Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Hayati Tetik
10 theses · Ağrı İbrahim Çeçen University
The importence of religion education in prevention of atheism and deism thoughts that become more between secondary education students
The idea of deism and atheism has become a system of thought that has become widespread in the modern world, especially with the Enlightenment. These trends of thought, which have become widespread in Western, have occasionally been found in Islamic world. The most important reason for finding supporters in the western world is medieval scholastic thinking before the Enlightenment period. The fact that rational thought is totally dismissed and church is regarded as absolute authority, besides the fact that the teaching of beliefs such as the trinity is difficult to explain reasonally, it has led to the distancing of individuals from the result of religious inquiry. On the other hand, the emphasis on the importance of mind in the Qur'an, especially in the mind of Islam, has prevented the spread of atheism and deism among Muslims. However, in recent years it has been argued that these trends of thought have become widespread, especially among secondary school students. We will study the reasons for this in this study. Such thoughts are more likely to emerge under the influence of the developmental period, so that there is no distancing as far as is claimed, but still we have to evaluate things that should be done in terms of both religious educators and students so that students do not distance themselves with religion.
Güncellenen ilköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri
Bu araştırmanın amacı, 2018-2019 eğitim ve öğretim yılında uygulamaya konulan güncellenen ilköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi dersi öğretim programı hakkında öğretmenlerin görüşlerini alarak din kültürü ve ahlak bilgisi dersi öğretim programının amaç, konu, eğitim-öğretim süreçleri ve değerlendirme kısımlarında görülen eksiklikleri ve problemleri meydana çıkarmak suretiyle öneriler geliştirerek program geliştirme çalışmalarına katkıda bulunmaktır. Bu genel amaç doğrultusunda toplam 100 din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmeni çalışmaya dahil edilmiştir. Mevcut çalışmaya ağırlıklı olarak %35' i Ağrı ili olmak üzere toplamda 30 ilden katılım sağlanmıştır. Araştırmada program, amaç, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve değerlendirme kısımlarında tarama modeli kullanılarak değerlendirilmiştir. Ölçek ile elde edilen veriler analiz edilirken, her bir veri için frekans ve yüzdeler Google Formlar Uygulaması aracılığı ile otomatik olarak hesaplanmıştır. Araştırma sonucuna göre; ilköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin programında yapılan son değişiklikler, programın uygulayıcısı olan öğretmenlere göre, günümüzün değişen şartlarına ve eğitim alanında ortaya çıkan yeniliklere uyum sağlama konusunda oldukça başarılı görünmektedir.
Çocuğun din eğitiminde anne ve babanın rolü (Ağrı örneği)
Her toplum maddi ve manevi değerlerini gelecek nesillere aktarmak ister. Haliyle manevi değerlerden olan dini değerleri nesilden nesile aktarmak ve yaşatmak istemektedir. Bu aktarma görevinin ilk gerçekleştiği yer ailedir. Aile inanç ve davranışlarını çocuğa aktararak çocuğun dini kişilik ve ahlakının oluşmasında çok büyük rol oynamaktadır. Çocuğun dini kişiliği, ailenin dini ve ahlaki kişiliğine göre şekillenmektedir. Bu çalışmada çocuğun din eğitiminde dini inanç, tutum ve davranışlarının oluşumunda ve şekillenmesine anne-babasının nasıl bir etkisinin olduğu, anne-babanın dini davranışlarının çocuğunun dini davranışlarına nasıl yansıdığı araştırılmıştır. Araştırmanın evrenini Ağrı'daki 3. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Bu evreni temsil edebilmesi ve çocuğun din eğitiminde ailenin rolünün açıklanabilmesi için Ağrı'nın Merkez, Hamur ve Doğubayazıt ilçelerinde Cumhuriyet İ.Ö.O, Şehit Hikmet İ.Ö.O, Mustafa Kemal İ.Ö.O, Şeyh Edebali İ.Ö.O, Osman Gazi İ.Ö.O, Adımova İ.Ö.O, Çevre Mahallesi İ.Ö.O, 15 Temmuz İ.Ö.O, Karabulak İ.Ö.O, Cemile Yassıboğa İ.Ö.O, Ahmed-i Hani İ.Ö.O. olmak üzere toplam on bir ilköğretim okulunun Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi almamış 3. Sınıf öğrencilerine araştırmacının gözetiminde sınıf öğretmenleriyle beraber anket uygulanmıştır. Yapılan bu çalışma, çocukların inanç ve davranışlarında anne babalarından nasıl etkilendiklerini, anne babaların dini değerlerini çocuklarına aktarırken eğitim düzeyinin, aile yapısının, ekonomik koşulların, çocukların sorularına cevap verme şeklinin ve sıklığının, ibadetlere ve çocuklarıyla dini törenlere katılma sıklığının çocuklarının dindar bir kişilik oluşturmasında ne derece bir etkiye sahip olduğunu Ağrı'nın ilgili okullardaki 3. sınıf öğrencilerini ve öğrencilerin dilinden ailelerini inceleme imkânının sağlanabilmesi bakımından düşünülmektedir. Aynı şekilde çocuğun din eğitiminde anne babasının tutum ve davranışlarının etkili olduğu, ailenin hoşgörü ve ilgi uyandırarak sorulara cevap verme, Kur'an okumayı bilme, öğüt verme ve Ramazan Ayı'nda oruç tutmayı isteme, dini bilgilerini aldığı kişi, ezberlediği sure veya dua sayısı, dini sorularına cevap alma şekli, dini etkinliklere götürülme, yemeklerden sonra dua okunma ve ailece dini filmler izlenme sıklığının çocuğun dini kişilik geliştirmesinde etkili olduğu sonucuna ulaşılması hedeflenmektedir.
Huzurevi sakinlerinin dini yaşamı ve din eğitimine bakışları (Ağrı örneği)
Din, ilk insanın dünyada görülmesi ile ortaya çıkmış bir olgudur. Tevhit inancına sahip tüm dinler, ilk insanı ilk peygamber olarak gördüklerinden dolayı eğitim faaliyetlerinin peygamberle başlamış olduğunu kabul etmektedir. Zamanla bu eğitim faaliyetleri teşkilatlanarak kurumsallaşmaya başlamıştır. Özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısından sonra uzmanlık alanlarına sahip yeni yeni disiplinler doğmuştur. Bu disiplinlerden biri de din eğitimidir. Din eğitiminin bilimsel bir disiplin olarak üniversitelerde yer alışı, Batı' da 20. yüzyılın başlarında olmasına rağmen ülkemizde ise oldukça geç olmuştur. Bu gecikme, alanda yapılabilecek çalışmaları da geciktirmiştir. Özellikle Türkiye'de son yıllarda din eğitimi alanında yapılan çalışmalar bu alana karşı ilgiyi arttırmıştır. Geleneksel sınıflamaya göre insan yaşamı; bebeklik, çocukluk, ergenlik, yetişkinlik ve yaşlılık gibi dönemlerden oluşmaktadır. Her gelişim döneminin kendine has birtakım özellikleri bulunmaktadır. Din eğitimi, birbirinden farklı olan bu dönemleri incelerken dinin her bireye kavratılabileceğini; bunu ortaya koyarken neden, nasıl, hangi şekilde, hangi araçlarla kavratılabileceğini göstermeyi amaç edinen bir bilimdir. Gerek ülkemizde gerekse dünyada yaşlı nüfus oranı gittikçe artmaktadır. Buna bağlı olarak yaşlılık bireyin gerek fizyolojik gerek psikolojik gerekse de sosyolojik boyutlarını etkilemektedir. Özgüveni, üretkenliği, uyum yeteneği gittikçe azalan yaşlının artık statüsü de değişir. Yaşlının uyku düzeninin bozulmasıyla belleği gittikçe zayıflar. Bedeni artık gelen hastalıkları kolay kolay atlatamaz duruma gelir. Eş ve akranlarını kaybetmesi sonucunda yaşlı büyük bir karamsarlığa düşebilmektedir. Tüm bunların yanında adım adım yaklaşmakta olan ölüm fikrine sahip olması da onu bunalıma sokabilmektedir. Tam bu noktada yaşlı bireylerin problemlerine çözüm getirip, onların rahatlamasını sağlayacak olan unsurların başında şüphesiz din olgusu gelmektedir. Böylece din, yaşlının hem dününe hem bugününe hem de yarınına umutla bakmasına yardımcı olacaktır. ''Huzurevi Sakinlerinin Dini Yaşamı ve Din Eğitimine Bakışları'' adlı bu çalışmada; Ağrı Huzurevi'nde yaşayan yaşlı bireylerin inanç, ibadet, bilgi, duygu açısından dini yaşamları incelenmiştir. Bunun yanında huzurevinde kalan yaşlıların din eğitimine bakışları da ortaya konulmuştur. Bu amaç doğrultusunda yapılan bu araştırma teori ve uygulama kısmı olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın teori kısmını oluştururken yaşlılık ve din eğitimi konusu ile ilgili araştırmalar incelenmiş, uygulama kısmında ise yaşlılık, dini hayat ve din eğitimi arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amacıyla anket ve mülakata dayalı bir çalışma yapılmıştır. Araştırmanın her aşamasında bana yardımlarını ve desteğini esirgemeyen değerli hocam ve danışmanım Dr. Öğr. Üyesi Hayati TETİK'e teşekkürü bir borç bilirim. Ayrıca anketin hazırlanması, uygulanması ve sonuçların değerlendirilmesinde yardımlarını esirgemeyen değerli eşim Özcan PELİT'e, Ağrı Huzurevi'nde her türlü imkânı sağlayarak bize yardımcı olan huzurevi psikoloğu Abdulvahap GÜNDOĞDU'ya, her zaman sevgi ve destekleri ile hayatım boyunca yanımda olan değerli aileme, arkadaşlarıma ve araştırmaya katılarak en büyük katkıyı yapmış olan huzurevi sakinlerine en içten saygılarımı sunar, sonsuz teşekkürler ederim.
Meryem suresinin din eğitimi açısından değerlendirilmesi
Din eğitiminin amacı, dinin doğru anlaşılıp uygulanması, batıl anlayışlardan arındırılması ve bireysel farklılıkları avantaja dönüştürerek inanan her bireyin ortak paydada buluşabileceği doğru bir din anlayışına sahip olunmasını sağlamaktır. Bunu gerçekleştirebilmenin yolu öncelikle dinin esas kaynaklarını çağın eğitimine uygun olarak aktif şekilde kullanmak ve dinin muhatabı olan bireyleri iyi bir biçimde tanımaktan geçer. İslam eğitim tarihinde öğretimin temeli Kur'an ve Sünnet'e dayalı olduğundan bizim için ikinci kısım üzerinde daha fazla durulması gereken bir esastır. Çünkü bireylerin farklı özellikleri dikkate alınarak yapılacak bir eğitim, bilgi ve öğrenmeler açısından daha etkili ve kalıcı sonuçları beraberinde getirecektir. Bireysel özelliklere ek olarak Kur'an'ın etkileyici özelliğe sahip olan dil ve üslubu da doğru ilke, metot ve teknikler ile bir araya getirildiğinde din eğitimine önemli katkılar sağlayacaktır. İşte bu noktada din eğitimcilerine önemli görevler düşmektedir. Bu görevlerin başında da Kur'an'ı doğru ve etkili yöntemlerle inceleyerek din eğitimi alanında aktif olarak yararlanılmasına katkı sağlamaktır. Bu alanda daha önce yapılan araştırmalar göz önünde bulundurularak hazırladığımız çalışmamızın konusu; Kur'an-ı Kerim'in önemli mesajlar barındıran surelerinden biri olan Meryem suresini din eğitimi ilke, yöntem ve teknikleri açısından ele alarak eğitime olan katkılarını saptamaktır. Araştırma konumuz olan Meryem suresi, büyük bir bölümünde kıssaların yer aldığı bir suredir. Bu nedenle hem din eğitimi biliminin ilke, metot ve teknikleri bakımından hem de Kur'an'ı anlama ve kavrama noktalarında önemli bilgiler içermektedir. Dolayısıyla çalışmamız Meryem Suresi özelinde muhataplara hitap ve ayetlerdeki mesajların din eğitimi ilke, metot ve teknikleri açısından değerlendirilmesini kapsamaktadır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmanın problemi, kapsamı, amacı, önemi, yöntemi, kavramsal çerçeve ve benzer çalışmalar yer alacaktır. İkinci bölümde Meryem suresinin nüzul sebebi, isim kökeni, muhtevası, surede geçen kavramlar ve kıssalar ile ilgili bilgiler verilecektir. Üçüncü bölümde ise Meryem suresinde geçen eğitim özelliklerine vurgu yapılarak, özelde din eğitimi unsurlarına değinilecek, ayrıca surede geçen din eğitimi ilke, yöntem ve tekniklerinin kullanımı üzerinde durulacaktır. Anahtar Kelimeler: Kur'an, Eğitim, Din, Din Eğitimi, İlke, Metot, Teknik
Celâleddin Devvânî'nin Ahlâk-ı Celâlî adlı eserinde ahlak eğitimi
Ahlâk-ı Celâlî adlı eseriyle ün yapan Celâleddin Devvânî, ahlak eğitimini geniş bir çerçevede ele alan önemli ahlak yazarlarından biridir. Eserinde, geleneksel mirasa bağlı kalmakla birlikte ahlak eğitimi açısından kendi çağının ötesinde bir anlayış ortaya koymuştur. Ahlâk-ı Celâlî, sadece kendi çağına değil, günümüz ahlak eğitimi yaklaşımlarına da önemli bir referans olabilecek niteliktedir. Nitekim eser, güncel açıdan değerlendirilip geleneksel kültür içinde ahlak eğitimine farklı bir açıdan bakma imkanı sunmaktadır. Bu çalışmada, önemli ahlakçılardan sayılan Celâleddin Devvânî'nin Ahlâk-ı Celâlî adlı eserinde ortaya koymuş olduğu ahlak eğitimi hakkındaki görüşleri incelenmiş ve günümüz eğitim anlayışı bakımından bu eserin, eğitimin hedef, ilke ve metotları bakımından ne değer ifade ettiği belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma, Devvânî'nin Ahlâk-ı Celâlî adlı eseriyle sınırlı olup, yazarın ahlak eğitimi çerçevesinde ortaya koyduğu görüşler günümüz eğitim dalları ve konuları itibariyle de tasnif edilmiş, değerlendirilmiştir. . Anahtar Kelimeler: Devvânî, Ahlâk-ı Celâlî, Ahlak, Ahlak Eğitimi
6. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitabı namaz ünitesinin Gagne'nin öğretim ilkeleri ve Kohlberg'in ahlaki gelişim evrelerine göre incelenmesi
Din ve ahlak eğitimi bireylerin kültürünü tanımaları, geliştirmeleri, toplumda daha verimli ve etkili yaşayabilmeleri açısından önem arz etmektedir. Ülkemizde dini ve ahlaki değerlerden uzak bir neslin yetişmesini önlemek amacıyla gerek yaygın din eğitimi aracılığıyla gerekse örgün eğitimin her kademesinde din eğitimine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu ihtiyacı gidermek amacıyla örgün eğitimin her kademesinde Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerine yer verilmektedir. Bu bakımdan örgün din eğitiminde amaçlanan hedeflere ulaşabilmek için hazırlanan ders kitapları önem arz etmektedir. Zira eğitim sisteminin vazgeçilmez araçlardan biri olan ders kitapları, öğrenme–öğretme araçları olarak en çok kullanılan materyaldir. Ders kitapları eğitimin soyut amaçlarının somut bir yansımasını teşkil etmektedir. Özellikle dini literatürde önem arz eden "İbadet" öğrenme alanına örgün eğitimde ders kitaplarında yer verilmektedir. Bu araştırmada, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi derslerinde kullanılan ders kitaplarının Gagne'nin öğretim ilkeleri ve Kohlberg'in ahlaki gelişim evreleri dikkate alınarak hazırlanıp hazırlanmadığı üzerinde durulmuştur. Dolayısıyla bu araştırmanın amacı, 6. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitabı 'Namaz' ünitesinin, öğretim ilkeleri ve ahlaki gelişim evrelerine uygunluğu açısından incelenmesidir. Çalışmada 'Namaz' ünitesi üzerinde tarama modelinde doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda 'Namaz' ünitesinin büyük ölçüde Gagne'nin öğretim ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olduğu fakat ünitede Kohlberg'in ahlaki gelişim evrelerine uygun bir düzeylendirmenin olmadığı görülmüştür. Ancak, ünite içeriğinde öğrencilerin ahlaki gelişimine katkı sağlamak amacıyla bilgi ve kıssalara yer verildiği görülmüştür. Yapılan literatür taramasında çeşitli ders kitaplarının içerik açısından incelendiği, fakat bu çalışmaların her ders kitabı ve üniteler için yapılmadığı görülmüştür. Bundan ötürü bu araştırmanın bu alandaki boşluğa katkı sağlayacağı düşünülmektedir. 2022, 130 sayfa Anahtar Kelimeler: Ahlak, Din, Din Eğitimi, Gagne'nin Öğretim İlkeleri, İbadet, Kohlberg'in Ahlaki Gelişim Evreleri.
Anadolu imam hatip liselerinde görev yapan meslek dersleri öğretmenlerinin din eğitiminde teknoloji kullanımına ilişkin görüşleri: Bir fenomenolojik araştırma
Bilim ve teknolojideki gelişmeler din eğitim de dahil olmak üzere öğretim modellerinin de değişmesine neden olmuştur. Bu araştırmanın temel amacı ise teknolojik materyallerin kullanımına ilişkin Anadolu İmam Hatip Liselerinde görev yapan meslek dersleri öğretmenlerinin görüşlerini belirlemektir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji modeli kapsamındadır. Araştırmanın çalışma grubunu Batman ilindeki Anadolu İmam Hatip Liselerinde görev yapan ve derslerinde teknolojik materyal kullanan 20 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından alan uzmanlarının görüşlerine dayalı olarak geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın veri toplama aşamasına geçilmeden önce gerekli izinler alınmış. Gerekli izinler alındıktan sonra görüşmelere geçilmiştir. Görüşmeler katılımcıların izni alınarak ses kaydına alınmış ve bu kayıtlar daha sonra araştırmacı tarafından yazılı doküman haline getirilmiştir. Yazılı doküman haline getirilen dokümanlar detaylı bir bakış açısıyla okunmuş ve içerik analizi tekniği kullanarak çözümlenmiştir.
İslami İlimler fakültesi öğrencilerinin beklenti ve sorunları (Ağrı örneği)
İslami İlimler Fakülteleri ülkemizde Yüksek Din Eğimi faaliyetlerinin yürütüldüğü, öğretmenlik mesleği ve din eğitimi alanında görev alacak kimselerin yetiştirildiği önemli kurumlardır. Bu kurumlardan mezun olan öğrencilerin, din hizmetleri sunma, eğitim-öğretim faaliyetlerinde yer alma, dini ve ahlaki değerleri aktarma ile toplumsal birlik ve huzura katkı sağlama gibi alanlarda yararlı ve verimli bireyler olabilmeleri için, fakültedeki eğitim sürecinde beklentilerinin karşılanması , karşılaştıkları sorunların en aza indirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmamızda İslami İlimler fakültelerinde okuyan öğrencilerin beklenti ve sorunlarını tespit ederek mevcut ilahiyat programı, öğretim elemanları ile ilişkiler vb. konuların daha nitelikli hale gelmesine katkıda bulunmayı amaçladık. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kuruluşundan bu yana Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi İslami İlimler Fakültesinin geçirdiği aşamalara değinilmiş; ikinci bölümde ise uygulanan anket formları öğrencilerin verdiği cevaplar neticesinde değerlendirilerek bu fakültede okuyan öğrencilerin sorun ve beklentileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmamızın örneklemi, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi İslami İlimler Fakültesinde öğrenim gören 5 farklı sınıf düzeyindeki öğrencilerden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak kullanılan anket 280 öğrenciye uygulanmıştır. Anket yoluyla elde edilen veriler SPSS programıyla analiz edilmiştir.
Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi öğretim programı ve ders kitaplarının kök değerler açısından incelenmesi (9-12. sınıflar)
Bu araştırmanın amacı, Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi öğretim programı ile 9-12. sınıf ders kitaplarını kök değerler açısından incelemektir. Araştırmanın konusunu DKAB dersinde kök değerlerin öğretim sürecindeki yeri oluşturmaktadır. Araştırmanın problemi, kök değerlerin öğretim programı ve ders kitaplarında nasıl temsil edildiğini ve bu temsilde ne tür farklılıklar bulunduğunu belirlemektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analiziyle yürütülmüş; veriler betimsel analiz tekniğiyle değerlendirilmiştir. Tezin birinci bölümünde değerler ve kök değerler kavramsal olarak tanımlanmış, on kök değerin açıklamaları yapılmış ve konuyla ilgili literatüre yer verilmiştir. İkinci bölümde, öğretim programı ve ders kitapları kök değerler açısından analiz edilerek bulgular yorumlanmıştır. Üçüncü bölüm ise sonuç ve öneriler kısmından oluşmaktadır. Araştırma bulgularına göre, ders kitaplarında kök değerler farklı düzeylerde temsil edilmekte, özellikle sorumluluk, sevgi, saygı, yardımseverlik ve dürüstlük değerleri öne çıkmaktadır. Buna karşın, özdenetim ve vatanseverlik gibi bazı değerler sınırlı düzeyde yer almakta veya bazı ünitelerde hiç işlenmemektedir. Ayrıca, konu başlıkları arasında değer temsili açısından dengesizlikler bulunduğu ve öğretim programıyla ders kitapları arasında tam bir uyum olmadığı belirlenmiştir. DKAB dersinde kök değerlerin öğretimi büyük ölçüde gerçekleşmekte, ancak değerlerin daha dengeli ve sistematik biçimde ele alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.