Theses supervised by Doç. Dr. Atınç Olcay
14 theses · Gaziantep University, Hasan Kalyoncu University
Kamu kurumlarının ve sivil toplum kuruluşlarının Şanlıurfa'nın turizm potansiyeline bakışı
Şanlıurfa, köklü tarihi ile zengin kültürel öğelere sahip bir kenttir. Özellikle semavi dinler açısından önem arz eden merkezlerinin Şanlıurfa'da bulunması, Şanlıurfa'yı inanç ve kültür turizmi açısından turistik cazibe merkezi haline getirmektedir. Şanlıurfa'da turizm alanında faaliyette bulunan kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarının Şanlıurfa'nın turizm potansiyeline bakış açılarını belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmayla ilgili kurum ve kuruluşların, Şanlıurfa turizminin gelişimine sağladıkları katkıları tespit etmek amaçlanmıştır. Bu kapsamda, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile 20 katılımcının görüşü alınmıştır. SWOT analizi tekniği kullanılarak Şanlıurfa ilinin turizmdeki mevcut durumu, ilin turizm konusundaki üstünlükleri ve zayıflıkları, fırsatları ve tehditleri belirlenmiştir. Katılımcıların kentteki turizmin gelişimine yönelik sundukları öneriler, araştırma sonucunda verilmiştir. Araştırma sonucunda dünyanın en eski tapınağı kabul edilen Göbeklitepe'nin Şanlıurfa'da olması, tarih boyunca birçok peygamberin Şanlıurfa'da yaşaması nedeniyle Şanlıurfa'nın peygamberler şehri olarak bilinmesi, inanç ve kültür turizmi alanında çok güçlü bir yer edinmesini sağlamıştır. Ayrıca yerel halkın peygamber geleneği olan misafirperverliği devam ettirmesi ve konukseverliği gibi birçok özellik, Şanlıurfa ilinin güçlü yönleri ve fırsatları olarak belirlenmiştir. Kentin jeopolitik konumu, savaş ve terör olaylarının yaşandığı bölgeye sınır olması, bölgede turizmin gelişmesine engel oluşturmaktadır. Bununla birlikte altyapı ve üstyapı bakımından ihtiyaçları karşılayamaması, nitelikli yatak kapasitesinin yetersiz olması ve kalifiye personel eksikliği, turizm bilincinin zayıf olması gibi olumsuzluklar, turizmin gelişimi için var olan tehditler olarak belirlenmiştir.
Hizmet sektöründe yeşil örgütsel davranışın belirlenmesine yönelik bir araştırma
Bu araştırmanın temel amacı, Antalya ilinde faaliyet gösteren yeşil yıldızlı otellerde çalışan işgörenlerin, yeşil örgütsel davranış bağlamında, yeşil örgütsel tasarruf, yeşil davranış ve yeşil örgütsel duyarlılık boyutlarının demografik değişkenlere göre farklılığı ve boyutlar arasındaki ilişkiyi analiz etmektir. Araştırmanın örneklem sayısı 302 adettir. Araştırma kapsamında, yirmi adet konaklama tesisine başvuruda bulunulmuş ve altı tane yeşil yıldızlı otel işletmesinden geri dönüş alınmıştır. Veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Ölçek, demografik sorular ve 11 adet önerme olmak üzere iki ayrı bölümden oluşmaktadır. Anket formunda 5'li likert aralıklı ölçüm ifadesinden faydalanılmıştır. Dağıtılan 400 anketten 74 tanesinin eksik veya hatalı olduğu tespit edilmiş ve araştırma dışı bırakılmıştır. Araştırmaya 326 anket verisiyle devam edilmiştir. Araştırmada, yeşil örgütsel davranış, yeşil örgütsel tasarruf, yeşil davranış ve yeşil örgütsel davranış ile demografik değişkenler arasındaki ilişkiyi ölçmek için Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri uygulanmış olup katılımcıların ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra araştırmanın davranış boyutları arasındaki ilişkiyi test etmek için Spearman Korelasyon analizi uygulanmıştır. Korelasyon analizine göre katılımcıların davranış boyutları arasında, istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulguların yeşil örgütsel davranış konusunda alanyazına katkı sunması beklenmektedir.
Lise öğrencilerinin turizm eğitimini tercih nedenlerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma
Turizm endüstrisinde her geçen yıl artan turist sayıları, turizmi ülkeler eko-nomisinde vazgeçilmez bir yere getirmiştir. Bu vazgeçilmezliğin en önemli nedenleri arasında, turizmin ülkelere döviz girdisi sağlaması ve istihdama olan katkısıdır. Tu-rizm endüstrisinde faaliyet gösteren birçok işletmenin bulunması, turizm endüstrisin-de rekabetinde zorlu şartlarda gerçekleşmesine neden olmaktadır. Böyle zorlu şartlar-da gerçekleşen rekabet ortamında, kaliteyi yakalamanın en önemli unsuru, insan fak-törüdür. Tezin amacı; konaklama ve seyahat hizmetleri, yiyecek içecek hizmetleri öğ-rencilerinin turizm eğitimini tercih nedenlerinin belirlenerek turizm eğitim-öğretiminde kalitenin sürdürülebilirliğinin sağlanmasıdır. 30 sorudan oluşan ankette sorular 5'li likert tipine göre hazırlanmıştır. Turizmin sosyal olanakları, gelir düzeyi, öğrenci yete-nekleri ve çalışma koşullarına yönelik öğrenci görüşlerini ve katılımcı demografik özelliklerini belirlemeye yönelik hazırlanan soruların yorumlanması yapılmıştır. Hazır-lanan anket, 2021-2022 eğitim öğretim yılı içerisinde Nevşehir, Şanlıurfa ve Kahra-manmaraş illerinde lise düzeyinde konaklama ve seyahat hizmetleri ve yiyecek içecek hizmetleri eğitimi alan toplam 500 öğrenci üzerinde uygulanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Katılımcıların yüzde 71,2'si erkekler; 28,8'ini ise bayanlar oluşturmuştur. Katılımcıların 48,8'i herhangi bir turizm deneyimi bulunma-maktadır. Bu duruma Kovik-19 pandemisinin etkili olduğu söylenebilir. Katılımcıların %65,2'si üniversite eğitimlerini turizm alanında devam ettirmek istemektedir.
Kentsel rekreasyon alanlarında hizmet kalitesinin ölçümü (Gaziantep örneği)
Değişen yaşam şartları nedeni ile iş imkânlarının şehirlerde fazla olması kente olan göçlerde artış yaşanmasına neden olmuştur. Kentlerde yaşanan bu artış ile bireylerin boş zamanlarını değerlendirmek için kullandıkları rekreasyon alanları da doğru orantılı bir şekilde artış göstermiştir. Gaziantep ili coğrafi konum nedeni ile sürekli göç almakta ve nüfusu artmaktadır. Bu nedenden dolayı da Gaziantep ilinde kentsel rekreasyon alanları yoğunluk göstermektedir. Bu bağlamda araştırmanın temel amacını Gaziantep ilinde yer alan kentsel rekreasyon alanlarını kullanan yerel halkın beklentileri ve algıları arasındaki farkın belirlenerek, hizmet kalitesinin ölçülmesi oluşturmaktadır. Bu araştırma, 2017 yılının Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında Gaziantep ilinde kentsel rekreasyon alanlarına katılan 835 yerel halk üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kullanılan hizmet kalitesi ölçeğinde yer alan sorulara açımlayıcı faktör ve doğrulayıcı faktör analizi uygulanmış ve sonrasında analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda, kentsel rekreasyon alanlarını kullanan yerel halkın algılarının beklentilerinden yüksek olduğu tespit edilmiştir. Buradan hareketle, halkın Gaziantep ilinde yer alan kentsel rekreasyon alanlarından memnun olduğu söylenebilmektedir. Ayrıca, katılımcıların beklenen ve algılanan hizmet kalitesi ile öğrenim durumu, gidiş amacı ve ulaşım olanağı arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir.
Beş faktör kişilik özellikleri ve yönetici sessizliği arasındaki ilişkide karar verme stillerinin aracılık etkisi: Güneydoğu Anadolu Bölgesinde hizmet sunan 3, 4 ve 5 yıldızlı otel işletmelerinde bir araştırma
Yapılan bu tez çalışmasının amacı, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde faaliyet gösteren 3, 4 ve 5 yıldızlı otel işletmelerinde yönetici olarak çalışanların "yönetici sessizliği" ile "beş faktör kişilik" özelliklerinin arasındaki ilişkide "karar verme stillerinin" aracılık etkisini ortaya koymaktır. Öte yandan araştırma kapsamında, yönetici sessizliğinin nedenleri, yöneticilerin sesiz kalmalarında kişilik özelliklerinin etkisi ve kişilik özellikleri ile karar verme stilleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Söz konusu amaç doğrultusunda geliştirilen anket formu, 2022 yılının Mayıs ve Ekim ayları arasında araştırmacı tarafından bölgede bulunan otellerde tam sayım yöntemi esas alınarak uygulanmıştır. Bu kapsamda, otel işletmelerinde yönetici olarak çalışan 286 kişiye ankete uygulanmış ancak eksik ve hatalı olan anketler araştırma dışında tutularak 250 anket ile araştırma sonuçlandırılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan veriler, SPSS 21.0 ve AMOS 21.0 paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, kişilik özellikleri ile yönetici sessizliği arasında negatif yönlü ve anlamlı, karar verme stilleri ile yönetici sessizliği arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca kişilik özelliklerinin, karar verme stillerini etkilemesinde, karar verme stillerinin aracılık rolünün olduğu tespit edilmiştir.
Mardin, Şanlıurfa ve Hatay illerinde bulunan üç, dört ve beş yıldızlı otel işletmelerinin engelsiz turizm açısından değerlendirilmesi
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin Mardin, Şanlıurfa ve Hatay illerindeki üç, dört ve beş yıldızlı otellerin işletmelerinin erişilebilir turizm açısından değerlendirilmesidir. Verilerin toplanması amacıyla bir anket yapılmış ve toplam 50 otel yöneticisi katılmıştır. Otel yöneticilerine e-posta yoluyla gönderilen bir anket aracılığıyla otellerin fiziki yapısı, turizm politikaları, oda olanakları, engelli misafirlere yönelik personel desteği ve yerel yetkililerin erişilebilirlik konusundaki görüşleri sorulmuştur. Anket tamamlandıktan sonra veriler istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Araştırma, bu illerdeki üç, dört ve beş yıldızlı otellerin engellilerin ihtiyaçlarını karşılamada yeterince uygun olmadığını göstermiştir. Tekerlekli sandalye erişimine yönelik bazı düzenlemeler olsa da, birçok otel görme veya işitme engelli kişilerin ihtiyaçlarını göz ardı etmektedir. Otel işletmecileri, erişilebilir turizm pazarını karlı bir pazar olarak görmeseler de katılmaya isteklidirler. Bu oteller erişilebilirlik açısından bazı eksikliklere sahip olsalar da bazı iyileştirmeler yapılması durumunda engellilere hitap edebilirler. Elde edilen sonuçlara dayalı olarak engelli müşterilerin hizmetlere erişimini kolaylaştırmak için otel yöneticilerine bazı önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Turizm, Erişilebilirlik, Otel İşletmeleri, Engelli, Engelsiz Turizm
Gaziantep'te ön lisans düzeyinde turizm eğitimi alan öğrencilerin kariyer planlamaları ve turizm sektörüne ilişkin algılarının değerlendirilmesi
Turizm endüstrisinde yaşanan hızlı gelişim ve değişimle birlikte önemli istihdam olanaklarının ortaya çıktığı görülmektedir. Bu doğrultuda turizm sektörünün ihtiyaç duyduğu kalifiye iş gücünün eğitimli olması gerektiği kaçınılmaz bir gerçektir. Türkiye'de turizm sektörünün ara eleman ihtiyacını karşılayan Turizm ve Otelcilik Meslek Yüksekokullarında eğitim gören öğrencilerin, turizm sektörüne ilişkin görüşleri ile kariyer planlamaları hem kendileri hem de sektör açısından önem arz etmektedir. Yapılan bu araştırmanın temel amacını, Gaziantep Üniversitesi Turizm ve Otelcilik Meslek Yüksekokulunda turizm eğitimi alan ön lisans öğrencilerinin kariyer planlarını yaparken hangi unsurlara dikkat ettikleri ile turizm sektörüne ilişkin görüşlerinin belirlenmesi oluşturmaktadır. Bununla birlikte, öğrencilerin mezuniyet sonrası çalışmak istedikleri işletmeden beklentilerini ve turizm sektörüne ilişkin görüşlerini belirleyerek bu görüşlerin demografik ve tanıtıcı özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığının analiz edilmesi bu araştırmanın diğer amaçlarını oluşturmaktadır. Bu amacın gerçekleştirilebilmesi için 01.05.2017-19.05.2017 tarihleri arasında Gaziantep Üniversitesi Turizm ve Otelcilik Meslek Yüksekokulunda eğitim gören 165 öğrenciye anket uygulanmıştır. Araştırmada öğrencilerin sektöre ilişkin görüşlerini değerlendirmek üzere hazırlanan sorular, "iş sağlığı ve güvenliği, performans nitelikleri, eğitim, sektörün niteliği, sektörün itibarı, sektörde çalışma koşulları, ücret, sosyal haklar ve sektörün iş zorluğu" olmak üzere 9 boyuttan oluşmaktadır. Öğrencilerin mezuniyet sonrası çalışmak istedikleri işletmeden beklentilerine yönelik hazırlanan sorular ise, "iş yerinin kurumsallığı, ücret ve sosyal haklar, işin manevi tatmini, çalışma koşulları ve etkili motivasyon" olmak üzere 5 boyut altında sınıflandırılmıştır. Yapılan bu araştırma sonucunda, öğrencilerin mezuniyet sonrası kariyer planlamalarında, çalışacakları işletmedeki manevi tatmine önem verdikleri ve öğrencilerin sektöre ilişkin görüşlerinde sektörün çalışma koşullarına dikkat ettikleri tespit edilmiştir. Bununla beraber, öğrencilerin sosyal haklar ve ücret konularını yetersiz buldukları, öğrencilerin büyük bir bölümünün daha önce turizm sektöründe hiç çalışmadığı, çalışan öğrencilerin ise yiyecek-içecek işletmeleri ile otel işletmelerinde çalıştıkları, öğrenciler turizm okulunda eğitim görmeyi kendileri seçmiş olmalarına rağmen, imkân olması durumunda turizm dışında bir okulda eğitim görmeyi istedikleri ve öğrencilerin yarısından fazlasının turizm sektöründeki kariyer olanakları hakkında kısmen bilgi sahibi olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, öğrencilerin büyük çoğunluğu mezun olduktan hemen sonra ve mezun olduktan 10 yıl sonra kendi iş yerini kurmak istedikleri araştırmadan elde edilen bir sonuçtur.
Yiyecek-içecek işletmelerinde algılanan hizmet kalitesinin ölçülmesi: Gaziantep şehrinde bir araştırma
Küresel alanda faaliyet gösteren, mal ve hizmet üreten, çeşitli işletmelerde uygulamaya konulan yenilikçi teknolojiler; bu işletmelerde çalışanların hayatında değişimler oluşturduğu gibi geçtiğimiz çeyrek asırlık zaman dilimine kadar, tüm toplumları etkisi altına almıştır. Gün içerisinde çalışma zamanı dışında kalan boş zamanını etkin bir şekilde nasıl kullanabileceği konusunda da bilinçlenen tüketiciler ise temel ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra geride kalan harcanabilir gelirleri üzerinde daha farklı tasarruflar sağlamaya başlamıştır. Diğer taraftan turizm sektörünün çeşitli dallarında olduğu gibi yiyecek-içecek sektöründe de tüketiciler gerek yakın aile bireyleri gerekse arkadaşları ile birlikte yiyecek-içecek işletmelerinden faydalanmayı bir sosyalleşme aracı olarak görmeye başlamıştır. Önceki yıllarda sadece lüks, gösteriş ve zarafet kavramı ışığında varlıklı insanların gerçekleştirdiği dışarıda yemek yeme, günümüzde toplumun geniş kesimlerine kadar nüfuz ederek; dinlenme, eğlenme, stres atma ve sosyalleşme amacıyla gerçekleştirilen bir boş zaman değerlendirme etkinliği haline gelmiştir. Elbette bu durum sonucunda yiyecek-içecek sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin sayı ve niteliklerinde büyük artışlar olmuş ve aralarında da yoğun bir rekabet başlamıştır. İşletmeler arasındaki bu rekabetin olumlu bir getirisi olarak sunduğu hizmet ile rakiplerinden farklılaşmaya çalışan ve bu sayede müşteri memnuniyetini sağlamayı amaçlayan işletmeler için kendilerini tercih eden müşterilerin değerlendirmeleri büyük önem arz eder hale gelmiştir. Özellikle günümüzde sosyal medya üzerindeki pek çok kanalda, müşterisi oldukları yiyecek-içecek işletmelerini farklı noktalardan değerlendiren tüketicilerin sayısının giderek artması da bu kavramın önemini giderek artırmaktadır. Bu araştırmanın amacı; Gaziantep şehrinde faaliyet gösteren yiyecek-içecek işletmelerinde tüketiciler tarafından algılanan hizmet kalitesinin ölçülmesidir. Bu kapsamda araştırmada nicel araştırma yönteminden faydalanılmıştır. İlgili literatürden faydalanılarak geliştirilen anket formu, 2016 yılının Mayıs ve Haziran ayları ile 2017 yılının Nisan ve Mayıs ayları içerisinde Gaziantep şehrindeki yiyecek-içecek işletmelerini en az bir defa ziyaret eden 772 kişi üzerinde uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, yiyecek-içecek işletmelerinde algılanan hizmet kalitesinin "Güvence ve Empati", "Fiziksel Özellikler" ve "Güvenilirlik ve Heveslilik" olmak üzere üç boyut ve bu boyutlara bağlı 29 önermeden oluştuğu tespit edilmiştir. Ayrıca müşterilerin Gaziantep şehrinde faaliyet gösteren yiyecek-içecek işletmelerindeki hizmet kalitesini "yüksek" düzeyde algıladığı sonucu ortaya konulmuştur. Yine bununla birlikte müşteriler tarafından en yüksek düzeyde algılanan hizmet kalitesi boyutunun "güvenilirlik ve heveslilik" boyutu olduğu tespit edilirken; en düşük düzeyde algılanan hizmet kalitesi boyutunun ise "fiziksel özellikler" boyutu olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarından elde edilen bulgular göz önüne alınarak Gaziantep şehrindeki yiyecek-içecek işletmelerinin sahiplerine ve yöneticilerine, işletmelerindeki hizmet kalitesini artırıcı çeşitli öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Yiyecek-İçecek İşletmesi, Hizmet Kalitesi Müşteri Memnuniyeti, Gaziantep
Festivallerin,destinasyon pazarlamasına olan yararları: 10. Uluslararası Antep Fıstığı Kültür ve Sanat Festivali örneği
Dünyada ve Türkiye'de turizme verilen önemin artması, çeşitli turizm eğilimlerinin ortaya çıkmasını, yeni yerlerin ve yeni turizm türlerinin ilgi çekmesini sağlamıştır. Etkinlik turizmi, son zamanlarda güçlü bir talep oluşturma aracı olarak kullanılmakta, seyahat ve konaklama endüstrilerine önemli katkılar sağlamaktadır. Bununla beraber turizmin; yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası anlamda değerinin fark edilmesi ile turizmin gelişmediği veya az geliştiği yerlerde, turizmi ve bölgeyi kalkındırmada önemli bir araç olarak etkinlik turizmi kapsamında olan festivaller kullanılmaktadır. Bu araştırmada; festivallerin destinasyon pazarlamasına olan yararlarını festival katılımcılarının nasıl değerlendirdiği ve bu değerlendirmenin demografik değişkenlere göre bir farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Bu kapsamda 417 festival katılımcısından 19.08.2017-20.08.2017 tarihleri arasında anket yöntemi ile veri toplanmış, bu verilere keşfedici faktör analizi uygulanmış ve iki boyutlu bir yapı elde edilmiştir. Daha sonra doğrulayıcı faktör analizi yapılmış ve ölçeğin kabul edilebilir uyum değerlerine sahip olduğu belirlenmiştir. Bundan sonra festivallerin, destinasyon pazarlaması üzerindeki yararları ile demografik özellikler arasında herhangi bir farklılığın olup olmadığını belirlemek amacıyla bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda; katılımcıların, festivallerin destinasyon pazarlaması üzerindeki yararlarını değerlendirme ortalamalarının çok yüksek düzeyde olduğu ve bu değerlendirmenin demografik değişkenlere göre farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir.
Öğrencilerin iyimserlik ve kötümserlik kişilik özelliklerinin iletişim becerilerine olan etkisi: Gaziantep Turizm ve Otelcilik Meslek Yüksekokulu'nda yıllar itibarıyla bir kıyaslama
Bu araştırmada, turizm eğitimi alan öğrencilerin iyimserlik ve kötümserlik kişilik özelliklerinin iletişim becerilerine olan etkisini araştırmak ve bunları çeşitli değişkenler açısından incelemek amaçlanmıştır. Veri toplama yöntemi anket olan bu araştırma, 2018-2019 Akademik Yılı güz döneminde Gaziantep Üniversitesi Turizm ve Otelcilik Meslek Yüksekokulu'nda eğitim alan 304 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Aynı araştırma aslında 2014-2015 Akademik Yılı güz döneminde 383 öğrenciyle gerçekleştirilmiş fakat çeşitli sebeplerden dolayı araştırma tamamlanamamıştır. Elde edilen sonuçlarda yıllar itibarıyla bir kıyaslama yapılabilmek adına bu 383 anket de ayrıca analiz edilmiştir. Her iki dönem verilerinin normal dağılım gösterip göstermediği göz önünde bulundurularak standart sapma ve aritmetik ortalama değerleri hesaplanmış; frekans, yüzde, "Bağımsız Değişken T Testi", "Tek Yönlü Varyans Analizi", "Mann-Whitney U", "Kruskal- Wallis H Testi", "Spearmanve Pearson Korelasyon" analizi uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda; öğrencilerin iyimserlik ve kötümserlik kişilik özellikleri ile cinsiyet, öğrenim türü, anne ve baba birlikteliği, babanın eğitim seviyesi, aslen yaşanılan bölge ve yer arasında her iki dönemde de istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılığın bulunmadığı, annenin eğitim seviyesine göre ise yalnızca 2014-2015 Akademik Yılında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılığın bulunduğu, bununla beraber yine öğrencilerin iletişim becerileri ile öğrenim türü, aslen yaşanılan bölge ve yer arasında yalnızca 2014-2015 Akademik Yılında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılığın bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca her iki dönemde de öğrencilerin iyimserlik ve kötümserlik kişilik özellikleri ile iletişim becerileri arasında pozitif yönde, küçük düzeyde ve anlamlı bir ilişkinin olduğu saptanmıştır.
Yiyecek-içecek işletmelerinde çalışanların mesleki tükenmişlik düzeylerinin işten ayrılma niyetine etkisi
Bu çalışmanın amacı, Gaziantep'te faaliyet gösteren yiyecek-içecek işletmelerinde çalışanların mesleki tükenmişlik düzeyinin, işten ayrılma niyetine etkisini belirlemektir. Bu amaçla öncelikle alanyazın taraması yapılmıştır. Sonrasında yiyecek-içecek işletmelerinde çalışan 412 kişiye anket uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre katılımcıların mesleki tükenmişlik düzeyleri ile işten ayrılma niyetleri arasında doğrusal ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Buna göre duygusal tükenme boyutunda yüksek düzeyde; duyarsızlaşma ve kişisel başarısızlık boyutlarında zayıf düzeyde bir ilişki olduğu görülmüştür. Aynı zamanda katılımcıların duygusal tükenmişlik düzeylerinde meydana gelen artışın, işten ayrılma niyetlerini de artırdığı tespit edilmiştir. Bu etkiye, duygusal tükenme boyutunda en yüksek düzeyde, duyarsızlaşma boyutunda en düşük düzeyde rastlanmaktadır. Benzer şekilde, tükenmişlik seviyesi düşük düzeyde olan katılımcıların, işten ayrılma niyetlerinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir.
Otel işletmesi çalışanlarında örgütsel stres kaynaklarının iş performansına etkisi: Kahramanmaraş'ta bir uygulama
Otel işletmeleri, doğası gereği emek yoğun ve insan gücünden beslenerek devam eden bir sektördür. Bu nedenle zor çalışma koşulları çalışanlar üzerinde olumsuz etkiler bırakabilmektedir. Uzun çalışma saatleri, ağır iş yükü ve benzeri durumlar çalışanların zihinsel ve fiziksel sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir. İnsan ilişkilerinin yoğun olduğu hizmet sektöründe stres faktörlerini tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmadığından, turizm sektörü oldukça stresli bir meslek grubu alanı haline gelmektedir. Otel işletmelerinin eş zamanlı üretimi ve tüketimi nedeniyle, çalışan personel hızlı hareket etmeli ve farklı beklentileri ve talepleri karşılamalıdır. Beklentileri ve talepleri karşılama aşamasında, çalışanda stres yapıcı etkiler oluşabilmektedir. Şöyle ki çalışan personel aşırı seviyede kendini stres baskısı altında hissediyorsa kötü bir ruh haline bürünecek ve bu ruh hali de hem müşteri ile ilişkisine hem de hizmet kalitesine yansıyacaktır. Aşırı baskı altında hissetme, çalışanın işten ayrılmasında etkili olur, bu da otel işletmeleri tarafından istenmeyen bir durum olarak görülmektedir (Tekin, 2010: 21). Çünkü çalışanın işten ayrılması, işletmeler açısından doğrudan ya da dolaylı maliyetlere neden olacaktır. Bütün bu etkenler düşünüldüğünde stres faktörünün otel işletmeleri için kaçınılmaz bir tehlike unsuru olarak ortaya çıktığı ifade edilebilir (Yıldırım, 2010: 29). Çalışanların iş performansını etkileyen ana öğe işletme içerisinde karşılaşılan örgütsel strestir (Örücü vd., 2011: 2). İş ortamında yaşanılan örgütsel stres her zaman olumsuz değildir. Stresin olmadığı bir iş ortamı tekdüze çalışılan bir alan demektir. İşinde yoğunluk yaşamayan ve iş yerinde tekdüze bir ortamı olan çalışanın sağlıklı iş performansı göstermesi beklenemez. Belirli kademedeki stresin işletme üzerinde pozitif etkilerinin bulunduğu araştırmacılar tarafından belirtilmektedir (Yılmaz ve Ekici, 2003: 9). Bundan dolayı orta ya da yüksek seviyede stres yaşamak çalışanı tekdüzelikten uzaklaştırarak, çalışan üzerinde olumlu yönde etkiler oluşturacaktır (Yıldırım, 2010: 67).). Otel işletmelerinde stres dikkatlice yönetilmeli ki bundan hem işletme, hem de çalışanlar fayda sağlasın. Stres ve performans açısından dört farklı varsayımın olduğu bilinmekle birlikte bunlar kısaca; performans ve stres arasındaki ilişki birbirleriyle ters U şeklindedir, örgütsel stres iş performansını düşürebilmektedir, örgütsel stres iş performansını arttırabilmektedir ve örgütsel stresin iş performansı üzerinde hiçbir etkisi yoktur (Gökgöz, 2013: 60). Stres ve performans arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmalarda dört farklı sonuç ortaya çıkabilmektedir (Yılmaz, 2006: 98; Ergül, 2012: 57; Gökgöz ve Altuğ, 2014: 521; Saltık, 2016: 53; Türkmen, 2016: 10; Özbozkurt ve Kırmızısaç, 2019: 290). Çünkü çalışanların iş yeri ortamı, iş ilişkileri, iş arkadaşları, misyon ve vizyonu, iş yerinden beklentileri, kişilik özellikleri ve iş yerinde karşılaşılan örgütsel stres kaynakları çalışanları farklı etkilemekte ve iş performanslarına farklı yansımaktadır (Gümüştekin ve Öztemiz, 2005: 283). Bu nedenle yapıcı veya olumlu örgütsel stres hem çalışan hem de otel için olumlu katkılar sunacaktır. Bu araştırmanın temel amacı Kahramanmaraş'ta faaliyette bulunan turizm işletme belgeli otel işletmesi çalışanlarında örgütsel stres kaynaklarının iş performansına etkisini araştırmaktır. Bu kapsamda 02.01.2020-15.04.2020 tarihleri arasında, Kahramanmaraş'ta faaliyet gösteren otel işletme çalışanlarına yönelik anket uygulaması yapılmıştır. Araştırmada otel çalışanlarının yaşadıkları örgütsel streslerin iş performanslarına etkisinin ne seviyede olduğu sorgulanmıştır. Hazırlanan anket formu; işin yapısı, fiziki şartlar, politik, işletme yapısı, işletme ilişkisi, vakit ve iş performansı olmak üzere yedi alt faktörden oluşmaktadır. Yapılan araştırmada nicel yöntemden faydalanılarak araştırmadan elde edilen verilerin standart sapma, aritmetik ortalama, frekans ve yüzde değerleri hesaplanmış ve değişkenler arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını belirlemek amacıyla Kruskal Wallis H Testi ve Mann-Whitney U Testi yapılmıştır. Örgütsel stres faktörleri ile iş performansı arasında bir ilişkinin olup olmadığı için ise Spearmen Korelasyon Testi yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuca göre Kahramanmaraş'ta faaliyet gösteren turizm işletme belgeli otel işletmelerinde çalışanların örgütsel stres düzeylerinin orta veya yüksek, iş performanslarının ise yüksek seviyede olduğu, çalışanların iş performansları ile çalıştıkları otelin niteliğine göre anlamlı farklılıklar bulunduğu tespit edilmiştir. Diğer yandan yaş, cinsiyet, medeni durum, çalışılan otelin niteliği, aylık ortalama gelir, çalışılan bölüm ve pozisyon, sektörde ve şu an ki otelde çalışılan süre değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar tespit edilememiştir. Çalışmanın son kısmında ise elde edilen sonuçlar ışığında önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Otel İşletmeleri, Örgütsel Stres Kaynakları, İş Performansı, Kahramanmaraş
Ön lisans düzeyinde turizm eğitimi alan öğrencilerin pratik eğitime ilişkin görüşlerinin uygulama oteli perspektifinden belirlenmesi
Turizm sektörü her geçen gün hızlı bir gelişim ve büyüme göstermektedir. Bununla birlikte önemli oranda istihdam olanaklarını da beraberinde getirmektedir. Dolayısıyla turizm sektörünün ihtiyacı olan nitelikli insan kaynağının turizm eğitimi almış kişilerden olması kaçınılmaz bir gerçektir. Turizm sektöründen en yüksek faydanın sağlanabilmesi ancak etkin ve kaliteli bir turizm eğitimi ile mümkündür. Bu araştırmanın temel amacı, Gaziantep Üniversitesi Turizm ve Otelcilik Meslek Yüksekokulu ile Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu'nda turizm eğitimi alan ön lisans öğrencilerinin uygulama oteli algılarının değerlendirilmesidir. Bu amacın gerçekleştirilebilmesi için 03.10.2019-07.10.2019 tarihleri arasında Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu'nda turizm eğitimi alan 147 ön lisans öğrencisine, 10.10.2019-15.10.2019 tarihleri arasında ise Gaziantep Üniversitesi Turizm ve Otelcilik Meslek Yüksekokulu'nda turizm eğitimi alan 259 öğrenciye anket uygulanmıştır. Araştırma kapsamında öğrencilerin uygulama oteli algılarının belirlenmesi için hazırlanan anket formu, "Mesleki Deneyim Kazanma ve Mesleki Eğitim İmkânları" olmak üzere 2 boyuttan oluşmaktadır. Nicel yöntemin kullanıldığı bu araştırmada elde edilen verilerin aritmetik ortalama, standart sapma, frekans ve yüzde değerleri hesaplanmış ve değişkenler arasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığını belirlemek amacıyla Mann-Whitney U Testi ile Kruskal Wallis H Testi yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda, turizm eğitimi alan ön lisans öğrencilerinin uygulama oteline yönelik algılarının cinsiyet, sınıf, okunan bölüm ve program değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Diğer taraftan mezun olunan lise, turizm sektöründe mesleki deneyim sahibi olma, uygulama otelinde çalışma durumu ve bağlı olunan üniversite değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Ayrıca araştırmaya katılan 406 ön lisans turizm öğrencisinin okudukları meslek yüksekokulunda uygulama otelinin olmasından memnuniyet duydukları ve turizm eğitimi veren her meslek yüksekokulunda da uygulama otelinin olması gerektiğini düşündükleri tespit edilmiştir.
Gaziantep'in ve Hatay'ın gastronomi alanında UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'na katılması hususunda yerel halkın bakış açısı
Turizm sektöründe orijinallik olgusu, bir destinasyonda var olan kültürel kimliklerin desteklenerek sosyal, ekonomik ve çevresel anlamda bir hareketlilik getirip bu durumu sürdürülebilir kılmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı, gastronomi, zanaat, halk sanatları ve edebiyat gibi dallarda şehirlerin kendilerine ait kültürel kimliklerinin ön planda olmasına ve bu amaçla yerli kültürü korumaya ve yaşatmaya yönelik uluslararası önemli bir projedir. Gastronominin, Yaratıcı Şehirler Ağı kapsamında bir tema altında değerlendirilerek yöresel mutfakların kültürel birer miras olarak ulusal ve uluslararası düzeyde korunması gerektiği düşüncesi, ekonomik ve kültürel gelişmelerle birlikte oldukça önem kazanmıştır. Bu çalışmada gastronomi alanından Gaziantep ve Hatay İllerinin, UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'na katılmasına yönelik yerel halkın bakış açısının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın amacı doğrultusunda hazırlanan ölçekteki ifadeler, 2020 yılı Haziran ve Ekim aylarında yerel halka yöneltilmiş, 1108 anket formunun verileri üzerinden yapılan faktör analizi sonucunda veriler, dört boyut altında toplanmıştır. Çalışmanın konusu ve amacı doğrultusunda belirlenen hipotezler test edilmiştir. Gaziantep İli üzerine oluşturulan 10 hipotezden 7'si reddedilirken 3 hipotez kabul edilmiştir. Hatay İli üzerine oluşturulan 10 hipotezden 6'sı kabul edilirken 4 hipotez reddedilmiştir. Çalışma kapsamında yapılan analizler sonucunda katılımcıların Gaziantep'in UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'na katılmasının etkileri ile ilgili algı düzeyleri gelir düzeyleri, turizm sektöründe çalışma durumları ve turistlerle iletişimde bulunma durumlarına göre aralarında anlamlı bir farklılık gösterdiği görülürken, katılımcıların Hatay'ın UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'na katılmasının etkileri ile ilgili algı düzeyleri yaş, eğitim, meslek, gelir durumu, ikamet süreleri, doğum yerleri durumlarına göre aralarında anlamlı bir farklılık görülmektedir. Bulgular ve analizler doğrultusunda paydaşlara, kamuya ve araştırmacılara yönelik öneriler sunulmaktadır.