Theses supervised by Doç. Dr. Süleyman Pak
10 theses · Tokat Gaziosmanpaşa University
Mevâhibür'Rahmân fi Tefsîri'l-Kurân" adlı eserinde müteşabih ayetleri yorumu
This thesis is directed to the study of the similar verses in the interpretation of Sheikh Abd al-Karim al-Mudarres (d. 2005 AD), who called it: (Mawahib al-Rahman fi tafsir al-Qur'an). The importance of the study comes from the importance of the subject of the allegorical verses, and the large number of debates in the past and present about them, especially the verses of divine attributes. The interpretation of Abd al-Karim al- Mudarris is also considered one of the most famous modern interpretations of the Holy Qur'an . Al-Mudarris is one of the scholars of Iraq and Kurdistan, and he is the jurist, the scholar of hadith, the fundamentalist, the linguist, the theologian, and the mystic, who wrote in Kurdish and Persian Arabic. The study followed the historical descriptive approach when searching for his personal and scientific translation, and the analytical inductive approach when tracing and analyzing his views on the similar verses, and deducing what he preferred in the verses of the attributes and the openings of the surahs, and among the most important conclusions of this study: Al-Mudarristhinks that the cut- off letters at the beginning of the surahs are among the similar verses that some of them thought that the able scholars may know their interpretation, as they are derived from the words that people speak composed of letters of the alphabet, and they mean the challenge in coming up with such a Qur'an that was composed of Arabic letters, but what makes it more likely Al-Mudarrishas a meaning for these cut-off letters that God Almighty preserved and preserved, and He alone knows it without His servants. With regard to the attribute of coming to God, Al-Mudarrisbelieves that it is obligatory to believe in the apparent meaning of the verse, and that the true meaning is entrusted to God, Glory be to Him, and that the same God, Glory be to Him, will come on that day to judge and hold the servants accountable. Because after this day the companions of Paradise may see their Lord, so why do they not see Him on the Day of Resurrection and after the end of this worldly life?. He explained the hand of God in His saying: ﴿بل يداه مبسوطتان﴾ by the hand of His successive blessings to His servants in this life and the Hereafter, or in the earth and the seven heavens, or that these blessings may be material like dinars or intangible like health, and that the hand of God is His influential power, and His right hand is His strength. And that the meaning of ascension over the Throne is to seize and possess, as for proving the supremacy of God, Al-Mudarrisbelieves that the noble hadiths that appear in attributing the supremacy to God the Most High do not mean proving the direction and aspect to Him. It is more appropriate for Al-Mudarristo say that the meaning of the word superiority is: the superiority of dominance and power. Keywords: Interpretation (Tafsir). Allegorical Verses. Abd Al-Karim Al- Mudarris, Mawahib Al-Rahman.
Kur'ân'da İslam ile Ehl-i Kitap toplumu ve mukayesesi
Bu çalışmada, İslam toplumu ile Ehl-i Kitap toplumlarının vasıflarını kapsamlı bir şekilde incelenerek her iki topluluğun inanç, değer ve sosyal yapılarındaki farklılıkları analiz edilmeye çalışılmıştır. Câhiliye dönemi, İslam'ın doğuşundan önce ki norm ve inanç sistemlerini şekillendiren önemli bir aşama olarak karşımıza çıkmaktadır. İslam, bu dönemin getirdiği toplumsal sorunlara karşı adâlet, eşitlik ve sosyal sorumluluk gibi temel değerler sunarak bireyler arasında güçlü bağlar oluşturmayı hedeflemiştir. Kur'ân, İslam toplumunun sosyal ilişkilerinde adâletin, güvenilirliğin, kardeşliğin ve barışın önemini vurgulamakta ve bireylerin bu değerlere bağlı kalmalarına teşvik etmektedir. Bu ilkeler, toplumsal huzurun sağlanmasında kritik bir rol oynamakta; Müslümanlar, adâlet anlayışlarını yaşama ve yayma sorumluluğunu üstlenerek, sosyal düzenin tesisine katkı sağlamaktadır. İslam toplumu, bireylerin yalnızca kendi menfaatlerini değil, aynı zamanda toplumun ortak iyiliğini gözetmelerini sağlarken, bu durum toplumsal dayanışmanın güçlenmesine olanak tanımaktadır. Ehl-i Kitap toplulukları ise tarihsel süreç içinde inanç sistemlerinde sapmalar yaşamış ve bu sapmalar toplumsal ilişkilerde adâletin tesis edilmesine engel teşkil etmiştir. Kur'ân, bu toplulukların vahye mazhar olmalarına rağmen sözlerinde durmamalarını eleştirerek, dinî değerlerin zedelenmesine ve toplumlar arası güvenin sarsılmasına neden olduğunu belirtmektedir. Ehl-i Kitap'ın peygamberleri reddetmesi, inanç sistemlerinin zayıflamasına ve toplumsal dayanışmanın yok olmasına yol açmaktadır. İslam toplumu ile Ehl-i Kitap toplumlarının vasıfları arasındaki karşılaştırmalar, adâlet, güvenilirlik, kardeşlik ve barış gibi ilkelerin her iki toplulukta nasıl şekillendiğini ve bu ilkelerin toplumsal etkilere olan yansımalarını ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, Müslümanların adâlet anlayışını yaşama ve yayma konusundaki sorumlulukları ile Ehl-i Kitap toplumlarının vahiy karşısındaki tutumlarının dinî ve toplumsal değerlerin zedelenmesine yol açtığını göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, bireylerin ve toplumların adâlet, güvenilirlik, kardeşlik ve barış ilkeleri etrafında şekillenmesinin, sosyal dinamiklerin sağlıklı bir şekilde işlemesine ve toplumsal barışın sağlanmasına katkıda bulunacağını ortaya koymaktadır.
Klasik ve çağdaş tefsirler ışığında Ra'd Sûresi konulu tefsiri
Sûre, ismini on üçüncü âyette geçen gök gürültüsü anlamındaki "Raʿd" kelimesinden almaktadır. Mushafta on üçüncü, nüzul olarak da doksan altıncı sırada yer alan Raʿd Sûresi kırk üç âyetten oluşmaktadır. İhtiva ettiği konular açısından çoğunluğun görüşüne göre Mekkî bir sûredir. Bu çalışma Raʿd sûresini tevhid, nübüvvet, ahiret, ibadet şeklindeki temel esaslar üzerinden incelemektedir. Ayrıca araştırmada söz konusu bu temel esaslar çerçevesinde Raʿd sûresi, konulu tefsir metodu izlenerek alt başlıklar altında değerlendirilmeye tâbi tutulmuştur. Bu tez giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın amacı, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verilmektedir. İlk bölüm konulu tefsirin mahiyetinden, sûre hakkında genel bilgilerden ve sûrenin ana konularını oluşturan temel kavramlardan oluşmaktadır. İkinci bölümde ise Raʿd sûresi konulu tefsir metodu ile klasik ve çağdaş tefsirlerden istifade edilerek ana konuları ekseninde incelenmektedir. Sonuç bölümünde ise çalışmada incelenen sûre ile ilgili genel değerlendirmelere yer verilmektedir. Raʿd Sûresi'nde genel itibariyle Allah'ın varlığı, birliği ve kudretinin akli delillerle ispatı, Kur'an'ın hak oluşu, nübüvvetin ispatı, ahiret hayatıyla ilgili bazı meseleler, müminlerin özellikleri, müşriklerin hezeyanları ve kendilerine verilen cevaplar gibi konuların yer aldığı görülmektedir.
Şeyh İsmail B. Muhammed el-Cedîdî el-Kürdî'nin (Ö. 1389 H) Nesefi tefsirine yazdığı ta'likatından Sâd, Zümer, Ğâfir Surelerinin (Tahkik ve değerlendirilmesi) / Comments of Sheikh Ismail bin Muhammad al-Jadidi al-Kurdi (d. 1389 AH) on the interpretation of al-Nasafi from Surat P. to the end of Surat Ghafir (Study and investigation)
This thesis deals with the study and investigation of a footnote in the interpretation of the Holy Qur'an by Sheikh Ismail bin Muhammad al-Jadidi al-Kurdi (d. 1389 AH), written by him as a commentary on the Madarik al-Tanzil by Imam al-Nasafi (d. 710 AH), which is considered one of the famous interpretations. Where he collected the aspects of parsing and readings, and included the subtleties of the sciences of Al-Badi' and signs, and he took care to refute heresies and misguidance, and spread the doctrine of the Sunnis and the community, so the footnote came in an explanation of the expressions that only the elite of scholars understand, and this is the author's condition in writing, as he took the lead in teaching, and a group of scholars graduated from his hands. The distinguished scholars who today undertake religious education in northern Iraq. The scope of the study is limited to the section on the interpretation of Surahs: Sa`d, al-Zumar, and Ghafir, in an orphaned copy in the author's son's handwriting. In his thesis, the researcher followed the historical descriptive approach in tracing the translation of both the author of the text and the footnote, and traced the era of the author, as well as the critical approach in tracing his approach, mentioning what distinguished him, and what he could explain. The researcher also used the investigation and commentary approach in the investigated section. In terms of copying the manuscript, documenting the statements and attributing them to their sources. Among the most important results he reached: that the efforts of Sheikh Ismail Al-Jadidi are part of the scientific renaissance that took place in northern Iraq in the nineteenth and twentieth centuries, and he was influential in the orientation of students of science towards the most important works of Islamic sciences. The footnote was characterized by the nature of brevity, transmission, and explanation of the ambiguous and ambiguous in Al-Nasafi's interpretation. The author was also distinguished by his skill in commenting on grammatical and morphological issues, and his stopping at the rhetorical references in the Holy Qur'an in a beautiful manner, as well as in his interest in the science of logic and theology, and this was evident in his defense of the doctrine of the Sunnis and the community. In his comments, the author relied on what was stated in the interpretations of Al-Baydawi, Al-Nasafi, and Al-Zamakhshari, and the footnotes that were written on them, such as: the footnote of Muhyiddin Zadeh, the footnote of Al-Sawi on Al-Jalalayn, and others, although the author was a transmitter and explainer, he pointed out the lack of information provided by Al-Nasafi on some issues, which indicates his intellectual independence and his ability to conduct scientific criticism. What is noteworthy about the Sheikh is his lack of comments on the degrees of hadith in terms of soundness and weakness, especially what he mentioned about the virtues of the surahs. This may be due to the fact that the Sheikh adhered to the Matin approach in focusing more on the linguistic and verbal aspects, but this does not diminish the value of the footnote as it is considered one of the invaluable efforts of Kurdish scholars in the field of interpretation of the Holy Qur'an. Keywords: Interpretation (Tefsir). Al-Jadidi. Madarik Altanzil. Surat Sa`d. Ghafir. Investigation.
Aydınlı Rûşeni Ömer Dede'nin Kadı Beyzâvî tefsirine hâşiyesi ankebut sûresinin başından fâtır sûresinin sonuna kadar (inceleme ve tahkik)
The aim of this thesis is to examine and verify the valuable scientific annotation made by Dede Omar Rushani Aydini (d. 892/1487), one of the scholars of the Ottoman period, to the Bydawi Tafsir, from the Ankabut Sura to the end of the Fatır Sura. Aydini's annotation includes the views of the commentators in the interpretation of the verses, the reasons for the revelation of the verses, and the solutions to the problems and objections that arise in some verses. In addition, the views of linguistic, grammatical and grammatical scholars in order to explain the words and determine their origins and places are also included. The work touches upon the science of meaning, the effect of context, the characteristics of meaning and the elements of rhetoric such as priority-recency, determination-ambiguity. The researcher used the descriptive historical method while examining the author's personal and scientific life, and the scientific examination method in the verification of the manuscripts. Thanks to this study, light has been shed on Aydini's life, it has been proven that the annotation belongs to the author, his method in the exegesis has been clarified, and his different sources and rich knowledge have been revealed. He has generally supported the exegetical views he included in the work with logical evidence; he has resorted to verses and hadiths to prove the accuracy of his views and, when he deemed appropriate, he has consulted the views of lexicographers, linguists and rhetoricians. He has paid particular attention to linguistic exegesis by using simple and understandable language. His critical personality has come to the fore in the annotation; he has supported his unique views with logical justifications, and he has dealt with linguistic issues including grammar, grammar, eloquence, exegesis, jurisprudence, hadith, and even various branches of science such as logic and theology . Keywords: Dede Omar, Rushani, al-ʿAnkabūt, Fāṭir, Annotation.
Hüseyn B. Hasan El-Helhâlî'nin Beydâvî tefsiri üzerine yaptığı haşiyenin tahkik ve incelemesi (Yasin Suresinden Zümer Suresine kadar)
This academic thesis examines and critically edits "(The Glosses of Hussein bin Hasan al-Khalkhālī (d. 1014 AH) on al-Bayḍāwī 's Tafsir from Surah Ya-Sin to Surah Az-Zumar: A Study and Critical Edition)," and the book is considered one of the most important and valuable linguistic commentaries. This importance stems from the fact that it is a commentary on the commentary of Judge al-Bayḍāwī, which was authored by its writer as an abridgement of al-Zamakhshari's al-Kashshāf. Therefore, attention to it means attention to these two great commentaries, making it a worthwhile endeavor. In its critical edition, three manuscripts from Turkey were relied upon. Furthermore, the study employed a descriptive-historical method when researching the personal and scholarly biographies of al-Bayḍāwī and al-Khalkhālī. In the edited section, the study also adopted a method of comparison, contrast, and commentary by transcribing the text, comparing its versions, noting the differences in the footnotes, and attributing texts and statements to their sources. The study yielded a set of conclusions, most notably: al-Khalkhālī was one of the prominent Sunni scholars in Azerbaijan during his time, excelling in language, commentary, logic, and other fields. He refuted heretical sects such as the Mutazilite's and others on numerous issues, such as his affirmation of the vision of God Almighty on the Day of Judgment and the negation of any likeness or resemblance to the Divine Essence. He was also distinguished by his extensive knowledge, evidenced by the abundance of sources he consulted and his skill in presenting, reconciling, and prioritizing different opinions. Additionally, the glosses contain many exegetical and logical subtleties in the interpretation of these verses, and the commentary includes figures of speech, rhetorical enhancements, grammatical and morphological issues, variant readings, and their justifications. The author did not merely rely on the interpretations of his predecessors, such as al-Bayḍāwī and al-Zamakhshari, in explaining the verses. Rather, he comprehended their views, analyzed their expressions, and clarified what was problematic. Sometimes, he critiqued their statements and selected the most plausible VII opinion that aligned with the meaning of the verses, guided by evidence and his own scholarly reasoning. He supported his choices with corroborating statements from accomplished commentators, linguists, and others, resulting in a rich, comprehensive, and engaging book that serves as an important source for clarifying ambiguities and resolving difficulties in a rigorous and captivating scholarly style.
Kur'anda Medine Döneminde müşrikler ile olan ilişkiler
İslam toplumunun siyasi, sosyal ve dini açıdan şekillendiği bu dönemde, müşriklerle olan münasebetler; savaşlar, antlaşmalar, sosyal ilişkiler ve tebliğ faaliyetleri çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmada özellikle Bedir, Uhud, Hendek ve Huneyn savaşları ile Hudeybiye Antlaşması gibi kritik olaylar, ilgili Kur'an ayetleri üzerinden değerlendirilmiş ve ilahî mesajların tarihi olaylara nasıl yön verdiği ortaya konmuştur. Araştırmada, Kur'an'ın Müslümanların müşriklerle olan ilişkilerinde belirleyici rol oynadığı, savaş ve barış ilkelerinin vahiy merkezli şekillendiği, aynı zamanda müminlerin dostluk ve düşmanlık ilişkilerinde iman esasının öncelikli kılındığı vurgulanmaktadır. Hz. Peygamber'in stratejik tutumu, sabrı, adaleti ve ilahi yardıma olan güveni, Kur'an ayetleriyle desteklenen bir eğitim süreci olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, Medine dönemindeki müşriklerle ilişkilerin Kur'an eksenli analizi, günümüz Müslümanlarının toplumsal ve dini ilişkilerine ışık tutacak önemli çıkarımlar sunmaktadır. Kur'an bağlamında ele alınması gerektiğini aynı zamanda evrensel ilkelere dayandığını göstermekte; tevhid inancının bu ilişkilerde temel belirleyici olduğunu vurgulamaktadır. Çalışmanın kavramsal çerçevesinde, tevhid kavramının Kur'an'daki anlamı, ulûhiyette ve Rubûbiyyette tevhid olmak üzere iki ana başlıkta detaylandırılmıştır. Yine müşriklerin şirk inancı ve bu inanca karşı Kur'an'ın verdiği tepkiler, ayetler ışığında analiz edilmiştir. Bu çalışma giriş, kavramsal çerçeve ve üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde müşrikler ile savaş ve savaş ile alakalı hükümler ele alınarak tefsir perspektifinde araştırma yapılmıştır. İkinci bölümde, müşriklerle siyasi ve diplomatik ilişkiler ele alınarak ilgili görülen hükümlerin inceleme ve araştırması yapılmıştır. Üçüncü bölümüne ise müşrikler ile dinî ve içtimaî hükümler ele alınarak ilgili görülen ayetlerin tefsirlerden incelemesi yapılmıştır.
İbn Kesir'in müteşabih ayetleri yorumlama metodu
Kur'an-ı Kerim'de, müteşabih olarak isimlendirilen bir kısım ayetler bulunmaktadır. Bu ayetlerin lafzındaki kapalılık ve benzerlik sebebiyle manaları tam olarak anlaşılamamaktadır. Bu ayetler huruf-u mukattalar, Allah'a nispet edilen alay, hayâ (utanmak), istiva, hile, el, baldır, göz, yüz gibi konuları kapsamaktadır. Bu sebeple bu türden olan ayetlerin nasıl yorumlanması gerektiği, Allah'a isnat edilip edilemeyeceği gibi konular insanlar arasında tartışıla gelmiştir. Bu çalışmada İbn Kesir'in müteşabih ayetleri yorumlama metodu ele alınmıştır. İbn Kesir, müteşabih ayetlerin, muhkem ayetler ışığında tevil edilmesi gerektiği görüşünü savunmaktadır. Bazen selefin yolundan gidip müteşabih ayetlere olduğu gibi iman edilmesi gerektiğini söylemiş, bazen de naslar etrafında tevil yolunu benimsemiştir.
Kıraat farklılıklarının anlama etkisi üzerine bir mukayese (Te'vîlât ve Keşşâf örneği)
Kur'an'ı Kerim ayetlerinin bir kısmı yapısal olarak birçok manaya delalet edebilmektedir. Müfessirler kişisel bilgi ve birikimleriyle ilahi hitabın asıl mesajını ayetlerden tespit etmeye çalışırken azami gayret göstermektedirler. Bu hususta Mâtürîdî (ö. 333/944), Te'vîlâtü'l-Kur'ân, Zemahşerî (ö. 538/1144), Keşşâf isimli tefsirinde kıraat ilminden faydalanmaktadır. Dirayet yöntemi benimsenen söz konusu kaynaklar itikadi olarak ilki Hanefi ve ikincisi Mu'tezili düşüncede zirve eser niteliği taşımaktadırlar. Bu kapsamda Mâtürîdî ve Zemahşerî'nin tefsirlerinde kıraatleri kullanım keyfiyetleri, birebir aynı ayetler üzerinden karşılaştırılarak benzer ve farklı yaklaşımları tespit edilmeye çalışılmaktadır. Araştırmanın birinci bölümünde müfessirlerin hayatları ve kıraat ilmi hakkında genel bilgi verilmektedir. İkinci bölümde kıraatleri nakil yöntemleri, üçüncü bölümde ise kıraatlere anlamsal yaklaşımlarının karşılaştırılması yapılmaktadır. Bu çalışmada, ayetler lafzı ve anlamıyla verildikten sonra Mâtürîdî ve Zemahşerî'nin ayetteki kıraat farklılıklarını ele alış biçimleri açıklanmaktadır. İlgili ayetteki kıraat farklılıkları, kıraat kaynaklarından yararlanılarak mütevâtir-şâz yönüyle türü tespit edilip müfessirlerin ayete kıraat ve anlam yönünden yaklaşımları hakkında değerlendirme yapılmaktadır. Müfessirlerin kıraatleri nakletme yöntemleri, itibar ettikleri kıraat türleri, kıraati nispet ettikleri isimler gibi başlıklarda yöntem itibariyle; kıraat farklılıklarını kullanım amaçları, kıraatlerle ayetleri yorumlamaları, kıraati tercih ve tenkit etme sebepleri, kıraat siyak sibak ilişkisi gibi başlıklarda ise anlamsal yaklaşımları incelenmektedir. Genel olarak araştırmada, te'vil yönüyle öne çıkan Mâtürîdî'nin anlamsal, dilci olması hasebiyle Zemahşerî'nin Arap dili kullanımları ve kurallarıyla kıraatleri açıkladıkları anlaşılmaktadır. Sonuç olarak Mâtürîdî ve Zemahşerî'nin kıraatleri kullanım keyfiyetleri arasında benzerlikleri ve farklılıkları olduğu anlaşılmaktadır.
Müfessir Alusi ve Samarrai'ye göre Kur'an'ı anlamada dilin önemi ve etkisi
With the spread of Islam to the world, its language, Arabic, also reached everywhere he went. For this reason, the Arabic language has become a meeting tool for millions of people living in different geographies. Thus, thanks to the Arabic Qur'an, it continues to be the original and source and constantly renews itself. The Arabic language is an important element in religion in terms of learning the purposes of the Qur'an and Sunnah by understanding and thus approaching Almighty Allah and gaining His approval Removing him from the field of life - for whatever reason – means leaving him behind from this important purpose and irreparable damage. Because Arabic, being the language of the Qur'an, is a symbol of Islam and Muslims that distinguishes themselves from others. The Arabic language, which has an important place in this respect, requires that every tafsir learn the principles and methods. Because it is not enough to learn this language in general terms, to understand the Qur'an, to reach its meanings, to think about it, to analyze it, to interpret and to draw conclusions. Ultimately, what needs to be done is for those who want to study and comprehend the Qur'an in depth, take care to learn Arabic with its strong rinciples and methods. This issue is of great importance in order to understand the Qur'an and the sciences related to it correctly and to specialize in this field. This study comparatively examines the studies and scientific effects of the great Iraqi tafsir Sheikh Shihabuddin Alûsî and Professor Fâzıl Saleh Samarrai on the Arabic language and the Qur'an, whose work is among the important sources of tafsir in every period. Keywords: Quran, Tafsir, Arabic, Alusi, Samarrai.