Theses supervised by Doç. Dr. Yakup Durmaz
11 theses · Hasan Kalyoncu University
Bankaların satış ve pazarlama faaliyetlerinin incelenmesi ve oluşan hizmet kalitesinin ölçülmesi
Banka işletmelerinde, birçok işlem ve faliyet yürütülmektedir. Bankalar başta kişi ve kuruluşlardan fon toplama, kredi verme, çek senet işlemleri yapma, fatura ödeme işlemleri, kredi kartı verme, kartlarla ilgili işlemler yapma ve sigortacılık işlemleri yapma gibi faaliyetleri ile ülke ekonomisine önemli katkılar sağlamaktadır. Hizmet sektörü içerisinde yer alan bankaların ülke ekonomisine katkı sağlamak için mutlaka müşteri odaklı bir plan ve program içerinde olmalarını zorunlu kılmaktadır. Bunun için ülke içerisinde ve dışarısındaki gelişmeleri takip edilerek buna uygun bir hizmet politikası sunulmalıdır. Şanlıurfa'da yapılan bu çalışma, bankalara hizmet almak amacıyla gelen müşterilere yapılan anket uygulamasını içermektedir. Bu çalışmada banka müşterilerinin, bankaların hizmet kalitesi açısından beklentilerini karşılayıp karşılamadığına yöneliktir. Bankaların hizmet kalitesini belirlemek için en çok kullanılan yöntemlerden biri olan Servqual ölçeği kullanılmıştır. Bu model vasıtasıyla beklenen ve algılanan hizmet kalitesi ortalamaları ve hizmet kalitesinin alt boyut ortalamaları belirlenmiştir. Yapılan çalışmada beklenen hizmet kalitesi değeri algılanan hizmet kalitesi değerinden yüksek çıkmıştır.
Marka özgünlüğünün marka imajı ve marka tercihindeki ilişkisinde marka güveninin aracılık rolü
Bu araştırmanın amacı, günümüz finansal krizlerinde ayakta kalmayı sağlayacak bir unsur olan marka özgünlüğünün; marka imajına ve marka tercihine olan etkisinin tespit edilmesi ayrıca marka güveninin, marka imajı ve tercihine etkisinde aracı etkiye sahip olup olmadığının ortaya konulmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu, beyaz eşya kullanan veya satın alan (816) tüketiciler oluşturmaktadır. Çalışmada toplanan verilerden değişkenlere yönelik analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, marka özgünlüğüne yönelik yapılan araştırmalar sonucunda 6 boyutlu olan marka özgünlüğü ölçeği ve diğer ölçeklerden oluşan 42 maddelik bir anket formu oluşturulmuştur. Anket, değişkenlere yönelik bilgi toplamaya yönelik soruların bulunduğu birinci bölüm ve demografik özelliklere yönelik sorulardan oluşan iki bölüm üzerine kurgulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre marka özgünlüğü alt boyutlarından bağlantı, kontrol ve orijinalliğin marka imajına olumlu yönde anlamlı bir etkisi bulunmuştur. Marka özgünlüğünün alt boyutlarından olan erdem ve estetikliğin marka tercihine olumlu yönde anlamlı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Marka imajının marka tercihine olan etkisi incelenmiş ve marka imajının marka tercihine olumlu yönde anlamlı bir etkisinin olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlara bakıldığında marka güveninin marka özgünlüğü ile marka imajı arasında olumlu yönde aracılık etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yine marka güveninin marka özgünlüğü ile marka tercihi arasında olumlu yönde aracılık etkisinin olduğu belirlenmiştir. Diğer yandan marka özgünlüğü alt boyutlarından erdemlilik, gerçeklik ve estetikliğin marka imajına olumlu yönde anlamlı bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Yine marka özgünlüğünün alt boyutlarından olan bağlantı, gerçeklik, kontrol ve orijinalliğin marka tercihine olumlu yönde anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir.
Tüketicilerin satın alma kararları üzerinde marka değerinin etkisi
Pazarlamanın temel kavramlarından biri olan ürün; kullanım ya da tüketim için pazara sunulan, tüketicilerin dilek, istek ve ihtiyaçlarını karşılayabilecek her şeyi kapsamaktadır. Pazarlama iletişimi açısından ürün, öğrenme ve algılama sürecinde tüketiciye uyarıcı ve ipuçları olma görevini üstlenirler. Ürün, işlevsel bir yarar sunarken marka, ürünün işlevsel amacının ötesinde, o ürünün değerini arttıran bir isim, sembol, tasarım veya işarettir. Ürün üretilmekte, marka ise yaratılmaktadır. Diğer yandan bir ürün zaman içinde değişebilirken marka kalıcıdır. Marka temel olarak bir ürünü temsil etmesine karşın bir isimden çok daha fazla bir anlama sahiptir. Pazarlamanın amacı, tüketicilerin dilek, istek ve ihtiyaçlarını karşılamaktır. Bu amacı gerçekleştirebilmek için ise öncelikle tüketicilerin davranışlarının bilinmesi gerekmektedir.
Duygusal zekâ ve anlık satın alma davranışı ilişkisinde marka sadakatinin düzenleyici rolü
Gerçekleştirilen çalışma ile pazarlama alanında, farklı tüketici grupları için farklı taktikler geliştirme bakımından kişilerin duygusal zekâları ile anlık satın alma davranışları arasındaki ilişkide marka sadakatinin düzenleyici etkisinin ölçülmesi amaçlanmıştır. Bu bakımdan tüketicilerin duygusal zekâ seviyelerinin bir tüketici davranışı olan anlık satın alma davranışı üzerindeki etkilerine bakılmış, bu ilişkide marka sadakatinin ne gibi bir rolünün olduğu incelenmiştir. Bu doğrultuda Gaziantep ilinde yaşayan hane halkı tüketicileri üzerinde yapılan ve hazır giyim kategorisinde alış veriş yapan toplam 956 katılımcıdan veri toplanmıştır. Verilerin analizi için SPSS ve AMOS istatistik programları kullanılmıştır. Analiz neticesinde, tüketicilerin sadık oldukları bir markayla karşılaşması o markayı daha fazla incelemesine ve daha güçlü bir anlık satın alma davranışı göstermesine neden olurken duygusal zekâ seviyesinin artması ile anlık satın alma davranışı gücünün zayıfladığı marka sadakatinin ise zayıflayan anlık satın alma isteğini artırdığı görülmüştür. Duygusal zekâ seviyesi yüksek olan bireylerin anlık satın alma davranışı gösterme konusunda marka sadakatinin düzenleyici etkisinin olduğu görülmüştür.
Yeşil reklamlara yönelik tutumun yeşil ürün satın alma niyetine etkisinde çevresel sorumluluğun aracılık rolü: Y kuşağı üzerine bir araştırma
Bu çalışmada yeşil reklamlara yönelik tutumun yeşil ürün satın alma niyetine etkisinde çevresel sorumluluğun aracılık rolü araştırılmıştır. Çorum nüfusuna kayıtlı 794 katılımcıya yeşil reklamlara yönelik tutum, çevresel sorumluluk ve yeşil ürün satın alma niyetini ölçmeye yönelik 17 ifade, demografik özelliklere ilişkin 5 ifadeyi içeren anket uygulanmış, elde edilen veriler SPSS 25.0 ve Amos 22.0 programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, yeşil reklamlara yönelik tutum ve alt boyutlarından reklama yönelik genel tutum ve reklam algısının çevresel sorumluluğu pozitif yönlü ve anlamlı etkilediği, reklama ve reklam veren firmaya güvenin çevresel sorumluluğu etkilemediği saptanmıştır. Yeşil reklamlara yönelik tutum ve alt boyutlarından reklam algısının yeşil ürün satın alma niyetini etkilediği, reklama ve reklam veren firmaya güven ile reklama yönelik genel tutumun satın alma niyetini etkilemediği belirlenmiştir. Yeşil reklamlara yönelik tutumun yeşil ürün satın alma niyetine etkisinde çevresel sorumluluğun aracılık rolü olduğu belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Yeşil reklam, çevresel sorumluluk, yeşil ürün satın alma niyeti, Y kuşağı.
Satın alınan konuta duyulan memnuniyete etki eden faktörler ve gelirin düzenleyici rolü: Adıyaman il merkezinde bir uygulama
Bu çalışmanın amacı; Adıyaman ilinde yaşayanların konut satın almalarını etkileyen faktörlerin satın aldıkları konuttan duydukları memnuniyete yönelik düşüncelerini ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Çalışma kapsamında konut satın almayı etkileyen faktörler ve satın alınan konuttan duyulan memnuniyet arasındaki ilişkide kişilerin gelir düzeyinin bu ilişkide düzenleyicilik rolünün bulunup bulunmadığının ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Özellikle konut satın alan kişilerin memnuniyet düzeyleri kişilerin yaşamış topulumun kültüründen etkilenmektedir. Diğer taraftan satın alınan konuttan duyulan memnuyite yönelik kişilerin tutumlarının Türk kültüründe Batı kültüründen farklı olduğu düşünülmektedir. Bu doğrultuda Türk kültürüne uygun olarak bireylerin satın aldıkları konuttan duydukları memnuniyeti ölçmek için yeni bir ölçek geliştirilmiştir. Bu doğrultuda ilk olarak orijinal bir ölçeğin geliştirilmesi amacıyla temel kaynaklardan ve literatürde yer alan ölçek geliştirme çalışmalarından faydalanılarak; madde havuzunun oluşturulması, ölçeğin yapılandırılması ve ölçeğin değerlendirilmesinden oluşan üç aşamalı bir yöntem kullanılmıştır. Oluşturulan madde havuzu uzman görüşüne başvurulurak içerik geçerliliği sağlanmıştır. Daha sonra 119 kişiye pilot uygulama yapılmış ve temel uygulamaya geçilmesine karar verilmiştir. Adıyaman ilinde yaşayan ve konut sahibi 450 kişi ile yapılan anket formu yöntemiyle veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler istatistik yöntemlerle analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında kullanılan ölçeğin geçerliliği ve güvenilirliği sağlanmıştır. Bir sonraki aşamada, araştırma modeline uygun olarak geliştirilen 8 hipotez test edilmiştir. Hipotezlerin test edilmesinde Hayes Process Macro programından faydalanmıştır. İlgili programda model 4 yani düzenleyici etki analizine başvurulmuştur. Yapılan analizler sonucunda 5 hipotez desteklenmiştir. Bu çalışmada 52 maddeden oluşan "satın alınan konuttan duyulan memnuniyet ölçeği" ölçek geliştirme ve geliştirilen ölçeğin sahada uygulanmasını kapsayan iki aşamadan oluşmuştur.
Mobil sağlık uygulama kullanılabilirliğinin davranışsal niyet üzerindeki etkisinde e-memnuniyetin aracılık rolü: E-Nabız örneği
Mobil teknolojilerin gelişmesiyle sağlık tüketicilerin ihtiyaç listesi her geçen gün daha da artmaktadır. Bu ihtiyaçlar karşısında geliştirilen mobil sağlık uygulamalarının da kullanım kolaylığı ve memnuniyet düzeyleri her daim ölçülmelidir. Çünkü iyi tasarlanmamış veya tüketici memnuniyeti düşünülmeden geliştirilen bir sağlık uygulaması tüketicilerde olumsuz düşünceler oluşturarak, tavsiye etme ve tekrar tercih etme niyetini değiştirebilmektedir. Bu çalışmanın amacı ise mobil sağlık uygulama kullanılabilirliğinin davranışsal niyet üzerindeki etkisinde e-memnuniyet kavramının aracılık rolünün belirlenmesidir. Çalışma örneklemini, Türkiye genelinde E-Nabız uygulamasını kullanan 18 yaş ve üzeri sağlık tüketicileri oluşturmaktadır. Kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak anket yoluyla elde edilen 889 kişilik veride ana hipotezler için AMOS programı ile yapısal eşlik modeli, alt hipotezler için ise SPSS programı ile farklılık analizleri uygulanmıştır. Araştırmada ilk olarak geçerlilik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Daha sonra veriler faktör analizlerine ve normal dağılım analizlerine tabi tutulmuştur. Elde edilen sonuçların normal dağılım göstermesiyle de araştırma amaçları doğrultusunda ölçülen farklılık analizleri için parametrik testler olan t testleri ve tek yönlü ANOVA testleri uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla da korelasyon analizi yapılmıştır. Yapısal eşlik modeli değerlendirme sonucunda ise mobil uygulama kullanılabilirliğinin davranışsal niyet üzerinde doğrudan anlamlı bir etkisi bulunmazken, e-memnuniyet kavramının tam aracılık rolü ile dolaylı etki gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca mobil uygulama kullanılabilirliğinin alt boyutları olan pozitif ve negatif kullanımların davranışsal niyet üzerinde e-memnuniyetin aracılık rolüne bakılmış, bu durumda pozitif kullanımın da davranışsal niyet üzerindeki etkisinde e-memnuniyetin tam aracılığı olduğu ancak negatif kullanımın davranışsal niyet üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak etkisinin olmadığı görülmüştür. Son olarak alt hipotezlerin değerlendirilmesinde mobil uygulama kullanılabilirliği, e-memnuniyet, davranışsal niyet ve alt boyutlarının sosyo-demografik özelliklere göre anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir.
Dijital pazarlama araçlarından sosyal medyanın hedonik tüketim davranışlarına etkisine yönelik bir araştırma
Günümüzde artan sosyal medya kullanımı nedeniyle işletmeler de pazarlama kampanyalarında bazı yeni stratejiler uygulamaya başlamıştır. Sosyal ağ kullanım oranının artmasıyla birlikte, dijital platformlarda yapılan satın alımlar da önemli ölçüde artış görülmüştür. Bu nedenle sosyal ağlarda ve dijital platformlarda karşılaşılan içerikler tüketicilerin satın alma davranışlarını etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı; dijital pazarlama araçlarından olan sosyal medya pazarlamasının hazcı tüketim üzerinde etkisinin olup olmadığını belirlemektir. Kolayda örnekleme yöntemiyle online anket uygulayarak Gaziantep'te bulunan 400 kişiye uygulanmıştır. Ulaşılan veriler SPSS ve AMOS paket programlarıyla analiz yapılarak yorumlanmıştır. Analizler sonucunda değişkenler arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bu çalışma kapsamında; dijital pazarlama araçlarından olan sosyal medya pazarlaması hazcı tüketimi etkilediği tespit edilmiştir.
Sağlık hizmetleri pazarlamasında müşteri memnuniyetinin satın alma niyeti üzerindeki etkisinde ağızdan ağıza iletişimin aracılık, COVİD-19 korkusunun düzenleyicilik rolü
Bu çalışmada, sağlık hizmetleri bağlamında müşteri memnuniyetinin satın alma niyeti üzerindeki etkisinin, bu etkide ağızdan ağıza iletişimin aracılık ve Covid-19 korkusunun düzenleyicilik rollerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda kolayda örnekleme tekniğinden faydalanılarak, Mart 2022 ile Kasım 2022 tarihleri arasında, Mardin ilindeki devlet hastanelerinden sağlık hizmeti alan 1046 kişi ile anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Anket formunda demografik soruların yer aldığı Kişisel Bilgi Formu, Casalo ve arkadaşları (2008) tarafından geliştirilip Bozkurt (2019) tarafından Türkçe diline uyarlanan 4 maddelik Müşteri Memnuniyeti Ölçeği, O'cass ve Grace (2004) ile Gilly ve arkadaşlarının (1998) çalışmalarında kullanılıp Kılıçer (2006) tarafından Türkçe diline çevrilen 4 maddelik Satın Alma Niyeti Ölçeği, Ahorsu ve arkadaşları (2020) tarafınca geliştirilip Ladikli ve arkadaşları (2020) tarafından Türkçe diline uyarlanan 7 maddelik Covid-19 Korkusu Ölçeği; Bansal ve Voyer (2000) ile Frenzen ve Davis (1990)'in çalışmalarından oluşturulan 15 maddelik Ağızdan Ağıza İletişim Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve veri analizinde SPSS 23.0 bilgisayar paket programından yararlanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, sağlık hizmetleri tüketicilerinin müşteri memnuniyetlerinin satın alma niyetleri ve ağızdan ağıza iletişim faaliyetleri üzerinde anlamlı etkisi olduğu, ağızdan ağıza iletişim faaliyetlerinin satın alma niyetleri üzerinde anlamlı etkisi olduğu, müşteri memnuniyetlerinin satın alma niyeti üzerindeki etkisinde ağızdan ağıza iletişimin aracılık rolüne, Covid-19 korkusunun ise düzenleyicilik rolüne sahip olduğu bulguları elde edilmiştir.
The intermediate role of information security awareness in the impact of SMEs' use of social media from digital marketing tools on the innovative competitive approach
Small and medium-sized enterprises (SMEs) are critical to the development and job creation of cities, regions, and countries. Today's digital marketing tools and networking technologies have made long-distance communication less costly and easier than ever before, providing great opportunities for SMEs. In particular, the use of digital marketing tools such as social media (SM) channels has become indispensable for SMEs. Such digital communication channels, which show great interaction for consumers and businesses, have led to competitive business environments. The purpose of this study is to investigate the impact of using social media in SMEs' digital marketing tools on their competitive approach and the role of information security in this effect. The study sample consists of SMEs operating throughout Turkey. In the data of 780 people obtained by survey using the convenience sampling method, structural equation modeling with the AMOS program for the main hypotheses and difference analysis with the SPSS program for the sub-hypotheses were implemented. As a result of the analysis, it is observed that the use of social media, one of the digital marketing tools, has a significant and positive effect on information security awareness and innovative competitive approach. In addition, it is proved that information security awareness plays a role in the effect of social media use on competitive approaches. Finally, in the evaluation of the sub-hypotheses, it was determined that social media use, information security awareness, innovative competitive approach, and its sub-dimensions showed significant differences according to socio-demographic characteristics. Keywords: Social media, SME, Competition, Information security,
COVİD19 pandemi sonrasının destinasyon seçimi ve yeniden ziyaret etme eğilimi üzerindeki etkisinde teknoloji kullanımının aracılık rolü
Bu çalışmada, 2019 yılının Aralık ayında Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan ve tüm dünyayı etkisi altına alarak yaşantımıza ait tüm alışkanlıkların değişmesine neden olan Covid 19 pandemisi ve sonrasında yaşanan yeni normal düzenin, turizmin önemli alt boyutlarından olan destinasyon seçimi ve yeniden ziyaret etme eğilimi üzerindeki etkisinde teknoloji kullanımının aracılık rolünün incelenmesi amaçlanmıştır.Bu doğrultuda kolayda örnekleme tekniğinden faydalanılarak, Aralık 2022 ile Mayıs 2023 tarihleri arasında, Gaziantep iline turistik amaçlı ziyarete gelen ve konaklama hizmeti satın almış olan ve rastgele olarak seçilmiş 461 yerli turist ile yüzyüze anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Anket formunda katılımcıların demografik özelliklerini belirlemeye yönelik 9 maddeden oluşan Kişisel Bilgi Formu, Kabadayı ve Kardeş'in (2020) 20 maddelik post Covid 19 Pandemi Etkisinin Ölçeği, Özersin'in (2019) 17 maddelik Destinasyon seçimi ve 3 maddelik Yeniden Ziyaret Etme Eğilimi Ölçeği, Kotler (2003), Lopez (2011), Kim ve Ko (2012), Hu ve Wei (2013), Curkan (2013), Hays (2013), Zivkovic (2014) tarafından geliştirilip Destici (2020) tarafından Türkçeye uyarlanan 24 maddelik Konaklama İşletmelerinde Teknoloji Kullanımı Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve veri analizinde SPSS 25.0 bilgisayar paket programından yararlanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda çalışmanın ilgili literatüre ve gelecekteki çalışmalara önemli katkılar sunması beklenmektedir. Çünkü araştırma, pandemi sonrası dönemin destinasyon seçimi ve yeniden ziyaret etme eğilimleri üzerinde teknoloji kullanımının aracılık etkisini ortaya koymuştur. Ancak, çalışmanın Gaziantep iline özgü konaklama işletmeleri üzerine odaklanması nedeniyle, elde edilen bulguların tüm Türkiye genelinde uygulanabilirliği sınırlıdır. Gelecekte farklı şehirlerde ve turizm sektörünün çeşitli alanlarında gerçekleştirilecek çalışmaların, katılımcı sayısını ve örnekleme kapsamını artırması, araştırma sonuçlarının genelleştirilebilirliğini artırması düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Covid 19 Pandemi Sonrası Etki, Destinasyon Seçimi, Yeniden Ziyaret Etme Niyeti, Teknoloji Kullanımı