Theses supervised by Doç. Dr. Türkan Argon
11 theses · Bolu Abant İzzet Baysal University
İlk ve ortaokul öğretmenlerinin örgütsel özdeşleşme ve örgütsel sinizm düzeylerine ilişkin görüşleri (Bolu ili örneği)
Araştırmanın amacı; ilk ve ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme ve örgütsel sinizm düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek ve öğretmenlerin demografik özelliklerine göre öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme ve örgütsel sinizm düzeyleri arasında istatiksel bakımından anlamlı farklar olup olmadığını ve öğretmenlerin örgütsel özdeşleşmeye yönelik görüşlerinin örgütsel sinizme yönelik görüşlerinin yordayıcısı olup olmadığını saptamaktır.İlişkisel tarama modeli ile yürütülmüş olan araştırmanın evrenini 2013-2014 eğitim-öğretim yılında Bolu il merkezindeki 28 ilkokul ve 29 ortaokul olmak üzere toplam 57 okulda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırma evreninde 404 sınıf öğretmeni ve 536 branş öğretmeni olmak üzere toplam 940 öğretmen bulunmaktadır. Evrendeki tüm okullara ulaşılmıştır ve geri dönen veri toplama araçlarından 636 tanesi değerlendirilmeye alınmıştır. Araştırmada veriler, öğretmenlerden ölçek yolu ile toplanmıştır. Araştırmada ölçme aracı üç bölümden oluşmaktadır. Birincisi, ölçme araçları hakkında kısa bilgi ile araştırmaya katılanlar hakkında bilgi toplamak amacıyla oluşturulan Kişisel Bilgi Formu'dur. Diğerleri öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme algılarını belirlemek amacıyla kullanılan örgütsel özdeşleşme ölçeği (Loğa, 2003), örgütsel sinizm algılarını belirlemek amacıyla kullanılan örgütsel sinizm ölçeği (Güzeller ve Kalağan, 2008)'dir. Veriler SPSS 20.0 paket ve LİSREL 8.72 programı ile çözümlenmiştir. Verilerin analizinde Doğrulayıcı ve Açımlayıcı Faktör Analizi, İlişkisiz Örneklemler t-Testi, One-Way Anova'dan yararlanılmıştır. Ayrıca Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsıyısı hesaplanmış ve Regresyon Analizi Yapılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeylerine ilişkin görüşleri yüksek düzeyde, "katılıyorum" aralığında olduğu görülmektedir. Öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeylerine ilişkin görüşleri "katılmıyorum" aralığında, sinizm düzeyinin düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme ve örgütsel sinizm düzeylerine ilişkin görüşleri demografik bilgilere göre incelenmiş öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeyleri ve örgütsel sinizm düzeyleri arasında cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum değişkenine göre örgütsel özdeşleşme ve örgütsel sinizm düzeyleri arasında anlamlı fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Mesleki kıdem değişkenine göre öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeylerinde, 11 – 15 yıl kıdem düzeyinde olan öğretmenlerle 21 yıl ve üzeri kıdem düzeyinde olan öğretmenler arasında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiş, buna karşın örgütsel sinizm ve mesleki kıdem değişkeni arasında anlamlı bir farkın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin yaş değişkenine göre örgütsel özdeşleşme düzeyleri arasında, 31-35 yaş aralığında olan öğretmenlerin daha fazla özdeşleştikleri sonucuna varılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin okul türü ve branş değişkenine göre de sınıf öğretmenlerinin örgütsel özdeşleşme düzeyleri branş öğretmenlerininkine göre daha yüksek düzeydedir. İlkokul ve ortaokulda görev yapan öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeyleri, örgütsel özdeşleşme düzeylerinden farklı olarak branş ve okul türü değişkenine göre örgütsel sinizm düzeyinde anlamlı bir fark elde edilmemiştir. Öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme ve sinizm puanları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu görülmüş, öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeylerinin örgütsel sinizm düzeylerini %10,4 düzeyinde anlamlı olarak yordadığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: örgütsel özdeşleşme, örgütsel sinizm, okul, öğretmen xiv ABSTRACT OPINIONS OF PRIMARY AND SECONDARY SCHOOL TEACHERS RELATED WITH THEIR ORGANIZATIONAL IDENTIFICATION AND ORGANIZATIONAL CYNICISM LEVELS (BOLU SAMPLE) Serkan EKİNCİ Thesis of Master of Arts Department of Educational Administration, Supervision, Planning and Economics Supervisor: Associate Professor Türkan ARGON January – 2015, xv + 141 Pages The aim of the present study is to determine the relationship between organizational identification and organizational cynicism of teachers at primary and secondary schools and also to determine whether there are statistically significant differences between the teachers' organizational identification and organizational cynicism levels and whether the teachers' opinions through organizational identification are predictors of their opinions though organizational cynicism. The universe of the study, conducted by correlation survey model, is composed of teachers serving totally at 57 schools, 28 of which are primary and 29 of which are secondary schools in the center of Bolu in 2013-2014 educational year. There are totally 940 teachers 404 of which are classroom and 536 of which are branch teachers. Measurement tools were sent to all the teachers in the universe and replied 636 forms were evaluated. Data were collected from the teachers through a scale in the study. The scale is composed of three parts in the study. First part is a short message about the measurement tools and Personal Information Form prepared for the purpose of collecting information about the participants. The others are organizational identification scale (Loğa, 2003) for the purpose of determining the teachers' perceptions and organizational cynicism scale (Güzeller ve Kalağan, 2008) for the purpose of determining their organizational cynicism perceptions. In data analysis, xv Confirmatory and Explanatory Factor Analysis, Independent Samples t-Test and OneWayAnova were used. In addition, the Pearson Moments Correlation Co-efficient was calculated and Regression Analysis was performed. According to the obtained results in the study, it is seen that the teachers' opinions related with their organizational identification levels are at a high level, within the range of "I agree". It was concluded that the teachers' opinions related with organizational cynicism levels are at a low level, within the range of "I don't agree". The teachers' opinions related with their organizational identification and organizational cynicism were investigated according to demographic information and it was concluded that there was no significant difference between the teachers' organizational identification and organizational cynicism levels according to gender, education level and marital status. At the levels of teachers' organizational identification according to professional seniority, it was determined that there was significant difference between the teachers of 11-15 years of seniority and 21 years and above of seniority, none the less there wasn't a significant difference between organizational cynicism and professional seniority. According to teachers' age variable between their organizational identification levels, it was concluded that the teachers within the age range of 31-35 were identified more. Furthermore, the organizational identification levels of classroom teachers are at a higher level compared to those of branch teachers. The organizational cynicism levels of teachers serving at primary and secondary schools, unlike organizational identification levels, are not significantly different according to branch and school type. It was seen that there was a negative relationship between the teachers' organizational identification and cynicism scores and it was determined that teachers' organizational identification levels predict their organizational cynicism levels at the significance level of 10,4 %.
Üniversite öğrencilerinin öğretim elemanlarının inanılırlığı algısı ve sınıfta adalet algısı arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin öğretim elemanlarının inanılırlığı algısı ve sınıfta adalet algısı arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve öğrencilerin öğretim elemanlarının inanılırlığı ve sınıfta adalet algılarını cinsiyet, öğrencilerin öğrenim gördükleri fakülte, mezun olduğu lise, doğduğu bölge, devam ettiği sınıf ve almakta olduğu derslerin gerekli olduğuna dair inanç değişkenleri açısından incelemektir. Bu amaçla, 2012-2013 Akademik Yılında Abant İzzet Baysal Üniversitesi'nde eğitim alan toplam 1439 üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencisine öğretim elemanlarının inanılırlığı algısını belirlemek için McCroskey ve Teven (1999) tarafından geliştirilen Öğretim Elemanlarının İnanılırlığı (Source Credibility) ve sınıfta adalet algısını belirlemek için Chory-Assad ve Paulsel (2004) tarafından geliştirilen, Sınıfta Dağıtım Adaleti ve Sınıfta Prosedür Adaleti Ölçekleri ile Chory (2007) tarafından geliştirilen Sınıfta Etkileşim Adaleti Ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, Öğretim Elemanlarının İnanılırlığı Ölçeği alt boyutları ile Sınıfta Adalet Ölçeği alt boyutları arasında sadece öğretim elemanlarının güvenilirliği alt boyutu ve sınıfta dağıtım adaleti alt boyutu arasında çok düşük düzeyde pozitif yönlü manidar bir ilişki olduğu diğer alt boyutlar arasında manidar bir ilişki olmadığı bulunmuştur.
Okul müdürlerinin yönetsel yetkinlikleri ile hesap verebilirliklerine yönelik okul yöneticisi ve öğretmen görüşleri
Bu araştırma ile amaçlanan; Bolu ilinin Merkez ilçesinde ilkokullar ve ortaokullarda görevli yönetici ve öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda; okul müdürlerinin hesap verebilirlik durumları ile yönetsel yetkinliklerini ortaya koymaktır. Ayrıca okul müdürlerinin hesap verebilirlik durumları ile yönetsel yetkinliklerine yönelik öğretmen görüşleri ve yönetici görüşlerinin kendi aralarında anlamlı bir ilişki olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Okul müdürlerinin yönetsel yetkinliklerini belirlemek için Yönetsel Yetkinlikler Ölçeği geliştirilmiştir. Yapılan işlemler sonucu Yönetsel Yetkinlikler Ölçeği; "Yöneticinin temel nitelikleri ve kendini geliştirme", "Yöneticinin örgüt içi beklentilere yönelik rolleri", "Yöneticinin örgütü birleştirici-güçlendirici nitelikleri" ve "Kişisel özellikler" olmak üzere 4 boyuttan ve toplamda 61 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin Cronbach Alfa değeri 0,993'tür. Araştırmanın alt problemlerine bağlı olarak hangi analizlerin yapılacağının tespiti için Kolmogorov-Smirnov testi yapılmış ve verilerin normal dağılım sergilemedikleri görülmüş (p>0,05) ve bu sebeple analizlerde non parametrik analizler tercih edilmiştir. Buna göre; okul müdürlerinin yönetsel yetkinlik ve hesap verebilirliğine yönelik öğretmen ve okul yöneticisi görüşlerini belirlemek için ¯() ¯X, ss; kişisel değişkenlere göre anlamlı fark oluşturup oluşturmadığını belirlemek için Man Whitney-U ve Kruskal Wallis testi; yönetici personel ve öğretmenin kendi aralarında ilişkiyi belirlemek için korelasyon analizi (Spearman's rho), yönetici ve öğretmen görüşleri arasındaki farkı belirlemek için Man Whitney-U testi yapılmıştır. Okul yöneticilerinin; okul müdürlerinin yönetsel yetkinliklerine yönelik görüşleri "çok yetkin" düzeyinde, hesap verebilirliklerine yönelik görüşleri "hemen hemen her zaman" hesap verebilir düzeyindedir. Okul yöneticilerinin; okul müdürlerinin yönetsel yetkinliklerinin düzeylerine ilişkin görüşleri ile hesap verebilirlik durumlarına ilişkin görüşleri arasında anlamlı bir ilişki vardır. Öğretmenlerin; okul müdürlerinin yönetsel yetkinliklerine yönelik görüşleri "yetkin" düzeyinde, hesap verebilirliklerine yönelik görüşleri "çoğunlukla" hesap verebilir düzeyindedir. Öğretmenlerin; okul müdürlerinin yönetsel yetkinliklerinin düzeylerine ilişkin görüşleri ile hesap verebilirlik durumlarına ilişkin görüşleri arasında anlamlı bir ilişki vardır. Kişisel değişkenler açısından okul yöneticilerinin okul türü, görevlendirme biçimi, öğrenim durumu, yaş, mesleki kıdem değişkenleri yönetsel yetkinliğine yönelik görüşlerinde anlamlı fark oluşturmazken; branş, cinsiyet değişkenleri anlamlı fark oluşturmuştur. Öğretmenlerin görevlendirme biçimi, branş, öğrenim durumu, yaş, mesleki kıdem değişkenleri okul müdürlerinin yönetsel yetkinliğine yönelik görüşlerinde anlamlı fark oluşturmazken; okul türü, cinsiyet değişkenleri anlamlı fark oluşturmuştur. Kişisel değişkenler açısından okul yöneticilerinin okul türü, görevlendirme biçimi, branş, öğrenim durumu, yaş, mesleki kıdem değişkenleri hesap verebilirliklerine yönelik görüşlerinde anlamlı fark oluşturmazken; cinsiyet değişkeni anlamlı fark oluşturmuştur. Öğretmenlerin görevlendirme biçimi, branş, öğrenim durumu, yaş, mesleki kıdem değişkenleri okul müdürlerinin hesap verebilirliklerine yönelik görüşlerinde anlamlı fark oluşturmazken; cinsiyet değişkeni anlamlı fark oluşturmuştur. Öğretmenlerin okul türü, değişkeni ise okul müdürlerinin hesap verebilirliklerine yönelik görüşlerinin yalnız cevap verilebilirlik boyutunda anlamlı fark oluşturmuştur. Öğretmenler ve okul yöneticilerinin okul müdürlerinin yönetsel yetkinliğine ve hesap verebilirliğine yönelik görüşlerinde anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Hesap verebilirlik, yönetsel yetkinlik, okul yöneticisi, okul müdürü, öğretmen.
Ortaöğretim kurumu öğretmenlerinin okul müdürlerinin karar verme becerileriyle yetki ve sorumluluklarını kullanma derecelerine ilişkin görüşleri
Bu araştırmanın genel amacı; Bolu ili ortaöğretim kurumlarında görevli öğretmenlerin, okul müdürlerinin karar verme beceriyle yetki ve sorumluluklarını kullanma derecelerine ilişkin görüşlerini tespit etmektir. Araştırmanın evrenini, 2013-2014 eğitim öğretim yılında Bolu il merkezindeki ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Evren kapsamında 18 ortaöğretim kurumu, toplam 675 öğretmen bulunmaktadır. Araştırmada tarama modeli kullanılmış olup, veri toplama aracı olarak da "Kişisel Bilgi Formu", Keser (2007) tarafından geliştirilen "Ortaöğretim Okul Müdürlerinin Yetki ve Sorumluluklarını Kullanma Derecelerinin Belirlenmesi" anketi ve Acet (2006) tarafından geliştirilen "Okul Yöneticilerinin Karar Verme Becerileri Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçme aracı, 18 ortaöğretim kurumunda görev yapan 675 öğretmene uygulanmış, 406 anket geçerli sayılmıştır. Araştırma verileri SPSS 20.00 paket programından yararlanılarak çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesinde aritmetik ortalama, standart sapma ile Kolmogorov Simirnov, Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır: Öğretmenler, okul müdürlerinin karar verme becerilerine yönelik ölçeğin bütün alt boyutlarında ve genel toplamında =3,67 ile "Çoğunlukla Katılıyorum" düzeyinde görüş belirtirken, okul müdürlerinin yetki ve sorumluluklarını kullanma dereceleri ölçeğinin bütün alt boyutlarında ve genel toplamında =3,85 ile "Katılıyorum" düzeyinde görüş belirtmişlerdir. Öğretmenlerin, okul müdürlerinin karar verme becerilerine yönelik görüşleri, yaş, branş, öğrenim durumu, medeni durum, mesleki kıdem ve kurumdaki görev süresi değişkenlerinin hiçbirinde anlamlı fark ortaya çıkarmazken, cinsiyet ve kurum türü değişkenlerinin, Karar Verme Becerileri Ölçeği'nin Problemi Tanımlama ve Algılama, Probleme İlişkin Çözüm Önerileri Geliştirme, Kararı Uygulama Denetim ve Değerlendirme alt boyutlarında anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin okul müdürlerinin yetki ve sorumluluklarını kullanma derecelerine ilişkin görüşleri, branş, öğrenim durumu, medeni durum, mesleki kıdem ve kurumdaki görev süresi değişkenlerinde anlamlı fark göstermezken; diğer değişkenlerde anlamlı fark tespit edilmiştir. Öğretmenlerin görüşleri, cinsiyet ve kurum türü değişkenlerine göre Yetki Sorumluluklarını Kullanma Dereceleri Ölçeği'nin, Okul Gelişimi, Personel İşleri, Eğitim Öğretim, Bürokratik İşler, Çevre ile İlgili İşler alt boyutlarında; yaş değişkeninde ise sadece Okul Gelişimi ve Eğitim Öğretim boyutlarında anlamlı fark ortaya çıkarmıştır. Okul Müdürlerinin Karar Verme Becerileri ile Yetki ve Sorumluluklarını Kullanma Derecelerine ilişkin görüşleri arasında yüksek düzeyde anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: karar verme, yetki, sorumluluk,
Öğretmenlerin iş doyumu ile pozitif psikolojik sermaye düzeylerine yönelik görüşleri (İzmir-Foça ilçesi örneği)
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin iş doyumu ve pozitif psikolojik sermaye düzeylerine ilişkin görüşlerini tespit ederek, görüşleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını ve öğretmen görüşlerinin kişisel değişkenlere göre anlamlı fark ortaya koyup koymadığını belirlemektir. İlişkisel tarama modeli ile yürütülen çalışmanın evrenini 2014-2015 eğitim öğretim yılında İzmir ili Foça ilçesindeki okullarda çalışan 290 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada ilkokul, ortaokul ve liselerde çalışan 167 öğretmene ölçme aracı dağıtılmıştır. Araştırmada ölçme aracı olarak İş Doyumu Ölçeği ve Pozitif Psikolojik Sermaye Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Spearman Rho korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin iş doyumuna yönelik toplamda görüşleri'kısmen katılmıyorum' düzeyindedir. İş doyumu ölçeğinin alt boyutlarına ilişkin puanlar incelendiğinde ise en yüksek ortalama 'ödüllendirme' boyutunda, en düşük ortalama'terfi' boyutundadır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin pozitif psikolojik sermayeye ilişkin görüşleri "tamamen katılıyorum" düzeyindedir. Pozitif psikolojik sermaye ölçeğinin alt boyutlarına ilişkin ortalamalar incelendiğinde ise en yüksek puan 'güven' boyutunda, en düşük puan ise 'iyimserlik' boyutundadır. İş doyumu ve pozitif psikolojik sermayeye ilişkin öğretmen görüşleri kişisel değişkenlere göre incelendiğinde ve toplam ölçek ve alt boyutlara ilişkin puanlarda cinsiyet ve öğretim şekline göre anlamlıfarklılık ortaya çıkmamıştır. Yaş ve çalışma süresi değişkenleri ise iş doyumu ve pozitif psikolojik sermayeye ilişkin öğretmen görüşlerindeanlamlı farklılık göstermiştir. Ayrıca iş doyumu ölçeği öğrenim durumu, branş, mezun olunan fakülte, okul türü ve öğretmen sayısı değişkenlerine göre farklılaşırken, pozitif psikolojik sermaye ölçeği de medeni durum değişkenine göre farklılaşmıştır. İş doyumu ve pozitif psikolojik sermayeye ilişkin öğretmen görüşleri açısından toplam ölçekler arasında anlamlı ilişki ortaya çıkmazken alt boyutlar arasında çeşitli ilişkiler tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: İş Doyumu, Pozitif Psikolojik Sermaye, Öğretmen
İlköğretim okulları kurumsal imajına yönelik yönetici ve öğretmen algıları: Bolu ili merkez ilçe örneği
Toplumların değişimine yön veren eğitim kurumlarının başarıları büyük ölçüde çevreleriyle kurabilecekleri ilişkilere bağlı olmaktadır. Bu noktada ilköğretim okullarının kurum imajı önem taşımaktadır. Okulların çevrede oluşturdukları imaj veliler tarafından ilgiyle takip edilmektedir. Kamuoyunun güven ve desteğini alarak oluşturulacak olumlu bir kurum imajı, o okulun kurumsal amaçlarını gerçekleştirmesine önemli katkı sağlayabilmektedir.Bu çerçevede; Bolu ili merkez ilçesinde yer alan kamu ilköğretim okullarında görevli yöneticiler ve öğretmenlerin çalıştıkları okula yönelik algıladıkları kurumsal imajı saptamak amacıyla yapılan bu çalışmada literatür araştırması yapılmış, ?İlköğretim okulları imajı (Yönetici ve öğretmen anketi)? ölçeği kullanılarak katılımcı görüşleri betimlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla merkez ilçede bulunan 30 ilköğretim okulunda 72 yönetici ve 920 öğretmen olmak üzere toplam 992 katılımcının görüşleri alınarak, veriler SPSS 16 programında analiz edilmiştir. Araştırmada aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır.a) Yöneticilerin kurumsal imajın, hizmet kalitesi, yönetim kalitesi, finansal sağlamlılık, çalışma ortamı, duygusal çekicilik, toplumsal sorumluluk ve kurumsal etik boyutlarındaki beklentileri öğretmenlere oranla düşüktür.b) Yöneticilerin görüşleri cinsiyet, çalışma süresi, mesleki kıdem ve eğitim durumuna göre farklılık göstermezken, öğretmenlerin görüşleri boyutlar bazında cinsiyet, çalışma süresi, mesleki kıdem ve eğitim durumuna göre şekillenmektedir.Anahtar Kelimeler: Kurumsal imaj, Kurum kimliği, İlköğretim okulu
Örgütsel vatandaşlık davranışları ile problem çözme becerilerine yönelik yönetici ve öğretmen görüşleri: Bolu ili merkez ilçe örneği
Bu araştırmanın genel amacı; Bolu ili merkez ilçe ilköğretim okullarında görevli yönetici ve öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları ile problem çözme becerilerine yönelik görüşlerini tespit etmektir.Araştırmanın evrenini, 2009 - 2010 eğitim öğretim yılının II. döneminde Bolu ili merkez ilçesindeki ilköğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenler oluşturmaktadır. Evren kapsamında 32 ilköğretim okulu, toplam 960 ilköğretim okulu öğretmeni ve 76 yönetici bulunmaktadır. Araştırmada evreni temsil edecek düzeyde 24 ilköğretim okulu ve bu okullarda görev yapan 373 ilköğretim okulu öğretmeni ve 51 yönetici tabakalı örneklem yöntemi ile belirlenmiştir.Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın veri toplama aracı üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde öğretmen ve yöneticilerin kişisel bilgilerini elde etmek amacıyla kişisel bilgi formu ikinci bölümde yönetici ve öğretmenlerin, örgütsel vatandaşlık davranışlarına ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla Podsakoff, MacKenzie, Moorman ve Fetter (1990) tarafından geliştirilen, ?Organizational Citizensh ip Behaviors Scale? adlı ölçek temel alınarak hazırlanan, Karakuş (2008) tarafından doktora tezinde kullanılmak üzere uyarlanan ?Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeğ?'inde bulunan 22 davranış maddesi bulunmaktadır. Üçüncü bölümde ise problem çözme becerisini ölçmek için P.P. Heppner ve C. H. Peterson tarafından geliştirilen, Şahin, Şahin ve Heppner (1993), tarafından Türkçeye uyarlanan ?Problem Çözme Envanteri?, kullanılmıştır. Ölçek 24 ilköğretim okulunda görev yapan 51 yönetici ve 373 öğretmene uygulanmıştır.Araştırma verileri SPSS 12.00 paket programından yararlanılarak çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, tek yönlü varyans analizi (One-Way Anova), bağımsız gruplar (ilişkisiz örneklem) t-testi ile Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır.Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır:Hem İlköğretim okulu yöneticilerinin Örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeğinin genel toplamına yönelik =4,58 ile ?tamamen katılıyorum? hem de öğretmenler =4,26 ortalaması ile ?tamamen katılıyorum? düzeyinde görüş belirtmişlerdir.Problem çözme becerilerinin geneline ilişkin hem ilköğretim okulu yöneticileri =4,37 hem de öğretmenler =4,32 ?çoğunlukla? düzeyinde görüş belirtmişlerdir.İlköğretim okulu yöneticilerinin örgütsel vatandaşlık davranışına ilişkin görüşleri yaş, cinsiyet, öğrenim durumu, okuldaki görev süresi değişkenlerinin hiçbirinde anlamlı fark göstermemektedir. Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışına ait görüşleri bütün kişisel değişkenlerde anlamlı fark ortaya çıkarmıştır. Öğretmenlerin yaş değişkenine göre sportmenlik alt boyutunda, cinsiyet değişkenine göre fedakarlık, üyelik erdemi, sportmenlik alt boyutunda, öğrenim durumu değişkenine göre vicdanlılık alt boyutu hariç bütün alt boyutlarda, branş değişkenine göre vicdanlılık ve sportmenlik alt boyutlarında, görev süresi değişkenine göre ise nezaket ve üyelik erdemi alt boyutlarında anlamlı fark tespit edilmiştir.İlköğretim okulu yöneticilerinin problem çözme becerisine ilişkin görüşleri yaş, cinsiyet, öğrenim durumu, okuldaki görev süresi değişkenlerinin hiçbirinde ortaya çıkmamıştır. Öğretmenlerin ise problem çözme becerisine ilişkin görüşleri yaş değişkenine göre anlamlı fark göstermezken diğer değişkenlerde anlamlı fark tespit edilmiştir. Öğretmenlerde Kaçıngan yaklaşım alt boyutunda, Öğrenim durumu değişkenine göre değerlendirici yaklaşım ve planlı yaklaşım alt boyutlarında branş değişkenine göre değerlendirici ve planlı yaklaşım alt boyutlarında görev süresi değişkenine göre ise kaçıngan yaklaşım alt boyutlarında anlamlı fark tespit edilmiştirİlköğretim okulu yöneticilerinin örgütsel vatandaşlık davranışı ile problem çözme becerilerine ilişkin görüşleri arasında anlamlı fark tespit edilmiştir. Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı ile problem çözme becerilerine ilişkin görüşleri arasında da anlamlı bir ilişki olduğu gözlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Yönetici, Öğretmen, Problem Çözme, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı
İlköğretim okul müdürlerinin yönetim becerileri ile öğretmenleri etkileme becerilerine ilişkin öğretmen görüşleri
Bu araştırmanın amacı; ilköğretim okul müdürlerinin yönetim becerileri ile öğretmenleri etkileme becerilerine ilişkin öğretmen görüşlerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin, okul müdürlerinin yönetim becerileri ile etkileme becerilerine yönelik görüşleri belirlenmiş, öğretmenlerin kişisel özelliklerinin görüşlerine etki edip ve öğretmenlerin, yöneticilerin yönetim becerileri ile etkileme becerilerine yönelik görüşleri arasındaki ilişki incelenmiştir.Tarama modeli ile gerçekleştirilen araştırmanın evrenini 2010-2011 eğitim-öğretim yılında Karabük merkez ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenler oluşturmuştur. Evren kapsamında 31 ilköğretim okulunda 267 sınıf ve 244 branş öğretmenine ulaşılmıştır. Veriler kişisel bilgi formu, Yönetim Becerileri Ölçeği ve Okul Müdürlerin Öğretmenleri Etkileme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma verileri SPSS programında çözümlenmiş, frekans, yüzde, t-testi, tek yönlü varyans analizi ve korelasyon analizi yapılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin yöneticilerin yönetim becerilerine ilişkin toplam algısı ?katılıyorum? düzeyinde iken, etkileme becerilerine ilişkin toplan algısı ?çoğu zaman? düzeyinde gerçekleşmiştir. Öğretmenlerin; yöneticilerin yönetim becerilerine ilişkin puanlarının, etkileme becerilerine ilişkin verilen puanlardan yüksek olduğu görülmektedir. Öğretmen görüşlerine göre yöneticilerin yönetim becerilerinde ?sorumluluk beceriler? alt boyutu en yüksek düzeyde algılanan boyutken, etkileme becerilerinde ?kişilik gücü? alt boyutu en yüksek düzeyde algılanan boyut olmuştur. Ancak, genel olarak yönetim becerilerinin ve etkileme becerilerinin yüksek oranda gerçekleştirildiği bulgusuna ulaşılmıştır.İlköğretim okulu öğretmenlerinin okul müdürlerinin yönetim becerilerini gösterme düzeylerine ilişkin algıları cinsiyet, branş ve eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı fark göstermemektedir. Bunun yanında ilköğretim okulu öğretmenlerinin okul müdürlerinin yönetim becerilerini gösterme düzeylerine ilişkin algıları, kıdem değişkenine göre anlamlı fark göstermektedir.İlköğretim okulu öğretmenlerinin okul müdürlerinin öğretmenleri etkileme davranışlarını gösterme düzeylerine ilişkin algıları cinsiyet, branş, kıdem ve eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı fark göstermemektedir.Ayrıca, öğretmenlerin yönetim becerilerine ilişkin görüşleri ile etkileme becerilerine ilişkin görüşleri arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Araştırmanın ilköğretim okulu yöneticilerinin yönetim becerileri ile etkileme becerileri ilişkisi konusunda yapılan ilişkisel nitelikteki bir araştırma olması nedeniyle alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.Anahtar Sözcükler: öğretmen, yönetici, yönetim becerileri, etkileme becerileri
İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel güven ve kolektif yeterlik algıları ile örgütsel farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel güven ve kolektif yeterlik algıları ile örgütsel farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkileri belirlemektir. Örgütsel güven ile kolektif yeterlik değişkenlerine ilişkin öğretmen algılarının; cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, kıdem, bu kurumda çalışma süresi, branş ve yönetim/eğitim bilimleri alanında yüksek lisans yapma değişkenlerine göre değişip değişmediği saptanmıştır. Araştırmanın evrenini, 2012-2013 eğitim-öğretim yılında İstanbul İli Avrupa yakasındaki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ilköğretim okulları ve bu okullarda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise tabakalı örnekleme yolu ile belirlenen 101 okul ve bu okullarda görev yapan 1760 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Okullarda Örgütsel Güven Ölçeği", "Kolektif Öğretmen Yeterliği Ölçeği" ve "Okullarda Örgütsel Farkındalık Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 20.0 programında çözümlenmiştir. İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel güven algıları, kolektif yeterlik algıları ve okullarda örgütsel farkındalık düzeylerinin belirlenmesinde her üç ölçeğin alt boyutlarından alınan puanların aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri incelenmiştir. Demografik değişkenlerle örgütsel güven ve kolektif yeterlik arasındaki farkın anlamlı olup olmadığı belirlenirken ilişkisiz örneklemler t-test, tek yönlü varyans analizi (Anova) kullanılmıştır. Örgütsel güven, kolektif yeterlik ve örgütsel farkındalık arasındaki ilişkiler belirlenirken ise Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı, ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Yapılan analiz sonuçları p<.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar şöyledir; Öğretmenlerin algıları örgütsel güven ve tüm alt boyutlarında, kolektif yeterlik algıları ile okullarda örgütsel farkındalık ve alt boyutlarında oldukça katılıyorum düzeyinde bulunmuştur. Cinsiyet değişkenine göre ilköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel güvene ilişkin algıları yeniliğe açıklık ve iletişim ortamı boyutlarında istatistiksel anlamda manidar fark gösterirken yaş ve kıdem değişkenlerine göre öğretmenlerin örgütsel güvene ilişkin algıları yöneticiye güven boyutunda istatistiksel anlamda manidar fark göstermiştir. İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel güvene ilişkin algıları öğrenim durumu, kurumdaki çalışma süresi ve kurumdaki yönetici ile çalışma süresi değişkenlerine göre istatistiksel anlamda manidar fark göstermemiştir. Branş değişkenine göre ilköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel güvene ilişkin algıları çalışanlara duyarlık ve iletişim ortamı boyutlarında istatistiksel anlamda manidar fark göstermiştir. Yönetim/eğitim bilimleri alanında lisansüstü eğitim yapma değişkenine göre ilköğretim okulu öğretmenlerinin algıları örgütsel güvenin tüm alt boyutlarında istatistiksel anlamda manidar bulunmuştur. İlköğretim okulu öğretmenlerinin kolektif yeterlik algıları cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, kıdem, kurumdaki çalışma süresi branş ve yönetim/eğitim bilimleri alanında lisansüstü eğitim yapma değişkenlerine göre istatistiksel anlamda manidar fark göstermiştir. Kurumdaki yönetici ile çalışma süresi değişkenine göre öğretmenlerin kolektif yeterlik algılarında istatistiksel anlamda manidar fark bulunmamıştır. Öğretmen farkındalığı, yönetici farkındalığı ve okullarda örgütsel farkındalık ile kolektif yeterlik algıları ve örgütsel güven algıları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Regresyon analizi sonucunda yöneticiye güven ve yeniliğe açıklık boyutlarının, öğretmen farkındalığını anlamlı düzeyde yordadığı ve yeniliğe açıklık boyutunun, okullarda örgütsel farkındalığı anlamlı düzeyde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Lise yöneticilerinin yenilik yönetimi becerileri ile okullardaki örgütsel öğrenme mekanizmalarına yönelik öğretmen görüşleri
Bu araştırmanın amacı, liselerdeki örgütsel öğrenme mekanizmaları ile lise yöneticilerinin yenilik yönetimi becerilerine ilişkin öğretmen görüşlerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda okullardaki örgütsel öğrenme mekanizmaları ve yöneticilerin yenilik yönetimi becerilerine yönelik öğretmen görüşleri belirlenmiş, öğretmenlerin kişisel özelliklerinin bu görüşler üzerinde etkisi olup olmadığı tespit edilmiş ve örgütsel öğrenme mekanizmaları ile yöneticilerin yenilik yönetimi becerilerine ilişkin öğretmen görüşleri arasındaki ilişki incelenmiştir. İlişkisel tarama modeli ile yürütülmüş olan bu araştırmanın evrenini 2013-2014 eğitim öğretim yılında Bolu ili merkez ilçedeki liselerde çalışmakta olan 790 öğretmen oluşturmakadır. Araştırmada örneklem alma yoluna gidilerek basit rastgele örneklem alma yöntemi kullanılmıştır. Liselerde çalışmakta olan 272 öğretmen ile yürütülmüş olan çalışmanın veriler ise kişisel bilgi formu, Örgütsel Öğrenme Mekanizmaları Ölçeği ve Okullarda Yenilik Yönetimi Ölçeği ile toplanarak SPSS 17 paket programı ile çözümlenmiştir. Verilerin analizinde ise frekans, yüzde, Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Spearman Rho korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre okullardaki örgütsel öğrenme mekanizmalarına yönelik öğretmen görüşlerinin, orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Örgütsel öğrenme mekanizmaları ölçeğinin alt boyutlarına ilişkin puanlar incelendiğinde ise en yüksek puanın 'bilgiyi arama' boyutunda, en düşük puanın ise 'bilgiyi alma ve yayma' boyutunda olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin, yöneticilerinin yenilik yönetimi becerilerine ilişkin algılarının ise "orta derecede katılıyorum" düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Okullarda Yenilik Yönetimi Ölçeği'nin alt boyutlarına ilişkin puanlar incelendiğinde ise en yüksek puanın 'örgütsel kültür ve yapı' boyutunda, en düşük puanın ise 'proje yönetimi' boyutunda olduğu belirlenmiştir. Okullardaki örgütsel öğrenme mekanizmaları ve yöneticilerin yenilik yönetimi becerilerine ilişkin öğretmen görüşleri kişisel değişkenlere göre incelenmiş ve hem toplam ölçek puanlarında, hem de alt boyutlara ilişkin puanlarda cinsiyet, yaş, kıdem, öğrenim seviyesi, medeni hal ve mevcut okullarındaki çalışma sürelerine göre anlamlı farklılık gözlemlenmemiştir. Örgütsel öğrenme mekanizmaları ve yöneticilerin yenilik yönetimi becerilerine ilişkin öğretmen görüşlerinin branş, okul türü, öğrenci sayısı, öğretmen sayısı ve yönetici sayısı değişkenlerine göre ise farklılaştığı tespit edilmiştir. Ayrıca okullardaki örgütsel öğrenme mekanizmaları ile yöneticilerin yenilik yönetimi becerilerine ilişkin öğretmen görüşleri arasındaki ilişki incelenmiş ve her iki görüş arasında yüksek düzeyde, pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.
Okul yöneticilerinin yönetimde gücü kullanma stilleri ve etkililiklerine yönelik öğretmen görüşleri
Bu araştırmanın amacı, Düzce ili Merkez ilçede çalışan, ortaöğretim okul müdürlerinin yönetimde gücü kullanma stilleri ve etkililiklerine yönelik öğretmen görüşlerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda ortaöğretim okullarında görev yapan okul müdürlerinin kullandıkları güç türleri ve yönetsel etkililiklerine ait öğretmen görüşleri belirlenmiş, öğretmenlerin ve öğretmenlerin görev yaptıkları okul müdürlerine ait demografik bilgilerin bu görüşler üzerinde etkisi olup olmadığı tespit edilmiş ve okul müdürlerinin kullandıkları güç türleri ile yönetsel etkililikleri arasındaki ilişki incelenmiştir. İlişkisel tarama modeli ile yürütülmüş olan bu araştırmanın evrenini, 2013-2014 eğitim-öğretim yılında Düzce ili merkez ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı devlet ortaöğretim kurumlarında çalışan 790 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada örneklem alma yoluna gidilerek basit rastgele örneklem alma yöntemi kullanılmıştır. Ortaöğretim kurumlarında çalışmakta olan 293 öğretmen ile yürütülmüş olan çalışmanın verileri ise demografik bilgi formu, "Okul Yöneticilerinin Etkililiğini Değerlendirme Ölçeği" ve "Güç Tipi Ölçeği" ile toplanarak SPSS 17 paket programı ile çözümlenmiştir. Verilerin analizinde ise frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, Kolmogorov-Smirnov, Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Spearman Rho korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre okul müdürlerinin etkililiğine ilişkin öğretmen görüşleri tüm alt boyutlarda ve toplam ölçekte "büyük ölçüde katılıyorum" düzeyindedir. Okul müdürlerinin etkililiğine ilişkin en yüksek öğretmen görüşü bütçe ve destek işleri boyutunda, en düşük algı ise öğretim liderliği alt boyutundadır. Okul müdürlerinin kullandıkları güç türlerine ilişkin öğretmen görüşlerine göre, okul müdürleri "sık sık" düzeyinde en fazla ödül gücünü ve kişilik gücünü, "hiçbir zaman" düzeyinde ez az zorlayıcı gücü kullanmaktadırlar. Öğretmenlere göre okul müdürleri, "nadiren" düzeyinde de yasal gücü kullanmaktadırlar. Buna göre, okul müdürleri en fazla kişilik ve ödül gücünü, en az ise yasal ve zorlayıcı gücü kullanmaktadırlar. Okul müdürlerinin kullandıkları güç türleri ile yönetsel etkililiklerine ilişkin öğretmen görüşleri hem okul müdürlerine hem de öğretmenlere ait demografik bilgilere göre incelenmiş, okul müdürlerinin yaş, idarecilik kıdemi ve okuldaki çalışma yılı değişkenlerine göre öğretmen görüşleri bazı alt boyutlarda anlamlı fark ortaya çıkarmıştır. Öğretmenlerin cinsiyet, yaş, kıdem, okuldaki çalışma yılı ve öğrenim durumları değişkenlerine göre görüşleri yine bazı boyutlarda anlamlı fark ortaya çıkarmıştır. Ayrıca okul müdürlerinin kullandıkları güç türleri ile yönetsel etkililiklerine ilişkin öğretmen görüşleri arasındaki ilişki incelenmiş, okul müdürlerinin kullandığı ödül gücü ve kişilik gücü ile okul müdürlerinin etkililiğine ilişkin alt boyutlar arasında orta düzeyde ve yüksek düzeyde pozitif anlamlı ilişki; zorlayıcı güç türü ile okul müdürlerinin etkililiğine ilişkin alt boyutlar arasında düşük düzeyde negatif anlamlı ilişki tespit edilmiştir.