Theses supervised by Doç. Dr. Mustafa Durmuş
18 theses · Hacettepe University, Çukurova University, Gazi University
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen gürcü öğrencilere sıfat-fiil eklerinin öğretimi
Gürcüce ve Türkçe arasındaki yapısal farklılıklar, Gürcü öğrencilerin genel olarak Türkçe öğrenim süreçlerinde, özelde de açık veya örtük dil bilgisi öğretiminde ve öğreniminde karşılaşılan zorlukların sebeplerinden biri olmaktadır. Tezde, konuyla ilgili çeşitli dil bilgisel sorunlar arasından, sıfat-fiil eklerinin öğretimi ve öğrenimi ele alındı. Tezin amacı, Gürcistan'da yabancı dil olarak Türkçe öğrenen Gürcü öğrencilerin sıfat-fiil eklerinin öğreniminde karşılaştıkları zorlukları ortaya koymak; bu zorlukların giderilmesi için sıfat-fiil eklerinin öğretimiyle ilgili, çeşitli materyaller ve çözüm önerileri sunmaktır. Tez kapsamında, Gürcistan'daki Batum Şota Rustaveli Devlet Üniversitesinde, Türkoloji bölümünde eğitim gören 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin katılımıyla, öğrencilerilerin söz konusu bağlamda karşılaştıkları zorluklara ve yapmış oldukları yanlışlara dair uygulamalar gerçekleştirilerek veri toplanmıştır. Verilerden de yararlanarak, öğrencilerin sıfat-fiil eklerinin kullanımında karşılaştıkları sorunlar ve bu sorunların sebepleri belirlenmeye çalışılmıştır. Tezde, son olarak, belirlenmiş sorunlara ve sorunların sebeplerine dayalı çözüm ve sıfat-fiil eklerinin öğretiminde kullanılabilecek materyal önerileri sunulmuştur.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde/öğreniminde istek (rica) söz edimi
Tezde ana dili olarak Türkçe konuşurları ile B1 seviyesindeki yabancı dil olarak Türkçe öğrenicilerinin istek (rica) söz edimlerini kullanımları incelenmiştir. Bu amaçla, 12 durumdan oluşan bir Konuşma Tamamlama Testi uygulanmış, yanıtlar "doğrudanlık" ve "dolaylılık" açısından sınıflandırılmıştır. Bunun yanı sıra, her bir durum için seçilen duygu ifadeleri kullanım stratejilerine ve sıklıklarına göre değerlendirilmiştir. Çalışma bu açıdan nicel bir araştırmadır. Veriler SPSS programı aracılığıyla betimsel olarak çözümlenmiştir. İstatistiksel açıdan anlamlı farklar olup olmadığının tespiti içinse tek yönlü ANOVA ve post hoc testleri kullanılmıştır. Örneklemi 84 öğrenci oluşturmuştur. Katılımcıların 42'si Türk Hava Kurumu Üniversitesi hazırlık bölümünde eğitimlerine devam eden Türk öğrencilerdir. Diğer katılımcılar Gazi Üniversitesi TÖMER ve Kazakistan Ahmet Yesevi Üniversitesinde yabancı dil olarak Türkçe öğrenen B1 seviyesinde yabancı öğreniciler olup; 20 Kazak, 15 Afgan, 4 Arap, 1 Çinli, 1 Boşnak ve 1 Tacik şeklinde bir araya gelmiştir. Çalışmanın sonucunda, ana dili olarak Türkçe konuşurları ile yabancı dil olarak Türkçe öğrenicileri arasındaki çeşitli benzerlikler ve farklılıklar ortaya konulmuştur. Konuşma Tamamlama Testindeki 12 durumun 4'ünde ise istatistiksel açıdan anlamlı farklar bulunmuştur. Katılımcılar en fazla standartlaşmış dolaylı strateji kullanırken, Afgan katılımcıların standartlaşmamış dolaylı stratejiye diğer gruplara göre daha fazla başvurduğu gözlenmiştir. Kazak katılımcılar ise istek ifadelerini diğerlerine kıyasla daha çok kullanmıştır. Anahtar Sözcükler Söz edimi, istek, rica, kültürlerarası, duygu, yabancı dil olarak Türkçe
İkinci/yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin sözel hatalarına ilişkin öğretici tercihleri ve tutumları
Bu araştırmanın amacı ikinci/ yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin sözel hatalarına ilişkin öğretici tercihleri ve tutumlarının nasıl olduğunu ortaya koymaktır. Bu noktadan hareketle çalışmada öğrenicilerin başlangıç ve orta düzeylerinde ne tür hatalar yaptıkları, öğreticilerin hangi düzeltme geri bildirimlerini tercih ettikleri ve öğrenici tepkileri incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma türlerinden olan gözlem ve görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın veri tabanını oluşturmak amacıyla Ankara'da bulunan Özel Mengütaş Dil Eğitim Merkezi'nden başlangıç ve orta düzey; Gazi Üniversitesi TÖMER'den (Türkçe Öğretim Merkezi) sadece orta düzeylerdeki sınıflarda gözlem yapılmış ve sınıflardan ses kaydı alınmıştır. Başlangıç ve orta düzeylerinde beşer sınıf olmak üzere toplam 10 sınıftan ses kaydı alınmıştır. Ayrıca geri bildirim tercihlerinin anlaşılması maksadıyla 8 öğreticiyle mülakat yapılmıştır. Elde edilen veriler ışığında, öğrenicilerin sözel iletişim süreçlerindeki hataları, Ranta ve Lyster'ın (1997) düzeltme geri bildirim stratejileri temelinde incelenmiştir. Sınıf içi gözlemler sonucunda elde edilen verilere göre öğrenicilerin başlangıç düzeyinde en çok söz dizimsel ve ses bilgisel hatalar; orta düzeyde ise söz dizimsel ve sözcüksel hatalar yaptığı gözlemlenmiştir. Sınıf içi gözlemlerde başlangıç düzeyinde en çok tercih edilen geri bildirimler açık düzeltme, söyletim ve üst dilsel geri bildirimken; orta düzeyde açık düzeltme ve yeniden biçimlendirme stratejileridir. Mülakatta verilen cevaplar incelendiğinde öğreticiler başlangıç düzeyinde açık düzeltme, yeniden biçimlendirme ve tekrar etme; orta düzeyde ise üst dilsel geri bildirim, söyletim ve açıklığa kavuşturma talebini sıklıkla kullandıklarını ifade etmiştir. Ancak öğreticiler tarafından uygulamalarda ve mülakatta tercih edilen geri bildirimlerin aralarında tutarlılık olmadığı tespit edilmiştir. Konuşma hatalarına yönelik geri bildirim verme sıklığı incelendiğinde uygun zamanda ve uygun şekilde verilen düzeltme geri bildirimlerinin öğreniciler üzerinde olumlu bir etkide bulunduğu kanısına varılmıştır. Ayrıca konuşma akıcılığını bozmamak ve öğreniciyi konuşmaya güdülemek amacıyla öğreticilerin her konuşma hatasına düzeltme geri bildirimi vermemesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Sözcükler: Hata, yanılma, yanlış, sözel hatalar, düzeltme geri bildirimleri.
Kazaklara Türkçe öğretiminde yalancı eş değer sözcükler
Bu çalışmada Türkçe ve Kazakçada bulunan yalancı eş değer sözcükler tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında, yalancı eş değer sözcükler üzerine günümüze değin yapılan çalışmalar araştırılmış, incelenmiş ve birincil ve ikincil kaynaklar şeklinde sınıflandırılmıştır. Söz konusu diller arasındaki yalancı eş değer sözcüklerin incelendiği önceki çalışmalara kıyasla, bu çalışma tespit edilen yalancı eş değer sözcüklerin sayısı bakımından daha geniştir. Çalışmada, Kazakça-Türkçe arasındaki yalancı eş değer sözcüklerin madde başı listesi ile bu sözcüklerin tasnifi ve gruplandırılması yapılmıştır. Ayrıca sözcüklerin düzeylere göre dağılımı da yapılmıştır. Bunun amacı, Kazak öğrencilere Türkçe öğretimi sırasında, yalancı eş değer sözcüklerin oluşturabileceği zorlukların üstesinden gelinmesi için hem öğrencilere hem de öğreticilere kullanabilecekleri bir kaynak sunmaktır. Ayrıca çalışmamız, öğretim malzemelerinin hazırlanması aşamasında Kazakça-Türkçe arasındaki yalancı eş değerlikle ilgili yardımcı bir kaynak olarak fayda sağlayabilecek potansiyeldedir. Anahtar Sözcükler: Kazakça, Türkçe, yalancı eş değerler, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi.
Yabancı dil/ ikinci dil olarak Türkçe öğretiminde iletişim dili
Uzun yıllardır yabancı dil/ ikinci dil öğretimi sınıflarında öğreticilerin hedef dili kullanmaları ve öğrenicilerin anadilinden uzak kalmaları savunulmuş veya önerilmiştir. Fakat bu görüşün aksine anadili kullanımının faydalı olduğu ve yabancı dil öğrenimini kolaylaştırdığına dair görüşler de sunulmuştur. Bu çalışmada, yabancı dil/ ikinci dil olarak Türkçe öğretimi sınıflarının iletişim dilinin ne olduğu ve ne olması gerektiği; hedef dilin, öğrenicilerin anadilinin veya bir araç dilin yeri ele alınmıştır. Öncelikle yabancı ve ikinci dil öğretiminde iletişim dili ile ilgili ortaya konulan görüşler sunulmuş; ardından yabancı ve ikinci dil olarak Türkçe öğretimi sınıflarında iletişim dilinin, bunun yanı sıra hedef dilin, öğrenicinin dilinin veya bir araç dilin yerinin ne olması gerektiği üzerine görüşme tekniğiyle veri toplanmıştır. Araştırmaya, hem Türkiye'de hem de Türkçenin anadil olarak konuşulmadığı bağlamlarda Türkçe öğretme deneyimine sahip toplam 15 öğretici katılmıştır. Yapılan görüşmeler sonucunda, hem yabancı hem de ikinci dil olarak Türkçe öğretiminde öğreticilerin genellikle hedef dil olan Türkçeyi kullanmayı tercih ettikleri görüşüne ulaşılmıştır. Özellikle Türkiye'de Türkçe öğretirken, farklı dil kökenlerinden gelen öğrenicilerin bulundukları sınıflarda, tüm öğrenicilerin bildiği ortak bir dil bulmak her zaman mümkün olmadığı için hedef dil dışında başka bir dile başvurmadıkları dile getirilmiştir. Hedef dil dışında başka bir dil kullanımının öğrenicileri kolaycılığa alıştırdığı ve hedef dilde iletişimsel yeterliğe zarar verdiği belirtilmiştir. Bunun yanı sıra, özellikle başlangıç düzeyinde hedef dil dışında ortak bir dil kullanımının öğretimi kolaylaştırdığı, öğrenicileri motive ettiği ve öğrenici- öğretici arasında olumlu bir iletişim kurulmasını sağladığı savunulmuştur. Ayrıca yabancı dil öğreten bir öğreticinin de mutlaka anadili dışında başka bir dili öğrenme deneyimine sahip olması gerektiği görüşü desteklenmiştir. Toplanan veriler ve mevcut literatür ışığında yabancı dil/ ikinci dil olarak Türkçe öğretimi sınıflarında iletişim dilinin ne olması gerektiği üzerine öneriler sunulmuştur. Anahtar Sözcükler Yabancı dil, Türkçe öğretimi, iletişim dili, hedef dil, anadili, ortak dil.
Yabancı/ikinci dil olarak Türkçe öğreticilerinin metot/post-metot algısı
Yabancı/ ikinci dil öğreticileri açısından etkili dil öğretimini gerçekleştirmek adına dil öğretim yöntemleri kullanılmaktadır. Ancak dil öğretiminde yöntem-sonrası durumun yeni bir husus olması sebebiyle bu durumla ilgili yapılan araştırmaların yeterli olmadığı görülmekte ve dolayısıyla alanyazına katkı sağlaması açısından bu duruma yönelik algı çalışmasının yapılması gerekmektedir. Bu bakımdan çalışma, yabancı/ ikinci dil olarak Türkçe öğreticilerinin dil öğretim yöntemlerindeki değişikliklere ilişkin farkındalıklarını artırabilmek adına önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, yabancı/ ikinci dil olarak Türkçe öğreticilerinin yöntembilim alanındaki değişim ve gelişimlere yönelik tutumlarını ortaya koymak adına öğreticilerin yöntem ve yöntem-sonrası algılarını tespit etmeyi belirlemektir. Çalışma kapsamında üç farklı üniversitenin (Gazi Üniversitesi, Kastamonu Üniversitesi, Karabük Üniversitesi) TÖMER bünyesinde yabancı/ ikinci dil olarak Türkçe öğreticileri olarak görev yapmakta toplam 15 katılımcının metot/ post metot algıları ile ilgili görüşlerinin tespitini belirleyebilmek adına öğreticilerle yarı yapılandırılmış görüşme sorularıyla mülakat yapılmıştır. Bu kapsamda, nitel araştırma yaklaşımlarından fenomenolojik desenden yararlanılmıştır. Görüşmeler sonucunda elde edilen bulgular analiz edilerek düzenlenmiş olup, araştırma soruları çerçevesinde betimlenmiş ve elde edilen verilerin analizleri ışığında da yorumlanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular sonucunda öğreticilerin yöntem-sonrası duruma yönelik olumlu tutum içerisinde oldukları tespit edilmiştir. Her ne kadar bazı katılımcılar dil öğretiminde yöntemlerin oldukça önem taşıdığını vurgulasa da, genel olarak katılımcılar yerel ihtiyaçlar doğrultusunda kendi yöntemlerini oluşturmanın daha etkili olacağı görüşündedirler. Sonuç olarak katılımcıların cevapları doğrultusunda yöntem-sonrası pedagojinin uygulamasına yönelik olarak belirgin bir algının olduğu ifade edilebilir. Anahtar Sözcükler Dil Öğretim Yöntemleri, Yöntem-Sonrası Pedagoji, Dil Öğretim Metotları, Post Metot, Post Metot Pedagoji.
Türkçe ad durum eklerinin gürcü öğrencilere öğretiminde karşılaşılan sorunlar
Herhangi bir dil öğrenirken/öğretirken, bazı sorunlarla karşılaşılarak hatalar yapılmaktadır. Türkçeyi öğretirken de pek çok sorun ortaya çıkmaktadır. Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenmeye çalışan Gürcülerin de bu zorluklarla karşılaştığı görülmektedir. Çalışmamızın temelinde, Gürcü öğrencilere Türkçe ad durum ekleri öğretilirken nasıl sorunlarla karşılaşıldığını, öğrencilerin ne tür yanlışlar yaptıklarını; bu yanlışların tekrarlanmaması için karşılaşılan sorunların çözebilmesine yönelik neler yapılabileceği yer almaktadır. Çalışmamızda Türkçe öğrenen Gürcü öğrencilerin yazılı anlatım kâğıtlarındaki ad durumları ile ilgili yapılan yanlışlar tespit edilmiş, yanlışlar ad durumlarına göre ayrı gruplandırılmış; bu yanlışların sebepleri saptanmaya ve öğretimi ile ilgili çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır. Çalışmada Türkçe ile Gürcüce ad durumlarının işlevleri de vurgulanmıştır. Adın yalın, belirtme, bulunma, yönelme, uzaklaşma ve ilgi durumları eklerle ve fonksiyonlarla birlikte ele alınmıştır. Çalışmamızın uygulama verilerini, Batum Şota Rustaveli Devlet Üniversitesi Türkoloji bölümünde Temel ve Orta düzeylerde Türkçe öğrenmiş 43 öğrencinin yazılı anlatım kağıtları oluşturmaktadır. Türkoloji bölümünde öğrenim gören öğrencilerin ana dili Gürcücedir. Çalışmamızın sonucunun ve sunulmuş önerilerinin Gürcistan'da yabancı dil olarak Türkçe ad durum ekleri öğretenler ile öğrenenlere faydalı olacağını ümit edilmektedir.
Boşnakçada yaşamaya devam eden Türkizmler'in Bosna Hersek'te yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanımı: A1 düzeyi
1966 yılında Abdulah Škaljić'in Turcizmi u srpskohrvatskom jeziku çalışmasıyla bizlere kendi zamanındaki Boşnakça ve Türkçe ortak söz varlığını göstermesi gibi bu tezin amacı da güncel Boşnakçadaki ve güncel Türkçedeki ortak söz varlığını tespit etmektir. Bu çalışmanın hazırlanmasında esas alınan eserler; Abdulah Škaljić Turcizmi u srpskohrvatskom jeziku, S.Halilović, I. Palić, A. Šehović Rječnik bosanskoga jezika ve TDK Güncel Türkçe Sözlük'tür. Tezde, 1966 yılından bugüne kadarki Boşnakçada alıntı sözcüklerin ne kadarının kullanılmaya devam ettiği, bu sözcüklerin ne kadarının Güncel Türkçede kullanılmakta olduğu ve geçirdikleri anlam değişmeleri değerlendirilmiştir. Bunun yanında,Bosna Hersek'te yabancı Dil Olarak Türkçe öğretiminde kullanılan Haydi Türkçe Öğrenelim kitap setinin A1 düzeyi kitapları da bu ortak söz varlığı açısından incelenmiştir.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metin seçimi: Yeni Hitit B1 düzeyi
Bu tez çalışmasında amaç, yabancılara Türkçe öğretimi amaçlı kullanılan Yeni Hitit 2'nin okuma becerilerine ilişkin bölümlerini değerlendirmektir. İlk olarak bu değerlendirmeyi yapmak adına, "okuma ünitelerini/etkinliklerini değerlendirmeye yönelik kontrol listesi" hazırlanmıştır. Bu bağlamda Yeni Hitit 2'nin okuma becerileri ile ilgili bölümleri, hazırlanan kontrol listesindeki maddeler, ilgili bölüme yönelik yapılan gözlemler ve elde edilen sayısal girdiler üzerinden incelenmiştir. Bu incelemede ulaşılan sonuçlar göstermektedir ki, Yeni Hitit 2' de en çok diyalog yer alırken diğer metin türleri yeterince yer almamaktadır. Metinlerin konuları gerçek yaşamdaki durumlara kısmen uygundur. Hedef grup açısından metinler okunabilirdir. İçerik ve sunuluş biçimleri açısından metinlerin geliştirilmesinin gerekliliği düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi, Metin Türleri, Avrupa Ortak Başvuru Metni
Yedi İklim Yabancı Dil Olarak Türkçe setindeki kültürel varlığın incelemesi
Bu çalışmada Yunus Emre Enstitüsü tarafından Türkçe'nin yabancı dil olarak öğretilmesi amacıyla hazırlanan "Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti"ndeki kültürel varlık, araştırmacı tarafından geliştiren bir kontrol listesi ile büyük "K" kültür ve küçük "k" kültür temaları ve hedef kültür, uluslararası kültür ve kültürel tarafsızlık kategorileri açısından içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırmada A1'den C2'ye kadar tüm düzeylerde toplam 144 okuma parçası incelemeye alınmıştır. Araştırmanın sonucunda tüm düzeyler göz önünde bulundurulduğunda okuma parçalarında büyük "K" kültür ve küçük "k" kültür bakımından kitabın neredeyse eşit bir dağılım gösterdiği fakat düzeyler ayrı ayrı incelendiğinde büyük "K" kültür ve küçük "k" kültür dağılımında oldukça büyük farklar ortaya çıktığı ve düzey arttıkça büyük "k" kültür temalarının, özellikle de C1 ve C2 düzeylerde dramatik bir artış gösterdiği gözlemlenmiştir. Ayrıca hedef kültürün, uluslararası kültür ve kültürel tarafsızlık kategorilerine kıyasla oldukça baskın bir şekilde yer aldığı saptanmıştır.
Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde öğretim elemanlarının bilişim teknolojileri öz yeterlik algıları ile teknoloji uygulamaları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğreten öğretim elemanlarının bilişim teknolojileri öz yeterlik algıları ile teknoloji uygulamaları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmaya Türkiye'deki farklı üniversitelerde bulunan Türkçe Öğretim Merkezlerinde ve dil kurslarında görev yapan öğretim elemanları ile farklı ülkelerdeki Yunus Emre Enstitüleri'nde ve üniversitelerde görev yapan toplam 157 öğretim elemanı katılmıştır. Öğretim elemanlarının hangi bilişim teknolojilerini hangi amaçlarla ve ne sıklıkla kullandıklarını belirlemek ve bunları farklı değişkenler bağlamında irdelemek amacıyla "Demografik Bilgi Formu" ve "Öğretim Elemanlarının Bilişim Teknolojileri Kullanımlarına İlişkin Anket Formu" kullanılmıştır. Öğretim elemanlarının genel ve yabancı dil öğretimi alanında bilişim teknolojileri öz yeterlik algılarını incelemek için ise Ekici, Taşkın Ekici ve Kara (2012) tarafından geliştirilen ölçeğin bir kısmının uyarlandığı "Öğretim Elemanlarının Bilişim Teknolojilerine Yönelik Öz Yeterlik Algıları Ölçeği" ve "Öğretim Elemanlarının Bilişim Teknolojilerini Yabancı Dil Öğretiminde Kullanmalarına Yönelik Öz Yeterlik Algıları Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretim elemanlarının en sık kullandıkları bilişim teknolojilerinin taşınabilir bellekler, e-posta, arama motorları, kelime işlemci ve sunum hazırlama yazılımları, çevrimiçi sözlükler, sosyal paylaşım siteleri, tarayıcılar ve anti virüs yazılımları olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca, bilişim teknolojilerini en çok ders ile ilgili materyal bulma, ders materyali hazırlama, öğrencileri motive etme ve etkinlik hazırlama amacıyla kullandıkları görülmüştür. Genel ve yabancı dil öğretimi alanında bilişim teknolojileri öz yeterlik algıları yükseğe yakın olarak bulunmuştur. Genel ve yabancı dil öğretimi alanında bilişim teknolojileri öz yeterlik algılarının yaş, öğrenim durumu, öğretim deneyimi, çalışılan kurum ve aldıkları sertifika değişkenlerine göre farklılaşmadığı görülmüştür. Cinsiyet değişkeni irdelendiğinde genel bilişim teknolojileri öz yeterlik algılarına ilişkin erkeklerin lehine bir sonuca ulaşılırken, yabancı dil öğretimi alanında bilişim teknolojileri öz yeterlik algılarında cinsiyet değişkeninin anlamlı bir fark yaratmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, kendini tanımlama değişkeni her iki öz yeterlik alanında en etkili değişken olarak ortaya çıkmıştır. Her iki öz yeterlik algıları arasındaki ilişki incelenmiş ve aralarında pozitif yönde ve orta üstü düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Son olarak ise öğretim elemanlarının genel ve yabancı dil öğretimi alanında bilişim teknolojileri öz yeterlik algılarının düşük ve yüksek düzeyde olmasını etkileyen değişkenler araştırılmış ve yalnızca kendini tanımlama değişkeninin anlamlı bir fark yarattığı sonucuna varılmıştır.
Mikroenkapsüle Lactobacıllus plantarum süpernatantı ile propolis ekstraktı kombinasyonlarının balıkta bozulmaya neden olan bakteriler üzerindeki antibakteriyel etkileri
Bu çalışmada mikroenkapsüle Lactobacillus plantarum süpernatantı (LPS) ile sulu (PW) veya etanolik propolis (PE) ekstraktı (%1) kombinasyonlarının balıkta bozulma etmeni bakteriler (E. cloacae, P. luteola, P. mirabilis ve P. damselae) üzerindeki in vitro antibakteriyel etkileri araştırılmıştır. SEM analiz sonuçlarına göre mikroenkapsüle örneklerin <19 µM partikül büyüklüğüne sahip olduğu görülmüştür. GC-MS sonuçlarına göre furil alkol (%42.95), 6,8-dibromo-2-(3-piridil)-4-fenil –quinazolin (%11.34), asetik asit (%8.10) ve 1-Penten-3-ol (%8.03) mikroenkapsüle LPS ve kombine PE ekstraktında major bileşenler olmuştur. Mikroenkapsüle LPS ile kombine PW ekstraktı ise ana bileşen olarak 2-furanmetanol (% 47.15), maltol (% 13.09), asetik asit (% 10.03) ve 2-etil-heksanal (% 9.15) içermiştir. Kontrol ve mikroenkapsüle LPS en düşük antimikrobiyal etkiyi sırasıyla 8.33 ve 8.00 mm inhibisyon çapı ile P. mirabilis'de göstermiştir. LPS mikroenkapsülasyon işlemi P. damselae ve P. luteola üzerinde kontrol grupları ile benzer MIK değerleri gösterirken, P. mirabilis ve E. faecalis üzerinde daha düşük MIK değerleri sergilemiştir. Mikroenkapsüle L. plantarum supernatantı ile birlikte başta sulu ekstraktı olmak üzere propolis ekstraktı kombinasyonlarının zengin biyoaktif madde içeriği ve yüksek antimikrobiyal aktiviteden dolayı potansiyel antimikrobiyal olarak kullanılabileceği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Lactobacillus plantarum, propolis, balık bozucu bakteriler
Farklı kaplama materyalleri ile mikroenkapsüle edilmiş balık yağlarının oksidatif stabilitesinin belirlenmesi
Bu tez çalışmasında, balık yağının oksidatif stabilitesini artırmak ve mikroenkapsülasyon etkinliğini optimize etmek amacıyla farklı kaplama malzemelerinin etkileri incelenmiştir. Çalışmada maltodekstrin, sodyum kazeinat, gam arabik ve peynir altı suyu proteini gibi kaplama malzemeleri, tek başına veya kombinasyonlar halinde kullanılarak balık yağı mikroenkapsülasyonu gerçekleştirilmiştir. Elde edilen mikroenkapsüller, mikroenkapsülasyon verimliliği (%ME), yüzey yağı (%YY) ve oksidatif stabilite (FFA, PV, TBA) parametreleri açısından değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, kaplama malzemelerinin mikroenkapsülasyon sürecinde belirgin bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Sodyum kazeinat içeren kombinasyonlar, hem mikroenkapsülasyon verimliliğini artırmada hem de oksidatif bozulmayı sınırlandırmada en etkili kaplama malzemesi olarak belirlenmiştir. Özellikle, maltodekstrin ve sodyum kazeinat kombinasyonu %73.54 mikroenkapsülasyon verimliliği ile en başarılı sonucu vermiştir. Aynı kombinasyon, %3.82 yüzey yağı değeri ile yağın kapsül içinde etkin bir şekilde tutulmasını sağlamıştır. Buna karşın, peynir altı suyu proteini içeren kombinasyonlar, %50.03 mikroenkapsülasyon verimliliği ve %10.33 yüzey yağı değeri ile daha düşük performans sergilemiştir. Oksidatif stabilite analizlerinde serbest yağ asitleri (FFA), peroksit değeri (PV) ve tiyobarbitürik asit (TBA) parametreleri incelenmiştir. Gam arabik ve sodyum kazeinat kombinasyonu, %9.32 serbest yağ asidi (FFA) değeri ve 13.46 meq O₂/kg peroksit değeri (PV) ile oksidatif bozulmaya karşı en yüksek stabiliteyi sağlamıştır. Buna karşılık, gam arabik ve peynir altı suyu proteini kombinasyonunun (%19.37 FFA ve %18.41 PV) daha düşük bir stabilite sağladığı gözlenmiştir. TBA değerlerinde, maltodekstrin ve peynir altı suyu proteini kombinasyonu 2.48 mg MDA/kg ile en düşük değeri göstermiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, kaplama malzemelerinin mikroenkapsülasyon performansı ve oksidatif stabilite üzerindeki etkilerini açıkça ortaya koymuş ve balık yağı gibi hassas bileşenlerin korunmasında sodyum kazeinat katkısının önemini vurgulamıştır. Anahtar Kelimeler: Balık Yağı, Mikroenkapsülasyonu, Oksidatif Stabilite, Kaplama Malzemeleri, Mikroenkapsülasyon Verimliliği.
Farklı oranlarda ardıç esansiyel yağı kullanılarak hazırlanan nanoemülsiyonların balık bozucu ve gıda kaynaklı patojen bakteriler üzerindeki antimikrobiyal etkisi
Bu tez çalışmasında, ardıç esansiyel yağının farklı konsantrasyonlarda (%2, %4 ve %6) gıda kaynaklı patojen ve bozucu bakteriler üzerindeki antimikrobiyal etkisi değerlendirilmiştir. Test edilen bakteriyel türler arasında Staphylococcus aureus, Salmonella Paratyphi A, Vibrio vulnificus, Photobacterium damselae ve Proteus mirabilis bulunmaktadır. Ayrıca, ardıç esansiyel yağının GC-MS analizi yaptırılmış olup toplam 30 bileşik tespit edilmiştir. GC-MS sonuçlarına göre, ardıç esansiyel yağının en baskın bileşeni α-Pinene %90.05 olarak tespit edilmiştir. Antimikrobiyal aktivite analizleri için agar disk difüzyon yöntemi ile inhibisyon zon çapları ölçülmüş ve Minimum İnhibisyon Konsantrasyonu (MİK) ile Minimum Bakterisidal Konsantrasyon (MBK) değerleri belirlenmiştir. Çalışma bulgularına göre ardıç esansiyel yağı, konsantrasyon artışına bağlı olarak inhibisyon etkinliğini önemli ölçüde artırmıştır. Gram-pozitif bir bakteri olan Staphylococcus aureus, en düşük konsantrasyonlarda bile inhibe edilmiş ve maksimum inhibisyon zonu 6 µL/mL konsantrasyonunda gözlenmiştir. Buna karşılık Gram-negatif bakteriler arasında Vibrio vulnificus, ardıç esansiyel yağına karşı en duyarlı tür olarak belirlenmiş ve en yüksek inhibisyon zon çapları 64.00±3.46 olarak belirlenmiştir. Ayrıca en düşük MİK-MBK (12.5-50) değerleri bu türde kaydedilmiştir. Photobacterium damselae ve Salmonella Paratyphi A türleri orta düzeyde inhibisyon göstermiştir. Proteus mirabilis ise çalışmada en dirençli tür olarak belirlenmiş ve inhibisyon etkisi sınırlı kalmıştır. Sonuç olarak, ardıç esansiyel yağı konsantrasyona bağlı olarak doz-cevap ilişkisi göstermekte ve özellikle gıda kaynaklı patojen bakterilere karşı etkili bir antimikrobiyal ajan olma potansiyeline sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Bu bulgular, ardıç esansiyel yağının gıda güvenliği ve gıda bozulmalarını önlemede doğal bir alternatif olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Gelecekte yapılacak çalışmalarda, ardıç esansiyel yağının farklı uygulama yöntemleri ve formülasyonlarının etkinliği üzerinde durulması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Ardıç Esansiyel Yağı, Gıda Kaynaklı Patojenler, Balık Bozucu Bakteriler, Nanoemülsiyon,
Türkiye'de savunma harcamalarının ekonomik krizlerle ilişkisinin incelenmesi: 1980-2009 Dönemi
1980-2009 döneminde Türkiye'de savunma harcamaları ile yaşanan krizler arasındaki ilişki daha ziyade savunma harcamalarının genel ekonomik seyirden, örneğin kriz dönemlerinden etkilenmediği sonucunu ortaya çıkartmıştır. ABD'deki Askeri Keynesyenizm uygulamalarının tersine bu harcamalar Türkiye'de krizden çıkış amaçlı olarak kullanılmamıştır. Ayrıca uygun olmayan savunma harcamaları, ekonomik krizlerin ortaya çıkmasında veya var olan krizlerin derinleşmesinde de etkili olmuştur.
2008 finansal krizinin çıkışında asimetrik bilgi sorununun incelenmesi ve değerlendirilmesi
Piyasa başarısızlıklarından biri olarak kabul edilen asimetrik bilgi sorunu piyasa oyuncularının yapılacak işlemle ilgili sahip oldukları bilgilerin farklı olması şeklinde tanımlanabilir. Piyasanın etkin bir şekilde işlemesine engel olan asimetrik bilgi sorunu çalışmada krizlerin çıkışında ve derinleşmesindeki rolü açısından ele alınmıştır.Çalışmada, asimetrik bilgi sorunu piyasa işleyişini bozan bir unsur, bir kriz tetikleyicisi olarak ele alınarak 2008 Finansal Krizinin gerek çıkış gerekse de derinleşme aşamalarındaki payının yanı sıra, asimetrik bilgi sorununun çözümüne yönelik düzenlemelerin de incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda asimetrik bilgi sorununun daha önceki krizlerdeki payı, Amerikan finansal sisteminde asimetrik bilgi sorununun önlemesi amacıyla Krizden önce yapılan düzenlemeler incelenmiştir. Son olarak, asimetrik bilgi sorununun çözümü ile ilgili önerilerde bulunulmuş, Kriz sonrası dönemde yapılması planlanan değişikliklerle ilgili tasarılar incelenerek değerlendirilmiştir.
Politik bütçe döngüleri teorisi ve 1980 sonrası Türkiye'de seçim dönemlerinde uygulanan maliye politikalarının analizi ve değerlendirilmesi
Oportunistik politik iş döngüleri teorisine göre seçmenlerin miyopik doğası ve geriye dönük değişkenlere bakarak oy kararlarını vermeleri, hükümetlerin, parasal şokları kullanmak suretiyle ekonomiyi manuple ederek, popularitelerini artırıp seçimleri kazanmalarını sağlar.Ne var ki parasal şoklara dayalı oportunistik modeller gerçek hayatta karşılaşılan durumları açıklamada tatmin edici sonuçlar vermemişlerdir. Bunun neticesinde literatürde, oportunistik döngülerin kaynağı olarak maliye politikası araçlarına yoğunlaşılmıştır. Politik bütçe döngüleri teorisine göre iktidarlar ya bütçe açıklarına neden olacak biçimde ya da kamu harcamalarının bileşimini değiştirecek bir şekilde, maliye politikası araçlarını kullanarak popularitelerini arttırmaya çalışırlar.Bu çalışmada Türkiye'de maliye politikası araçlarının, politik amaçlı kullanılıp kullanılmadığı incelenmektedir. Bulgular ortaya koymaktadır ki, Türkiye'de hükümetler, iktidar dönemleri boyunca seçmenlerin oyların satın alabilmek için ya da yeniden seçim şanslarını artırabilmek için maliye politikası araçlarını kullanarak politik bütçe döngüleri yaratmışlardır.Anahtar Kelimeler:1. Politik Ekonomi2. Politik İş Döngüleri3. Politik Bütçe Döngüleri4. Türkiye Ekonomisi5. Türkiye'de Seçim Döngüleri
Yabancı/ikinci dil olarak Türkçe konuşma becerisinin Yedi İklim B1 düzeyi ders materyalleri üzerinden değerlendirilmesi
Yabancı/İkinci dil öğretim sürecinde, sınıf içi uygulamalarının büyük bir bölümünü ders materyallerinde sunulan etkinliklerin oluşturduğu görülmektedir. Bu nedenle bir dersin ne kadar verimli olacağı noktasında ders materyallerinin etkililik düzeyi ayrıca önemli olmaktadır. Yabancı dil öğretiminde yaşanan gelişmelerle birlikte, konuşma becerisinin daha da önem kazandığı göz önüne alınırsa, ders materyallerinin işlevi ve iletişimsel açıdan yeterliği tartışılan bir konu haline gelmiştir. Bu çalışmayla, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan ders materyallerinden, Yunus Emre Enstitüsü Türkçe Öğretim Seti Yedi İklim B1 düzeyi ders kitaplarındaki konuşma etkinliklerinin, güvenilir bir başvuru metni haline gelen diller için Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi (AOÖÇ) ölçütleriyle ne kadar örtüştüğü üzerine bir değerlendirme yapılması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, AOÖÇ'de yer alan konuşma becerisi tanımlayıcıları, öz değerlendirme ölçekleri, konuşma etkinlikleri tanımlayıcı ölçekleri ve iletişimsel yetinin kazandırılması üzerine görüşler temel alınarak, Yedi İklim B1 düzeyi ders kitabındaki 49 konuşma etkinliği incelenmiş, daha sonra etkinliklerin türleri, iletişimsellik ve etkileşimsellik düzeyleri üzerine nitel desenli gözlemler yoluyla betimlemeler yapılmıştır. Elde edilen bulgular, incelenen ders kitabındaki konuşma etkinliklerinin büyük bir kısmının sadece konuşma üretimlerine yönelik olduğunu; etkileşim ve iletişim durumlarına yer veren konuşma etkinliklerinin ise sayıca az olduğunu göstermiştir. Verilerden yola çıkarak, seçilen etkinliğin türü ve etkinliğin uygulama biçimi ile AOÖÇ'de dil öğretiminin en önemli amacı olarak görülen iletişimsel yetinin kazandırılması arasında yakın bir ilinti olduğu anlaşılmıştır. Bu bağlamda, Yedi İklim B1 düzeyi ders kitabındaki konuşma etkinliklerinin büyük bir bölümünün, iletişimsel yetiyi geliştirmek için yeterince uygun olmadığı söylenebilir. Anahtar Sözcükler: Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, iletişimsel yeti, konuşma becerisi.