Theses supervised by Prof. Dr. Eyüp Akman
15 theses · Kastamonu University
Mardin masalları: İnceleme-metin
Mardin masallarını derleme ve inceleme olmak üzere iki aşamada ele alan bu çalışmanın amacı yörede anlatılan masalları derleyip incelemek ve aynı zamanda Mardin şehrinde masal anlatma geleneğinin günümüzdeki durumunu tespit etmektir. Tarihte pek çok önemli uygarlığa ev sahipliği yapmış Mardin, folklorik malzeme açısından zengin bir kenttir. Fakat Mardin yöresinin masalları ile ilgili yapılan çalışmalar sınırlı sayıda ve dar bir çerçevede kalmıştır. Bu bakımdan bu çalışmada "Alan Araştırması Yöntemi" ile masal metinleri kayıt altına alınmış ve masallar bağlamsal özellikler, tip, motif ve formel unsurlar yönünden incelenmiştir. Masallarda tespit edilen tipler Aarne-Thompson'ın "The Types of the Folktale" ve Eberhard-Boratav'ın "Typen Türkischer Volksmarchen" (TTV) kataloglarına göre tasnif edilmiştir. Mardin masallarında yer alan motiflerin ise Stith Thompson tarafından hazırlanan "Motif- Index of Folk-Literature" adlı çalışmaya göre karşılıkları tespit edilmiş ve Mardin masallarında nadir ve sık geçen motifler tahlil edilmiştir. Kaynak kişilerden alınan bilgilere göre Mardin'de masal anlatma geleneği zayıflamaya başlamıştır. Kitle iletişim araçlarının kırsal kesimlere ulaşması, köy ve şehir hayatındaki yaşamın birbirine benzemesi, şehre göçün başlaması ve geleneği bilen kaynak kişilerin vefat etmesi gibi nedenler bu geleneği olumsuz etkilemiştir. Mardin il merkezi ve ilçelerinde yürütülen çalışmada kaynak kişiler ile yapılan görüşmeler neticesinde 120 masal kaydedilmiştir. Fakat bazı masalların eksik olması sebebiyle 80 masal incelenmiştir. Yapılacak yeni derleme çalışmaları ile yörenin sözlü kültür ürünleri kaybolmaktan kurtulacak ve gelecek nesillere ulaştırılacaktır.
Kastamonu kaynaklı şiir mecmuası II
Mecmualar, edebiyat tarihimiz için gizli birer hazine gibidir. Bu hazineyi gün ışığına çıkarmak bizlere düşen önemli bir sorumluluktur. Bu bağlamda 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında Kastamonu'da tertip edildiği düşünülen şiir mecmuası incelenmiş ve edebiyat tarihimize kazandırılmıştır. Mecmuada 49 şaire ait 110 şiir tespit edilmiştir. 4 şiirde ise mahlas tespit edilememiştir. 29 şiir ilk defa bu çalışmayla yayımlanırken 85 şiirin de versiyonu oluşturulmuştur. Tespit edilen şiirlerin büyük bir kısmının Kastamonulu şairlere ait olması Kastamonulu âşıkların biyografisine katkı sağlamamıza yardımcı olmuştur. Latin alfabesine aktarılan ve incelenen mecmua Prof. Dr. Eyüp Akman'ın kişisel arşivinde yer almaktadır. Çalışma "Giriş", "Mecmuanın Tanıtılması", "Mecmuanın İncelenmesi", "Metin", "Sonuç" ve "Sözlük" olmak üzere altı ana başlıktan oluşmaktadır. Ekler kısmında ise MESTAP tablosuna, şiir dizinine, şair dizinine ve mecmuanın tıpkıbasımına yer verilmiştir. Böylece mecmuadan yararlanmak isteyen araştırmacılara kolaylık sağlanmıştır. Tezin "Giriş" bölümünde Kastamonu, "bir kültür merkezi" olarak ele alınmış ve bu merkeziyetçi yapının bir sonucu olarak 19. yüzyıl âşık edebiyatının şehirdeki durumundan bahsedilmiştir. Ardından mecmualar hakkında genel bilgi verilmiş ve bu bölüm bitirilmiştir. İkinci bölümde çalışmaya konu olan mecmua tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde mecmua incelenmiş, mecmuada yer alan şairler hakkında kısa bilgi verildikten sonra şiirlerde yer alan muhtelif ifade ve kavramlar açıklanmıştır. Dördüncü bölümde şiirler Latin alfabesine aktarılmıştır. Burada karşılaştırmalı bir yöntem takip edilmemiştir. Dolayısıyla mecmuada yer alan şiirlerin edisyon kritiği yapılmamıştır. Daha önce divanlarda veyahut farklı kaynaklarda yayımlanmış olan şiirler dipnot ile belirtilmiştir. Üzerinde herhangi bir açıklama bulunmayan şiir ilk defa bu çalışmada yayımlanıyor anlamına gelmektedir. Çalışmanın beşinci bölümünde elde edilen sonuç ve tespitlere yer verilmiştir. Altıncı ve son bölüm olan "Sözlük" bölümüyle çalışma nihayete erdirilmiştir. Burada şiirlerde yer alan ve okuyucuyu zorlayabileceği düşünülen kelimelere yer verilmiştir.
Kastamonu'da kadınlar arasında oynanan köy seyirlik oyunları
Geleneksel Türk tiyatrosu içinde müstesna bir yeri olan köy seyirlik oyunları ile ilgili bugüne kadar pek çok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalar içinde kadınların oynadığı seyirlik oyunlarının sayısı erkeklerin oynadığı oyunlara göre oldukça azdır. Kaynaklarda kadınların icra ettiği oyunlarının az oluşu, kadın kaynak kişilerden oyun derlemenin zorluğu ve git gide icrasının azalmış olması gibi ölçütler dikkate alınarak bu çalışma gerekli görülmüştür. Çalışmanın örneklemi Kastamonu köyleri ile sınırlandırılmıştır. Derlemeler; gözlem, mülakat ve tesadüfî derleme metotları ile yapılmış, yöreden daha önce derlenmiş oyunlar da literatür taraması yapılarak incelemelere dâhil edilmiştir. Bu çalışmada 2017-2022 yılları arasında Kastamonu'da yapılan alan araştırmalarında derlenen köy seyirlik oyunları yer almaktadır. Ulakbilim TR Dizin tarafından alınan karara göre 2020 yılından itibaren yayımlanacak çalışmalar için Etik Kurul İzin şartı getirilmiştir. Alan araştırması için Etik Kuruldan gerekli izinler 2021 yılında alınmış ve kaynak kişilere bilgi verilerek gerekli bilgi ve belgeler temin edilmiştir. Kaynak kişilerden elde edilen bilgiler doğrultusunda Kastamonu'da yakın zamana kadar oynanmış ve bir kısmı da bugün hâlâ oynanan köy seyirlik oyunları incelenerek değerlendirilmelerde bulunulmuştur. Bu çalışma dokuz bölümden oluşmuş olup çalışmada Kastamonu köylerinden derlenen oyunlar ve literatür taramasıyla elde edilenlerle toplam 92 oyun metni yer almıştır. Çalışmada sırasıyla çalışmanın amacı ve gerekliliği, kadınların sosyal ortamları, oyunların kaynakları ve icra ortamları, oyunların oynanma zamanı, oyun teknikleri hakkında bilgiler verilmiş olup derlenen oyunların tasnifi, motif yapısı, kadınlar arasında oynanan oyunlarda toplumsal cinsiyet algısı üzerinde durulmuştur. Son bölümde ise Kastamonu'dan derlenen oyunlar ver oyunların varyant mukayesesi yer almıştır. Elde edilen verilerin hem halk bilimi ve kadın folkloru çalışmalarına hem de geleneksel Türk tiyatrosu araştırmalarına katkıda bulunması amaçlanmıştır. Bulgular, disiplinlerarası bir bakış açısıyla değerlendirilmiş, bu şekilde kadınların kültürel refleksleri ve bunu oyunlara yansıtma şekli tespit edilmeye çalışılmıştır.
M. Fuad Köprülü'nün İkdam gazetesindeki âşık edebiyatı yazıları üzerine bir inceleme
Toplumlar çeşitli devirlerden geçerek müşterek hislere sahip olmuşlar ve bu müşterek hislerin netîcesinde de çeşitli edebiyat türleri meydana getirmişlerdir. Âşık Edebiyatı da halkın yarattığı önemli edebiyat türlerinden bir tanesidir. Ellerinde sazlarıyla şehir şehir dolaşan âşıklar, yeri gelmiş hükümetin yeniliklerini halka duyurmuş, yeri gelmiş halkın yaşadığı büyük felaketlerin sesi olmuş, yeri gelmiş halkın üzüntü ve mutluluklarını sazlarının eşlik ettiği melodilerle, nağmelerle haykırmışlardır. İşte âşık bu nedenle halktan biri olarak zamana yenik düşmeden günümüz şartlarında da gelişen teknolojiye uyum sağlayarak yaşamını sürdürmeye devam etmektedir. Âşık Edebiyatı'nın tarihî geçmişine baktığımızda on altıncı yüzyıldan öncesine ulaşılamadığını görmekteyiz. Ne yazık ki çoğunluğu ümmî bulunan ve halka ait görülen bu âşıkların hayatı ve eserleri, yüksek tahsilli klasik şâirlerin eserlerinde kendine yer bulamamıştır. Âşık tarzıyla ilgili ilk çalışmaları yapan M. Fuad Köprülü, İkdam gazetesinde yayınladığı makale serisinde bu nefret hissinden bahsederek yaptığı tetkikatın zorluğunu gözler önüne sermektedir. Âşık Edebiyatı ile ilgili ilk çalışmalar olan bu makalelerin şu ana kadar latin harflerine aktarılmaması alanda büyük bir eksiklik oluşturmaktadır. İşte çalışmamız alandaki bu büyük eksikliği gidermek için hazırlanmıştır. Basın hayatının en önemli gazetelerinden olan İkdam gazetesi, Köprülü'nün bu makale serisiyle birlikte âşıklık geleneğiyle ilgili Halk Edebiyatı makalelerini de barındırmaktadır. Çalışmamızda bu makaleler de Latin harflerine aktarılarak incelenmiştir. Çalışmamız iki ana bölümden oluşmakta olup ilk bölümde M. Fuad Köprülü'nün hayatı ve eserleri yer almaktadır. Çalışmamızın ikinci bölümü ise bu makalelerin incelenmesine ayrılmıştır. Bu makalelerin asıl metni, sadeleştirme yapılmayarak Ek-A bölümünde; orijinal metinleri de Ek-B bölümünde sunulmuştur.
Büyük Doğu Dergisi'ndeki folklor yazıları üzerine bir inceleme
Bu çalışmada, Türk Edebiyatında önemli bir yere sahip olan Necip Fazıl Kısakürek'in 1943-1978 yılları arasında günlük haftalık ve aylık periyotlarda çıkardığı edebi, dini, fikri ve siyasi karakterli toplamda 512 sayı, 15 devreden oluşan Büyük Doğu Dergisi'ndeki folklorla ilgili 26 tane yazı incelenmiştir. Dönemin dergicilik anlayışına tepki niteliğinde kendi savunduğu ideolojisini halka benimsetme ve tanıtma gayesinde çıkardığı, "Büyük Doğu" dergisi her ne kadar siyasi ve fikri yönü ile ön plana çıksa da bünyesinde farklı türlerde yazılar da barındırmaktadır. Bu kapsamda birçok kez kapatılıp daha sonra yeniden açılan derginin tamamı okunarak devreleri ayrı ayrı incelenmiş olup Büyük Doğu Dergisi'nde yer alan yirmi altı yazı destan, halk hikayesi, bilmece, köy monografyası, biyografi, hatırat, dini ve tasavvufi, halk oyunları, halk musikisi, halk şiirleri türlerinden oluşmaktadır.
Sovyetler Birliği Dönemi Azerbaycan halk hikâyeleri üzerine bir inceleme
Halk hikâyeleri, uzun yıllar boyunca icracı âşıklar tarafından saz eşliğinde dinleyiciler karşısında anlatılan metinlerin başında gelmiştir. Halkın içinden çıkmış âşıkların kendi hayat hikâyelerinin bir bölümünden veya kendileri gibi âşıkların hayat hikâyelerinden esinlenerek oluşturduğu bu hikâyeler, halk tarafından büyük ilgi görmüştür. Halkın dikkatini çeken hikâyeler, Azerbaycan'da Sovyetler Birliği'nin işgali ile birlikte komünist rejimin folklor politikalarına da malzeme olmuştur. Lenin ve Stalin önderliğinde partililer, işgal edilen Azerbaycan'da, halk hikâyelerini de diğer bölgelerde olduğu gibi rejimin yararına olacak şekilde düzenlemeye çalışmışlardır. Bu hususta Azerbaycanlı âşıklardan büyük ölçüde yararlanan Sovyetler Birliği hükümeti, klasik halk hikâyelerinde ise eski yaşantıya ait birtakım değerleri yok etmeye çalışmıştır. Âşıklar aracılığıyla halk hikâyelerinde yapılan bu tahribat, komünist rejimin Azerbaycan'da yayılması ve gelişmesini sağlamakla kalmamış, Azerbaycan'da kurulan yönetimin de Sovyet Rusya'ya bağlı olmasına ve komünist anlayışa sıkı sıkıya bağlı kalmasına neden olmuştur. Çalışmamızda Sovyet Rusya'nın Azerbaycanlı âşıkları da kullanarak halk hikâyelerinde yapmış olduğu tahribatı ve yeni temalarla oluşturulmuş halk hikâyelerindeki komünist rejime dair izleri tespit etmeye çalıştık. Halk hikâyelerindeki komünist rejime dair izleri araştırırken Ehliman Ahundov'un "Azerbaycan Destanları" isimli çalışmasının beşinci cildini ayırdığı ve "yeni destan" olarak isimlendirdiği halk hikâyelerinden yararlandık. Komünist rejimin Azerbaycan'da yapmaya çalıştığı tek tip Sovyet vatandaşı yetiştirme politikalarını bu kitaptaki halk hikayelerinin epizot, kahraman ve temalarını incelemeye çalıştık.
Manzum Hz. Ali cenklerinden Yemâme Cengi üzerine bir inceleme
Hz. Ali Cenkleri 13.-14. yüzyıldan itibaren tercüme veya telif yoluyla Türk edebiyatına kazandırılmış ve Türk milleti tarafından sevilip kabul görmüş önemli eserlerdir. Türk Edebiyatı bünyesinde destansı niteliği daha ağır basan bu cenknâmeler, İslam dünyasında örnek şahsiyet olarak bilinen Hz. Ali'nin çevresinde gelişen olayları konu almıştır. Bu cenknâmelerde Hz. Ali'nin her davranışı topluma örnek kişi olarak sunulmuştur. Tez çalışmamızda iki nüshadan faydalanılmıştır. Ana metnimizi Kastamonu nüshası Yemâme Cengi, karşılaştırdığımız nüsha İstanbul nüshası oluşturmuştur. Yapmış olduğumuz bu çalışmamızla, Osmanlı Türkçesi ile yazılmış olan Yemâme Cengi'nin iki ayrı nüshası günümüz Türkçesine aktarılmış ve Kastamonu - İstanbul nüshaları arasında edisyon kritik yapılarak iki nüsha arasındaki farklılıklar dipnotlarla verilmiştir. Latin alfabesine aktarılmış olan bu nüshaların Türk edebiyatı sahasında ve halk bilimi dalında; bu konuyla ilgili araştırma yapan ve yapacak olanlara yardımcı olacağına inanıyoruz. Yemâme Cengi içinde geçen belli başlı motifleri ''Stith THOMPSON''ın Motif Index of Folk Literature'' isimli eserindeki karşılıkları tespit edilmiş ve Yemâme Cenknâmesiʼnde geçen zaman, mekan ve şahsiyet unsurları da ele alınmıştır. Hz. Ali'nin ''Yemâme Cengi'' nüshalarında dil, genel olarak her tabakadan insanın kolaylıkla anlayabileceği bir sadeliğe sahiptir. Metinler Eski Anadolu Türkçesi ile yazılmıştır. Yazıldığı dönemin günlük konuşma dili ile kaleme alınan bu cenknâmede ara ara Arapça ve Farsça tamlama ve kelimelere de yer verilmiştir.
Fazıl Bayraktar'ın eserlerinde halk kültürüne ait unsurlar
Bu çalışmada günümüz şair ve yazarlarının önemli simalarından biri olan Fazıl Bayraktar'ın bütün eserleri, gazete ve dergilerde yayımlanan tüm yazıları halk kültürü açısından incelenmiştir. Fazıl Bayraktar, Anadolu'nun önemli Türk kültür başkentlerinden birisi olan Kastamonu'nun yetiştirdiği önemli şair, hikâyeci ve araştırmacılardan birisidir. Yazarın çocukluğu; Türk adetlerinin, gelenek ve göreneklerinin canlı şekilde yaşandığı bir ortamda geçmiştir. Fazıl Bayraktar, askerlik mesleği sebebi ile Anadolu'yu bir uçtan bir uca gezmiştir. Yazar; yaşadığı, gezip gözlemlediği Anadolu coğrafyası ve Anadolu insanı ile iç içe bulunmuştur. Bayraktar, hikâyelerinde yaşadığı dönemin sosyal meselelerine yer vermiş, Anadolu insanının önemli sorunlarını ele almıştır. Fazıl Bayraktar, farklı türlerde eserler yayımlayan çok yönlü bir yazardır. Yazar, yayımladığı birçok şiir, mektup, röportaj, gazete yazısı gibi eserlerin yanı sıra altmışa yakın hikâye yazarak günümüz hikâyecileri arasındaki yerini almıştır. Yazar, eserlerinde halk kültürüne duyduğu merakla birçok folklor unsuruna bilinçli olarak yer vermiştir. Bu yönüyle yazarın eserleri birer folklor malzemesi niteliğindedir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde; Fazıl Bayraktar'ın hayatı ve eserlerinin tanıtımı yer almaktadır, ikinci bölümde; Cumhuriyet Dönemi hikâyeciliği ile Fazıl Bayraktar'ın hikâyelerinin genel özellikleri hakkında bilgi verilmiştir, üçüncü bölümde; yazarın hikâyelerinde tespit edilen halk bilimi ve halk edebiyatına ait unsurlar açıklamaları ve örnekleri verilerek tasnif edilmiştir.
Nail Tan'ın Kastamonu kültürü üzerine çalışmaları
Bibliyografyalar, bir konuyla ilgili yayımlanmış eserlerin ve araştırmaların listesi mahiyetinde çalışmalardır. Bir konuyla ilgili literatür taraması esnasında araştırmacılar için başucu kaynağı olması hasebiyle önem teşkil eder. Tezimiz tüm hayatını edebiyat araştırmalarına ve halk bilimi çalışmalarına adayan ve memleketi Kastamonu üzerine de pek çok makale ve eser yayımlamış olan Nail Tan'ın Kastamonu kültürü üzerine yaptığı çalışmaların derlenip bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş bir bibliyografya çalışmasıdır. Çalışmamızda sadece eser dizini oluşturulmamış aynı zamanda eserlerin içeriği hakkında da kısa bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Tezimiz Kastamonu'da halk bilimi çalışmaları yapacak olan araştırmacılara kolaylık sağlayacak bir kaynak niteliğindedir. Ayrıca çalışılmış olan konuların tespiti; özgün konulara yönelme ve vakit kaybını ortadan kaldırma açısından da önem arz etmektedir.
Türk halk şiiri antolojileri bibliyografyası
Antoloji; şâirlerin, yazarların veya bestecilerin eserlerinden alınmış seçme parçalardan meydana gelen yapıttır. Antolojiler, oluşturuldukları zamandan itibaren her alanda önemli görevler üstlenmişlerdir. "Türk Halk Şiiri Antolojileri Bibliyografyası" adlı tezimizde, âşıklık geleneğine bağlı şâirlerin yer aldığı antolojiler ele alınmıştır. "Giriş" kısmında; antoloji terimi açıklanmıştır. İki bölümden oluşan tezimizin birinci bölümünde; Batı Edebiyatında antoloji, Türk Edebiyatında antoloji, Türk halk şiiri ve halk şiiri antolojileri, çalışmamızda faydalandığımız antolojiler hakkında bilgiler verilmiştir, ikinci bölümde; toplam 44 halk şiiri antolojisindeki şâir ve şiirler belirlenmiştir. "İndeks" kısmında, tezimize alınan antolojilerdeki şâirlere kolay ulaşılması için şâir adları indeksi hazırlanmıştır. Elde edilen bilgiler tezin "Sonuç" kısmında verilmiştir. "Kaynakça" kısmında ise, tezin konusu olan antolojiler ve hazırlık aşamasında yararlanılan bütün kitap ve makaleler belirtilmiştir. Tezimiz, halk şiiri alanında yapılacak çalışmalar için araştırmacıların elinin altında bulunması gereken temel kaynak niteliğinde olmuştur.
Milli Kütüphane cönklerindeki Nuri mahlaslı şiirler üzerine bir inceleme
Bu çalışmada XIX. yüzyılın usta âşıklarından biri olan Tokatlı Nûrî'nin Millî Kütüphane cönklerinde yer alan şiirleri ile aynı cönklerdeki "Nûrî" mahlaslı şiirler bir araya getirilmiştir. Çalışma ön söz, giriş, sonuç, sözlük, kaynakça ve ekler dışında beş bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde, âşık tarzı şiir geleneğinin oluşumu ve gelişimine değinilmiş ayrıca XIX. yüzyılda âşık edebiyatı hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Tokatlı Nûrî'nin hayatı, edebî kişiliği ve üslûbu üzerinde durulmuş, ikinci bölümde tespit ettiğimiz Nûrî mahlaslı yeni şiirler dil ve üslûp bakımından incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Tokatlı Nûri'ye ait olan şiirler bulunmaktadır. Bu şiirler daha önce yapılmış olan çalışmalarla karşılaştırılarak kelime ve dize farklılıkları dipnot olarak düşülmüştür. Dördüncü bölümde Tokatlı Nûrî üzerine yapılan önceki çalışmalarda bulunmayan şiirler yer almıştır. Çalışmanın beşinci bölümünde ise üzerinde çalıştığımız cönklerin değerlendirilmesi yapılmıştır. Sonuç bölümünde; yapılan bu çalışma ile ulaşılan sonuçlar belirtilmiş, sözlük kısmında şiirlerde geçen anlamı bilinmeyen kelimeler açıklanmış, kaynakçada yararlanılan kaynaklar sıralanmış, ekler kısmında ise cönklerden Nûrî'ye ait örnek metinlerin fotoğraflarına yer verilmiştir.
Türk halk masallarında şiddet
İlkokul dönemi, çocuğun 6-10 yaş dönemini kapsar. Bu dönem, çocuğun kişiliğinin oluşumu ve şekillenmesi, bilgi, beceri ve alışkanlıkların kazanılması ve geliştirilmesi açısından ileri yıllara olan etkisi nedeniyle, yaşamın en kritik dönemlerinden biri olarak görülmektedir. Çocuklar yaşamlarının ilk evrenlerinden itibaren görsel ve yazılı araçlarla karşılaşırlar. Masal ve öykü kitapları çocukların edebiyat alanına ait ilk tecrübelerini kazandıkları örneklerdir ve çocukların eğitiminde vazgeçilmez bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu araştırmada, 870 Türk Halk Masalı incelenerek, bu masalların içerisinden üç masal seçilmiştir. Seçilen bu masallar öğrencilere okunarak, masallara ilişkin öğrencilere anket yapılmıştır. Anket sonuçlarına göre çocukların masallardaki korku ve şiddet ögelerinden etkilenip etkilenmemesi, bu masalların eğlenceli bulunup bulunmadığı ve korku, şiddet ögelerinin içerikleri hakkında görüşleri alınmıştır. Sonuç olarak; çocukların büyük bir kısmı bu öğelerden etkilenmediklerini dile getirmişlerdir. Bunun yanı sıra öğrenciler masallarda ki karakterlere verilen şiddetli cezaları yerinde bulmuşladır. Anahtar kelimeler: Çocuk edebiyatı, Çocuk Kitapları, Korku, Şiddet.
Millî kütüphane cönklerindeki Gedâî mahlaslı şiirler üzerine bir inceleme
Bu çalışmada XIX. yüzyıl âşıklarından Tokatlı Gedâî'nin Millî Kütüphane cönklerinde yer alan şiirleri bir araya getirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Gedâî'ye ait bilinen şiirlerin incelenmesi; aynı zamanda şimdiye kadar yapılan çalışmalarda yer almayan şiirlerin de gün yüzüne çıkarılarak edebiyat âlemine sunulmasıdır. Çalışmanın giriş bölümünde, âşık tarzı şiir geleneği hakkında bilgilere yer verilmiş, Gedâînin yaşadığı yüzyıl olan XIX. yüzyıl âşık edebiyatı ele alınmıştır. İkinci bölümde Gedâî üzerinde yapılan çalışmalar, Gedâî'nin hayatı, edebi kişiliği, üslûbu ve şiirlerinde işlediği temalar ele alınmış, üçüncü bölümde Milli Kütüphane cönklerinde tespit ettiğimiz Gedâî mahlaslı yeni şiirler dil ve üslûp bakımından incelenmiştir. Çalışmamızın dördüncü bölümünde Gedâî'ye ait şiirler bulunmaktadır. Bu şiirler daha önce yapılmış olan çalışmalarla mukayese edilerek kelime ve mısra farklılıkları dipnotta gösterilmiştir. Yine bu bölümde Gedâî üzerine yapılan önceki çalışmalarda bulunmayan şiirler de yer almıştır. Çalışmanın beşinci bölümünde ise üzerinde çalıştığımız cönklerin tanıtımı yapılmıştır. Sonuç bölümünde; yapılan bu çalışma ile ulaşılan sonuçlar belirtilmiş, sözlük kısmında şiirlerde geçen manası bilinmeyen kelimeler açıklanmış, kaynakçada faydalanılan kaynaklar belirtilmiş, ekler kısmında ise cönklerden Gedâî'ye ait yeni tespit edilen örnek metinlerin tıpkıbasımlarına yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Gedâî, cönk, yeni şiirler, âşık edebiyatı.
Prof. Dr. Muhan Bali'nin hayatı ve eserleri
Bibliyografyalar, bir konuyla ilgili yayımlanmış eserlerin ve araştırmaların listesi mahiyetinde çalışmalardır. Araştırılan konuyla ilgili literatür taraması esnasında araştırmacılar için başucu kaynağı olması sebebiyle önem teşkil eder. Tez, tüm hayatını edebiyat araştırmalarına ve halk bilimi çalışmalarına adayan Prof. Dr. Muhan Bali'nin eserlerinin derlenip bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş bir bibliyografya çalışmasıdır. Tezde sadece eser adları listesi oluşturulmamış aynı zamanda eserlerin içeriği hakkında da kısa bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Dört bölümden oluşan tezin birinci bölümünde Muhan Bali'nin hayatı, ikinci bölümde Muhan Bali'nin eserleri ve incelemeleri hakkında bilgi verilmiştir, üçüncü bölümde Muhan Bali'nin danışmanlığını yapmış olduğu tezlere ve açıklamalarına, dördüncü bölümde Muhan Bali ile ilgili hatıralara yer verilmiştir.
Kastamonu kaynaklı şiir mecmûası I
"Kastamonu Kaynaklı Şiir Mecmûası I" adlı bu çalışma, adından da anlaşılacağı üzere Kastamonu'da ele geçen bir mecmûanın incelenmesinden oluşmaktadır. Çalışmanın temelini oluşturan bu mecmûa, Prof. Dr. Eyüp Akman'ın arşivinde bulunmaktadır. Tez karşılaştırmalı bir çalışma olmadığı için şiirlerin edisyon kritiği yapılmamıştır. Fakat mecmûada yer alan şiirlerin daha önce herhangi bir kaynakta yayımlanıp yayımlanmadığı dipnotta belirtilmiştir. Üzerinde, herhangi bir açıklama olmayan şiir, ilk defa çalışmada yayımlanıyor anlamını taşımaktadır. Çalışma giriş, sonuç, sözlük, kaynaklar, dizin ve ekler dışında üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde mecmûa Kastamonu'da bulunduğu için Kastamonu'daki âşıklık geleneğine, Kastamonulu âşıklara ve mecmualar hakkındaki genel bilgilere yer verildi. İkinci bölümde incelenen mecmûanın tanıtımı yapıldı. Üçüncü bölümde ise mecmûa içinde yer alan şairlerin hayatları hakkında bilgiler verilip, mecmûada yer alan şiirlerdeki muhtelif ifade ve kavramlar şiir örnekleriyle açıklandı. Dördüncü bölüm olan şiirler bölümünde ise transkripsiyon çalışması yapılan şiir metinlerine yer verildi. Sonuç bölümünde; yapılan çalışma ile ulaşılan sonuçlar belirtildi, sözlük bölümünde şiirlerde yer alan anlamı bilinmeyen kelimelerin açıklamaları yapıldı, kaynakçada çalışma boyunca yararlanılan kaynaklar sıralandı, dizin bölümü oluşturarak ise aranılan şiir ve şairin rahatça bulunması sağlandı. Son olarak ekler bölümünde mecmûadan yararlanmak isteyenler için metnin tamamının tıpkıbasımına yer verildi.