Theses supervised by Prof. Dr. Yusuf Tepeli
13 theses · Akdeniz University
İlkokul öğrencilerinin ünlü - ünsüz uyumuyla ilgili sözcükleri telaffuz etme durumları üzerine bir inceleme
Bu çalışmanın amacı, ilkokul ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencilerinin ünlü-ünsüz uyumuyla ilgili sözcükleri telaffuz etme durumlarının ne düzeyde olduğunu belirlemektir. Araştırmanın evrenini, 2013-2014 eğitim-öğretim yılında Antalya İli Antalya İlçesinde öğrenim gören ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklemini ise Konaklı Beldesi'nde (mahallesinde) bulunan 4 ilkokulda öğrenim gören 72 öğrenci oluşturmaktadır. Elde edilen veriler yaş, cinsiyet, okul öncesi eğitim, yaşadığı yer, ana-baba eğitimi ve Türkçe dersi akademik başarısı açısından incelenmiştir. Araştırmada, ilkokul ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencilerinin telaffuz durumlarını tespit etmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Öyküleyici Metin", hata sayılarını ölçmek amacıyla "Sesli Okuma Kayıt Çizelgesi" ve öğrencilerin kişisel özelliklerini belirlemek amacıyla "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Bu araştırmada betimsel araştırma türlerinden olan tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde ise Kay-Kare ve Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. Sonuçlar 0.05 anlamlılık düzeyi kullanılarak yorumlanmıştır. Araştırmanın bulguları, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencilerinin ünlü- ünsüz uyumuyla ilgili sözcüklerde telaffuz hata oranlarının yüksek olduğunu ortaya çıkarmıştır. Telaffuz hatalarının yaşanılan yere, sınıf düzeyine, anne-baba eğitim seviyesine göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Türkçede ünlü-ünsüz uyumu, telaffuz, konuşma, ilkokul, sesli okuma
İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin yazım ve noktalama kurallarını uygulama düzeyleri
Bu çalışmanın amacı; İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin yazım ve noktalama kurallarını uygulama düzeylerini tespit etmektir. Ayrıca, öğrencilerin yazım ve noktalama kurallarını uygulama becerileri cinsiyet, öğrencilerin sosyoekonomik düzeyleri, anne-baba eğitim düzeyleri değişkenleri açısından da değerlendirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda öğrencilere ilkokul 4. sınıf Türkçe dersi kazanımlarını içeren tamamen küçük harflerle yazılmış, noktalama işaretleri kullanılmamış, bazı harfleri yanlış yazılmış bir metin verilmiştir. Öğrencilerin metinde hatalı yazılan kelimelerin doğrularını yazmaları, kullanılması gerektiği hâlde kullanılmayan noktalama işaretlerini de doğru yerlerde kullanmaları istenmiştir. Tüm yazım kuralları ve noktalama işaretleri ayrı ayrı değerlendirilmiş sonra da tüm öğrencilerin yazım ve noktalama kurallarını doğru ve yanlış uygulama sayısı belirlenmiştir. Bunların aritmetik ortalama ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Toplam puanlar hesaplanarak verilerin değerlendirilmesi için SPSS 18.0 programı kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2012-2013 Eğitim-Öğretim yılında Antalya ili Kepez ilçesinde öğrenim gören 6883 4. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Örneklemini ise Kepez ilçesinde bulunan Baraj İlkokulu, Mobil İlkokulu ve Akev Kolejinde öğrenim gören 188 öğrenci oluşturmaktadır.Bu çalışmada elde edilen verilerin çözümlenmesi sonucunda, öğrencilerin yazım ve noktalama kurallarını uygulama düzeylerinin istenenin çok altında olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin yazım ve noktalama kurallarını uygulama düzeylerinin cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermediği, anne-baba eğitim düzeylerine ve sosyoekonomik düzeylerine göre ise anlamlı bir şekilde farklılaştığı belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Yazım ve noktalama kuralları, sosyoekonomik düzey, anne baba eğitim düzeyi, ilkokul.
Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin dil yeterliklerine ilişkin ölçek geliştirme ve uygulama
Gelişmekte olan dünyada insanlar ana dillerinin yanında ikinci bir dili öğrenme ihtiyacı duymaktadır. Son dönemlerde dünya coğrafyasını incelediğimizde Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin sayısının hızla arttığı görülmektedir. Türk dili ve kültürünün öğrenimine olan bu yoğun ilgi ve talep beraberinde Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi süreçlerinin etkili şekilde yapılandırılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Türkiye'de yabancılara Türkçe öğretimi alanında yapılan çalışmaların sonuçları dikkate alındığında, alanda program eksikliğine, öğretmen eğitiminin yetersizliğine ve materyal eksikliklerine yönelik birçok çalışma bulunurken Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin dil becerilerinin yeterliklerini belirleyecek ölçek çalışmalarının az olduğu görülmektedir. Yeterliklerin belirlenmesi yabancı dil öğrenen öğrencilerin eğitim ortamına etkin katılımını ve öğrenme kaygılarını en aza indirebilmeyi sağlamaktadır. Bütün bu nedenlerden dolayı, yabancılara Türkçe öğretimi bağlamında Türkçe öğrenen öğrencilerin dil becerileri yeterliklerinin belirlenmesi önem arz etmektedir. Yapılan çalışmada program geliştirmenin dördüncü basamağı olan 'İçeriğin Düzenlenmesi' değişkeninden yola çıkılmıştır. Bu bağlamda, mevcut nicel çalışmada Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin dil becerilerinin yeterlik düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu nicel çalışmanın örneklemini Türkiye'de bulunan 16 tane Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünde (TÖMER) B1, B2, C1 ve C2 (Akademik Türkçe) düzeyinde Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrenciler oluşturmaktadır. Çalışmanın veri toplama sürecinde araştırmacı tarafından geliştirilen dil becerileri yeterlik ölçeği B1, B2, C1, C2 düzeyindeki öğrencilere uygulanmıştır. Elde edilen veriler ışığında araştırmaya katılan Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin dil yeterlikleri belirlenirken anlatma (konuşma-yazma) becerilerinin yeterlikleri, anlama (okuma- dinleme) becerilerinin yeterliklerine oranla daha yüksek çıkmıştır. Diğer bir deyişle Türkçeye maruz kalma anlatma becerilerindeki yeterliklerini artırmıştır. Bulunduğu kur seviyesine göre anlamlı farklılık olup olmadığına bakıldığında dikeydeki kur seviyelerinde (B ve C kurlarında) yeterli düzeyde farklılık bulunurken; yataydaki kur seviyelerinde (B1-B2 ve C1-C2) yeterli düzeyde farklılık bulunamamıştır. Ana dil farklılıklarına göre anlamlı bir ayrım bulunamamıştır. Sebebi olarak araştırmaya katılan grubun %50'sini Türk soylu dil ailelerinin oluşturduğu görülmektedir. Cinsiyet farklılıklarına göre anlamlı bir ayrım görülmemiştir. Ölçeğin geçerlilik ve güvenirliliği için ilk olarak 352 yabancı öğrenciye açımlayıcı faktör analizi yapılmış daha sonrasında da 312 yabancı öğrenciye doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Bu çalışmalarla ölçeğin geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Yabancı Dil Yeterliği, Dil Becerileri, Yeterlik Ölçeği, Ölçek
Ortaokul 6. sınıf Türkçe ders kitaplarının ilgili temalarında geçen zamirlerin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Bu çalışma yenilenen Türkçe Dersi Öğretim Programı'ndaki kazanımlar doğrultusunda 2021/2022 öğretim yılında kullanılmaya başlanan Türkçe ders kitapları üzerine inceleme yapıldığı için güncel bir çalışmadır. Ulaşılabilir alan taraması yapıldığında zamirlerin metne kattığı anlam ile ilgili çalışmaların yetersizliği görülmüştür. Bu çalışmanın amacı MEB ve özel yayınlar tarafından hazırlanan 6. sınıf Türkçe ders kitaplarının ilgili temalarında geçen metinlerde bulunan zamirleri tespit ederek, çeşitli değişkenler açısından metne kattığı anlam bağlamında incelemektir. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları, araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Ortaokul altıncı sınıf öğrencilerinin cümle ve metin içerisinde zamir çeşitlerini ve cümleye/metne kattığı anlamı bulma durumlarını belirlemeye yönelik veriler 2021-2022 eğitim öğretim yılında kullanılan Türkçe ders kitaplarından elde edilmiştir. Araştırmada kullanılan doküman analizi yöntemi kullanılmış olup araştırma verilerinin çözümlenmesi sürecinde ise nitel veri analizi tekniklerinden içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Ders kitabındaki ilgili temada yer alan okuma metinlerinin incelenmesiyle toplanan veriler "içerik analizi" tekniği kullanılarak kategoriler veya temalar hâlinde organize edilip gözden geçirilerek anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Bu çalışma 6.sınıf Türkçe ders kitabı yazarlarına ve uygulayıcılarına, kitaplarda yer alan zamirlerin kullanılma durumu, gönderim türü bakımından kullanılma durumu, temsil ettiği isim unsuru bakımından kullanılma durumu, kelime grupları içinde ve cümledeki görevi bakımından kullanılma durumu hakkında metne kattığı anlam bağlamında fikir verecektir. Anahtar Kelimeler: Zamir, zamir çeşitleri, zamir öğretimi, ders kitabı incelemesi.
Türkçe öğretmenlerinin yapım eklerinin öğretimine dair duyarlılıklarının belirlenmesi
Bu çalışmanın amacı Türkçe öğretmenlerinin yapım eklerinin öğretimine dair duyarlılıklarını belirlemektir. Var olan kayıt ve belgeleri tarayarak yeni veri toplamaya yarayan nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama yönteminin kullanıldığı bu araştırmada, Türkçe öğretmenlerinden veri toplanmış ve bu veriler söz konusu yöntemle incelenmiştir. Çalışmanın nicel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen anket vasıtasıyla öğretmenlerden toplanmıştır. Ölçme aracı üç bölüm hâlinde düzenlenmiştir. Her bir bölüm kendi içinde alt maddelere ayrılmıştır. Araştırmanın örneklemini Antalya ili Muratpaşa, Konyaaltı ve Kepez ilçelerindeki ortaokullarda çalışan Türkçe öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmaya anketle dahil olan katılımcı sayısı 176'dır. Nitel veri toplayabilmek amacıyla da araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış mülakat uygulanmıştır. Ön uygulama için Türkçe öğretmenleriyle görüşülmüş ve gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra mülakatın uygulanmasına geçilmiştir. Araştırmanın sonucunda, uygulanan anket ve mülakattan elde edilen sonuçların birbirini destekler nitelikte olduğu görülmüş, öğretmenlerin yapım eklerinin öğretimine dair duyarlılıklarının yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Yapılan araştırma, ana ve alt başlıklar olarak öğretmenlerin duyarlılıklarını gösteren sonuçlar barındırmaktadır ve bu sonuçlar Türkçe öğretmenlerinin yapım eklerinin öğretimine dair duyarlılıkları hakkında bilgiler vermektedir.
Eğiticilerin yurt dışındaki Türk çocuklarına Türkçe öğretimi kapsamında yürütülen Türkçe ve Türk kültürü dersine ilişkin görüşleri
Bu araştırma ile yurt dışındaki Türk çocuklarına Türkçe ve Türk Kültürü dersi eğiticilerinin ders içi uygulamalarına ilişkin öznel deneyimlerini belirlemek ve görüşlerini tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırma grubunu kartopu örnekleme yöntemi ile belirlenen ve Almanya, Fransa, Belçika, Hollanda, ABD ve Suudi Arabistan'da Türkçe ve Türk Kültürü dersini veren 21 öğretmen ve Almanya'da görev almış 3 eğitim ataşesi olmak üzere toplam 24 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından 2 ayrı yarı yapılandırılmış görüşme formu geliştiriliştir. Bunlardan ilki eğiticilere yönelik olarak diğeri ise yöneticilere (eğitim ataşesi) yönelik olarak tasarlanmıştır. Eğiticilere yönelik geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formunun ilk bölümünü 11 soruluk demografik bilgi formu oluştururken, formun ikinci bölümünü 5 ana soru 24 alt soru oluşturmaktadır. Yöneticilere yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formunun ilk bölümünü ise 12 soruluk demografik bilgi formu oluştururken formun ikinci bölümünü 4 ana soru 4 alt soru oluşturmaktadır. Görüşmeler gönüllülük esasına dayalı olarak 3'ü yüz yüze gerçekleştirilmiş, 21'i elektronik ortam aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Görüşme formlarının geçerliği ve güvenirliği Türkiye'de bulunan 2 farklı devlet üniversitesinde görevine devam eden 1 ölçme değerlendirme, 2 eğitim bilimleri ve 6 Türkçe öğretimi bölümünden olmak üzere toplam 9 alan uzmanından alınan geri dönütler ile sağlanmıştır. Görüşmeler nitel veri analizi yöntemlerinden içerik analiziyle tematik kodlama yapılarak çözümlenmiştir ve Görüş Birliği / Görüş Birliği + Görüş Ayrılığı formülasyonu üzerinden güvenirlik hesaplaması yapılarak kodlama benzerlik oranının %82 (0,82) ile yüksek güvenirliğe sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucunda derse ilişkin eğiticilerin "neler yaptıkları" açığa çıkarılmıştır ve önerileri tespit edilmiştir. Ayrıca, eğitim ataşelerine derse ilişkin "neler aktarıldığı" ve önerileri açığa çıkarılmıştır. Araştırmaya eğitici olarak katılan katılımcıların görüşlerinin analizi sonucunda 8 temaya (dinleme/izleme, okuma, konuşma, yazma, söz varlığı öğretimi, harf-ses ilişkisi öğretimi, kültür öğretimi, öneri) ulaşılmıştır. Dinleme temasının kullanılan kaynaklar kategorisinde; edebi / otantik metin, şarkı, video, film / çizgi film kodlarına ulaşılırken etkinlik kategorisinde; dinleme esnası, dinleme sonrası kavrama, sesli okuma, sesleri ayırt etme ve istiklal marşı okuma kodlarına ulaşılmıştır. Okuma temasının kullanılan kaynaklar kategorisinde; edebi / otantik metin ve basit metinler kodlarına ulaşılırken, etkinlikler kategorisinde; serbest okuma, okuduğu metni kavratma, 5N1K ve hızlı okuma kodlarına ulaşılmıştır. Konuşma temasının etkinlikler kategorisinde; hazırlıksız konuşma, rol oyunu / drama, metin canlandırma, telaffuz / doğru sesletim, soru-cevap, görseller hakkında konuşma, kart oyunları ve hazırlıklı konuşma kodlarına ulaşılırken geri dönüt kategorisinde; anında açıkça düzeltme, sık yapılan hataları düzeltme ve gerektiğinde düzeltme kodlarına ulaşılmıştır. Yazma temasının etkinlikler kategorisinde; dikte, mektup yazma, serbest / yaratıcı yazma, kendini tanıtma, kısa soru-cevap, beyin fırtınası ve sınıf talimatları kodlarına ulaşılırken, geri dönüt kategorisinde; birebir düzeltme ve ortak hataları düzeltme kodlarına ulaşılmıştır. Söz varlığı öğretimi temasında sadece yöntem kategorisi belirlenmiştir ve çeviri karşılığı, sözlük, bağlamdan çıkartma, eş-yakın anlam, oyun ve görsel kodlarına ulaşılmıştır. Harf-ses ilişkisi öğretimi temasında da sadece farklı olan seslerin öğretimi kategorisi belirlenmiştir ve şarkı, okuma-yazma, karşılatırma ve resimli kelime çalışmaları kodlarına ulaşılmıştır. Kültür öğretimi temasında da sadece etkinlikler kategorisi belirlenmiştir ve milli ve dini bayram kutlamaları, halk oyunları, şarkı, tiyatro ve Türk günü kodlarına ulaşılmıştır ve son olarak öneri temasının öğretmen kategorisinde; özel beceriler, dil yeterliği ve eğitim sistemine uyum kodlarına ulaşılırken, ders kategorisinde; seviye sınıfları, entegre ve not değeri kodlarına ulaşılmıştır. Kitap kategorisinde; seviyeye uygun ve ülkeye özel kodlarına ulaşılırken, veliler kategorisinde ise; velilerin bilinçlendirilmesi koduna ulaşılmıştır. Araştırmaya eğitim ateşesi olarak katılan katılımcıların görüşlerinin analizi sonucunda 1 temaya (öneri) ulaşılmıştır. Öneri temasının ders kategorisinde; kültürel / sosyal etkinlik koduna ulaşılırken, öğretmen kategorisinde; göçü bilen, dil yeterliği, girişken / sosyal ve özel beceriler kodlarına ulaşılmıştır. Veliler kategorisinde ise velilerin bilinçlendirilmesi koduna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, katılımcıların ders içi etkinliklerin otantik materyaller kullanılarak ve oyun temelli olarak uygulanmasına dikkat çektiği ve ayrıca, ders saatinin arttırılması, bu dersin seçmeli ders yerine zorunlu ders olarak verilmesi ve velilerin ana dili eğitiminin önemi hakkında bilinçlendirilmesinin vurgulandığı görülmektedir. Özetle, bu araştırmanın yurt dışında Türkçe ve Türk Kültürü dersi veren eğiticilerin ders bağlamında deneyimlerine odaklanarak, derslerin etkili bir şekilde gerçekleştirilmesi için öneriler sunduğu söylenebilir.
Türkçe öğretmenlerinin bağlaçların öğretimine ilişkin görüşleri
Bu çalışma, ortaokul 6.sınıf Türkçe öğretmenlerinin bağlaç öğretimine ilişkin görüşlerini almak ve bu konudaki tecrübelerini fenomenolojik bir yaklaşımla ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır. Türkçe Dersi Öğretim Programındaki ilgili kazanım dikkate alınarak çalışma planlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Antalya ili Muratpaşa, Konyaaltı, Kepez, Aksu, Döşemealtı ve Kumluca ilçelerindeki 14 devlet ve 5 özel ortaokulda görev yapan 31 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler öğretmenler için hazırlanmış yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle elde edilmiştir. Çalışmanın geçerlik ve güvenirliğini arttırmak için öğrenciler ile odak grup görüşmesi ve araştırmacı gözlemi de çalışmaya dahil edilmiştir. 6'şar öğrenciden oluşan 2 grupla odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiş, veriler öğrenciler için geliştirilmiş odak grup görüşme formu ile elde edilmiştir. Ek olarak araştırmacı 5 ayrı derse katılarak gözlem yapmıştır. Öğretmen ve öğrenci görüşme formları ile elde edilen veriler içerik analizi yoluyla incelenmiş ve kodlara ayrılarak bulgular elde edilmiştir. Çalışmanın güvenirliğini saptamak için Miles ve Huberman (1994) ortaya attığı güvenirlik belirleme formülü kullanılmış, hesaplamada çalışmanın güvenirliği %91 olarak belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, bağlaç öğretiminde en sık kullanılan bağlaçların "ve", "fakat", "ama" bağlaçları olduğu tespit edilmiş, öğrencilerin en fazla "da/de", "ki", "ile" bağlaçlarını öğrenmekte zorlandıkları belirlenmiştir. Türkçe öğretmenlerine göre 6.sınıf sonunda öğrencilerin metinlerde bağlaçları tespit etme başarısının yeterli olduğu saptanmıştır. Öğretmenler, öğrencilerin bağlaç öğretiminde eş biçimlilik gösteren bağlaçları öğrenmekte zorlandıklarını ifade etmişlerdir. Öğretmenlerin ise bu noktada en fazla kolaylaştırıcı kurallar öğretme yoluna başvurdukları tespit edilmiştir. Araştırma sonucuna göre okullarda ağırlıklı olarak bağlaçların anlamsal özelliklerine dair bir öğretimin gerçekleştiği, en fazla öğretilen anlamsal işlevin ise zıtlık olduğu gözlenmiştir. Öğretmenlerin, bağlaçların kelime, kelime grubu ve cümleleri bağlama görevlerini en fazla örneklendirme yöntemiyle öğrettikleri tespit edilmiştir. Bağlaçlara ilişkin kazanım programda okuma başlığı altında yer aldığı için katılımcılara bağlaçların becerilerle ilişkisi noktasında konuşma, yazma ve dinleme becerilerine yönelik sorular sorulmuştur. Öğretmenler, konuşma becerisinde bağlaç kullanımına yönelik öğrencilerin ağırlıklı olarak bağlaçları yerinde kullandığını ancak bunu bilinçli olarak yapmadığını, yazdıkları metinlerde ise en fazla yanlışı eş biçimlilik gösteren bağlaçlarda yaptıklarını ifade etmişlerdir. Bağlaç öğretiminde dinleme becerisine yönelik öğretmenlerin çoğunun ders kitaplarındaki dinleme etkinliklerinden yararlandıkları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin bağlaç öğretiminde en fazla drama yöntemini uyguladığı, kullandıkları metinleri de genellikle öğrencilerin metinlerinden seçtiği tespit edilmiştir. 6.sınıf Türkçe ders kitaplarındaki bağlaç temasının değerlendirilmesinde ise öğretmenlerin pek çoğunun ders kitabını içerik ve etkinlik yönüyle yetersiz bulduğu gözlenmiştir. Ayrıca öğretmenler ders kitabı dışında bağlaç öğretimi sırasında en fazla akıllı tahta ve ek kaynak materyallerinden yararlandığını ifade etmiştir. Anahtar Sözcükler: Bağlaçlar, bağlaç öğretimi, dil bilgisi, öğretmen görüşleri, yapılandırmacı yaklaşım, fenomenoloji
Türkçe öğretmenlerinin fiil öğretimine ilişkin görüşleri
Araştırma, 2019 MEB Türkçe Dersi Öğretim Programındaki fiil kazanımları doğrultusunda Türkçe öğretmenlerinin fiil öğretimine yönelik görüşlerini almayı ve deneyimlerini açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Nitel bir araştırma olan çalışmada fenomenolojik yaklaşım esas alınmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 Eğitim- Öğretim döneminde Antalya ili Elmalı ve Korkuteli ilçelerindeki MEB ortaokullarında görev yapan 22 Türkçe öğretmeni ve Elmalı'da MEB ortaokullarında eğitim gören 15 öğrenci oluşturmaktadır. Dil bilgisi öğretimine yönelik çalışmalar alanda önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmalar genellikle dil bilgisi öğretimine ilişkin uygulamaları, sorunları, tecrübeleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ancak dil bilgisi konularından olan fiil öğretimi ile ilgili sahada hususi fenomenolojik bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu çalışma ile fiil öğretimine dair öğretmen görüşlerinin alınmasıyla okullarda Türkçe dersinde gerçekleştirilen fiil öğretimine dair deneyimleri ve uygulamaları ortaya çıkarmak hedeflenmiştir. Bu yönüyle çalışmanın alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ve odak grup görüşme formu kullanılmıştır. Öğretim programındaki fiil kazanımları incelenerek ve 3 öğretmenin fiil öğretimine yönelik genel görüşleri alınarak hazırlanan formlar, uzman görüşleri alınarak geliştirilmiştir. Aynı zamanda formların pilot uygulaması yapılarak kontrol edilmiştir. Türkçe öğretmenleri için hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla 22 öğretmenle görüşme sağlanmıştır. Görüşme öncesi öğretmenlerden randevu alınarak görüşme zamanı belirlenmiştir. Öğretmen görüşmeleri öncesinde Bireysel İzin Formu ile öğretmenlerin çalışmaya katılım onayları alınmıştır. Öğrenciler için hazırlanan odak grup görüşme formu aracılığıyla 3 grupta toplam 15 öğrenciyle görüşme sağlanmıştır. Görüşme öncesi araştırmaya katılım için her öğrenci adına Veli Onam Formu veli onayı alınmıştır. Verilerin toplanma sürecinin sonunda görüşmelerden elde edilen bulgular tümdengelimci analiz yoluyla kodlanarak tablolarda sunulmuştur. Veri tablolarının altında ilgili yerlerde görüşmelerde geçen bazı öğretmen ve öğrenci ifadelerinin yazılı hâline doğrudan yer verilmiştir. Araştırma neticesinde öğrencilerin fiili diğer sözcük türlerinden rahatlıkla ayırt edebildiği; çatı ve anlam kayması konusunun 7. ve 8. sınıf düzeyinde soyut bir konu olarak kalıp tam olarak anlaşılamadığı, fiil yapısı konusunda en çok türemiş fiillerin öğretiminde güçlük yaşandığı sonuçlarına varılmıştır. Fiilde yapı konusunun, konunun detaylı olması ve öğrencilerin yeterli ön bilgilere sahip olmamaları sebeplerinden dolayı öğrencilerin öğrenmekte güçlük çektiği sonucu ortaya koyulmuştur. Araştırmada fiillerin anlam özelliklerinde öğretmenlerin durum fiillerinin öğretiminde güçlük yaşamadığı ancak durum fiillerinin ayırt edilmesinde öğretmenlerin ve öğrencilerin en çok kullandığı yöntemin fiilin önüne getirilen "onu" kelimesinin getirilerek uyum sağlayıp sağlamaması olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin, 8. sınıf cümle ögeleri konusu içerisinde verilmesi gerekmesine rağmen "yüklem"i, 7. sınıfta ek fiilin öğretiminde öğrencilere mecburen verdikleri sonucu ortaya çıkmıştır. Öğretmenler fiil öğretiminde dört temel dil becerisine ilişkin uygulamalarının yetersiz kaldığı yönünde görüş belirterek bunun sebebini genellikle sınava yönelik bir işleyişin olmasına bağlamışlardır. Ayrıca öğretmenler materyal olarak en çok ders kitaplarını kullanırken fiil öğretimi açısından ders kitaplarını yeterli bulmamaktadırlar. Ders kitaplarının yanı sıra çalışma kâğıtlarını, oyunları, yardımcı kaynak kitapları ve MEB yardımcı kaynaklarını kullanmaktadırlar.
Ortaokul 6.sınıf öğrencilerinin sıfatları bulma durumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Bu çalışma ortaokul altıncı sınıf öğrencilerinin sıfatları ve çeşitlerini bulma durumlarının incelenmesi ve farklı değişkenler açısından sıfatları ve çeşitlerini bulma durumlarında anlamlı farklılık olup olmadığının ortaya konulması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bunun yanında Türkçe öğretmenlerinin ve ortaokul altıncı sınıf öğrencilerinin sıfatların öğretimiyle ilgili görüşleri de belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada karma yönteminin nicel verileri desteklemek için nitel veya nicel yöntemlerden birinin ötekine göre daha fazla ön planda olduğu gömülü deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, nicel boyutta 2018-2019 eğitim öğretim yılında Şanlıurfa ilinde bulunan 4 ortaokulda öğrenim gören 160 altıncı sınıf öğrencisi; nitel boyutta ise açık uçlu soruya cevap veren ise 160 altıncı sınıf öğrencisi ile çalışmada belirlenen ölçütlere uyan ve çalışmaya gönüllü olarak katılmak isteyen 20 Türkçe öğretmeninden oluşmaktadır. Çalışmanın nicel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen bir ölçme aracıyla; nitel verileri ise yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. Nicel verilerin çözümlenmesinde SPSS 22.0 paket program ve Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis Testleri kullanılmıştır. Nitel verilerin analizi ise içerik analiz tekniği ile ve görüşler üst ve alt temalar altında kategorileştirilerek analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda öğrencilerin ölçme aracındaki sıfatları ve çeşitlerini doğru bulma oranı % 70,6; yanlış bulma oranı %28,2; boş bırakma oranın ise %1,1 olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin sıfatların nitelediği belirttiği unsurları doğru bulma oranlarını %68,2; yanlış bulma oranlarının %31,0 ve boş bırakma oranlarının ise %0,7 olduğu görülmüştür. Ortaokul altıncı sınıf öğrencilerinin sıfatların nitelediği/belirttiği unsurlara/cümleye/metne kattığı anlamı %13,62 oranında tam doğru buldukları, %39,78 oranında kısmen doğru buldukları, %37,78 oranında yanlış buldukları ve boş bırakma oranlarının ise %8,81 olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sıfatları ve çeşitlerini bulma durumlarının okul başarısı ve Türkçe dersi akademik başarı puanı açısından anlamlı farklılıklar gösterdiği, cinsiyete göre ise herhangi bir farklılık göstermediği saptanmıştır. Öğrencilerin sıfatların nitelediği/belirttiği unsurları (isim/zamir) bulma durumlarının Türkçe dersi akademik başarı puanına göre anlamlı farklılık gösterdiği cinsiyet ve okul başarısı açısından anlamlı farklılık göstermediği saptanmıştır. Altıncı sınıf öğrencilerinin sıfatların nitelediği/belirttiği unsurlara/cümleye/metne kattığı anlamı bulma durumlarının cinsiyet ve Türkçe dersi akademik başarı puanı açısından anlamlı farklılık gösterdiği okul başarı açısından ise anlamlı farklılık göstermediği görülmüştür. Öğrencilerin sıfatların nitelediği/belirttiği unsurları (isim/zamir) bulurken en fazla yaptıkları hatalar isme zamir deme hatası, isme sıfat deme hatası ve tamlama biçimindeki isimlerde yanlış işaretleme hatası olarak tespit edilmiştir. Öğrencilerin sıfatların nitelediği/belirttiği unsurlara/ cümleye/ metne kattığı anlamı bulurken en fazla yaptıkları hataların ise sıfatın anlamı yerine çeşidini tekrar söyleme, sıfat yerine ismi açıklama hataları olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin çoğunluğunun sıfatları ve çeşitlerini öğretirken, görsel ve materyal destekli öğretim yolunu izledikleri görülmüştür. Katılımcı öğretmenler sıfatların kattığı anlamı buldururken ise cümle ve metin içerisinde isim unsuru üzerinden buldurma yolunu izlediklerini ifade etmişlerdir. Öğrencilerin çoğunluğunun ise sıfatları ve çeşitlerini bulurken soru sorma yolunu başvurdukları sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Türkçe Eğitimi, sıfat öğretimi, sıfat çeşitleri, öğretmen, öğrenci
Ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin söz varlığı unsurlarının anlamını bulma ve türünü belirleme durumları üzerine bir inceleme
Bu çalışma Türkçe öğretmenlerinin, ortaokul öğrencilerinin yenilenen Türkçe Dersi Öğretim Programı'na dayanarak öğrencilerin söz varlığının anlamını ve türünü bulma durumlarını incelemek, öğretmen ve öğrenci görüşlerini tespit etmek ve anlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, nicel boyutta 2018-2019 eğitim öğretim yılında Gaziantep ilinde bulunan 4 ortaokulda öğrenim gören 160 beşinci sınıf öğrencisi; nitel boyutta ise açık uçlu soruya cevap veren 20 Türkçe öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada karma yöntem ve nicel verileri desteklemek için gömülü desen kullanılmıştır. Nicel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen bir ölçme aracıyla; nitel veriler yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. Nicel verilerin çözümlenmesinde ise SPSS 22.0 paket program ve Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır. Öğretmen ve öğrenci görüşmeleri kaydedilip içerik analizine tabi tutulmuş ve görüşler üst ve alt temalar altında kategorileştirilmiştir. Sonuç olarak, öğrencilerin ölçme aracındaki söz varlığı unsurlarının anlam türünü bulma oranı % 74.8; anlamını bulma oranı %61.2 olarak tespit edilmiştir. Kız öğrencilerin söz varlığı unsurlarının anlamını ve türünü belirlemede daha başarılı oldukları tespit edilmiştir. Özel okul öğrencilerinin söz varlığının anlamını bulma durumunun, devlet okulu öğrencilerine göre daha iyi olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin söz varlığının anlam türünü tespit etmede, anlamını bulmaya oranla daha başarılı oldukları gözlenmiştir. Araştırma sonuçları, belirtilen temalar altında öğretmen ve öğrencilerin görüşlerini yansıtan bulgular nitel ve nicel verilerin harmanlanmasını içermekte olup bu bulgular, Türkçe öğretmenlerinin söz varlığı öğretimine ilişkin görüşleri ve uygulamaları konusunda ipuçları sunmaktadır. Anahtar Sözcükler: Türkçe eğitimi, söz varlığı, öğretmen, öğrenci
Ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin yönelme hâli eki (+a) ve işlevini bulma durumu üzerine bir inceleme
Bu çalışma, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı devlet ve özel okulların 6. sınıf ortaokul öğrencilerinin yenilenen Türkçe Dersi Öğretim Programı'ndaki yönelme hâli ekini ve işlevlerini bulma durumlarının incelenmesi ve farklı değişkenler bakımından yönelme hâli ekini ve işlevlerini bulma durumlarında anlamlı bir fark olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca aynı okullarda görev yapan öğretmenlerin ve öğrencilerin yönelme hâli ekini ve işlevlerini bulmayla ilgili görüşleri de ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, nicel boyutta 2018-2019 eğitim öğretim yılında Antalya ilinde bulunan 4 ortaokulda öğrenim gören 160 altıncı sınıf öğrencisi; nitel boyutta ise açık uçlu soruya cevap veren 160 altıncı sınıf öğrencisi ile çalışmada belirlenen ölçütlere uyan ve çalışmaya gönüllü olarak katılmak isteyen 26 Türkçe öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada karma yöntem ve nicel verileri desteklemek için gömülü desen kullanılmıştır. Nicel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen 28 cümle ve 3 paragraftan oluşan bir ölçme aracıyla; nitel veriler 15 -20 dakika süren yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. Öğrencilerden elde edilen nicel veriler SPSS 22.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Analizlere geçilmeden önce değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov (K-S) testi ile sınanmıştır. Gerçekleştirilen test sonucunda normal dağılım göstermeyen değişkenlerin bağımsız iki grup karşılaştırılmalarında non-parametrik testlerden olan Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Normal dağılım göstermeyen değişkenlerin ikiden fazla bağımsız grup karşılaştırmalarında ise Kruskal Wallis Test kullanılmıştır. Kruskal Wallis Test sonucunda gruplar arasında farklılık görüldüğünde bu farklılığın hangi gruplardan kaynaklandığının test edilmesinde non-parametrik post-hoc tekniklerinden Tamhane-T2 kullanılmıştır. Niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Ki-Kare testi kullanılmıştır. Veriler ayrıca yüzde ve frekans analizleri ile beraber tanımlayıcı istatistik analizleri yapılmıştır. İstatistik önem düzeyi p<0,05 düzeylerinde değerlendirilmiştir.Çalışmanın sonucu olarak, öğrencilerin ölçme aracındaki cümle ve metinler bağlamında yönelme hâli ekini bularak doğru cevaplama oranı %65,60; yanlış cevaplama oranı %25,90; boş bırakma oranı ise %8,50 olarak tespit edilmiştir. Öğrencilerin ölçme aracındaki cümle ve metinler bağlamında yönelme hâli ekinin bağlandığı unsurları bulma durumları incelendiğinde, öğrencilerin yönelme hâli ekini doğru cevaplama oranı %82,10; yanlış cevaplama oranı%11,90; boş bırakma oranı ise %6,10 olarak tespit edilmiştir. Öğrencilerin ölçme aracındaki cümle ve metinler bağlamında yönelme hâli ekininin işlevini bularak doğru cevaplama oranı %64,00; yanlış cevaplama oranı %30,20; boş bırakma oranı ise %5,80 olarak tespit edilmiştir. Yönelme hâli ekini ve işlevini bulma durumlarının okul türü ve okul başarısı açısından anlamlı farklılıklar gösterdiği, cinsiyete göre ise herhangi bir farklılık göstermediği saptanmıştır. Öğrencilerin yönelme hâli ekinin bağlandığı unsurları bulma durumları cinsiyet, okul türü ve okul başarısı açısından anlamlı farklılık göstermediği saptanmıştır. Çalışmaya katılan öğrencilerin yönelme hâli ekini bulma durumları incelendiğinde cümlelerde paragrafa göre daha başarılı oldukları tespit edilmiştir. Öğrencilerin yönelme hâli ekini bulurken en çok yaptıkları hatalar: zarf fiil ekine yönelme hâli deme, ekin ünlüsü ile karıştırma, diğer hâl ekleri ile karıştırma olarak tespit edilmiştir. Öğretmenlerin çoğunluğunun yönelme hâli ekini öğretirken, buldururken ve ekin işlevini buldururken örnekler üzerinden araştırma yapma yolunu izledikleri tespit edilmiştir. Öğrencilerin çoğunluğunun ise yönelme hâli ekini bulurken –e/-a ekine dikkat etme, işlevi bulurken ise metin veya cümlenin anlamına dikkat etme yolunu izledikleri tespit edilmiştir.
Ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin cümle ögesi olarak özneyi bulma durumu üzerine bir araştırma
Bu çalışmada, ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin özneyi bulma durumlarının incelenmesi ve farklı değişkenler açısından özneyi bulma durumlarında anlamlı bir farklılık olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bunun yanında Türkçe öğretmenlerinin ve sekizinci sınıf öğrencilerinin özne öğretimiyle ilgili görüşleri de ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, nicel boyutta 2016-2017 eğitim öğretim yılında Antalya ilinde bulunan 4 ortaokulda öğrenim gören 120 sekizinci sınıf öğrencisi; nitel boyutta ise açık uçlu soruya cevap veren 82 sekizinci sınıf öğrencisi ile 11 Türkçe öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada karma yöntem ve nicel verileri desteklemek için gömülü desen kullanılmıştır. Nicel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen 30 cümleden oluşan bir ölçme aracıyla; nitel veriler yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. Nicel verilerin çözümlenmesinde ise Kay-Kare, Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır. Sonuçlar 0,05 anlamlılık düzeyi kullanılarak yorumlanmıştır. Nitel veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Sonuç olarak, öğrencilerin ölçme aracındaki cümleleri doğru cevaplama oranı %58,78; yanlış cevaplama oranı %32,47; boş bırakma oranı ise %8,73 olarak tespit edilmiştir. Özneyi bulma durumlarının cinsiyet, okul türü, TEOG puanı açısından anlamlı farklılıklar gösterdiği saptanmıştır. Öğrenciler işaretsiz ve kelime grubu yapılı öznesi olan cümlelerde daha çok hata yapmışlardır. Öğrencilerin özneyi bulurken en çok kelime grubu bölme ve başka unsura özne deme hatası yaptığı görülmüştür. Öğretmenlerin çoğunluğunun özneyi bulmada soru yolunu kullandığı, öğrencilerin çoğunluğunun da özneyi soru yoluyla bulduğu tespit edilmiştir.
Türkçe öğretim programı (2018) bağlamında 5. sınıf Türkçe dersi öğretimine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşlerinin incelenmesi
Çalışmanın amacı Millî Eğitim Bakanlığınca yenilenen Türkçe Dersi Öğretim Programının öğretim sürecine dair öğretmen ve öğrenci görüşlerinin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda öğretim sürecinde gözlemler de yapılmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması yaklaşımlarından, iç içe geçmiş tek durum desenine uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu için akademik anlamda düşük, orta ve yüksek başarı gösteren 20 okul seçilmiştir. Bu okullardan seçilen 20 öğretmen, 18 öğrenci araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırma verilerin bir kısmı öğretmenlerle yapılan görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Seçilen okullardan düşük, orta ve yüksek başarılı üç okul belirlenip bu okullarda ders gözlemleri yapılmıştır. Ders gözlemi yapılan okullardan seçilen öğrencilerden de odak grup görüşmesi aracılığıyla verilerin diğer kısmı toplanmıştır. Verilerin analizi içerik analizi tekniğiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda Türkçe Dersi Öğretim Programı (2018) öğretim süreci içerisinde; yapısı, öğrenme alanları, kazanımları, getirilen yenilikleri, karşılaşılan problemleri açısından incelenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında; programın içeriğinde tema ve konuların uygun ve uygun olmadığı, ders araç-gereç ve materyallerinin uygun olduğu, etkinliklerin bazılarının öğrenci düzeyine uygun bazılarının uygun olmadığı, dil bilgisi konularında öğrencilerin hazırbulunuşluğunun göz ardı edildiği, yeni metin türlerinin eklenmesinin olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenme alanlarında ise programda anlaşılır bir şekilde yer aldıkları sonucuna ulaşılmıştır. Kazanımların örneklerle somutlaştırılması gerektiği, yazma kazanımının sayısının az olduğu, öğrenme alanlarının hepsinin kazanımlarının farklı örneklerle sunulması gerektiği, öğretmenlerce dinleme/izleme öğrenme alanının ölçülmesinin zor olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Programdaki yeniliklere dair 21. yüzyıl becerilerinin eklenmesinin olumlu olduğu fakat derslerle yeterince ilişkilendirilemediği, kılavuz kitap ve çalışma kitaplarının olması yönünde hem olumlu hem de olumsuz bir bakış açısının olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Karşılaşılan problemlere dair ise sosyokültürel farklılıkları karşılamadığı, bireysel ihtiyaçlarla uyumlu olmadığı, programın öğrencilere okuma alışkanlığı ve dil zevki kazandırmadığı, değer aktarımının yetersiz olduğu, gerçek yaşama uygun etkinliklerin azlığı, okulların fiziksel donanım açısından eksikliklerinin bulunduğu, öğretmenlerin programın yaklaşımına uygun olacak şekilde dersi yürütmemesi, dersin içerik olarak zaman zaman öğrenci düzeyinin üstünde olduğu görüşündedirler. Son olarak öğretmenler ve öğrencilerin Türkçe Dersi Öğretim Programı ile öğretim sürecine yönelik önerileri etkinliklerin ve metinlerin gerçek hayatla daha çok ilişkili olması, derslerin oyunlaştırılması gerektiği, çok katmanlı metinlere ve teknolojiyle daha çok yer verilmesi gerektiği, ders ortamlarının farklılaştırılması, ölçme ve değerlendirmede daha doğru ve kolay yolların olması gerektiği olmuştur.