Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Betül Öztoprak
10 theses · Çankırı Karatekin Üniversitesi
Özcan Karabulut'un hayatı, edebî kişiliği ve eserleri
Çağdaş Türk edebiyatçıları arasında yer alan Özcan Karabulut, romanıyla ve özellikle yazdığı öykü kitaplarıyla edebiyatımızda yer alan sanatçılardandır. Yazmış olduğu eserlerinde Türk siyasetinin ve dönemin getirilerinin bireyler üzerindeki izlerini görmek mümkündür. Yazar yaşadığı toplumun hem politik hem de bireysel meselelerine kayıtsız kalmaz, bunları eserlerine yansıtır. "Özcan Karabulut'un Hayatı, Edebî Kişiliği ve Eserleri" başlıklı çalışmamızın amacı yazarın Türk edebiyatındaki yeri, sanat anlayışı ve Türk öykücülüğüne katkılarının ortaya konulmasıdır. Çalışmamız giriş ve sonuç bölümü dışında üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Türk siyasetinin 1950'lerden itibaren günümüze kadar gelişen süreci ve bu sürecin edebiyattaki etkisi üzerinde durulmakta, ardından yazarın hayatı, edebî kişiliği ve eserleri üzerine bilgiler ikinci bölümde ifade edilmektedir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise eserlerdeki yapı incelenmiştir. Bu bölümde yazarın çatışmaları, şahıs kadrosunu, mekânı, zamanı ele alışı ve eserlerde kullandığı bakış açıları, anlatım teknikleri ve dil ve üslubu üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde ise temalar incelenmiştir. Elde edilen bilgiler, sonuç bölümünde değerlendirilmiştir. Özcan Karabulut'un bu zamana kadar 48 öyküsü ve 1 romanı yayımlanmıştır. Söz konusu eserler incelendiğinde, yazarın toplumsal meselelerde özellikle siyaset ve çocuk işçiler üzerine durduğu görülmektedir. Eserlerde 1980 döneminin etkisi yoğun şekilde hissedilmektedir. Toplumsal sıkıntıların bireyin üzerindeki yansımaları da bu doğrultuda aktarılmaktadır. Üzerinde en çok durulan temalardan biri de cinselliktir. Yazar, 1980 sonrasının bir patlaması olarak görülen bu başlığı eserlerinde aşk ve kadınla iç içe bir şekilde ifade etmiştir. Anahtar Kelimeler: Özcan Karabulut, Öykü, Roman, Hüzünle Bazı Günler.
"Konak Yahut Şeyh Şamil'in Kafkasya Muharebatı'nda Bir Hikâye-i Garibe" adlı eserin Latin harflerine aktarımı ve incelenmesi
Çalışmada 1879 yılında Ahmet Mithat Efendi ve Wilhelm Wiesenthal tarafından müşterek olarak çevirdikleri Konak Yahut Şeyh Şamil'in Kafkasya Muharebatı'nda Bir Hikâye-i Garibe adlı Arap harfli roman, Latin harflerine aktarılmış ve eser, roman sanatına uygun olarak incelenmiştir. Bahsi geçen roman, tarihi bir roman olup romanda Şeyh Şamil önderliğindeki Çeçenler ile Rusların mücadeleleri anlatılmaktadır. Çalışmanın amacı; ilk önce Almanca olarak yazılan daha sonra Ahmet Mithat Efendi ve Wilhelm Wiesenthal tarafından Osmanlı Türkçesi'ne çevrilen eseri, Latin harflerine aktararak Türkiye Türkçesi'ne kazandırmaktır. Tez, giriş ve sonuç dışında üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında çevirinin tarihsel gelişimi hakkında bilgi verilmiş ardından Ahmet Mithat Efendi'nin tercümeciliği üzerinde durulmuş, Ahmet Mithat Efendi ve Wilhelm Wiesenthal'ın nasıl tanıştıkları hakkında bilgi verildikten sonra Şeyh Şamil'in hayatı ve mücadelelerine değinilmiştir. Birinci bölümde Ahmet Mithat Efendi'nin hayatı ve sanat anlayışı anlatılmıştır. İkinci bölümde Konak Yahut Şeyh Şamil'in Kafkasya Muharebatı'nda Bir Hikâye-i Garibe adlı eserin Latin harflerine aktarımı yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise eser incelenmiş ve bu bölümde metne dayalı yöntem kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara ise, sonuç kısmında yer verilmiştir.
Nazlı Eray'ın romanları üzerine bir inceleme
Nazlı Eray, Türk edebiyatına fantastik türün özelliklerini içeren çok sayıda öykü ve roman türünde eserler kazandırmıştır. Eray'ın yazmış olduğu bu türlerdeki eserler üzerine yapılan çalışmalar genellikle eserlerin fantastik yönünü öne çıkaran bilimsel çalışmalardır. Bu çalışmanın amacı ise Nazlı Eray'ın bugüne kadar yayınlanmış olan yirmi dört romanını sadece bir yönüyle değil bütün yönleriyle inceleyip, kapsamlı ve genel sonuçlara ulaşmaktır. Çalışmamız giriş ve sonuç dışında iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde roman türünün tarihsel süreçteki gelişimi ile özellikleri üzerine durulduktan sonra Eray'ın Türk edebiyatındaki yeri ile çalışmamızın genel planına değinilmiştir. Ardından birinci bölümde Nazlı Eray'ın hayatı, sanatı ve eserlerinin künyesi hakkında kısaca bilgiler verilmiştir. Çalışmamızın esas kısmını teşkil eden ikinci bölümde ise romanların hacimsel olarak çokluğunu göz önüne aldığımızda Nazlı Eray'ın romanları kendi içindeki konu (içerik) özelliklerine göre dört kısımda ele alınmıştır. (otobiyografik karakterli romanlar, biyografik karakterli romanlar, fantastik tür özelliklerinin yoğun olarak yer aldığı romanlar, mitolojik karakterli romanlar) Söz konusu bölümlerde kronolojik bir sıraya göre romanlar, roman sanatına uygun olarak tahlil edilmiştir. Sonuç bölümde ise, yaptığımız çalışmada elde ettiğimiz bulgular üzerinde durulmuştur. Nazlı Eray'ın romanlarında yer alan tarihsel şahsiyetlerin ve otobiyografik özelliklerin varlığı göze çarpmaktadır. Romanların diğer bilim dallarından (psikoloji, tıp, tarih, felsefe) yararlanılarak oluşturulmuş olan konularının fantastik türün özellikleriyle şekillendiği anlaşılmaktadır. Postmodernizm ve üstkurmaca tekniğinin izlerinin görüldüğü roman kurgularında aşk, yalnızlık, ölüm, kadın-erkek ve geçmişe duyulan özlem gibi tematik konuların varlığının yanında geleneksel halk inanışlarının yansımalarıyla sosyal ve siyasi konular mizah ögesiyle birlikte yer almaktadır. Gerçekliğin büyülü etkisiyle verilen olaylarda düşündürmenin yanında gülümseten anların varlığı da göze çarpar.
Necati Sarıca'nın şiirlerinde yapı ve tema
1965 yılında dünyaya gelen Necati Sarıca'nın, şiir macerası ilkokul dördüncü sınıfta başlamıştır. Asıl mesleği savcılık olan Sarıca'nın şairliği ve şiirleri dikkate değer bir konudur. 1980 sonrası imgeci şiir anlayışını benimseyen şair hakkında nitelikli bir bilimsel çalışmanın yapılmamış olması çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan "Necati Sarıca'nın Şiirlerinde Yapı ve Tema" adlı bu çalışma Necati Sarıca ile ilgili yapılan bilimsel çalışmaların ilki olma özelliğini taşımaktadır. Çalışma giriş ve sonuç dışında iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Cumhuriyet dönemi şiirine değinilmiştir. Birinci bölümde Sarıca'nın hayatı ve sanat anlayışı ele alınmıştır. İkinci bölümde ise şiirlerinin yapısını oluşturan unsurlar belirlenerek incelenmiştir. Ardından Sarıca'nın şiirleri tematik açıdan incelenerek sınıflandırılmıştır. Sonuç bölümünde ise elde edilen bulgulara yer verilen çalışmada Necati Sarıca'nın Türk şiirindeki yerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada ağırlıklı olarak metne dayalı yöntem kullanılmıştır. Yer yer karşılaştırma yöntemine de başvurulmuştur. Ayrıca Necati Sarıca ve çevresi ile görüşmeler yapılarak elde edilen bilgiler ışığında çalışmaya yön verilmiştir. Eserleri biyografik okumaya uygun olan Sarıca'nın şiirlerinde ağırlıklı olarak anne, aşk, ayrılık, vatan sevgisi, din, kadın, ölüm, renk, siyaset, şehir ve tasavvuf temaları yer almaktadır. Temalara genel olarak hüzün duygusu hâkimdir. Yapıya gelindiğinde ise, şairin şiirlerde manayı ön planda tuttuğu ve biçim kaygısına düşmediği görülmektedir.
1960'tan günümüze Almanya merkezli Türk göçmen edebiyatı ve Türk göçmen yazarlar (Roman)
1961 yılından itibaren Almanya'ya yapılan Türk işçi göçleri; edebiyat, sosyoloji gibi alanların ilgisini çekmiştir. Bu çalışmada, Almanya'ya yapılan işçi göçleri sonucunda Almanya'da ortaya çıkan Türk göçmen edebiyatı, göçmen yazarların roman türünde verdikleri eserler üzerinden incelenmiştir. Bu çalışma; 1960'lı yıllardan itibaren, Almanya'ya göç eden işçilerin sorunlarından bahseden ve bu işçilerin hayatları etrafında şekillenen romanlar üzerine giriş ve sonuç dışında iki bölümden oluşan bir çalışmadır. Çalışmanın birinci bölümünde; göç kavramı, iç göçler ve dış göçler, Dünya ve Türk edebiyatında göç, Almanya'ya göçün nedenleri, Türkiye'nin ve Almanya'nın göç olgusuna yaklaşımı, Almanya merkezli Türk göçmen edebiyatı konularında bilgiler verilmiştir. Ayrıca bu bölümde; birinci, ikinci ve üçüncü kuşak göçmen edebiyatı roman yazarları üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde ise; birinci, ikinci ve üçüncü kuşak göçmen edebiyatı romanı hakkında bilgi verildikten sonra incelenecek olan romanların konusu ve romanların yazarları hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Ardından 24 roman tema ve konu olarak, romanlarda göçe etki eden unsurlar belirlenmiş ve romanlardaki kahramanların bakış açılarına yer verilmiştir. Yüksek lisans tezi olarak hazırladığımız bu çalışmada, Almanya merkezli Türk göçmen edebiyatında adı geçen tüm kuşaklar tarafından romanlarda işlenmiş ortak temalar arasında karşımıza kültürel değişimler, özlem/gurbet, kimlik arayışı, Türkiye-Almanya karşılaştırması, yalnızlık, yozlaşma, çalışma koşulları, ayrımcılık/ırkçılık, eğitim, mal-mülk edinebilme, geriye dönüş gibi temalar ve konular çıkmıştır. Ayrıca bu çalışmada, romanlara yansıyan göç unsurları da belirlenmiştir. Romanlarda göçe etki eden unsurların başında ekonomik ve siyasi nedenlerin geldiği görülmüştür.
Selma Fındıklı'nın hayatı, sanatı ve eserleri
Bu çalışmada, oyun yazarlığı ile tanınan Selma Fındıklı'nın hikâyelerini ve romanlarını bir bütün hâlinde inceleyerek sanat anlayışının ortaya koyulması amaçlanmıştır. Çalışmamızda ağırlıklı olarak yazarın eserlerinden faydalanılmıştır. İlk olarak, hikâye ve roman türünün tarihsel gelişimi ile Selma Fındıklı'nın hayatı ve sanat anlayışı üzerine genel bilgiler verilmiştir. Ardından da, yazarın romanları ve hikâyeleri konu, olay örgüsü, kahramanlar, yer ve zaman, anlatıcı-bakış açısı yönünden incelenmiştir. Selma Fındıklı'nın biyografisine bakılarak, eser-hayat ilişkisi birlikte değerlendirilmiş ve eserlerin incelemesinde metne dayalı yöntem kullanılmıştır. Daha sonra ise, yazarın hikâye ve romanları kullandığı dil, üslup ve anlatım teknikleri bakımından tahlil edilmiştir. Son dönem kadın yazarlarımızdan Selma Fındıklı'nın kadın duyarlılığı ile ele aldığı eserlerinde ağırlıklı olarak hüzün, yalnızlık, ayrılık, savaş, göç ve evlilik konularını işlediği görülmektedir. Yazar, eserlerinde Gayrimüslim kahramanlara da yer vermiştir. Selma Fındıklı, romanlarında ve hikâyelerinde işlediği dönemlerin sosyal hayatını da eserlerine yansıtmıştır. Yazar, romanlarında ve hikâyelerinde tarihî olaylara ve halk kültürüne sık sık yer vermiştir. Selma Fındıklı, hikâyelerinde ve romanlarında mahallî söyleyişleri, eksiltili cümle yapılarını, kalıplaşmış ifadeleri, klasik ve modern anlatım tekniklerini bir arada kullanmıştır. Anahtar Kelimeler : Türk roman ve öyküsü, Selma Fındıklı, Nereye Yüreğim, oyun yazarlığı.
Enis Batur'un şiirleri üzerine bir inceleme
1952 yılında dünyaya gelen Enis Batur, gençlik yıllarından itibaren edebiyat dünyasının içerisinde yer almıştır. Edebiyat ile erken yaşlarda tanışmasıyla giderek artan üretkenliği, şairi Türkçenin en üretken şairlerden birisi yapmıştır. Enis Batur, şiirleriyle birçok ödül kazanmıştır. Enis Batur, şairliğin yanı sıra deneme yazarı, eleştirmen, yayıncı ve romancıdır. Ayrıca yazar birçok dergi ve gazetede çeşitli konularda makaleler yayımlamıştır. Batur'un Türkçeye çevirdiği şiir, kitap ve yazılar da vardır. Enis Batur'un şiirlerinin tema bağlamında incelenmesi üzerine bilimsel bir çalışma yapılmamış olup şiir türündeki eserleri tema açısından incelenmemiştir. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışma "Enis Batur'un Şiirleri Üzerine Bir İnceleme" başlığı altında tematik açıdan ele alınmıştır. Bu çalışma Enis Batur'un şiirlerinin tematik olarak incelenmesi ile ilgili yapılan ilk bilimsel araştırma niteliği taşımaktadır. Tez, giriş ve sonuç dışında iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında şairin bulunduğu dönem olan Cumhuriyet'in ilanıyla başlayan ve günümüzde hâlâ devam etmekte olan Cumhuriyet Dönemi edebiyatı anlatılmıştır. Bu dönemde Enis Batur'un bulunduğu konum vurgulanmıştır. Birinci bölümde şairin hayatı ve edebi kişiliği ele alınmış ardından çalışmanın esas kısmı olan şairin şiirleri, tematik açıdan incelenmiştir. Enis Batur'un şiirleri arasında anlam bütünlüğü, temalar üzerinden sağlanmıştır. Anlamı şekillendiren temalar ağırlıklı olarak yabancılaşma, zaman, kadın, ölüm, mekân, mevsimler ve musiki olmuştur.
Reşat Nuri Güntekin'in romanlarında kadın
Türk edebiyatında gündelik hayatı etkileyen ve hayattan etkilenen önemli türlerden birisi de romandır. Romanlar yazarın kurgusu dâhilinde toplumun hayatından izler barındırdığı gibi okur kitlesi açısından toplum üzerinde de iz bırakmaktadır. Bir birey olarak kadın da edebî eserlerde kahraman olarak yer almakta, çeşitli bakış açıları ile sunulmaktadır. Cumhuriyet sonrası, farklı türlerde eserler vererek toplumu etkileyen yazarlardan biri de Reşat Nuri Güntekin'dir. Reşat Nuri Güntekin'in romanlarında kadın karakterler; farklı mekânlar, farklı zamanlar ve farklı bakış açıları ile yer almış, toplumun kadına bakışı ve toplumda kadının yeri üzerinde durulmuştur. Kendisi de bir öğretmen, müfettiş olan Güntekin, farklı meslek gruplarında çalışan kadınlar arasında öğretmenlere ayrı bir önem vermiş, kadın temasını belirli bir eğitim seviyesine sahip olan kadınlar ve bu eğitimden mahrum olan kadınlar merkezinde işlemiştir. Reşat Nuri Güntekin'in Anadolu'yu sıkça gezmesi ve gözlemci bir kişiliğe sahip olmasıyla birlikte onun romanlarında kadınlar daha gerçekçi bir bakış açısıyla yer almaktadırlar. Toplumun farklı kesimlerinden, farklı yaşantılar sunan Güntekin, kadına da tek taraflı bir bakış açısıyla yaklaşmamış, yer yer kadınların mağduriyetlerini dile getirirken yer yer de onları eleştirmekten uzak durmayarak bu konuya objektif bir şekilde yaklaşmıştır. Bu çalışmanın amacı, Güntekin'in yayımlanmış olan on dokuz romanından yola çıkarak romanlarda yer alan kadın temasını incelemek ve romanlar bağlamında toplumun ve yazarın kadına bakış açısını ortaya koyarak yazarın asıl çizmek istediği ideal kadın tipini belirleyebilmektir. Çalışmada romanlardan örnek verilerek metne dayalı yöntem kullanılmış, romanlarda yer alan kadınlara dair bulgular sonuç bölümünde belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Roman, Reşat Nuri Güntekin, Kadın, Çalıkuşu, Yaprak Dökümü.
Jale Sancak'ın öykülerinde mekan
Türk edebiyatında modern hikâyenin doğuşu 19.yüzyılın ikinci yarısı ile başlar. Bu tarihten itibaren Klasik Edebiyat ve Halk Edebiyatı'nın hikâye anlayışı, yerini Batı edebiyatındaki hikâye anlayışına bırakır. Yazarlar, toplumun içinde bulunmuş olduğu şartları, değişimleri ele aldıkları eserlere yansıttıkları için mekân da mevcut değişikliklerden payına düşeni almıştır. "Jale Sancak'ın Öykülerinde Mekân" başlıklı çalışmamızın amacı Jale Sancak'ın öykülerinde yer alan mekânların hangi işlevlerle kullanıldığını tespit etmek, yazarın mekânlara bakış açısını ortaya koymak, mekân ile kahraman arasında oluşan bağlar üzerinde durmaktır. Çalışmamız, giriş ve sonuç dışında üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında modern Türk öykücülüğünün tarihi gelişimi ve edebiyat-mekân ilişkisi üzerinde kısaca durulmuş, ardından Jale Sancak'ın hayatı, öykücülüğü 2. bölümde ele alınmıştır. 3. bölümde, öykülerde yer alan mekânlara geçmeden önce öyküler hakkında kısaca bilgiler verilerek mekân kısmına zemin hazırlanılmış daha sonra da çalışmanın esas kısmı olan 4. bölüme geçilmiştir. Söz konusu bölümde de öykülerde yer alan mekânlar üzerinde durulmuş, elde edilen veriler ise, sonuç kısmında değerlendirilmiştir. Yazarın bugüne kadar toplamda 134 öyküsü yayımlanmıştır. Söz konusu öyküler incelendiğinde, Jale Sancak'ın öykülerinde sık sık İstanbul ve İstanbul'a ait mekânlara yer verdiği görülmüştür. Bunun için de yazar, "İstanbul öykücüsü" olarak anılmaktadır. Öyküler adeta İstanbul belgeseline dönüşmüştür.
Abbas Cılga'nın çocuk kitaplarının çocuk edebiyatının temel ögeleri bakımından incelenmesi
Abbas Cılga, Kedi Kavgası adlı ilk eserini 1969 yılında vermiş ve vefatına kadar çocuklara yönelik roman, öykü, tiyatro gibi türlerde eserler kaleme almış önemli bir yazardır. Çocuklara yönelik eserleriyle Kültür Bakanlığı Çocuk Edebiyatı ödülü, Arkın Çocuk Edebiyatı ödülü, Sıtkı Dost Çocuk Edebiyatı ödülü, Milliyet Çocuk Oyunları ödülü, Türk Ticaret Bankası Çocuk Oyunları ödülü gibi ödüllere layık görülmesine rağmen yazar hakkında bugüne kadar herhangi bir bilimsel çalışma yapılmamıştır. Bu araştırmada, Abbas Cılga'nın çocuklar için yazdığı eserlerin tamamı çocuk edebiyatının temel ögeleri bakımından incelenmiştir. Araştırmada metne dayalı yöntem kullanılmıştır. Çalışma; giriş ve sonuç dışında 3 kısımdan oluşmaktadır. Giriş kısmında çocuk edebiyatının dünya ve Türkiye'de tarihi gelişiminden kısaca bahsedilmiş ardından çocuk edebiyatının temel ögeleri, biçimsel ve içeriksel ögeler adı altında ele alınmıştır. 3'üncü kısımda, Abbas Cılga'nın hayatı, edebi kişiliği ve eserleri üzerinde durulmuş, çalışmanın esas kısmı olan 4'üncü bölümde ise yazarın çocuk kitapları çocuk edebiyatı açısından incelenmiş, çalışmada elde edilen bulgulara ise, sonuç bölümünde yer verilmiştir. Yazarın çocuklar için yazdığı 48 basılı eser ve henüz basılmayan 6 eseri bulunmaktadır. Cılga eserlerinde konu olarak en çok okumanın ve öğrenmenin önemi, doğa ve hayvan sevgisi, şehirleşmenin olumsuzlukları, insanların doğadan kopmaması gerektiğini işlemiş ve bu konularla alakalı mesajlar vermiştir. Cılga'nın eserlerinin bir kısmında biçimsel ve içeriksel ögeler bakımından uygun olmayan unsurlar saptanmış olsa da yapılan incelemeler sonucunda Abbas Cılga'nın eserleri genel olarak çocuk edebiyatının temel ögelerine uygun bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Çocuk Edebiyatı, Abbas Cılga, Çocuk Edebiyatının Temel Ögeleri, Dedemin Öyküleri