülkenin inovasyon kapasitesini sürdürmek için gerekli olan insan sermayesi gelişimini desteklemektedir. İnovasyon ve refah arasındaki bu karşılıklı ilişki, özellikle farklı kalkınma aşamalarındaki ülkeler için farklı öneme sahiptir. Gelişmiş, gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkeler, her biri refahı artırmak için inovasyondan yararlanmada birbirinden ayrı zorluklar ve fırsatlarla karşı karşıyadırlar. İnovasyonun ve refahın bu çeşitli bağlamlarda birbirlerini nasıl desteklediğini anlamak, küresel ölçekte sürdürülebilir kalkınmayı, sosyal katılımı ve uzun vadeli refahı teşvik eden politikalar oluşturmak için önemlidir. İnovasyonun ekonomik büyüme üzerindeki kabul edilen önemine rağmen, ekonomik kalkınmanın farklı aşamalarında inovasyon ile refah arasındaki karşılıklı ilişkiye ilişkin mevcut literatürde önemli bir boşluk bulunmaktadır. Mevcut çalışmalar ağırlıklı olarak gelişmiş ülkelerdeki inovasyona odaklanmaktadır ve inovasyonun az gelişmiş ülkelerde refah sonuçlarını nasıl etkilediğini veya refah unsurlarının farklı ekonomik bağlamlarda inovasyona nasıl katkıda bulunduğu ihmal edilmiştir. Bu tez, bu boşluğu doldurmak için refahı etkileyen temel inovasyon bileşenlerini ve inovasyonu yönlendiren refah bileşenlerini belirlemeyi ve bu dinamiklerin farklı ekonomik kalkınma seviyelerinde nasıl farklılık gösterdiğine dair kapsamlı bir anlayış sağlamayı amaçlamaktadır. Bu amaca yönelik olarak, TAN (Tree Augmented Naive) Bayes Ağı, Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) ve Önem- Performans Haritası Analizi (IPMA) yöntemlerini içeren bir metodolojik çerçeve kullanılmıştır. Bu yöntemler, Küresel İnovasyon Endeksi (GII) ve Legatum Refah Endeksi'nden (LPI) alınan verilerin kapsamlı bir analizini mümkün kılarak, inovasyon ve refahın farklı ekonomik ortamlarda nasıl etkileşime girdiğine dair ayrıntılı bilgiler sağlamaktadır. Bulgular, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için kurumların, yaratıcı çıktıların ve bilgi ve teknoloji çıktılarının refahı etkileyen en etkili inovasyon bileşenleri olduğunu ortaya koymaktadır. Diğer taraftan, az gelişmiş ülkeler için kurumlar, altyapı ve yaratıcı çıktılar refahı etkileyen en etkili inovasyon bileşenleridir. Refahın inovasyon üzerinde en etkili bileşenleri gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için sosyal sermaye, altyapı ve pazara erişim, girişimcilik koşulları iken, az gelişmiş ülkeler için ise eğitim, yönetişim ve ekonomik kalitedir. Çalışmanın bulguları doğrultusunda, sürdürülebilir kalkınma ve yüksek refah düzeyi için inovasyon ve refah politikalarının beraber ele alınması ve ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre bu politikaların uyarlanması gerekliliği vurgulanmaktadır.
COVİD-19 pandemisinin Türk bankacılık sektörüne etkileri ve yeni iş modelleri
Kriz kelimesi, genel olarak aniden ortaya çıkan ve genellikle gerilim ya da güvensizliğin hâkim olduğu öngörülemeyen belirsiz bir durumu ifade eder. Krize, doğal afetler, tıp, ekonomik, toplumsal, politik ve siyasal faktörler olmak üzere pek çok unsur neden olabilir. Yaşanan her kriz, içinde bulunduğu toplumsal, siyasal ve ekonomik koşullara göre kendine has özellikler taşımaktadır. Özellikle 2008 yılında ABD'de ortaya çıkarak küresel bir boyut kazanan finansal kriz ve 2019 yılında yaşanan COVID 19 Pandemi süreci buna örnek olarak gösterilebilir. Ülkelerde para politikalarının uygulanmasından sorumlu kurum olan merkez bankalarının ve para politikası araçlarının krizle mücadele sürecinde etkin bir rol oynadığı söylenebilir. Parasal aktarım mekanizması, para politikası kararlarının ekonomik birimlere etki etme sürecini ifade etmektedir. Para politikası kararları içerisinde bu mekanizmaya en çok etki eden unsur faiz kararlarıdır. Özellikle politika faizlerinin mevduat ve kredi faizlerini etkileme süresi aktarım mekanizmasının etkinlik derecesinin en önemli göstergesi olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de 2007-01/2024-01 arasındaki aylık politika faiz oranlarının mevduat ve kredi faiz oranlarına geçişkenliği araştırılmıştır. Bu sonucu görmek için klasik regresyon yöntemlerinden daha geniş bakış açısına sahip olan Kantil regresyon yöntemi tercih edilmiştir.
Terörizmin finansmanı ve terör örgütlerinin finanse edilmesi, desteklenmesinin devletlerarası ilişkilere etkileri
Devletleri ve devletlerin uluslararası düzlemdeki ilişkilerini önemli ölçüde etkileyen ve küresel siyasetle birlikte stratejik hedeflerini belirlemesinde kuvvetli bir bileşen olan terör örgütleri açısından finansman hayati derecede önemlidir. Faaliyetlerini sürdürmek için finansmana ihtiyaç duyan terör örgütlerinin, düzenli fon akışı sağlayamadıkları takdirde varlıklarını sürdürmeleri hemen hemen imkânsızdır ve dağılmaya mecbur kalmaktadırlar. Bu nedenle terör örgütleri finansman elde etmek için çeşitli yollara başvurmakta, sürekli büyüyen fon ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla geleneksel yöntemlerle birlikte oluşan yeni fırsatları değerlendirmek istemektedir. Devletler terörizmi ve terör örgütlerini farklı nedenlerle desteklemektedir. Devletlerin desteğini alan terör örgütleri stratejilerini gerçekleştirmede önemle avantajlar sağlamakta ve hedef ülkeye kayda değer zararlar verebilmektedir. Devletlerin terör örgütlerine verdiği destek destekçi ülke ile zarar gören ülke arasında ciddi gerginliklere ve sorunlara yol açabilmektedir. Çalışmada belgesel gözlem yolu kullanılarak derinlemesine doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Literatürde bulunan tezler, makaleler, kitaplar, raporlar, internet kaynakları ve ilgili diğer kaynaklar taranarak çalışmanın bina edilmesinde faydalanılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde terör ve terörizm kavramları açıklanarak üzerinde uzlaşılmış tanımı bulunmaması üzerinde durulacaktır. Terörizm kavramının detayına inilerek terörizmin nedenleri, amaçları, çeşitleri, unsurları irdelenecektir. İkinci bölümde terör örgütlerinin finansman ihtiyacının nedenleriyle birlikte fon elde etmek için kullandığı yasal ve yasal görünümlü kaynaklar detaylı bir şekilde somut örnekler de ihtiva edecek şekilde açıklanacaktır. Çalışmanın esas problemini de oluşturan son kısımda ise devletlerin terör örgütlerine destek vermelerinin sebepleri, verilen desteğin uluslararası hukuk açısından değerlendirilmesi ve ne şekilde desteklerde bulundukları ortaya konulduktan sonra örneklerle devletlerin terör örgütlerine verdiği finansman başta olmak üzere desteklerinin devletlerarası ilişkilere yansıyan sonucu üzerinde durulacaktır.
Gotik film estetiği: B film örnekleri üzerinden bir değerlendirme
Gotik kavramı, birinci yüzyıldan günümüze dek, farklı anlamlara gelecek şekilde kullanılmıştır. Bir topluluk olarak Gotları ifade etmenin haricinde, tarih boyunca, çeşitli sanat formları gotik olarak nitelendirilmiştir. Bu tez, gotik kavramının ilk çıkışından itibaren izini sürerek, gotik film üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bir filmin 'gotik film' olarak adlandırılabilmesi için ne gibi özelliklere sahip olması gerektiği, hangi filmlerin gotik olarak kabul edilebileceği, gotik filmlerin kendisinden önce gelen diğer gotik sanat formlarından ne ölçüde etkilendiği sorularına yanıt aranmıştır. Ardından, Edmund Burke ve Immanuel Kant'ın 'yüce' kavramı üzerine ortaya koydukları görüşlerin ışığında, bir 'gotik film estetiği' önerilmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte, gotik filmlerin önemli bir çoğunluğunun 'B filmler' olmasından hareketle, B filmlerin kendine özgü yapım dinamikleri de göz önünde bulundurulmuş ve çalışmanın örneklemini oluşturan filmlerin tümü, B tipi gotik filmler arasından seçilmiştir.
Nietzsche ve Bergman'ın zıtlıklar arasındaki varoluşsal gizi
"Eski bir yanılsama var; adı, iyi ve kötü" diyen Nietzsche; hayatın kökeninin temel bir çatışma olduğunu düşünen ve bu antagonizmayı ölümsüzleştiren (bizlere Haecceity "İşte Bu!" dedirten) varoluşçu bir filozoftur. Bergman ise varoluşunu zıtlıklar/gizler arasında arayan, cevaplarını da filmleriyle veren felsefi bir yönetmendir. Bu noktada Nietzsche 'yazılı felsefeyi', Bergman ise 'felsefe olarak sinemayı' zihinsel dünyasının yansıtıcı sanatı olarak kullanır. Kendi özümüzde kimiz? sorusuna cevap arayan Nietzsche sanatçı bakış açısına sahip olan insanların düşünce dünyalarını oluşturmak için sonu olmayan bir yaratım süreci içinde olduklarından bahseder. Bergman ise sanatçı/yaratıcı kâşif ruhuyla, çelişkileri ve çarpıştırdığı zıtlıklarıyla hayata dair bizlere sinematik seçenekler sunar. Her filmiyle yeni bir çatallanma yaratarak varoluşsal sıkıntısını çözmeye çalışır ve izleyicisine virtüel-rizomatik-felsefi alanlar icat eder.Bu çalışmada Nietzsche'nin varoluş sorununa yaklaşımıyla oluşturduğu kavramları, yönetmen Ingmar Bergman yapımı Yedinci Mühür (1957), Kış Işığı (1963), Persona (1966), Yaban Çilekleri (1957), filmi üzerinden açıklamak ve değerlendirmek hedeflenmiştir. Nietzsche'nin Böyle Buyurdu Zerdüşt (1883) adlı kitabı temel kaynak alınarak "yaşam" ile "üstinsan" için oluşturduğu varoluşsal süreçler, ortaya koyduğu varoluşçu perspektif ve kavramlar temelinde, "Felsefe olarak film" bakış açısıyla Nietzsche ile Bergman ve filmleri arasındaki varoluşsal, felsefi benzerlikler tespit edilmeye çalışılmıştır.
Sinematik felsefede aşkın sinematografik imgeye dönüşümü:2000'ler Türk sinemasında sineaşk
Bu çalışmada, felsefede yer alan aşk kavramının, sinematik bir aşk felsefesine dönüşümü "sineaşk" kavramı kullanılarak ele alınmıştır. Sineaşk kavramı, filozof Gilles Deleuze'ün sinematik felsefe anlayışı çerçevesinde incelenmiştir. Sinematik felsefe, felsefenin kavramlarla ürettiğini, sinemada imajlarla üretmektir. Sonuçta düşünce hem filozofik hem de sanatsal görünümlere sahip olandır. Deleuze'ün vurguladığı gibi felsefe; kavramlarla, sanat; duyumla, bilim; fonksiyonlarla düşünmektedir. Sinema kavram yaratıcı ve düşündürücü yönüyle sadece haz alma duyumuza hitap etmez bizlere benzeri olmayan bir mantıksal düşünme yöntemi de sunmaktadır. Bu çalışmada da aşk kavramı üzerinden sinemadaki yeni ve yaratıcı düşüncelere ulaşılmaya çalışılmıştır. Tezin ilk bölümünde Gilles Deleuze'ün çalışmalarından hareketle sinema ve felsefe ilişkisi ele alınmış, hareket-imaj ve zaman-imaj kavramları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde birbirinden farklı filozofların görüşleri ortaya koyularak aşk kavramı, kavramsal ve teorik boyutları üzerinden tartışılmıştır. Tezin son bölümünde ise Çağan Irmak'a ait olan Issız Adam (2008) ve Unutursam Fısılda (2014); Zeki Demirkubuz'a ait olan Kader (2006) ve İtiraf (2001) filmleri, ilk iki bölümde ortaya koyulan sinematik felsefe anlayışı ve sineaşk kavramı çerçevesinde incelenmiştir. 2000'ler Türk sinemasında Çağan Irmak ve Zeki Demirkubuz filmlerinde, aşkın yazılı felsefeden sinemaya aktarımında farklılaşmasının yanında, hareket-imaj ve zaman-imaj filmlerine göre de değiştiği gözlemlenmiştir. Böylelikle aşk sadece sinematografik imgeyle genel bir dönüşüme uğramamış, sinemadaki imajların kendi yapısına göre de değişkenlik göstermiştir. Çalışmada, yazılı felsefede tek boyutlu aktarılan aşk kavramının, sinema filmlerinde yer alan imajlarla yeni ve alternatif aşk kavramına -sineaşk'a- dönüşümü ortaya konulmuş, böylelikle sinemanın düşünülmeyeni de gösterme potansiyeline sahip olduğu görünür kılınmıştır.
Yeşilçam ve Yeşilçam dönemi sonrası Atıf Yılmaz sinemasında aşk felsefesi: Cemile (1968)- İbo ile Güllüşah (1978)- Mine (1983) ve Kadının Adı Yok (1988) filmlerinin aşk felsefesi bağlamında incelenmesi
Bu araştırmanın amacı Atıf Yılmaz sinemasının Yeşilçam öncesi ve Yeşilçam sonrasından seçilen toplam dört filminin aşk felsefesi bağlamında incelenmesi ile birlikte araştırmanın alt amacını ise filmlerin kadınların yaşamış sosyal sorunlar açısından da irdelenmesi oluşturmaktadır. Örneklem seçiminde "amaca yönelik örneklem" kullanılmış olup Yeşilçam döneminden Cemile (1968) ve İbo ile Güllüşah (1978) filmi Yeşilçam sonrasından ise Mine (1983) ve Kadının Adı Yok (1988) filmleri ele alınmıştır. Araştırmada, filozofların aşk felsefesine ilişkin görüşleri veri çözümleme yöntemlerinden "tematik kodlama" yöntemi ile ele alınarak nitel analiz uygulanmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda filozoflar için aşkın güçlü bir duygu olduğu gözlemlenmiştir. Bununla birlikte aşk konusunda birçok ortak fikir ve yaklaşım olsa da bireysel tutumların da öne çıktığı tespit edilmiştir. Aşkın güçlü bir duygu olmasının getirdiği en önemli farklılık ise -incelenen dört filmde de- aşkı yaşayan, izleyiciye aktaran karakterleri değiştirmesi olmuştur. Felsefenin en önemli ilkelerinden birisi olan kendini bil-kendini tanı ilkesinin bireysel olarak işlenmesinde aşkın rolünün de etkin olduğu gözlemlenmiştir. Nitekim incelenen filmlerdeki kahramanların aşk yoluyla kendi sınırlarının ve yapabileceklerinin farkına vardığı tespit edilmiştir. Kendilerine dayatılan toplumsal normları ve toplumsal cinsiyet baskılarını aşk sayesinde yıkan filmdeki ana karakterlerin; film içindeki en büyük kazanımı bilinçli varlıklarını ve özgürlüklerini kazanmaları olmuştur. Kadınların özneleşme süreçlerinde toplumsal cinsiyet normlarını yıkmaları kadar kendilerine olan güvenlerinin de kazanılması öne çıkmıştır. Felsefi olarak yaşanan bu özgürleşme ve özneleşme sürecinin motivasyonunu ise aşk sağlamıştır.