Theses supervised by Prof. Dr. Şinasi Akdemir
13 theses · Çukurova University, Karadeniz Technical University
Tarım ekonomisi alanında verilerin değerlendirilmesi amacıyla bilgisayar programı geliştirilmesi ve uygulanması üzerinde bir araştırma
Tarım Ekonomisi Biliminin hızla gelişen bilgisayar teknolojisinin sağladığı olanaklardan daha etkin bir şekilde faydalanabilmesi için, bu amaca uygun bilgisayar programlarının geliştirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, tarım işletmelerinin ekonomik analizi amacıyla anketler yoluyla toplanan temel verilerin analizini otomatik olarak yapabilen ve ayrıca genel amaçlı anket programlarının temel özelliklerine sahip bir bilgisayar programı geliştirilmiştir. Geliştirilen program Aşağı Seyhan Ovası tarım işletmelerinin ekonomik analizi ve girdi-çıktı ilişkilerinin belirlenmesi amacıyla yapılan bir araştırmanın veri analizi aşamasında kullanılmıştır.
Kahramanmaraş ili kentsel alanda hayvansal gıda maddeleri tüketimi ve gelir-harcama esneklikleri
Bu çalışma, KMaraş ili kentsel alanda hayvansal gıda maddeleri tüketim durumu ile gelirin tüketim üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın ana materyalini, KMaraş ili kentsel alanda kümelendirilmemiş olasılık örneklemesi metodu ile belirlenen 192 aileden, Ekim-Kasım 1996 tarihleri arasında anket yoluyla derlenmiş veriler oluşturmaktadır. Ailelerin gelir, tüketim ve harcamalarına ait veriler 1996 yılı Eylül ayını kapsamaktadır. Araştırma alanında, 1996 yılı Eylül ayında, aileler aylık 47.739.000 TL olan ortalama gelirlerinin %12,1'ini oluşturan 5.756.000 TL'sını hayvansal gıda maddeleri tüketimi için ayırmaktadırlar. Bunun %24,2'si kırmızı et, %11,1'i beyaz et, %8,1'i et mamulleri, %10,2'si süt, %37,2'si süt mamulleri ve %9,2'si yumurta tüketimi için harcanmıştır. Gelir-harcama esneklikleri sığır etinde 0.62, koyun etinde 0.63, keçi etinde 0.65, tavukta 0.73, balıkta 0.97, et mamullerinde 1.24, sütte 0.75, yoğurtta 0.37, tereyağında 0.96, peynirde 1.09, dondurmada 0.56 ve yumurtada 0.19 olarak hesaplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, KMaraş ili kentsel alanda anket yapılan ailelerin gelirleri arttıkça genellikle hayvansal gıda maddeleri tüketim miktarlarının arttığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Hayvansal Gıda Tüketimi, Gelir-Harcama Esnekliği, KMaraş
Türkiye'de seçilmiş tarla bitkilerinin arz duyarlılıkları
oz DOKTORA TEZİ TÜRKİYE'DE SEÇİLMİŞ TARLA BİTKİLERİNİN ARZ DUYARLILIKLARI Tuna ALEMDAR ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. Şinasi AKDEMİR Yıl: 2003, Sayfa:81 Jüri : Prof. Dr. Şinasi AKDEMİR : Doç. Dr. Haydar ŞENGÜL Yrd. Doç. Dr. Turan BİNİCİ Bu çalışmada Türkiye'de yetiştirilen bazı önemli tarla ürünlerinin arz duyarlılıkları incelenmiştir. Çalışmada ekiliş alam bağımlı değişken olarak alınmıştır. Açıklayıcı değişkenler olarak ise ümit edilen fiyat, gayri safi üretim değeri, rakip ve tamamlayıcı ürünlerle ilgili ekonomik değişkenler kullanılmıştır. Çalışmada ele alman tüm ürünlerin genelde ekonomik değişkenlere özelde ise gayri safi üretim değerine karşı duyarlı olduğu gözlenmiştir. Pazar için üretimi yapılan pamuk, kuru soğan, ihracatı yapılan mercimek, nohut gibi ürünlerin arz duyarlılıkları buğday, arpa, susam gibi geçimlik tarım yapılan ürünlerin arz duyarlılıklarından yüksek bulunmuştur. Pazar için üretilen patatesin arz duyarlılığı ise geçimlik tarım yapılan buğday ve arpanın duyarlılığından düşük bulunmuştur. Bu durum patatesin özel toprak istekleri ile pazarlama sorunlarına bağlanmıştır. Esneklikler genelde düşüktür. Bu durum tarımsal üretimin yapısının sadece fiyat politikaları ile değiştirilemeyeceğini göstermektedir. Bu nedenle tarımsal karar mercileri ileride fiyat politikalarının yam sıra fiyat dışı tedbirlere daha fazla ağırlık vermelidirler. Araştırma yatırımları, yüksek verimli türler, sulama gibi verim arttırıcı tedbirler ve kredi temininde kolaylık sağlanması gibi konular üzerinde durulmalıdır. Anahtar Kelimeler: arz duyarlılığı, fiyat analizleri
Türkiye'de Gelir Vergisi Kanunu'na göre tarımsal kazançların vergilendirilmesi
öz YÜKSEK LİSANS TEZİ TÜRKİYE' DE GELİR VERGİSİ KANUNU' NA GÖRE TARIMSAL KAZANÇLARIN VERGİLENDİRİLMESİ Kemalettin TAŞDAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI Danışman: Prof. Dr. Şinasi AKDEMİR Yıl: 1997, Sayfa: 135 Jüri: Prof. Dr. Şinasi AKDEMİR Doç. Dr. Necat ÖREN Yrd. Doç. Dr. İbrahim YILMAZ Gelişmekte olan ülkelerde tanım sektörü ekonomik gelişmeye diğer sektörlere kaynak aktarımı yolu ile katkı yapmaktadır. Kaynak aktarımının çeşitli yolları vardır. Bunlardan birisi de tarımsal vergiler, özellikle de tarımsal gelir vergileridir. Türkiye' de tarımsal kazançlar vergilendirilmektedir ve tarımsal gelirlerin vergilendirilmesinde yasal açıdan olduğu kadar teknik ve ekonomik açıdan da önemli sorunlar bulunmaktadır. Bu çalışmada, gelir vergisi kanunu içerisinde tarımsal gelirler ile ilgili mevzuat incelenmiş, sorunlar üzerinde durulmuş ve çözüm önerileri getirilmiştir. Anahtar kelimeler: Vergi, Tarımsal Vergi, Muafiyet, Stopaj.
Çiftçilerin tarım sigortası yaptırma kararlarına etki eden faktörler: Adana ili örneği
Adana, entansif tarımın yapıldığı, çiftçilerin eğitim durumlarının yüksek olduğu ve mısır, pamuk, buğday, karpuz, portakal, limon gibi doğal riske karşı hassas ürünlerin yetiştirildiği illerimizden biri olmasına rağmen üreticiler, tarım sigortacılığına arzulanan düzeyde ilgi göstermemektedir. Bu araştırma Adana ilinde çiftçilerin tarım sigortası yaptırma kararlarına etki eden faktörleri ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada, Adana ilinde 2015 yılında 58 köyde 115 adet üreticiden anket yolu ile elde edilen veriler kullanılmıştır. Sigorta yaptıran ve yaptırmayan üreticilerin sosyo-ekonomik özelliklerinin karşılaştırılması için t testi, anova ve ki- kare istatistiğinden, üreticilerin sigorta yaptırma kararlarının belirlenmesinde ise lojistik regresyon analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre üreticilerin; %52,20'nin hayatlarında en az birkez tarım sigortası yaptırdığı, ortalama yaşlarının 48,50 yıl, deneyim sürelerinin 27,30 yıl, aile genişliğinin 6,37 adet olduğu, eğitim düzeylerinin yüksek olduğu (üniversite mezunlarının oranı %24,35), %44,35'inin sadece köyde, %13,92'nin ilde ikamet ettiği ve %59,10'nun köy dışında eve sahip olduğu, %76,50'sinin asli mesleğinin çiftçilik olduğu, ortalama arazi genişliğinin 406,34 dekar, ortalama parsel sayısının 8,05 olduğu, %56,52'sinin tarımsal kredi kullandığı belirlenmiştir. Tarım sigortası yaptırma kararlarına üreticinin yaşı, deneyim süresi, hane halkı genişliği, mülk arazi ve arazi mülkiyet durumu, parsel sayısı, üretim deseni, esas mesleği, kredi kullanım durumu, yönetimde bulunması, tarım sigortası konusunda önceden bilgi sahibi olma durumu faktörlerinin etkili olduğu saptanmıştır.
Çiftçilerin kredi kullanımlarına etki eden faktörler: Adana ili Karaisalı ilçesi örneği
Türkiye'de tarımsal kredi kullanımlarını etkileyen faktörleri incelemek amacıyla yapılan bu araştırmanın birincil verileri Adana ili Karaisalı ilçesindeki 100 adet tarımsal işletmeden 2019 yılında anket yoluyla elde edilmiştir. Çalışma kapsamında üreticilerin; sosyal, teknik ve ekonomik özellikleri, tarım faaliyet sonuçları ile kredi kullanımına ilişkin bilgi elde edilmiştir. İşletmelerin ortalama büyüklüğünün 203 dekar olduğu, bunun ancak %39'unun tam hisseli olduğu, bu yapının kredi kullanımını olumsuz yönde etkilediği, çiftçilerin en önemli kredi kaynağının ziraat bankası ve tarım kredi kooperatifi olduğu, %72'ünün kredi kullandığı, kredi ihtiyaçlarının ancak %63'ünü temin edebildikleri ve kredi kullanımının işletmelerin karlılığını arttırdığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçları; ihtiyaç duyulan kredinin karşılanma oranında üretici yaşının, ailedeki birey sayısının ve işletmenin tam hisseli arazi oranının; işletmenin karlılığınında işletmede hayvancılığa yer verilmesinin, kullanılan kredi miktarının ve işletme ölçeğinin; kredi kullanım miktarında ise üreticilerin eğtim düzeyinin, hane halk büyüklüğünün ve traktör sahipliğinin etkili olduğunu ortaya koymuştur.
Lisanslı depoculuğun çiftçiler açısından değerlendirilmesi: Şanlıurfa il örneği
Türkiye'de lisanslı depoculuk faaliyetinin çiftçiler açısından değerlendirilmesi amacıyla yapılan bu araştırmanın birincil verileri; Şanlıurfa İli Akçakale, Ceylanpınar ve Siverek ilçelerindeki 140 adet tarımsal işletmeden 2020 yılında anket yoluyla elde edilmiştir. Çalışma kapsamında işletmelerin; sosyal, teknik ve ekonomik özellikleri, tarımsal faaliyet sonuçları ile lisanslı depoculuk sisteminden yararlanma düzeylerine ilişkin bilgiler elde edilmiştir. Araştırma bulgularına göre; İşletmecilerin aile genişliği Türkiye ortalamasından 2 kat daha yüksektir(8.9 kişi). Bu işletmelerin eğitim düzeyleri ve tarımsal kredi kullanım oranları Türkiye ortalamasının altındadır. İşletmelerin ortalama arazi büyüklüğü 544,6 da olup bunun %81,5'i sulanmakta ve mülk arazi oranı(%77,5) işletme büyüklüğüne bağlı olarak artmaktadır. İşletmelerin lisanslı depodan yararlanma oranı % 0,4'tür. Bu oran Türkiye ortalamasının altındadır. Lisanslı depodan yararlanma oranının oldukça düşük olması, işletmelerde faaliyet gösterenlerin sistem hakkında bilgi sahibi olmaması, dolayısıyla sisteme güvenmemesi, lisanslı depoya verilen ürün bedelinin zamanında alınmama endişesi, ürün fiyatının düşme riskini göze alamaması ve kredi faizlerini yüksek bulmasındandır. Ayrıca işletmelerin tarımsal faaliyet dışı gelir varlığı, devlet desteğinin bulunması ve traktör sahipliliği gibi faktörler lisanslı depoya ürün verme istekliliğini etkilemektedir.
Batı Afrika'da pirinç üretiminde teknik ve ekonomik etkinlik : Benin örneği
Benin'de pirinç üretiminde teknik ve ekonomik etkinlik ve bu etkinliğe etki eden faktörleri incelemek amacıyla yapılan bu araştırmanın birincil verileri Benin'in N'Dali, Karimama, Gogounou ve Kouande illerini temsilen 200 adet tarımsal işletmeden 2021 yılında anket yoluyla elde edilmiştir. Kuzey Benin'de pirinç üretimi ekonomik açısından karlıdır. Elde edilen Brüt Net Faaliyet Kârı (NFK) hektar başına 1454 dolar'a eşittir. Karlılık göstergeleri de illere göre hesaplanmıştır. Karimama ilindeki işletmeler teknik ve ekonomik açıdan daha kârlıdır (Net Faaliyet Kârı = 2950 $). Kârlılık düzeyi açısından N'Dali, Kouande ve Gogounou illeri, Karimama ilinin ardından gelmektedir. Teknik ve ekonomik etkinlik oranı %51 bulunmuştur. Çiftliklerin yaklaşık % 50'ının teknik verimliliği 0 ile 0,50 arasındadır. Çiftliklerin yaklaşık % 28'inin teknik verimliliği 0,76 ile 1 arasındadır. Bu etkinliğe etki eden faktörler Tobit regresyon modeli ile incelenmiştir. Üreticinin yaşı, deneyim süresi, hane halkı büyüklüğü, yabancı işgücü kullanımı, kredi kullanım miktarı ve diğer girdi kullanımları (tohum ve gübre miktarları) gibi parametreler pirinç üretiminin teknik ve ekonomik verimliliğini etkilenmektedir. Pirinç üreticileri, tarımsal krediye erişim, iklim değişikliği ve yeterli tarımsal ekipmana erişim ile ilgili zorluklarla karşı karşıyadır.
Türkiye'de tarımsal kuruluş ve organizasyonların çiftçi bakış açısıyla değerlendirilmesi
Türkiye'de tarımsal kuruluş ve organizasyonların çiftçi bakış açısıyla değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilen bu araştırmanın birincil verileri; Konya, Ankara, Kırşehir, Sivas, Mersin ve Adana illerindeki 407 adet tarımsal işletmeciden 2021 yılında anket yoluyla elde edilmiştir. Üreticilerin; ortalama yaşlarının 45,80 yıl, deneyim sürelerinin 27,88 yıl, tarımda çalışan aile birey sayılarının 2,36 adet olduğu, %14,70'inin üniversite tahsili yaptığı, %46,20'sinin sadece köyde, %29,00'ının il veya ilçede ikamet ettiği ve %62,20'sinin asli mesleğini çiftçilik olarak belirttiği, %61,70'inin bir üretici örgütüne üyeliği, %92,90'ının traktör sahipliği, %53,30'unun hayvansal üretim yaptığı, %66,10'unun tarımsal kredi kullandığı belirlenmiştir. Üreticiler hizmetlerinden en çok memnun oldukları kurumu, %36,80 memnuniyet düzeyiyle Toprak Mahsulleri Ofisi olarak belirtmişlerdir. Toprak Mahsulleri Ofisini, %12,90'laTarım Kredi Kooperatifleri,%10,60'la Ziraat Bankası, %7,90'la Ziraat Odası ve%7,00'la araştırma kuruluşları takip etmiştir.%31,40'la Ziraat Mühendisleri Odası, %27,20'yle üniversiteler-fakülteler, %13,50'yle İlçe Tarım Müdürlüğü hizmetlerinden memnun olunmayan kurumlar olarak değerlendirilmiştir. Üreticiler çoğunlukla girdi fiyatlarının yüksekliğinden yakınmaktadır. Kruskal-Wallis ve lojistik regresyon analiz sonucuna göre üreticilerin tarımsal kuruluşların hizmetlerinden memnuniyet düzeylerini etkileyen faktörler ise üreticinin gelir düzeyi, işletme büyüklüğü, girdi fiyatlarının seviyesi olarak belirlenmiştir.
Economic and commercial feasibility study of agricultural insurance in Togoapplication and success
This study's goal is to highlight the demand for agricultural insurance in Togo while examining the elements that influence its uptake decision. To do so, a national survey of food crop, cash crop, and poultry farmers was conducted in all 5 economic regions. The 456 data acquired via a questionnaire in 2021 were processed and analysed using comparison and regression tests, yielding significant results. According to the statistics, 67.76% of participants want agriculture insurance. The average amount of the premium of those wanting to subscribe is 6454.693 CFA (0.37% of the mean annual income, and 1.63% of the mean of the annual income of the first 52.19% incomes). With a P-value of 0.000, there is a strong relationship (Phi = 0.624) between the possession of a saving account and the desire to uptake agricultural insurance. Price volatility, marketing, drought, and crop or animal diseases and pests are the most common obstacles they face in their agricultural activity. 63% of the farmers in Togo have little or no knowledge of insurance. Risk aversion, access to credit, income from non-agricultural activities, etc. are variables that are correlated with the willingness to take out agricultural insurance. The study also revealed that farm revenue is affected by age and type of farming, as well as insurance uptake with a P-value less than 0.05. This research highlighted farmers' insurance expectations, reasons for adherence or non-adherence, and factors explaining their insurance attitudes.
Mersin ilinde çiftçilerin risk toleransı ve finansal okuryazarlık düzeyi
Bu araştırmada Mersin İli örneğinde çiftçilerin finansal okuryazarlık seviyeleri ve finansal risk toleranslarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma verileri Mersin İli'nde rastgele belirlenen 153 çiftçiden anket yöntemi ile toplanmıştır. Veri setine tanımlayıcı istatistikler, faktör analizi ve hipotez testleri uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre çiftçilerin hem finansal okuryazarlık seviyeleri hem de finansal risk toleransları orta seviyede olup, çeşitli sosyoekonomik değişkenlere göre farklılık göstermektedir. Araştırma sonuçları çiftçiler, politika yapıcılar ve araştırıcılar ile yol gösterici olabilir.
Orta Afrika Cumhuriyeti'nde manyok üretiminin yoğunlaşmasının belirleyicileri
Bu çalışmanın genel amacı, Orta Afrika Cumhuriyeti'nde manyok üretiminin yoğunlaştırılmasının belirleyicilerini analiz ederek üreticilere destek önerilerinde bulunmaktır. Bu amacı gerçekleştirmek için, 5-12 Temmuz 2023 tarihleri arasında Bossangoa bölgesinde 150 üretici ile bir saha araştırması yapılmıştır. Bu saha araştırmasından elde edilen veriler, istatistiksel (Excel) ve ekonometrik (SPSS) araçlar kullanılarak işlenmiş ve analiz edilmiştir. İstatistiksel açıdan, sonuçlar üreticilerin %70'inin geleneksel ve verimsiz üretim yöntemleri kullandığını göstermektedir. Bu durum, ortalama 0,60 hektar olan tarım alanlarını önemli ölçüde sınırlamakta ve dolayısıyla üretim seviyelerini etkilemektedir. Ekonometrik açıdan, Tobit modelinin tahmini, iyileştirilmiş tohumlar kullanılarak manyok üretiminin yoğunlaştırılmasının, işletme sermayesi, ekili alan ve manyokun işletme gelirine katkısı gibi ekonomik değişkenler ile manyok yetiştiriciliğindeki deneyim gibi sosyal değişkenler tarafından belirlendiğini ortaya koymaktadır. Bu değişkenler, iyileştirilmiş tohumlar kullanılarak yapılan manyok yetiştiriciliğinin yoğunlaşmasını olumlu yönde etkilemektedir. Ancak, pazar konumu, aktif iş gücü sayısı gibi ekonomik değişkenler ile işletme sahibinin yaşı, cinsiyeti ve okuryazarlık düzeyi gibi sosyal değişkenler, iyileştirilmiş tohumlar kullanılarak yapılan manyok üretiminin yoğunlaşmasını etkilememektedir. Marjinal etkiler, manyok ekili alanı, manyokun işletme gelirine katkısı ve işletme sermayesinin, manyok üretiminin yoğunlaşmasında en belirleyici faktörler olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, manyokun doğrudan (üreticiler) ve dolaylı (devlet) aktörlerine, Orta Afrika Cumhuriyeti'nde manyok üretiminin yoğun bir şekilde artırılmasını sağlamak amacıyla önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Belirleyiciler, Manyok, Orta Afrika Cumhuriyeti, Üretim, Yoğunlaştırma
Bursa'da tarihi çevrenin korunması-uygulamalar
Ülkemizdeki tarihi çevre koruma çalışmalarını ve örnek lerini incelemeyi amaçlayan bu çalışma beş bölümden oluşmak tadır. Birinci bölümde, konunun önemi ve yapılmak istenenleri açıklayan giriş yer almaktadır. îkinci bölümde, tarihi çevre korunmasının nedenleri, Eski Türk kentlerinin özellikleri, karşılaşılan sorunlar ve koruma yöntemleri açıklanarak örnekler verilmiştir. Üçüncü bölümde, Bursa kenti örnek olarak seçilerek in celenmiştir. Kentin gelişimi ve yapılan planlama çalışmala rı, bu çalışmaların tarihi doku ile ilişkileri açıklanmıştır, Dördüncü bölümde Bursa 'da tarihi konut dokusu ve tica ret alanlarının mimari özellikleri, koruma amaçlı planları iki örnek alanda açıklanmıştır. Daha sonra tarihi çevre ko ruma düzenleme uygulamaları, çeşitli kurumlarca yapılan ça lışmalar incelenmiştir. Beşinci bölümde araştırma sonuçları değerlendirilmiş tir.