Theses supervised by Prof. Dr. Alper Karadağ
13 theses · Muş Alparslan University
Adolesan dönemindeki erkek bireylerin bazı fiziksel, fizyolojik ve motorik özelliklerinin incelenmesi
İnsanların, yaşam sürecinin herhangi bir evresinde fiziksel, fizyolojik ve motorsal beceri bakımından ortaya koyacağı performansın makul sınırlar içerisinde olması, sağlığın soyut boyutunun dışındaki uygunluk düzeyinin takip edilmesi bakımından önem arz etmektedir. Bu çalışmada, adolesan dönemi içerisinde 14, 15, 16 ve 17 yaşlarındaki sedanter erkek bireylerin bazı fiziksel, fizyolojik ve motorik özelliklerinin yaşlara göre seyri ve bu özelliklerin birbirleri ile olan ilişkileri incelendi. Deneysel tarama yöntemi kullanılan bu araştırmada çalışma grubu, Elazığ Kaya Karakaya Güzel Sanatlar Lisesinde öğrenim gören, herhangi bir sağlık problemi bulunmayan 85 erkek öğrencinin gönüllülük esasına göre iştiraki ile oluşturuldu. Katılımcıların boy uzunluğu, vücut ağırlığı, bel çevresi, kalça çevresi ölçümlerinin yanında, esneklik, denge, sürat, güç, kuvvet, aerobik kapasite ile istirahat kalp atım sayısı ve kan basınçlarına yönelik ölçümleri yapıldı. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde SPSS 22.0 paket programı kullanılmış olup, çoklu grupların karşılaştırılmasında One Way Anova testi ile Post Hoc testleri dikkate alındı. Verilerin dağılımının normal olup olmama durumuna göre iki değer arasındaki ilişki düzeyi Pearson veya Spearman Rank korelasyon katsayılarına bakılarak değerlendirildi. Yapılan ölçüm ve testler neticesinde gruplar arasında, vücut kitle indeksi (VKİ), bel çevresi, esneklik, mekik hareketi ve kan basınçları bakımından benzerlik görülürken (p>0,05), boy uzunluğu, vücut ağırlığı, kalça çevresi, denge, kuvvet, aerobik ve anaerobik performans ile sürat ve istirahat kalp atım sayısı (İKAS) bakımından farklılıklar tespit edildi (p<0,05). Anlamlı değişimin genellikle 14 yaş grubu ile 17 yaş grubu arasında daha net görüldüğü 14 ve 15 yaş gruplarının ise çoğunlukla benzer özellikler sergilediği, sürat özelliğinin her bir yaş grubunda aerobik performansla anlamlı düzeyde ilişkili olduğu ve bu özelliğin yaşla birlikte daha belirgin bir şekilde geliştiği, istirahat kalp atım sayısının 14 yaşından sonra anlamlı bir şekilde düşerek 15, 16 ve 17 yaş gruplarında benzer bir verimlilik tablosu yakaladığı tespit edildi. Araştırma sonucunda adolesan dönemi farklı yaş gruplarının fiziksel, fizyolojik ve motor gelişim özelliklerindeki anlamlı ve olumlu değişimin bazen bir yıllık bazen de daha uzun bir zaman diliminde gerçekleştiği ve bu özelliklerin birbirleri ile olan anlamlı düzeydeki ilişki boyutlarının da yine yaşa bağlı olarak farklı bir seyir içerisinde olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Adolesan, Sedanter, Motor Gelişim, Fizyolojik Gelişim, Fiziksel Gelişim
Adolesan dönemi farklı yaş gruplarındaki futbolcuların taktiksel beceri düzeylerin incelenmesi
Bu çalışmada farklı yaş kategorilerinde yer alan amatör genç erkek futbolcuların taktiksel beceri düzeyleri oynadıkları mevki ve sahip oldukları bazı demografik özellikler çerçevesinde irdelenmiştir. Araştırmaya Adana ili 2019-2020 futbol sezonu amatör süper ligi U15 (N=152), U17 (N=175) ve U19 (N=150) yaş gruplarında futbol oynayan 477 sporcu gönüllü olarak katılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak 22 sorudan oluşan Sporda Taktiksel Beceriler Envanteri ile demografik bilgilere yönelik sorular kullanılmıştır. Taktiksel beceriler ve bu yeteneği oluşturan hücum ve savunma temelli dört alt boyuttan elde edilen değerler bakımından U15 ile U19 grupları arasında güçlü bir benzerlik tespit edilirken (p>0,05), U17 grubunda kısmen de olsa bir düşüsün yaşandığı, buna mukabil U19 grubunun genellikle U17 grubundan daha iyi bir performans sergilediği tespit edilmiştir (p<0,05). Taktiksel beceriler performansında baba eğitim düzeyindeki değişikliğin, anneye göre daha etkili olduğu, okul türünün ise özellikle U17 grubundaki spor lisesi öğrencilerinin lehine farklılık oluşturduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Spor yaşının fonksiyonu U15 gurubunda bariz görülürken (p<0,05) bu değişkenin U17 ve U19 yaş gruplarında etkinliğini yitirdiği tespit edilmiştir (p >0,05). Verilerin analizde SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Betimsel (yüzde / frekans) istatistiklerin yanında, verilerin homojenliği ve gruplardaki veri sayıları dikkate alınarak parametrik veya non parametrik testlerin yapılmasına karar verilmiştir. Veriler arasındaki ilgileşim pearson testi ile araştırılmış ve istatistiki sonuçlarda anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Çalışma sonucunda taktiksel beceri performansının yaşla birlikte doğrusal bir şekilde yükselmediği, U17 grubunda belli bir düşüşün yaşandığı ve U19 grubunda da yeterince bir sıçramanın gerçekleşmediği görülmüştür. Çocukluktan ergenliğe doğru aşama aşama güçlenen bilişsel boyut, futbol oyununun doğasına uygun dijital materyalleri de dikkate alarak zihinsel ve uygulamalı antrenmanlar ile beslendiği takdirde, taktiksel beceri yeteneğinin daha uzun bir zaman diliminde ve daha yüksek miktarda gelişim göstereceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Adolesan, Amatör, Futbol, Taktiksel Beceri
Öğrenci kabulü farklı olan lisans programlarındaki öğrencilerin sportmenlik yönelim tutumlarının incelenmesi
Araştırma, öğrenci kabulü farklı olan lisans programlarındaki öğrencilerin sportmenlik yönelim tutumlarını incelemektedir. Araştırma Siirt, Batman ve Dicle Üniversitesinde yer alan öğrenciler evreninden basit tesadüfi yöntemle seçilen 479 öğrenciden oluşmaktadır. Örnekleme alınan öğrencilerin sportmenlik davranışlarının sınıf, cinsiyet, fakülte, anne-baba eğitim durumu ve aile gelir düzeyine göre farklılık gösterip göstermediği belirlenmiştir. Verilerin toplanmasında kişisel bilgilerin yer aldığı demografik form ile Vallerand ve arkadaşları (1997) tarafından geliştirilen ve Türkçe 'ye uyarlaması Balçıkanlı (2010) tarafından yapılan Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği (MSOS) kullanılmıştır. Verilerin analizinde ve değerlendirilmesinde SSPS paket programı kullanılmıştır. Normallik dağılımına göre t testi, One-Way Anova testi, Tukey testi ve korelasyon yöntemi kullanılmıştır. Analizlerin değerlendirilmesinde p değeri anlamlılık düzeyi olarak p≤.05 olarak kabul edilmiştir. Genel olarak çalışmada elden edilen değerlerin sonuçlarına göre; cinsiyetin sportmenlik yönelimleri alt boyutlarının tamamında kadınlara ait değerlerin erkeklere göre anlamlı derece yüksek olduğu bulunmuştur. Sınıf düzeyi ile sportmenlik arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. 1. sınıfta okuyan katılımcıların ortalama puanlarının 4 sınıfta okuyan daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Son olarak Anne ve baba eğitim seviyesi değişkeni ve farklı fakültede okuyan katılımcıların anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir.
Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü çalışanlarının örgütsel sosyalleşme düzeylerinin incelenmesi (Bingöl ili örneği)
Bu araştırmada Bingöl Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü bünyesinde görev yapan personellerin örgütsel sosyalleşme düzeyleri bazı demografik değişkenlerle birlikte irdelenmiştir. Araştırmaya İl merkezi ve ilçelerde çalışan 450 personel gönüllü olarak iştirak etmiştir. Verilerin toplanmasında demografik özelliklerin belirlenmesine yönelik sorulardan oluşan bilgi formu ile iş doyumu, motivasyon, bağlılık ve kabullenme alt boyutlarından oluşan örgütsel sosyalleşme ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Frekans ve yüzde dağılımları içeren tanımlayıcı istatistiklerin yanında, verilerin çarpıklık ve basıklık değerleri ile gruplardaki veri sayıları dikkate alınarak parametrik veya non-parametrik testlerden ikili karşılaştırmalarda İndependent Sample T, çoklu karşılaştırmalarda ise One Way Anova testleri kullanılmıştır. Verilerin analizinde anlamlılık düzeyi p< 0,05 olarak kabul edilmiştir. Çalışma bulgularında gençlik spor il teşkilatı çalışanlarının örgütsel sosyalleşme düzeyi üzerinde hizmet içi eğitim kursları ve toplam çalışma yılı değişkeninin güçlü etkiler gösterdiği (p<0,05), görev yeri değişkeninin ise çalışanlar üzerinde bütün alt boyutlar dahil herhangi bir farklılığa sebep olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Örgütsel sosyalleşmenin unsurlarından olan kabullenme boyutunun demografik değişkenlerden en fazla etkilenen alt boyut olduğu görülmüştür. Örgütsel sosyalleşmeyi oluşturan iş doyumu, motivasyon, örgütsel bağlılık ve kabullenme alt boyutlarında doğrusal ve güçlü bir ilgileşimin olduğu tespit edilmiştir. Kurum çalışanlarının hizmet içi kurslara gönderilmesi veya bu oryantasyon sürecini bizzat kurumun kendisinin düzenlemesi, kurum çalışanlarının motivasyonunu artıracağı bu vesile ile diğer alt boyutları olumlu şekilde etkileyeceği, dolayısıyla örgütsel sosyalleşme düzeyini güçlendireceği düşünülmektedir.
Sporcuların bilinçli farkındalık ile zihinsel antrenman beceri ve teknik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı; sporcuların bilinçli farkındalık ile zihinsel antrenman beceri ve teknik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmaya Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan üniversitelerin Spor Bilimleri Fakültelerinde öğrenim gören 299'u erkek (%54,6) (Xyaş=21,98±3,42) 249'u kadın (%45,4) (Xyaş=20,63±2,51) olmak üzere toplam 548 öğrenci gönüllü olarak katılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırma kapsamında veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu, Sporda Zihinsel Antrenman Envanteri ve Sporcu Bilinçli Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde ilk olarak normallik varsayımları için çarpıklık basıklık değerlerine bakılmış ve dağılımın normal olduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda iki bağımsız grup karşılaştırılmasında t-testi, ikiden fazla bağımsız gruplar karşılaştırmasında One Way Anova testi, değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek için pearson korelasyon analizi ve bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkeni yordamadaki gücünü belirlemek adına çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular incelendiğinde, zihinsel antrenman beceri ve teknik bileşenlerinin bilinçli farkındalık düzeyini anlamlı şekilde yordadığı görülmüştür. Bu bağlamda zihinsel antrenman beceri ve teknik düzeyi arttıkça bilinçli farkındalık düzeyinin de artacağı yönünde bir sonuç elde edilmiştir. Bununla birlikte araştırma kapsamında demografik değişkenler için yapılan analizler incelendiğinde; cinsiyet, spor branşı, sporculuk düzeyi, spor yapma yılı ve mezun olunan lise türü değişkenlerinin gruplar içinde anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak; optimal sportif performans aralığını yakalamak için sporcuların antrenmanlarına bilinçli farkındalık ve zihinsel antrenman beceri ve tekniklerine ilişkin programların dahil edilmesi önerilmektedir.
Güreş ve kayak antrenmanlarının bazı solunum parametreleri üzerine etkisi
Bu çalışmanın amacı, güreş ve kayak antrenmanlarının bazı solunum parametreleri üzerine etkisinin incelenmesidir. Çalışmaya yaşları 18-30 arasında değişen 45 gönüllü erkek katılmıştır. Çalışmaya katılan denekler, birinci grup düzenli antrenman yapan profesyonel kayakçılar (n=15), ikinci grup düzenli antrenman yapan profesyonel güreşçiler (n=15) ve üçüncü grup sedanter (n=15) erkekten oluşmuştur. Çalışmada deneklerin bazı solunum parametrelerinin (FEV1, FEV1/FVC (%), PEF, FEF25-75%, VC, MVV) ölçümü için spirometre (Pony Fx, Italy) cihazı kullanılmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde SPSS 20 paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın hipotezlerini test etmek amacıyla çoklu karşılaştırmalar için One Way Anova testi ve hangi gruplar arasında fark bulunduğu tespit etmek amacıyla Tukey testi yapılmış ve anlamlılık değeri p<.05 olarak alınmıştır. Bulgular, çalışmaya katılan grupların FEV1(L), FEV1/FVC % ve VC (L) değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir (p>.05). Gruplar arasında FEF25-75%, PEF ve MVV değerlerinde ise, istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir (p<.05). Sonuç olarak, güreş ve kayak antrenmanlarının PEF, FEF25-75%, MVV parametreleri üzerinde olumlu etkilere neden olurken, FEV1, FEV1/FVC (%), VC herhangi bir değişikliğe neden olmadığı söylenebilir.
Tenis antrenörlerinin eleştirel düşünme ve empatik eğilimlerinin incelenmesi
Bu çalışmada tenis antrenörlerinin eleştirel düşünme ve empatik eğilimleri arasındaki ilişki incelenmiş ve bazı demografik değişkenlerin bu özellikler üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Nicel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilen bu araştırmada, Türkiye'de aktif olarak görev yapan 647 tenis antrenörü evren olarak kabul edilmiş ve amaçsal örneklem seçim tekniği ile ulaşılan 137 erkek ve 43 kadından oluşan toplam 180 tenis antrenörü gönüllülük esasına göre çalışmaya iştirak etmiştir. Verilerin toplanmasında kişisel bilgi formu, Eleştirel Düşünme Tutum Ölçeği ve Empatik Eğilim Ölçeği, analizlerinde "Bağımsız Örneklem t-Testi", "Tek Yönlü ANOVA", "Pearson Korelasyon Katsayısı" ve "Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi" testleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular çerçevesine tenis antrenörlerinin eleştirel düşünme tutumları ile empatik eğilim becerileri arasında pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu, aylık gelir düzeyinin belli bir limitin altında olması durumunda eleştirel düşünme yetisinin bundan olumsuz bir şekilde etkilendiği ve ayrıca antrenörlük yılı deneyimi arttıkça denence kurma becerisinin de yükseldiği tespit edilmiştir. Cinsiyet ve medeni durum gibi bazı demografik değişkenlerin eleştirel düşünme yetisi ile empatik eğilim becerisi üzerinde anlamlı bir değişime neden olmaması olası bir durum olarak değerlendirilirken, eğitim düzeyi ve özellikle antrenörlük kademesinin artmasına karşın eleştirel düşünme yetisi ile empatik eğilim beceri düzeylerinin benzer seyretmesi, gerek antrenörlük kurslarının gerekse eğitim süreci aşamalarının içeriksel anlamda gözden geçirilmesi gerektiği savını öne çıkardığı düşünülmektedir.
E-spor oyuncularının dijital oyun bağımlılığı ve bilişsel davranışçı fiziksel aktivite düzeylerinin incelenmesi
Bu çalışmada e-spor oyuncularının dijital oyun bağımlılığı ve bilişsel davranışçı fiziksel aktiviteleri incelenmiş ve oyuncuların bilişsel davranışçı fiziksel aktivitelerinin dijital oyun bağımlılıkları üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Nicel araştırma yöntemi ve ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilen bu araştırmaya Türkiye'de lisanslı e-spor oyuncularının aktif oldukları 48 ildeki 378 e-sporcu iştirak etmiştir. Araştırmada kullanılan kişisel bilgi formu, Bilişsel Davranışçı Fiziksel Aktivite Ölçeği ve Dijital Oyun Bağımlılığı ölçeklerden elde edilen verilerin analizleri "Bağımsız Örneklem t-Testi", "Tek Yönlü ANOVA", "Pearson Korelasyon Katsayısı" ve "Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi" testleriyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında bilişsel davranışçı fiziksel aktivite toplam değeri ile dijital oyun bağımlılık değeri arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir (Tablo 5). Bilişsel davranışçı fiziksel aktivite toplam değerinin anlamlı düzeyde kadınların lehine olduğu (Tablo 3.7) ve bekar konumundaki e-spor oyuncularının dijital oyun bağımlılık düzeylerinin evlilere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (Tablo 3.9). Genel anlamda e-spor oyun türleri bakımından "spor" branşını seçen e-spor oyuncularının bilişsel davranışçı fiziksel aktivite düzeyinin diğer e-spor türlerini kullanan grupların ortalamasına göre daha yüksek olması, alışılagelmiş spor branşlarının içeriğindeki hareket potansiyelinin bu dijital branşı seçmede etkili olduğu yorumunu öne çıkarmaktadır. Ayrıca baba eğitim düzeyi yüksek olan gruptaki e-spor oyuncularının dijital oyun bağımlılık düzeylerinin anlamlı düzeyde daha yüksek bulunması, eğitim düzeyi ile dijital oyun bağlılığı arasındaki ilişkiyi tartışmaya açık bir hale getirdiği düşünülmektedir.
Sağlık okuryazarlığı: Sporda Sağlık Okuryazarlığı üzerine ölçek geliştirme çalışması
Bu çalışmada "Sporda Sağlık Okuryazarlığı" tutum becerisini ölçen geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek amaçlanmıştır. Çalışmaya 14 yaş ve üzeri olan toplam 630 gönüllü birey katılmıştır. Hedeflenen ölçeğin yapısının doğrulanması amacı ile açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, madde analizi, güvenirlik ve test tekrar test analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda faktör yükleri 0,38 ve 0,87 arasında olan 18 maddeli veri seti ve özdeğeri 1'in üzerinde 3 faktörlü ölçme aracı elde edilmiştir. Toplam varyansın %56,82' sini açıklayan bu faktörler Sağlıklı Yaşam Davranışı ve Beslenme (SYDB), Sporda İlk Yardım Bilgisi ve Becerisi (SİYBB) ile Sporda Sağlıklı Ortam (SSO) başlıklarından oluşmuştur. Sporda Sağlık Okuryazarlığı Ölçeğinin doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarında elde edilen uyum indeksi değerleri, yeterli ve kabul edilebilir aralıkta bulunmuş olup, alt-üst grup ortalamaları farkı anlamlı, madde toplam korelasyonuna ait değerlerin 0,35 ile 0,72 arasında olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın istatistiksel analizleri SPSS 23 istatistik paket programı ve AMOS 24 programı ile yapılmış, iki ve ikiden fazla grupların karşılaştırılmasında sırasıyla T-Testi ve One Way ANOVA kullanılmış ve farkların anlamlılık düzeyinde p<0,05 dikkate alınmıştır. Araştırmanın sonucunda Sporda Sağlık Okuryazarlığı ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların sporda sağlık okuryazarlığı tutum becerisinin gelir düzeyine göre değişmediği ancak düzenli olarak egzersiz yapanların yapmayanlara göre ve ayrıca eğitim düzeyi lisansüstü olanların da diğerlerine göre anlamlı bir şekilde bu beceride öne çıktığı görülmüştür. Çalışma neticesinde, sporda sağlık okuryazarlığı ölçeğinin, sporun veya egzersizin yaşam kalitesini yükseltmedeki fonksiyonunu amaca uygun daha etkili bir biçimde yerine getirebilmesi bilincini değerlendirmede ve geliştirmede kullanılabilecek bir ölçüm aracı olduğu söylenebilir.
Hafif zihinsel engelli genç bireylerde uyarlanmış fiziksel aktivite programının bazı motor beceriler ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi
Bu çalışmada hafif zihinsel engeli bulunan 14-18 yaş arasındaki bireylere uygulanan 12 haftalık uyarlanmış fiziksel aktivite programının bazı motor beceriler ile yaşam kalitesi üzerindeki etkisi incelendi. Deneysel tarama yöntemi ile gerçekleştirilen araştırmaya deney grubu olarak Elazığ Abdullah-Hakan Tangülü Özel Eğitim Meslek Okulundan 36 (17 kadın, 19 erkek), kontrol grubu olarak ise Elazığ Mavi Kardelen Rehabilitasyon Merkezinden 30 (14 kadın, 16 erkek) olmak üzere toplam 66 (31 kadın, 35 erkek) birey iştirak etti. 12 haftalık bir süreç olarak planlanan araştırmada, katılımcıların boy uzunluğu, vücut ağırlığı, denge, kuvvet, reaksiyon zamanı ve esneklik özellikleri ön test, son test ve kalıcılık testi ile belirlendi. Ayrıca sürecin başında ve sonunda yaşam kalitesinin seyrine dönük değerlendirmeler katılımcıların ebeveynleri tarafından yapıldı. Ölçümlerden elde edilen verilerin istatistiksel analizlerinde SPSS 22.0 paket programı kullanılmış olup, istatistiksel işlemler öncesi verilerin çarpıklık ve basıklık değerleri ile dağılımlarındaki normallik değerleri dikkate alınmak sureti ile grup içi, gruplar arası ve tekrarlı ölçümlerde farklılıkları belirlemeye yönelik t testi ile ANOVA testi kullanıldı. Yapılan ölçümler sonucunda uyarlanmış fiziksel aktivite programı sonrasında deney ve kontrol grupları arasında, boy uzunluğu, vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi, denge, kuvvet, esneklik değerlerinde anlamlı farklılık tespit edilirken (p<0,05), reaksiyon zamanları, durarak uzun atlama puanlarında benzerlik görüldü (p>0,05). Anlamlı değişimler genellikle deney grubunda kaydedilirken, kontrol grubundaki değerlerin çoğunlukla benzer seyrettiği tespit edildi. Dört alt boyuttan oluşan yaşam kalitesi ölçeğinin sadece "okul işlevselliği" alt boyutunda deney grubu lehine anlamlı bir farklılığın bulunması, uyarlanmış fiziksel aktivite programının okul veya okul ortamının etkinliğine pozitif yönde bir katkı sağladığı söylenebilir. Bilişsel anlamda özel eğitim alan bireylerin aynı zamanda motor becerilerinin de belli bir program kapsamında desteklenmesi, onların yaşam kalitesinin bir bütünlük içerisinde yükseltilmesini muhtemelen daha mümkün hale getirecektir.
Türk milli muay thai sporcularının duygu düzenleme ve psikolojik becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı Türk Milli Muay Thai sporcularının duygu düzenleme ve psikolojik becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Genel tarama yöntemi ile gerçekleştirilen çalışmaya 101'i kadın, 237'si erkek olmak üzere toplam 338 sporcu iştirak etmiştir. Araştırma için gerekli olan veriler demografik bilgiler, duygu düzenleme ölçeği ile psikolojik becerileri değerlendirme ölçeği olmak üzere üç bölümden oluşmuş soru setleri formu kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS 23.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin normal dağılım durumlarına çarpıklık-basıklık (skewness-kurtosis) değerleri dikkate alınmış ve normal dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda bağımsız örneklem T testi ve Oneway anova analizi uygulanmış ve gruplar arası farkın belirlenmesi için ise Post-hoc (LSD) analizi yapılmıştır. Ayrıca sporcularının duygu düzenleme ve psikolojik becerileri arasındaki ilişki için pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde ve yorumlarda, anlamlılık düzeyi 0.05 olarak dikkate alınmıştır. Muay Thai Milli sporcularının duygu düzenleme ve psikolojik becerileri sergilemede gösterdikleri performansın spor yaşlarına göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı, duygu düzenleme performansının ise takvim yaşına göre 20-25 yaş arasındaki grupta daha iyi olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). A Milli statüsündeki sporcuların yine psikolojik beceriler bakımından hem B, hem de C millilerden daha iyi bir performans gösterdikleri görülmüştür (p<0,05). Cinsiyet değişkenine göre psikolojik becerileri kullanabilme yeteneğinin genel toplamda erkeklerin lehine olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Çalışma bulgularından hareketle psikolojik becerileri sergilemedeki performansın millilik statüsü içerisindeki en üst kademeye ilerlenmesinde etkili olduğu, duygu düzenleme yeteneğinin de 20-25 yaş arası grubunda daha iyi bir performans gösterdiği söylenebilir. Yetenek seçimleri süreci de dahil olmak üzere duygu düzenleme ve psikolojik becerileri sergileme performansını geliştirici çalışmaların antrenman planlamasına dahil edilmesi, başarıya ulaşılmada önemli bir katkı sunacağı düşünülmektedir.
Sedanter bireylerde vücut kompozisyonu ile bazı motorik özellikler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışmada sedanter bireylerde vücut kompozisyonu ve fiziksel özelliklere ait seçilmiş değerler ile bazı motorik özellikler arasındaki ilişki düzeyinin kadın ve erkeklerdeki seyrinin benzerlik ve farklılıklar açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Yaşları 18-21 yıl arasında değişen Spor Bilimleri Fakültesi 1. ve 2. sınıf öğrencileri arasından karma örnekleme yöntemlerinden faydalanılarak 12 erkek (19,33±0,98) ve 12 kadın (19±0,73) öğrencinin gönüllülük esasına göre katılım gösterdiği çalışmada veriler kesitsel yöntem ile 3 farklı günde elde edilmiştir. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesi SPSS programı kullanılarak yapılmıştır. Çalışma verileri değerlendirilmeden önce kadın ve erkek katılımcılara ait alınan verilerin homojenlik ve normallik durumları Levene ve Shapiro-Wilk testleri ile belirlenmiş, veriler arasındaki ilişki düzeyinin ve yönünün belirlenmesine yönelik Spearman Korelasyon testi kullanılmıştır. Erkeklerde esneklik özelliğinin vücut yağ oranı ile doğrusal (0,01), yağsız vücut ağırlığı ile ise ters yönlü güçlü bir ilişkisi (-0,01) söz konusu iken bu ilişki durumunun kadınlarda anlamlılığını yitirdiği tespit edilmiştir. Erkek katılımcıların bel/kalça oranları ile vücut kitle indeksi (VKİ) değerlerinin özellikle güç çıktıları arasında anlamlı bir ilişki tespit edilirken, kadınlarda bu anlamlı düzeydeki ilişki görülmemiştir. Fiziksel özelliklerden göğüs çevresinin motorik özelliklerle olan anlamlı ilişki düzeyi erkek grubunda daha fazla parametre ile kendini göstermiştir. Sedanter erkek ve kadın bireylerin katılımı ile gerçekleştirilen bu çalışmada vücut kompozisyonu ve fiziksel özelliklere ait seçilmiş değerler ile bazı motorik özellikler arasındaki anlamlı ilişki sayısı ve aynı değişkenler arasındaki anlamlı ilişkinin gücünün erkeklerde daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Bu durum kadın ve erkeklerde çocukluk dönemlerinden başlayıp 19-20 yaşına gelinceye kadar organizmalarını zorluk derecesi ve süresi değişen yüklenmelere tabi tutmalarındaki farklılıklara ve aynı zamanda gerek genetik ve fizyolojik gerekse vücut kompozisyonu oluşturan öğelerin dağılım oranlarındaki farklılıklar ile açıklanabilir. Vücut kompozisyonu veya bazı motorik özelliklerin iyileştirilmesine yönelik yapılacak antrenman veya egzersiz planlamalarında içeriğin kadın ve erkeğe göre yapılandırılması ve ayrıca geliştirilmesi düşünülen özelliğin, anlamlı ilişki içerisinde olduğu diğer parametrelerle birlikte takip edilmesinin daha anlamlı sonuçlar getireceği düşünülmektedir. Anahtar Kelime: Sedanter, vücut kompozisyonu, fiziksek özellik, motorik özellikler,
Türkiye ve bazı ülkelerde uygulanan futbol hakemliği sisteminin incelenmesi
Bu çalışmada, Türkiye, Almanya, Brezilya, İngiltere, İtalya ve İspanya'daki futbol hakemlik sistemlerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ile fenomenolojik yaklaşım birlikte kullanılmıştır. Çalışma kapsamında yapılandırılmış açık uçlu 4 adet soru, ülkesinde FIFA kokardı almış veya ülkesinin en üst liginde hakemlik yapmış olup son beş yıl içerisinde bu işi bırakmış hakemlere Skype, WhatsApp ve Facebook Messenger gibi yaygın olarak kullanılan anlık iletişim uygulamaları ile ulaştırılmaya çalışılmıştır. 6 farklı ülkenin her birinden soruların hepsine özenli bir şekilde cevap veren 3, toplamda ise 18 hakemden alınan 72 dönüt metni MAXQDA 24 yazılım programına kaydedilmiştir. Dönütlerin içeriğine uygun bir şekilde oluşturulmuş temalar ve alt kodlar, metin portre analizi, kodların haritalanması, kod eğilimlerinin belirlenmesi, kod matrisi tarayıcısı analizi ve kod ilişkisi tarayıcısı analizi gibi bir dizi analitik tekniğe tabi tutulmuştur. Araştırma kapsamında elde edilen veriler doğrultusunda Almanya ve İngiltere'de hakem kurulu yönetiminin özel bir şirket eliyle yapıldığı, merkezi yapılanma şekli ile Türkiye'deki hakem kurulunun diğer 5 ülkeye göre farklılık arz ettiği, son 20 yılda merkez hakem kurulu başkanı olarak Türkiye'de 12, Almanya'da 4, Brezilya'da 5, İngiltere'de 5, İspanya'da 3, İtalya'da ise 4 farklı ismin görev yaptığı tespit edilmiştir. Türk hakemlerinin şampiyonlar ligi ve dünya futbol şampiyonalarında aldıkları görev sayısının diğer ülkelerin hakemlerine oranla bariz bir şekilde düşük olduğu görülmüştür. Yapılandırılmış sorulara verilen cevapların analizinde, İngiliz hakemlerin eğitim ve destek, Brezilyalı hakemlerin beklentiler, Türk hakemlerin ise problemlerin kaynakları ile baskı ve şiddet temalarında daha fazla kodlama yaptıkları tespit edilmiştir. Sonuç olarak ülkelerin gerek milli takım gerekse kulüpler düzeyinde dünya futbol arenasında gösterdiği başarıyı, benzer oranda o ülkenin hakemlerinin de uluslararası maçlarda yetkilendirilme sıklıkları ile gösterdikleri söylenebilir. Hakemlerin mensubu olduğu ülkenin sosyo-ekonomik şartlarına göre hakemlik işi ile ilgili tespit ve beklentileri farklı olsa da, kulüplerin ve siyasetin baskılarından uzak bir konumda yapılandırılmış hakemlik organizasyonu içerisinde yer alan hakemlerin teknolojik malzemeleri ve gelişimleri içine alan planlı bir eğitim süreci ile liyakat esaslı bir sisteme tabii olmaları, onların daha güvenilir adımlar ile yükselmesine bu vesile ile futbol kalitesinin de ileriye taşınmasına aracılık edecektir. Anahtar Kelimeler: Futbol, Hakem, Hakemlik Sistemi, Türkiye, Avrupa, Brezilya