Theses supervised by Prof. Dr. Ali İlker Gümüşeli
16 theses · Yıldız Technical University
Okul müdürleri ve öğretmenlerin etkili öğretmen niteliklerine ilişkin algıları: Zeytinburnu-Bakırköy örneği
Bu araştırmanın amacı okul yöneticileri ve öğretmenlerin algılarına göre, öğrenci başarısı üzerinde etkili olan öğretmen niteliklerini belirlemektir. Ayrıca, bu araştırmayla bazı demografik faktörler göz önünde bulundurularak müdür ve öğretmenlerin algıları arasındaki farka bakılmıştır. Bu amaçlara ulaşmak için, İstanbul'un Zeytinburnu ve Bakırköy ilçelerinde yer alan okullardan 349 öğretmen ve 52 okul yöneticisi örnekleme alınmıştır. Araştırmada, William (2010)'ın ?Öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin etkili öğretmen niteliklerine ilişkin algıları? adlı anketi ölçme aracı olarak kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, tek yönlü varyans analizi (ANOVA ), T-Testi ve LSD analizi kullanılmıştır.Araştırma bulguları, okul müdürleri ve öğretmelerin, öğrenci başarısı üzerinde etkili öğretmen niteliklerine ilişkin algılarının birbirine benzer olduğu bulunmuştur. Yapılan analizler sonucunda, öğretmenlerin ve okul müdürlerinin etkili öğretmen niteliklerine ilişkin algılarının bazı demografik özelliklerine göre nasıl değiştiği incelenmiş, okul müdürlerinin algılarında cinsiyetlerine göre, öğretmenlerinse cinsiyetleri, kıdemleri ve çalıştıkları okul türüne göre bazı noktalarda anlamlı farklılıklar olduğu bulunmuştur.
Sosyo-ekonomik açıdan farklı bölgelerdeki ilkokul müdürlerinin öfkeli velilerle çatışma durumlarının incelenmesi
Bu araştırmanın genel amacı; sosyo-ekonomik açıdan farklı bölgelerde görev yapan ilkokul müdürlerinin, velilerle yaşadıkları çatışma durumlarının incelenmesidir. Bu genel amaç doğrultusunda; müdürlerin velilerle en sık yaşadıkları potansiyel çatışma durumları, müdürlerin en sık kullandıkları çatışma çözüm stratejileri, tüm çabaları boşa çıktığında müdürlerin öfkeli velilerle başa çıkmak için kullandıkları en stratejiler, müdürlerin öfkeli veli şikayeti karşısında en sık kullandıkları stratejiler, çatışmaların en aza indirilmesi ve ilişkilerin kuvvetlendirilmesi için müdürlerin en işe yarar gördükleri ve en sık kullandıkları stratejiler, öfkeli veliye rehberlik etmede müdürlerin rehber öğretmeni önemli görme dereceleri, farklı alt kültürlerin veli-müdür çatışmasına etki derecesine ilişkin müdürlerin algıları ve müdürlerin çatışma çözümü ile ilgili almış oldukları dersler veya kurslar incelenmiştir.Araştırmanın verileri, İstanbul ili Büyükçekmece, Kadıköy, Fatih, Bakırköy, Tuzla ve Sultanbeyli ilçelerinde bulunan ilkokullarda görev yapan toplam 138 müdüre anket uygulayarak toplanmıştır. Araştırmada verileri toplamak için Sturges (1965)?in ?Analysis of Conflict Situations Communicated Between Parents and The Elementary Principal in The Westminster Elementary School District? isimli yüksek lisans tezinde kullanmış olduğu anketten faydalanılarak, araştırmacının oluşturduğu anket formu kullanılmıştır.Araştırmadan şu sonuçlar elde edilmiştir: (1) Müdürlerin görev yaptığı ilçenin sosyo-ekonomik düzeyi fark etmeksizin, müdürlerin velilerle yaşadıkları çatışma nedenlerinde ilk sırada öğrenciler arası ilişkiler yer almaktadır. (2) Müdürlerin görev yaptığı ilçenin sosyo-ekonomik düzeyi fark etmeksizin, müdürlerin velilerle yaşadıkları çatışmaları çözmede en sık kullandıkları strateji okulda veli-müdür görüşmesidir. (3) Tüm çabaları boşa çıktığında, müdürlerin velilerle yaşadıkları çatışmaları çözmede en son başvurdukları strateji, mümkün olan her şeyi yaptığını açıklama ve taviz vermemedir. (4) Müdürlerin görev yaptığı ilçenin sosyo-ekonomik düzeyi fark etmeksizin müdürlerin, öfkeli veli şikayeti karşısında en sık kullandıkları çatışma çözüm stratejisi önce veliyi dinleme, sonra açıklama yapmadır. (5) Sosyo-ekonomik düzeyi yüksek ilçelerdeki müdürlere göre, çatışmaların en aza indirilmesinde en işe yarar strateji ?veli ile sık sık iletişime geçmesi için öğretmenleri motive etmek? iken, sosyo-ekonomik düzeyi düşük ve orta ilçelerdeki müdürlere göre ?veli eğitim toplantıları? dır. (6) Sosyo-ekonomik düzeyi yüksek ve düşük ilçelerdeki müdürlerin, velilerle çatışmaları en aza indirmek ve ilişkileri kuvvetlendirmek için en sık kullandıkları strateji ?veli ile sık sık iletişime geçmesi için öğretmenleri motive etmek? iken; sosyo-ekonomik düzeyi orta ilçelerdeki müdürlerin en sık kullandıkları strateji?veli eğitim toplantıları? dır. (7) Yüksek, orta ve düşük ilçelerdeki müdürler, öfkeli veliye rehberlik etmede okul rehberlik öğretmenini çok önemli görmektedir.(8) Müdürlerle veliler arasında çatışma durumu oluşmasını farklı alt kültürler, yüksek ve orta sosyo-ekonomik düzeye sahip ilçelerdeki müdürlere göre çatışmayı ?nadiren? etkilerken, sosyo-ekonomik düzeyi düşük ilçelerdeki müdürlere göre?ara sıra? etkilemektedir. (9) Müdürler çatışma ile ilgili kurs veya ders aldıklarını belirtseler de, aldıkları eğitimlerin çatışma haricindeki başka alandaki eğitimler olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Çatışma, Veli-Müdür Çatışması, İlkokul.
Okullarda demokratik eğitim ortamının gerçekleşmesine yönelik öğretmen algıları
Bu araştırmada öğretmen algılarına göre sınıf içerisinde demokratik eğitim ortamının ölçütlerinin gerçekleşme düzeyi, bu düzeye etki eden faktörler ve bu ölçütlerin gerçekleştirilmesine engel olan problem kaynakları incelemiştir. Bu inceleme sürecinde tekil ve karşılaştırma türü ilişkisel tarama modelleri kullanılmıştır. Araştırma nicel ve nitel yöntemlerin beraber kullanıldığı, karma metot tasarımına uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini İstanbul ilinde ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 1091 öğretmen oluşturmuştur. Araştırma verileri araştırma kapsamında geliştirilen Demokratik Eğitim Ortamı Ölçeği, anket ve açık uçlu bir sorunun yer aldığı soru formu ile toplanmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin demokratik eğitim ortamı ölçütlerini genel olarak ve karar alma ile eğitim programı-öğretim alt boyutları bakımından çoğu zaman; öğretmen-ilişkiler alt boyutu bakımından ise her zaman gerçekleştirdiklerini algıladıklarını ortaya çıkmıştır. Araştırmanın diğer sonuçlarına göre eğitim kademesi, lise türü ve branş değişkenleri demokratik eğitim ortamı ölçütlerinin genel olarak ve tüm alt boyutlar bakımından gerçekleştirilme düzeylerinde anlamlı biçimde farklılaşmaya neden olmaktadır. Bununla birlikte demokratik eğitim ortamı ölçütlerinin gerçekleştirilme düzeyinde okulun ortalama sınıf mevcudunun genel olarak ve eğitim programı-öğretim alt boyutu bakımından; mezun olunan kurum türünün genel olarak ve karar alma ile eğitim programı-öğretim alt boyutları bakımından; demokratik eğitimle, demokrasi eğitimiyle ve insan hakları eğitimiyle ilgili HÖE ya da HİE alma durumunun genel olarak ve karar alma ile eğitim programı-öğretim alt boyutları bakımından; kişilerarası ilişkilerle ilgili HÖE ya da HİE alma durumunun ise genel olarak ve eğitim programı-öğretim alt boyutu bakımından anlamlı bir farklılaşmaya neden olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca araştırma sonucunda sınıf içinde demokratik eğitim ortamı ölçütlerinin gerçekleştirilmesine engel olan problem kaynakları önem sıralamasına göre "fiziki alt yapı ve eğitim teknolojilerinden kaynaklı problemler", "aile kaynaklı problemler", "eğitim politikaları kaynaklı problemler", "öğrenciyle ilgili problemler", "eğitim/öğretim programları kaynaklı problemler" ve "öğretmen kaynaklı problemler" olarak saptanmıştır. Bu problem kaynaklarının ise eğitim kademelerine göre farklılaşmadığı ancak her kademe için problem kaynaklarının öncelik sıralamasının değiştiği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Demokratik eğitim, demokratik eğitim ortamı, demokratik eğitim ortamı ölçeği, eğitim programı, öğretim, karar alma, öğretmen, sınıf içi ilişkiler
İlköğretim okulu müdürlerinin toplumsal liderlik yeterliklerinin belirlenmesi (Bakırköy örneği)
ivÖZETEğitim sisteminin yapı ve işleyişteki yetersizliklerini aşabilmesi için, liderlikyeterlikleri gelişmiş okul yöneticilerinin varlığı zorunludur. Özellikle son yıllardayaşanan ekonomik ve toplumsal gelişmelerin etkisiyle okul çevresindeki değişmeler,bilim ve teknolojinin gelişmesiyle insan ihtiyaçlarının değişmesi, eğitimcileri vedolayısıyla okul yöneticilerini daha duyarlı olmaya zorlamaktadır. Son yıllarda ailelerinve çeşitli toplumsal kurumların eğitimin finansmanını yüklenmek zorunda kalması,eğitime ve okullara daha fazla müdahale etme hakkını kendinde görmelerine yolaçmıştır. Bu durum okulun veliler ve diğer toplumsal kurumlarla iyi ilişkiler kurmasını,onlarla işbirliğine gitmesini, okulun karar süreçlerine onları da katmasınıgerektirmektedir. Ayrıca okul yöneticisinin okul toplumunu oluşturan öğretmenler vediğer görevlilere liderlik yaparak yeni gelişmelerden onları haberdar etmesi, kapsamlıbir okul-aile programı hazırlayarak planlı bir gelişim sağlaması gerekmektedir. Bu iseokul müdürünün toplumsal liderlik alanında yeterliğini geliştirmesiyle olanaklıdır.Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okulu müdürlerinin toplumsal liderlikyeterliklerini belirlemek; müdür, öğretmen ve veli algılarıyla okul müdürlerinintoplumsal liderlik yeterliklerinin bilgi ve davranış boyutlarını ortaya çıkarmak; cinsiyet,mesleki kıdem, müdürlükteki kıdemi, öğrenim düzeyi ve okul büyüklüğü değişkenlerinegöre ilköğretim okulu müdürlerinin toplumsal liderlik yeterlikleri arasında anlamlı farkolup olmadığını incelemektir.Araştırmada çalışma evreni olarak Bakırköy ilçesi ilköğretim okulu müdürlerialınmıştır. Öğretmenler ve veliler için ise örneklem alınmıştır. İlçede bulunan 27ilköğretim okulu müdürünün tamamı, her okulun öğretmen sayısının üçte biri oranındaöğretmen ile öğretmen sayısı kadar da veli araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmadatarama modeli kullanılmıştır.Elde edilen bulgulara göre toplumsal liderliğin bilgi boyutunda müdürler( Ã =4,70), öğretmenler müdürleri ( Ã =4,14), veliler isekendilerini çok yüksek( Ã =4,22) ortalamalarla yüksek algılamışlardır. Davranış boyutunda ise bilgi boyutunagöre düşük olmakla beraber müdürler kendilerini yüksek ( Ã =4,33), öğretmenlermüdürleri ( Ã =3,90), veliler ise ( Ã =4,05) ortalamalarla yüksek algılamışlardır.ivvİlköğretim okulu müdürlerinin bilgi boyutunda toplumsal liderlik yeterliklerikaynak gruplar tarafından farklı düzeylerde algılanmıştır. Müdürler bilgi boyutundakendilerinin toplumsal liderlik yeterliklerini öğretmen ve velilerden farklı olarak dahaolumlu bulmaktadır. Veli ve öğretmen algılamaları arasında fark yoktur.İlköğretim okulu müdürlerinin davranış boyutunda toplumsal liderlik yeterlikleri,kaynak gruplar tarafından farklı düzeylerde algılanmıştır. Veliler, okul müdürlerinindavranış boyutunda toplumsal liderlik yeterliklerini öğretmenlere göre daha yüksekolarak algılamışlardır.Bilgi boyutunda okul müdürlerinin toplumsal liderlik yeterliklerinin öğretmenler veveliler tarafından algılanması, müdürlerin mesleki kıdemi, müdürlükteki kıdemi,öğrenim düzeyi ve okul büyüklüğü değişkenlerine göre farklılaşmaktadır.Davranış boyutunda okul müdürlerinin toplumsal liderlik yeterliklerininöğretmenler ve veliler tarafından algılanması, müdürlerin mesleki kıdemi, müdürlüktekikıdemi, öğrenim düzeyi değişkenlerine göre farklılaşmaktadır.v
Özel okul öğretmenlerinin çatışma yaklaşımları ile çatışmayı yönetme stilleri
Songül Kılıç?Özel Okul Öğretmenlerinin Çatışma Yaklaşımları ile Çatışmayı Yönetme Stilleri?ÖZETBu araştırmanın genel amacı; özel okul öğretmenlerinin çatışma yaklaşımları ileçatışmayı yönetme stillerini demografik değişkenler açısından belirlemek ve özel okulöğretmenlerinin çatışma yaklaşımları ile çatışma yönetimi sürecinde kullandıkları stillerarasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını ortaya koymaktır.Araştırmanın verileri, stanbul ili özel vakıf ve kurucu okullarında çalışanöğretmenlerden oluşan toplam 352 kişilik örneklem grubuna anket uygulanaraktoplanmıştır. Araştırmada 3 anket formu kullanılmıştır. Bunlardan birincisi,öğretmenlerin bireysel özelliklerini belirlemek için beş sorudan oluşan bir formdur.Öğretmenlerin çatışma yönetimi stillerine ilişkin veri toplamak için kısa adı ROCI IIolan ?Rahim Örgütsel Çatışma Ölçeği-II? (FORM A) adlı anket formu kullanılmıştır.Araştırmada kullanılan üçüncü anket formu ise, öğretmenlerin çatışma yaklaşımlarınıortaya çıkarmak için araştırmacı tarafından geliştirilen ?Çatışmaya lişkin YaklaşımlarıBelirleme Ölçeği?dir. Elde edilen veriler yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, ANOVA, LSD testi ve Pearson Korelasyon Katsayısı gibi istatistiksel tekniklerkullanılarak çözümlenmiş, yorumlanmış ve raporlaştırılmıştır.Araştırmada şu sonuçlar elde edilmiştir: (1) Özel kurucu ve vakıf okullarındagörev yapan öğretmenlerin yarısından fazlasının geleneksel yaklaşımıbenimsemedikleri; modern yaklaşıma ise daha yakın oldukları ortaya çıkmıştır. (2)Öğretmenlerin çatışma yaklaşımları arasında yaş ve görev yapılan kademe değişkenleriaçısından istatistiksel bakımından .05 düzeyinde anlamlı farklılıklar vardır. (3) Özelkurucu ve vakıf okullarında görev yapan öğretmenlerin en sık kullandıkları stiller;tümleştirme ve uzlaşma, sonra sırasıyla ödün verme ve kaçınma; en az ise hükmetmestilidir. (4) Öğretmenlerin kullandıkları çatışma yönetim stilleri arasında cinsiyet, yaş,mezun olunan okul, meslekteki toplam hizmet süresi ve görev yapılan kademedeğişkenleri açısından istatistiksel bakımından .05 düzeyinde anlamlı farklılıklar vardır.(5) Özel kurucu okullarındaki öğretmenlerin çatışma yaklaşımları ile çatışmalarıivyönetmede kullandıkları stiller arasında istatistiksel bakımdan anlamlı herhangi bir ilişkiyoktur. (6) Özel vakıf okullarındaki öğretmenlerin çatışma yaklaşımları ile tümleştirmeve hükmetme stilleri arasında istatistiksel bakımından .05 düzeyinde olumsuz; ödünverme ve kaçınma stilleri arasında istatistiksel bakımından .01 düzeyinde olumsuz birilişki vardır.v
Endüstri meslek lisesi ve genel lise öğrencilerinin bireysel ve sosyal değişkenler ve algılar bakımından karşılaştırılması
Mesleki ve Teknik Egitimi nitelik ve nicelik olarak ne ka&r geligip, guniin gartlarina uyum saglarsa iilke ekonomisi de o derece geligir. Bu aragtirmanin temel amaci, Endustri meslek lisesi ve g e d lise ogrencilerini bireysel ve sosyal degigkenler ve algilar bakimindan kargil~tirmakt~r. Arqtirmada genel tarama modeli kullamlmigtir. btirmada 30 sorudan olugan bir anket kullanilmgtir. Anket Genel lisede ve Meslek lisesinde okuyan 704 o@enciye uygulanm~gtir. Anket sonuqlan SPSS istatistik paket program kullanilarak analiz edilmigtir. Aragtirmada gu sonuqlar elde edilmigtir; Mesleki ve Teknik Eğitimi nitelik ve nicelik olarak ne kadar gelişip, günün şartlarına uyum sağlarsa ülke ekonomisi de o derece gelişir. Bu araştırmanın temel amacı. Endüstri meslek lisesi ve genel lise öğrencilerini bireysel ve sosyal değişkenler ve algılar bakımından karşılaştırmaktır. Araştırmada genel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada 30 sorudan oluşan bir anket kullanılmıştır. Anket Genel lisede ve Meslek lisesinde okuyan 704 öğrenciye uygulanmıştır. Anket sonuçlan SPSS istatistik paket program kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada şu sonuçlar elde edilmiştir; Genel Lise ve Meslek Lisesi öğrencilerinin sosyo - ekonomik durumları bakımından dağılımı incelendiğinde genelde eşit düzeyde olduklarını söylemek olanaklıdır. Öğrencilerin Lise öncesi eğitim durumlarına bakıldığında meslek liselerine gelen öğrencilerin diploma notlarının ortalamalarının daha düşük, disiplin cezası / uyarı almış olma oranlarının ise daha yüksek olduğu görülmektedir. Öğrencilerin okul sonrasına ilişkin beklentilerine baktığımızda ise. meslek lisesi-genel lise ayrımı olmaksızın tüm öğrencilerin çok yüksek oranda üniversiteye gitmeyi düşündüğü, meslek liseli öğrencilerin iş bulabileceğine daha fazla inandığı ancak 4 yıllık üniversiteye girebileceklerine olan inançlarının daha az olduğu görülmektedir. Yine araştırma sonucunda öğrencilerin şuan da öğrenim gördükleri okulların kendi tercihleri veya velilerinin tercihi olduğu ileri sürülebilir. Öğrencilerin sosyo-kültürel etkinliklere karşı ilgileri genelde birbirine yakın olduğu görülmektedir. Eğitimde ailelerin vermiş olduğu desteğin tüm öğrepcilerde yaklaşık olarak eşit olduğu görülmektedir.
Çatışma çözümü eğitimi programının anadolu lisesi düzeyindeki bir grup öğrencinin çatışma çözme davranışlarına etkisinin incelenmesi
Bu çalışma öncelikle çatışma çözümü eğitiminin ne olduğunu, amacını, felsefesini, tarihsel gelişimini, çatışma çözümü eğitimi programının genel özelliklerini tanıtmayı ve Türk Eğitim Sisteminde uygulanabilmesi için yeni bir bakış açısı geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada ikinci olarak, okullarda çatışma çözümü eğitimi programlan konusunda yeni yapılacak araştırmalara bir başlangıç sağlamak amacıyla, çatışma çözümü eğitiminin öğrencilerin çatışma çözme davranışlarına etkisi araştırılmıştır. Bu bağlamda okul ortamında yaşanan çatışmalar ile bu çatışmalara farklı çözüm yolları ve yaklaşımları açıklanmıştır. Daha sonra çatışma çözümü eğitimi programı tanımlanmış ve çatışma çözümü eğitimi programının amaçları, kapsamı tartışılmıştır. Bu çalışma, kontrol gruplu ön test ve son test modeline dayalı deneysel bir çalışmadır. Denekler İstanbul Beşiktaş Atatürk Anadolu Lisesi 9. ve 10. sınıf öğrencileri arasından seçilmiştir. Deney grubu 8 kız, 7 erkek, kontrol grubu da 8 kız, 7 erkek öğrenciden oluşturulmuştur. Deney grubu"Çatışma Çözümü Eğitimi Programına" alınmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir eğitim verilmemiştir. Deneklerin çatışma çözme davranışları eğitim programına başlamadan ve eğitim programından sonra olmak üzere, araştırmacı tarafından uyarlanan "Çatışma Çözümü Anketi"(ÇÇA) ile belirlenmeye çalışılmıştır. ÇÇA'nin güvenirlik çalışması için Test-tekrar test yöntemi ve Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısına bakılmıştır. ÇÇA'nin geçerlik çalışması için kapsam geçerliği ve yapı geçerliğine bakılmıştır. Faktör Analizi yöntemiyle ÇÇA'nin yapı geçerliğine ve faktör yapısına bakılmıştır. Elde edilen veriler küçük gruplar için geçerli ilişkili örneklemler arasındaki farklar için İşaret Testi (Wilcoxon) yöntemiyle incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda çatışma çözümü eğitimi programına katılan öğrencilerin çatışma çözme davranışlarında yapıcı ve olumlu yönde değişme olduğu saptanmıştır. Eğitimi almayan öğrencilerin çatışma çözme davranışlarında bir farklılık gözlen memiştir. Anahtar Kelimeler: Çatışma Çözümü Eğitimi, Çatışma Çözme Davranışları
İlköğretim okul müdürlerinin deprem ile ilgili kriz yönetimine ilişkin yeterlikleri
Çagın gereklerine uyum saglayabilecek okulların olusturulması belirli yeterlilikleri kazanmıs ve gelismeye sürekli açık okul yöneticileri sayesinde gerçeklesebilecektir. Türkiye gibi deprem kusagında yer alan ülkelerin yöneticileri, bir yandan 21. yüzyılın egitim sistemine uyum saglamaya çalısırken bir yandan da okullarını daha güvenli hale getirebilmek için çalısmak zorundadırlar. Okulların depreme hazırlıklı olmalarında, okul yöneticilerinin kriz yönetimine proaktif yaklasmaları; kriz yönetimi sürecinde planlama, örgütleme, iletisim, koordinasyon yeterliklerine sahip olması gerekmektedir. Bu arastırmanın genel amacı; okul müdürlerinin kriz yönetiminde planlama, örgütleme, koordinasyon, iletisim yeterliklerini demografik degiskenlere göre incelemektir. Arastırmada tarama modeli kullanılmıstır, veri toplamak için bir anket ve bir ölçekten faydalanılmıstır. lgili literatür tarandıktan sonra, arastırmanın anket ve ölçegi, arastırmacı tarafından gelistirilmistir. Veri toplama aracı, stanbul'da resmî lkögretim okullarında görevli olan 277 okul yöneticisine, 1894 ögretmene uygulanmıstır. Arastırmadan elde edilen veriler, aritmetik ortalama, standart sapma, Anova, Pearson Korelasyon Katsayısı gibi teknikler kullanılarak analiz edilmistir. Arastırma verilerine göre okul yöneticilerinin yönetim süreçlerinden planlama, örgütleme, iletisim ve koordinasyon boyutlarında kendilerini ögretmenlerin degerlendirmesine göre, daha yeterli görmektedirler (N=277; x:17,83; S:5,93). Arastırmaya katılan yöneticilerin yönetim süreçlerinden planlama, örgütleme, iletisim, ve koordinasyon boyutlarında yeterliligi cinsiyet degiskenine göre incelendiginde, bayan yönetici ile erkek yönetici arasında anlamlı bir farklılıgın olmadıgı görülmüstür ( t = -0,111; p>.05). Arastırmaya katılan egitim enstitüsü veya ön lisans mezunu olan yöneticilerin planlama, örgütleme, koordinasyon iletisim, süreçlerinde kendilerini diger ögrenim gruplarına göre daha yeterli gördükleri bulunmustur. 21 ve üstü kıdemi olan ögretmenlerin, okul yöneticilerini planlama, örgütleme, koordinasyon, iletisim ve boyutlarında yeterli algıladıkları görülmüstür.
İstanbul ili vakıf üniversitelerine bağlı meslek yüksekokullarında görevli öğretim elemanlarının iş doyum düzeyi
Bu araştırmanın genel amacı; İstanbul ili sınırlarında eğitim veren vakıf üniversitelerine bağlı meslek yüksek okullarında çalışan öğretim elemanlarının içsel, dışsal ve genel iş doyum düzeylerini tespit etmektir. Araştırma İstanbul ilinde yer alan 7 vakıf üniversitesinde (Bahçeşehir, Fatih, Beykent, Kadir Has, Bilgi, Kültür ve İstanbul Ticaret ) gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri bu üniversitelerde tam zamanlı olarak görev yapan 149 öğretim elemanı üzerinden elde edilmiştir. Kısa adı MSQ olan ve 20 maddeden oluşan Minnesota İş Doyum Anketi kullanılarak veriler elde edilmiştir. Öğretim elemanlarının cevapları SPSS programı kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmada kullanılan istatistiksel teknikler; aritmetik ortalama, standart sapma t- testi, tek yönlü varyans analizi ve LSD testidir. Araştırma sonunda öğretim elemanlarının genel, içsel ve dışsal iş doyum düzeylerinin oldukça yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. İlaveten, öğretim elemanlarının içsel iş doyum düzeylerinin dışsal iş doyum düzeylerinden daha yüksek olması da araştırmanın başka bir bulgusudur. Öğretim elemanlarının mesleki kidemleri, medeni durumları ve cinsiyetleri ile iş doyum düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki yoktur. Yaş değişkeni ile ise öğretim elemanlarının hem içsel hem de dışsal iş doyum düzeyleri arasında ve öğretim elemanlarının dışsal iş doyum düzeyleri ile öğrenim düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır.
İlköğretim okulu müdürlerinin öğretim programını yönetme görevlerini yerine getirme miktarının belirlenmesi
Eğitim yönetiminin görevleri insanlar, fiziksel ortam ve program konularında toplanmaktadır(Aydın, 2005, 189). Bununla birlikte araştırmalar etkili yöneticilerin etkili liderler olduklarını, özellikle de öğretim liderleri olduklarını göstermiştir. Bu nedenle, programın yönetimi okul müdürünün en temel ve önemli görevidir. Türkiye'de okul müdürleri öğretim liderliği kapsamında, MEB tarafından hazırlanan öğretim programını etkili biçimde uygulamakla görevlidirler. Okul müdürünün bu görevindeki başarısı, kaliteli bir eğitimin ve etkili bir okulun da anahtarıdır.Bu araştırmanın genel amacı, öğretmen algılarına göre ilköğretim okulu müdürlerinin öğretim programını yönetme görevlerini ne kadar yerine getirdiklerini belirlemek ve öğretmenlerin bireysel özelliklerine göre müdürlerle ilgili algılarının farklılık gösterip göstermediğini ortaya çıkarmaktır. Bunun için araştırmada bu amaca en uygun model olan tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın verilerini toplamak için anket kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen anket Sarıyer ilçesinde görev yapan 225 öğretmene uygulanmıştır.Araştırma sonucuna göre, öğretmenler okul müdürlerinin, öğretim programı kapsamındaki öğretimi denetleme ve değerlendirme, öğretmenlerin mesleki gelişimini sağlama, öğrenci gelişimini izleme ve öğretim programı uygulamalarını yönetme görevlerini ?ara sıra? yerine getirdiklerini algılamışlardır. Bununla birlikte bu alt görevlerin yerine getirilme miktarına göre bir sıralama yapıldığında öğretmenlerin, müdürlerinin en çok öğretmenlerin mesleki gelişimini sağlama, ardından sırasıyla öğrenci gelişimini izleme ve öğretim programı uygulamalarını yönetme ve en son sırada da öğretimi denetleme ve değerlendirme görevlerini yerine getirdiklerini algıladıkları belirlenmiştir.Araştırmada öğretmenlerin, cinsiyeti, deneyimi, mevcut okul müdürleri ile çalışma süreleri, okulun öğretim biçimi, okuldaki öğrenci sayısı, öğretmenlerin mezun oldukları okulun türü değişkenlerine göre okul müdürünün öğretim programını yönetme görevlerini yerine getirmesine ilişkin algılar arasında istatistiksel bakımdan anlamlı fark bulunamamıştır. Öğretmenlerin çalıştıkları okuldaki öğretmen sayısı ile okul müdürünün öğretim programı uygulamalarını yönetme görevine ilişkin algılar arasında ise, istatistiksel bakımdan .05 düzeyinde anlamlı fark bulunmuştur.Anahtar Kelimeler : Okul yönetimi, öğretim liderliği, okul müdürlüğü, öğretim programı, öğretim programı yönetimi, öğretim programı lideri
İstanbul ili Beyoğlu ilçesi'nde çalışan ilköğretim okulu öğretmenlerinin iş doyum düzeyleri
Bu araştırma, resmi ilköğretim okulu öğretmenlerinin iş doyumu alt boyutlarındaki iş doyum düzeyleri, iş doyumu alt boyutlarına verdikleri önem derecesi ve iş doyum düzeyleri ile önem derecesinin öğretmenlerin bireysel özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada iş doyumu alt boyutlarından yönetim biçemi, çalışma olanakları, gelişme ve yükselme olanakları, iş arkadaşları, fiziksel ortam, ücret ve personel; bireysel özelliklerden cinsiyet, yaş, medeni durum, mezun olunan okul, kıdem ele alınmıştır. Araştırma, genel tarama modeli esas alınarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul İli, Beyoğlu ilçesi'ndeki 26 resmi ilköğretim okulunda çalışan 736 sınıf ve branş öğretmeni oluşturmuştur. Bu öğretmenlerden, her okuldan yansızlık kuralına göre, evrenin % 30' unu temsil edecek şekilde ve oransız eleman örnekleme yoluyla 220 öğretmen örnekleme alınmıştır. Veri toplamak için, Çetinkanat tarafından geliştirilen "İş Doyumu Ölçeği" kullanılmıştır. Dörtlü derecelemeye göre oluşturulan ölçek, algılanan durum için 32, verilen önem derecesi için 32 olmak üzere toplam 64 sorudan ve altı alt boyuttan oluşmuştur. Verilerin çözümlenmesi için yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, tek yönlü varyans analizi, t testi, LSD testi tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmada aşağıdaki sonuçlar ortaya çıkmıştır: 1. Öğretmenler, iş doyumu alt boyutlarında düşük düzeyde doyumsuzluk algılamışlardır. Öğretmenler "iş arkadaşları", "yönetim biçemi", "gelişme ve yükselme olanakları" alt boyutlarında "katılıyorum" şeklinde görüş belirterek doyumlu olduklarını algılarken; "fiziksel ortam", "ücret ve personel", "çalışma olanakları" alt boyutlarında "katılmıyorum" şeklinde görüş belirterek düşük düzeyde doyumsuzluk algılamışlardır. Öğretmenler, en yüksek doyumu "iş arkadaşları"; en düşük duyumsuzluğu "çalışma olanakları" alt boyutunda algılamışlardır. 2. Öğretmenler, iş doyumu alt boyutlarına yüksek derecede önem vermişler ve alt boyutların her birinin kendileri için "çok önemli" olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenler alt boyutlar içerisinde en yüksek önemi "fiziksel ortam", en düşük önemi ise "iş arkadaşları" alt boyutuna vermişlerdir. 1113. Öğretmenlerin, cinsiyet ve medeni durum değişkenleri hariç diğer bireysel değişkenlerde iş doyumu alt boyutlarına ilişkin algılan arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. 4. Öğretmenlerin, kıdem değişkeni hariç diğer değişkenlerde, iş doyumu alt boyutlarına verdikleri önem dereceleri arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik değişik öneriler sunulmuştur. IV
Öğrenci algılarına göre lise müdürlerinin öğretim liderliği görevlerini yerine getirme dereceleri
Bu araştırmanın genel amacı lise son sınıf öğrencilerinin algılarına göre, okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarını yerine getirme derecelerini tespit etmektir. Araştırma tarama modelindedir. Araştırmanın çalışma evrenini İstanbul İli, Şişli İlçe'sindeki 13 devlet lisesinin son sınıflarında okuyan 364 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veri toplama aracında öğrencilerin değerlendirebileceği 41 davranışa yer verilmiş, ön araştırma sonucunda anketin geçerlilik ve güvenirliği test edildikten sonra (Alpha değeri =.9330) uygulamaya geçilmiştir. Deneklere uygulanan anketlerden araştırmada kullanılabilecek durumda olan 330 anketin verileri SPSS programında analiz edilmiş ve sonuçlar tablolaştırılarak yorumlanmıştır. Araştırmanın genel sonucu bize öğrenci algılarına göre lise müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarını genel olarak ara sıra yerine getirdiklerini göstermiştir. Araştırmada Anadolu Lisesi Müdürleri öğretim liderliği görevlerini yerine getirme bakımından daha başarılı görülürken, en düşük ortalamaları Endüstri Meslek Lisesi müdürleri almışlardır. Okul müdürleri en fazla derslerin zamanında başlaması ve bitmesine önem verirken en az ilgiyi özel yeteneği olan öğrencilerin yetiştirilmesi almıştır. Kız ve erkek öğrenci görüşleri iki konuda farklılık göstermiş, kız öğrenciler okul müdürlerinin ulaşılabilir olma ve öğretim zamanını koruma konularında daha başarılı bulurken erkek öğrencilerin bu konulardaki görüşleri anlamlı bir farkla olumsuz olmuştur. Bu araştırmanın sonuçları bize okul müdürlerinin öğretime liderlik etmekten çok okuldaki idari işleri takip eden bir yönetici portresi çizmektedir. vııı
Özel ilköğretim okulu müdürleri ile resmi ilköğretim okulu müdürlerinin teknolojiye ilşkin tutumları
Çağdaş yönetim anlayışı ile birlikte okul müdürlerinin görevleri arasına teknolojinin planlanması, uygulanması ve kurumsallaştırılması da eklenmiştir. Okul yöneticilerinin okullarının etkililiklerini sürdürebilmeleri için çağa uygun olarak teknolojiyi okula, eğitim ve öğretim programlarına entegre etmeleri gerekmektedir. Okul müdürlerinin bu görevleri yerine getirmedeki başarıları, onların teknolojiye ilişkin tutumlarıyla yakından ilişkilidir. Bu araştırmanın genel amacı, özel ilköğretim okulu müdürleri ile resmi ilköğretim okulu müdürleri arasında teknolojiye karşı tutum farklılığının olup olmadığını belirlemek ve teknolojiye ilişkin tutumu etkileyen faktörleri incelemektir. Araştırma verileri, İstanbul ili Bahçelievler, Bakırköy ve Beşiktaş ilçelerindeki 25'i özel olmak üzere toplam 103 ilköğretim okulu müdürüne ölçek uygulaması yoluyla elde edilmiştir. Araştırmada kullanılan ölçek, Abant İzzet Baysal Üniversitesi'nde Sadegül Akbaba (2002) tarafından geliştirilmiştir. Elde edilen veriler aritmetik ortalama, standart sapma, korelasyon, tek yönlü varyans analizi ve t-test teknikleri kullanılarak çözümlenmiş, yorumlanmış ve raporlaştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre özel ilköğretim okulu müdürleriyle resmi ilköğretim okulu müdürlerinin teknolojiye ilişkin tutumlarında anlamlı bir farklılık yoktur ve genelde ilköğretim okulu müdürleri teknolojiye ilişkin olumlu tutum (X=4.14) içindedir. Ayrıca kullanımla tutum arasında yüksek korelasyon olduğu saptanmıştır.
Sınıf öğretmenlerinin velilerle yaşadıkları bireylerarası çatışmaları yönetme stilleri
Bu araştırmanın genel amacı, İstanbul ili Bahçelievler ilçesi ilköğretim sınıf öğretmenlerinin veliler ile aralarında çıkan çatışmaları yönetmede çatışma yönetimi stillerini hangi derecede kullandıklarını ve bu stilleri tercihlerinde bireysel demografik değişkenlerden etkilenip etkilenmediklerini belirlemektir. Araştırmada, sınıf öğretmenlerinin velilerle yaşadıkları çatışmaları yönetmede kullandıkları stillerin belirlenmesinde genel tarama modeli; sınıf öğretmenlerinin kullandıkları çatışma yönelim stillerinin öğretmenlerin demografik özellikleriyle ilişkisi ve sınıf öğretmenlerinin çatışma yönetimi stillerini kullanmalarına ilişkin öğretmen ve veli algılan arasındaki ilişkinin belirlenmesinde ise ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma verileri, Rahim tararından geliştirilen
Sosyo-ekonomik açıdan farklı bölgelerdeki ilkokul müdürlerinin öfkeli velilerle çatışma durumlarının incelenmesi
Bu araştırmanın genel amacı; sosyo-ekonomik açıdan farklı bölgelerde görev yapan ilkokul müdürlerinin, velilerle yaşadıkları çatışma durumlarının incelenmesidir. Bu genel amaç doğrultusunda; müdürlerin velilerle en sık yaşadıkları potansiyel çatışma durumları, müdürlerin en sık kullandıkları çatışma çözüm stratejileri, tüm çabaları boşa çıktığında müdürlerin öfkeli velilerle başa çıkmak için kullandıkları en stratejiler, müdürlerin öfkeli veli şikayeti karşısında en sık kullandıkları stratejiler, çatışmaların en aza indirilmesi ve ilişkilerin kuvvetlendirilmesi için müdürlerin en işe yarar gördükleri ve en sık kullandıkları stratejiler, öfkeli veliye rehberlik etmede müdürlerin rehber öğretmeni önemli görme dereceleri, farklı alt kültürlerin veli-müdür çatışmasına etki derecesine ilişkin müdürlerin algıları ve müdürlerin çatışma çözümü ile ilgili almış oldukları dersler veya kurslar incelenmiştir.Araştırmanın verileri, İstanbul ili Büyükçekmece, Kadıköy, Fatih, Bakırköy, Tuzla ve Sultanbeyli ilçelerinde bulunan ilkokullarda görev yapan toplam 138 müdüre anket uygulayarak toplanmıştır. Araştırmada verileri toplamak için Sturges (1965)?in ?Analysis of Conflict Situations Communicated Between Parents and The Elementary Principal in The Westminster Elementary School District? isimli yüksek lisans tezinde kullanmış olduğu anketten faydalanılarak, araştırmacının oluşturduğu anket formu kullanılmıştır.Araştırmadan şu sonuçlar elde edilmiştir: (1) Müdürlerin görev yaptığı ilçenin sosyo-ekonomik düzeyi fark etmeksizin, müdürlerin velilerle yaşadıkları çatışma nedenlerinde ilk sırada öğrenciler arası ilişkiler yer almaktadır. (2) Müdürlerin görev yaptığı ilçenin sosyo-ekonomik düzeyi fark etmeksizin, müdürlerin velilerle yaşadıkları çatışmaları çözmede en sık kullandıkları strateji okulda veli-müdür görüşmesidir. (3) Tüm çabaları boşa çıktığında, müdürlerin velilerle yaşadıkları çatışmaları çözmede en son başvurdukları strateji, mümkün olan her şeyi yaptığını açıklama ve taviz vermemedir. (4) Müdürlerin görev yaptığı ilçenin sosyo-ekonomik düzeyi fark etmeksizin müdürlerin, öfkeli veli şikayeti karşısında en sık kullandıkları çatışma çözüm stratejisi önce veliyi dinleme, sonra açıklama yapmadır. (5) Sosyo-ekonomik düzeyi yüksek ilçelerdeki müdürlere göre, çatışmaların en aza indirilmesinde en işe yarar strateji ?veli ile sık sık iletişime geçmesi için öğretmenleri motive etmek? iken, sosyo-ekonomik düzeyi düşük ve orta ilçelerdeki müdürlere göre ?veli eğitim toplantıları? dır. (6) Sosyo-ekonomik düzeyi yüksek ve düşük ilçelerdeki müdürlerin, velilerle çatışmaları en aza indirmek ve ilişkileri kuvvetlendirmek için en sık kullandıkları strateji ?veli ile sık sık iletişime geçmesi için öğretmenleri motive etmek? iken; sosyo-ekonomik düzeyi orta ilçelerdeki müdürlerin en sık kullandıkları strateji?veli eğitim toplantıları? dır. (7) Yüksek, orta ve düşük ilçelerdeki müdürler, öfkeli veliye rehberlik etmede okul rehberlik öğretmenini çok önemli görmektedir.(8) Müdürlerle veliler arasında çatışma durumu oluşmasını farklı alt kültürler, yüksek ve orta sosyo-ekonomik düzeye sahip ilçelerdeki müdürlere göre çatışmayı ?nadiren? etkilerken, sosyo-ekonomik düzeyi düşük ilçelerdeki müdürlere göre?ara sıra? etkilemektedir. (9) Müdürler çatışma ile ilgili kurs veya ders aldıklarını belirtseler de, aldıkları eğitimlerin çatışma haricindeki başka alandaki eğitimler olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Çatışma, Veli-Müdür Çatışması, İlkokul.
Okul müdürleri ve öğretmenlerin etkili öğretmen niteliklerine ilişkin algıları: Zeytinburnu-Bakırköy örneği
Bu araştırmanın amacı okul yöneticileri ve öğretmenlerin algılarına göre, öğrenci başarısı üzerinde etkili olan öğretmen niteliklerini belirlemektir. Ayrıca, bu araştırmayla bazı demografik faktörler göz önünde bulundurularak müdür ve öğretmenlerin algıları arasındaki farka bakılmıştır. Bu amaçlara ulaşmak için, İstanbul'un Zeytinburnu ve Bakırköy ilçelerinde yer alan okullardan 349 öğretmen ve 52 okul yöneticisi örnekleme alınmıştır. Araştırmada, William (2010)'ın ?Öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin etkili öğretmen niteliklerine ilişkin algıları? adlı anketi ölçme aracı olarak kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, tek yönlü varyans analizi (ANOVA ), T-Testi ve LSD analizi kullanılmıştır.Araştırma bulguları, okul müdürleri ve öğretmelerin, öğrenci başarısı üzerinde etkili öğretmen niteliklerine ilişkin algılarının birbirine benzer olduğu bulunmuştur. Yapılan analizler sonucunda, öğretmenlerin ve okul müdürlerinin etkili öğretmen niteliklerine ilişkin algılarının bazı demografik özelliklerine göre nasıl değiştiği incelenmiş, okul müdürlerinin algılarında cinsiyetlerine göre, öğretmenlerinse cinsiyetleri, kıdemleri ve çalıştıkları okul türüne göre bazı noktalarda anlamlı farklılıklar olduğu bulunmuştur.