Theses supervised by Prof. Dr. Ahmet Doğan
10 theses · Yıldız Technical University, Kırşehir Ahi Evran University, Karadeniz Technical University
Hydrological and water quality modeling of Ergene River Basin
Hydrologic and water quality modeling of the Ergene River Basin has been developed by using Soil and Water Assessment Tool (SWAT). The purpose of this study is to model distributed surface flow and contaminant transport to help the management of the Ergene River Basin. SWAT model is one the few hydrologic models with water quality coupling capability that is convenient for this purpose. Most of the industrial activities, causing the water pollution in the basin, take place in the upper part of the Ergene River Basin, with about 2780 km2 and this area was modeled in this study. Daily climate data for 48 years, land use, soil properties, and contaminant point source dataset compatible with the structure of SWAT are used in the model as input data. The river basin was divided into 36 sub-basins and 205 Hydrologic Response Units (HRU). The stream flow was calibrated by considering 9 different hydrologic parameters. The water quality model was calibrated manually by adjusting the water quality default parameters in SWAT database for one year period. The streamflow was validated for 31 years. The model results for monthly streamflow was in good agreement with the observed streamflow data R2 = 0.81, however, daily streamflow (R2 = 0.57) and nutrient ( TN for R2 = 0.5041 and TP for R2=0.55 ) model results were acceptable. The monthly streamflow validation result was good (R2=0.70). The model results showed that the more data is necessary for better daily streamflow calibration. The model is convenient for monthly streamflow and water quality calibration.
Âhî Divanı'nın bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü
Klasik şiir ürünlerini anlayabilmek adına metin şerhi, tahlil, sözlük gibi pek çok çalışma yapılmaktadır. Bu bağlamda sözlük çalışmaları da geçmişten günümüze sürekli yenileri eklenerek devam edegelmektedir. Özellikle son dönemlerde yapılan Klasik edebiyat metinleri etrafında bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük çalışmalarının hayli yer tuttuğunu görmekteyiz. TEBDİZ (Türk Edebiyatı Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük Projesi) adı verilen sistem üzerinden oluşturulan bu sözlükler sahip olduğu bağlamlı dizin ile sadece kelimelerin anlamlarını veren klasik bir sözlük olmaktan çıkarak okuyucusuna kelimelerin bağlam içerisinde nasıl farklılaşabildiğini, ne ölçüde değişebildiğini örnekleriyle görebilme fırsatı sunmaktadır. Bunların yanında şairin söz dağarcığı ve kelime tasarruflarını, hayal dünyasını, sanatını nasıl icra ettiğini daha somut verilerle açığa çıkarmaya da yardımcı olmaktadır. Ayrıca şairin yaşadığı döneme dair dil özellikleri, âdetler, gelenekler, inançlar gibi hususlarda çıkarımlar yapabilmeyi de kolaylaştırmaktadır. Bu çalışmada 16. yüzyılın önde gelen isimlerinden olan Rumelili şair Âhî'nin –TEBDİZ sistemi üzerinden- divanının bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü oluşturulmuştur. Şairin bir Divan'ı, yarım bıraktığı Hüsrev ü Şîrîn mesnevisi ve ölümü dolayısıyla yarım kalan Hüsn ü Dil mesnevisi bulunmaktadır. Dilin işlevselliğini, şairin mizacını açığa çıkardığını düşündüğümüz bu ve benzeri çalışmaların Klasik Türk şiiri sahasında, hem araştırmacılar hem de meraklıları adına katkı sağlayabileceği düşüncesindeyiz.
Atatürk Kitaplığı Bel YZ K 0340 ve Millî Kütüphane 06 HK 3661 numaralı mecmuaların transkripsiyonlu metni ve MESAP'a göre tasnifi
Mecmua, kelime kökeni itibarıyla Arapça "cem" kelimesinden türetilip "bir araya getirme, toplama" manalarına gelmektedir. Edebi bir terim olarak mecmua, Klasik Türk Edebiyatının önemli kaynaklarından biri olup tertip edicisinin zevkine göre manzum ve/veya mensur çeşitli metinleri bir araya getirmek sureti ile oluşturulan eserlerdir. Şiir mecmuaları ise muhtelif şairlerden seçilen farklı yahut aynı nazım şekillerindeki ve türlerindeki manzumelerin derlenmesi ile vücuda getirilen seçkilerdir. Mecmualarda kimi zaman divanı bulunmayan şairlerin şiirlerine, divanı olan şairlerin divanlarında bulunmayan şiirlerine, bilinen şiirlerin kaynaklarda geçtiğinden farklı hallerine rastlanabilir. Ayrıca derkenar ve vikaye yapraklarında yer alan bilgilerle de edebiyatın yanı sıra tarih, tıp, coğrafya vb. çeşitli bilim dallarına katkı sağlamaktadır. Çalışmamızın konusu Atatürk Kitaplığı Bel Yz K 0340 ve Milli Kütüphane 06 Hk 3661 Numaralı Mecmuaların Transkripsiyonlu Metni ve MESTAP'a göre tasnifidir. Her iki mecmuada da derleyici ve derlenme tarihine ait bir bilgi bulunmamaktadır. Yapılan incelemeler neticesinde iki mecmuada kayıtlı toplam 348 şiir ve 114 şair tespit edilmiştir.
Millî Kütüphanede 06 Mil Yz A 5466 numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifi
"Toplanmış, toplanıp biriktirilmiş, bir araya getirilmiş" gibi anlamlara gelen mecmua, Arapça "cem" mastarından türetilmiştir. Dergi, gazete gibi süreli yayınlara da ad olan mecmua edebiyat terimi olarak aynı türden yazı, şiir, risale vb. şeylerin bir araya getirilmesiyle oluşan kitapları ifade eder. Mecmualarda bulunan şiirlerin edebiyat dünyasına kazandırılması büyük önem taşır. Çalışmamızın konusu Millî Kütüphanede 06 Mil Yz A 5466 numarada kayıtlı şiir mecmuasının transkripsiyonlu metni ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifidir. Çalışmamıza konu olan mecmuada çoğu 17. yüzyılda yaşamış şairlere ait 560 şiir bulunmaktadır. Derleyicisi ve derlendiği dönem hakkında bilgi sahibi olamadığımız mecmua 159 varaktan oluşmaktadır.
Divanlardan hareketle XIX. yüzyılda sosyal hayat
Kısaca "sıradan insanın tarihi" olarak tarif edilen sosyal hayat, sınırları kesin bir şekilde çizilemeyen çok geniş bir yaşamsal alanı imlemektedir. Ferdî ve içtimai olarak geliştirilen eylemler ve ilişkiler bütününün ifadesi olan sosyal hayat, toplumsal nizamın teşekkül etmesinde büyük bir önemi haizdir. Maddi ve manevi kültür unsurlarının tamamını içermesi yanında ferdin anlık reflekslerini, durumsal davranışlarını, sezgisel hareketlerini ve daha pek çok hususiyetini kaydeden geniş bir bellek hüviyetindedir. Bu bellek, yeme içmeden giyim kuşama, eğlenceden mimariye, gelenek ve inanışlardan spora, edebiyattan musikiye değin insan hayatının her ayrıntısını zaman ve mekân değişkenlerine bağlı olarak tarihin bir kesitinde somutlaştırmaktadır. Dolayısıyla toplumun sanatsal faaliyetlerinde de müessir bir gücü bulunan sosyal hayat hem sanatı şekillendiren hem de sanat tarafından şekillendirilen bir yapıya sahiptir. Bu minvalde edebiyat ile sosyal hayat arasında da karşılıklı bir tesirden bahsetmek hatta edebiyatın, sosyal hayata dair ciddi veriler sunabilecek bir vesika değerinin bulunduğunu belirtmek gerekir. Nitekim toplumsal değer yargıları ve kültürel kabulleri çerçevesinde yetişen sanatçının, sanatsal faaliyetlerini bunlardan bağımsız olarak yürütmesi olanaklı değildir. Mahsullerini böyle bir ortamda veren klasik Türk edebiyatının da devrinin sosyal hayatına dair yapılacak araştırmalar için temel başvuru kaynaklarından biri olduğunda şüphe yoktur. Tahlil çalışmalarında bir bölüm olarak başlayan divan şiirinde sosyal hayat çalışmaları, bugün müstakil bir araştırma alanı hâline gelmiş ve Tanzimat'tan beri bu edebiyatın sosyal hayattan kopuk, dönemin yaşantısından uzak olduğu yönündeki eleştirileri aksi yönde noktalamıştır. Söz konusu çalışmaların devamı niteliğindeki bu tez de 19. yüzyıl divan şiirindeki sosyal hayat unsurlarını tespit etme gayesiyle hazırlanmıştır. Sosyal hayat noktasında devrini temsil kabiliyetine sahip 30 divan seçilip taranmış; elde edilen veriler yerleşim merkezleri, ulaşım ve haberleşme, yeme içme, giyim kuşam, eğlence ve şenlikler, sportif faaliyetler, musiki kültürü, mimari, gelenekler ve inanışlar ile sağlık olmak üzere on bölüm hâlinde tasnif edilerek değerlendirilmiştir. Her başlıkta konuyla ilgili kitabi bilgiler sunulduktan sonra örnek metinler, açıklamalarına yer verilerek ilim âleminin istifadesine sunulmuştur.
İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Nekty 03334 numarada kayıtlı şiir mecmuası [1b-111a] (İnceleme-metin-MESTAP)
Mecmualar, yazma eser kütüphanelerimizde içeriklerindeki çeşitlilikle ilgi çekmiş, derlenmeye başlandığı dönemden itibaren rağbet görmüş ve eser türü açısından sayıca çoğunlukta yer almışlardır. Mecmualar, Türk edebiyatına kaynaklık eden ve klasik Türk edebiyatı açısından çeşitli bilgilere ulaşmamıza imkân sağlayan önemli kaynaklarımızdandır. Mecmua; toplanmış, biriktirilmiş anlamıyla farklı kişilere ait metinlerin derleyici tarafından bir araya getirildiği ekseriyetle manzum parçaları nadiren de mensur metinleri barındıran metin seçkileridir. İçerikleri tamamıyla mürettibinin estetik anlayışına bağlı olarak oluşturulan mecmualar, pek çok şairi ve şiiri muhafaza etmeleri yönüyle de mühim eserlerdendir. Mecmuayı derleyen kişiler bir araya getirdikleri metinler için genelde ortak taraflar belirlerler. Bu durum aynı konu, aynı nazım şekli veya tür birlikteliğine sahip eserleri meydana getirir. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinde "Mecmuʿa-i Kasâid ve Gazeliyât-ı Müntehâbât" ismiyle ve "03334" numarada kayıtlı şiir mecmuası da nazım şekli birliğinin öncelendiği, özenle tertip edilmiş yazma eserlerimizden birisidir. Bu yazma eser de benzerleri gibi şair, şekil ve tür çeşitliliğine haizdir. Derleyicisi hakkında herhangi bir bilgi içermeyen mecmua, toplam 222 varaktan oluşmaktadır. Mecmuanın 1b - 111a varakları tarafımızca çalışılmıştır. Mecmuanın bu kısmında 16 şaire ait toplam 87 manzumeye yer verilmiştir. Kaydedilen manzumelerin çoğu devlet erkânına yazılan kasidelerden seçilmiştir. Mecmuada kasidesine en fazla yer verilen şair, Bosnalı Sabit'tir. Çalışmamızın konusu İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Nekty 03334 numarada kayıtlı şiir mecmuasının 1b ila 111a arası sayfalarının transkripsiyonlu metni ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifidir.
Epik ve mitolojik destanlarda geçiş dönemleri, âdet ve inanmalar
Milletlerin hayatında derin izler bırakan olayları ve o milletlerin kültür unsurlarını yansıtan destanlar, Türk milletinin sosyo-kültürel yapısını, çağları ve coğrafyaları aşan kimliğini sergilemesi bakımından önemli hazinelerdir. Bu çalışma bu hazinelerden istifade amacıyla hazırlamıştır.Bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde bu konunun neden ve nasıl çalışıldığı ifade edilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde sosyal normların çeşitli yazılı kaynaklardan alınan tanımları verildikten sonra destan tanımları; destanların oluşumları, tasnifleri, özellikleri, destan motifleri hakkında bilgiler derlenip incelenmiştir. Birinci bölümünün devamında mit, efsane ve halk hikâyesi hakkında bilgi verildikten sonra bu üç türün destan ile benzerlikleri ve farklılıkları ortaya konulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde doğum geçiş dönemi hakkında yazılı kaynaklardan elde edilen bilgiler derlenip tasnif edildikten sonra incelediğimiz destanların, eğer varsa, ilgili kısımları, konuyla alakalı yerlere yerleştirilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise evlenme geçiş dönemi hakkında yazılı kaynaklardan elde edilen bilgiler derlenip tasnif edildikten sonra incelediğimiz destanların, eğer varsa, ilgili kısımları, konuyla alakalı yerlere yerleştirilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümü olan ölüm geçiş dönemi hakkında da yazılı kaynaklardan elde edilen bilgiler derlenip tasnif edildikten sonra incelediğimiz destanların, eğer varsa, ilgili kısımları, konuyla alakalı yerlere yerleştirilmiştir.Çalışma, insanoğlunun hayatındaki temel geçiş dönemleri olan doğum, evlenme ve ölüm bölümlerinin genel değerlendirilmesiyle ve her üç bölümü ilgilendiren kaynakların verilmesiyle tamamlanmıştır.
Modeling of groundwater recharge dams
The purpose of this research on Büyük Cırcıp recharge dam is the estimation of stored water infiltration amount and time on the dam reservoir bed by HYDRUS-1D model. Büyük Cırcıp recharge dam is one of the southeastern Anatolia projects in Turkey located on one of minor watercourse of Euphrates River. The collected water of floods and annual rainfalls (from October to May) are controlled by this small dam with 1.75 million cubic meters volume. The recharge dam reservoir bed is concluded a 15 meters alluvium and a permeable limestone under it to groundwater-surface with about 55 meters thickness under the dam. The water seepage in Büyük Cırcıp recharge dam considered vertically in the z-direction. HYDRUS-1D software is used for modeling the water infiltration and evaluates the time of dam discharging in a different status. HYDRUS-1D model of water flow and solutes movements through the variable saturation media is one of the most widely used models. The model uses finite element method for solving the Richards flow equation in unsaturated. In addition, the model has the option to solve non-isothermal liquid-vapor flow and heat transfer functions. In this study, the model calculates amount and time of infiltration effectively with two considered situations; 1)100-years river flood and 2) annual flow. Results show that the time to fill up the dam depends on the raised hydrograph curve while the time to empty is related to the hydrogeological character of the reservoir bed materials. A sensitivity analysis used for hydraulic conductivity of the alluvium with the model. According to the results, technical recommendations suggest improving the efficiency by implementing a group of wells to accelerate water infiltration through the upper low permeability layer. The annual recharged potential groundwater of the basin was reported 97 hm3/year, however, this study shows that the infiltrated water into the ground through Büyük Cırcıp dam is about 10 hm3/year, which is one of 13 dam projects are planned to be implemented by GAP.
Modeling of groundwater recharge dams
The purpose of this research on Büyük Cırcıp recharge dam is the estimation of stored water infiltration amount and time on the dam reservoir bed by HYDRUS-1D model. Büyük Cırcıp recharge dam is one of the southeastern Anatolia projects in Turkey located on one of minor watercourse of Euphrates River. The collected water of floods and annual rainfalls (from October to May) are controlled by this small dam with 1.75 million cubic meters volume. The recharge dam reservoir bed is concluded a 15 meters alluvium and a permeable limestone under it to groundwater-surface with about 55 meters thickness under the dam. The water seepage in Büyük Cırcıp recharge dam considered vertically in the z-direction. HYDRUS-1D software is used for modeling the water infiltration and evaluates the time of dam discharging in a different status. HYDRUS-1D model of water flow and solutes movements through the variable saturation media is one of the most widely used models. The model uses finite element method for solving the Richards flow equation in unsaturated. In addition, the model has the option to solve non-isothermal liquid-vapor flow and heat transfer functions. In this study, the model calculates amount and time of infiltration effectively with two considered situations; 1)100-years river flood and 2) annual flow. Results show that the time to fill up the dam depends on the raised hydrograph curve while the time to empty is related to the hydrogeological character of the reservoir bed materials. A sensitivity analysis used for hydraulic conductivity of the alluvium with the model. According to the results, technical recommendations suggest improving the efficiency by implementing a group of wells to accelerate water infiltration through the upper low permeability layer. The annual recharged potential groundwater of the basin was reported 97 hm3/year, however, this study shows that the infiltrated water into the ground through Büyük Cırcıp dam is about 10 hm3/year, which is one of 13 dam projects are planned to be implemented by GAP.
Modeling of groundwater recharge dams
The purpose of this research on Büyük Cırcıp recharge dam is the estimation of stored water infiltration amount and time on the dam reservoir bed by HYDRUS-1D model. Büyük Cırcıp recharge dam is one of the southeastern Anatolia projects in Turkey located on one of minor watercourse of Euphrates River. The collected water of floods and annual rainfalls (from October to May) are controlled by this small dam with 1.75 million cubic meters volume. The recharge dam reservoir bed is concluded a 15 meters alluvium and a permeable limestone under it to groundwater-surface with about 55 meters thickness under the dam. The water seepage in Büyük Cırcıp recharge dam considered vertically in the z-direction. HYDRUS-1D software is used for modeling the water infiltration and evaluates the time of dam discharging in a different status. HYDRUS-1D model of water flow and solutes movements through the variable saturation media is one of the most widely used models. The model uses finite element method for solving the Richards flow equation in unsaturated. In addition, the model has the option to solve non-isothermal liquid-vapor flow and heat transfer functions. In this study, the model calculates amount and time of infiltration effectively with two considered situations; 1)100-years river flood and 2) annual flow. Results show that the time to fill up the dam depends on the raised hydrograph curve while the time to empty is related to the hydrogeological character of the reservoir bed materials. A sensitivity analysis used for hydraulic conductivity of the alluvium with the model. According to the results, technical recommendations suggest improving the efficiency by implementing a group of wells to accelerate water infiltration through the upper low permeability layer. The annual recharged potential groundwater of the basin was reported 97 hm3/year, however, this study shows that the infiltrated water into the ground through Büyük Cırcıp dam is about 10 hm3/year, which is one of 13 dam projects are planned to be implemented by GAP.