Theses supervised by Prof. Dr. Gözen Güner Aktaş
11 theses · Başkent University
Yeni nesil mutfak mağazalarının deneyim tasarımı açısından incelenmesi
Günümüzde değişen kişisel kullanıcı ihtiyaçları ile birlikte ortaya çıkan yeni nesil mutfak mağazalarında yer alan mutfak sergilerindeki deneyim tasarımı çalışmanın ana konusu olarak ele alınmıştır. Son yıllarda yaşanan sosyal, kültürel ve ekonomik gelişmelerle kullanıcının artan beklentisini verimli şekilde karşılamak adına mağazacılık anlayışı değişerek, mağazalarda kurgulanan tasarımlar ile kullanıcı etkileşimi son derece önem arz etmeye başlamıştır. Yeni nesil mutfak mağazalarında organize edilen mutfak sergi adalarında kullanıcıya yaşatılan deneyimlerle kullanıcı memnuniyeti sağlanması bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Bu çalışmada, belirlenen mutfak mağazasında bulunan sergi adası sunumlarındaki tasarım kriterleri ve deneyim kriterlerinin kendi mekânsal kullanımındaki beklentisine sağladığı memnuniyet sorgulanmaktadır. Son yıllarda değişen kullanıcı ihtiyaçlarına yönelik kişisel beklentilerin karşılanması adına yeni nesil mutfak mağazacılık yaklaşımında, mutfak sergi adalarının mutfak tasarım kriterleri açısından ne şekilde planlanması gerekliliği ve mağaza sergi adalarında kullanıcı etkileşiminin arttırılması için nasıl bir deneyim tasarımı yapılması gerekliliği araştırılarak kullanıcı memnuniyetinin sağlanabilmesi bu çalışmanın amacıdır. İnsan, mekân ve deneyim ilişkisini ifade edebilmek adına mekân kavramı ve kimlik ilişkisi araştırılmış ve algı ve deneyim ilişkisi üzerinden insan ve mekân etkileşimi incelenerek, kullanıcı odaklı tasarım doğrultunda mekandaki deneyim tasarımlarının ne şekilde yapılması gerektiği irdelenmiştir. Endüstri devrimi sonrası mutfak mekânları, değişen kullanıcı beklentisinin yeni nesil mutfak dolabı mağazalarına yansımaları, mutfak tasarım kriterlerinde yer alan eylemler, mekân organizasyonu, işlevsel ve ergonomik tasarım bağlamında incelenerek, mutfak tasarımlarında esnek ve değişebilir yaklaşımlar irdelenmiş, mutfak mağazasında sergi adalarındaki interaktif deneyim tasarımı üzerinde durularak, bu deneyimin kullanıcının mutfak mağaza etkileşimine ve dolayısıyla kullanıcı memnuniyetine katkısı araştırılmıştır. Kayhan Yapı mutfak sergi adalarındaki sunum detayları incelenmiş sergi adası tasarım kriterleri ve sergi adalarındaki yaşanılan deneyim tasarımı irdelenerek, Kayhan Yapı Mutfak mağazasında 2022 yılında Vanucci marka mutfak sergi adalarında organize edilen mutfak mekân tasarımlarını deneyimleyen ve kendi mutfak mekânı için yapılan tasarımları beğenerek mağazadan mutfak dolabı satın alan 30 kişi ile yapılan alan çalışmasıyla kullanıcıların mağazadaki sergi adası tasarım kriterleri ve sergi adası deneyim tasarımı kriterlerine yönelik sorulara vermiş oldukları cevaplar analiz edilmiştir. Alan çalışmasında elde edilen bulgular karşılaştırmalı tablo ve karşılaştırmalı grafik olarak değerlendirilmiş ve çalışmanın hipotezlerinin geçerliliği sorgulanmıştır. Çalışmanın analizi ile tespit edilen veriler sonuç ve öneriler bölümünde açıklanmıştır. Anahtar Kelimeler: Mutfak Sergi Adası Tasarımı, İşlevsel Kullanım, Ergonomik Kullanım, Esnek Ve Değişebilir Tasarım, İnteraktif Deneyim
User-place interaction in place-independent spaces - a case of caravan from Turkey
Özgüner Atak, Ebru, User - Place Interaction in Ground - Independent Spaces: A Case of Caravan FromTurkey, Başkent University, Institute of Social Sciences, Interior Architecture and Environmental Design PhD Program, 2024. This thesis aims to investigate the user-place interaction in ground-independent spaces, with a specific focus on caravans. The study seeks to understand the thoughts, experiences, and preferences of individuals living in caravans, as well as their relationship with the space and the furniture within it. By exploring the semantic, physical, and psychosocial dimensions of this user-place interaction, the research aims to identify the factors that contribute to a sense of freedom and spatial belonging in caravans. Housing is not merely a physical structure but also a social existence that provides shelter and facilitates the establishment and maintenance of one's life. Therefore, it is crucial to examine the user-place interaction in caravans to gain insights into the design elements that foster a positive living experience in these spaces. The study will employ qualitative research methods, including interviews and observations, to gather data from individuals living in caravans. These data will be analyzed using thematic analysis to identify common themes and patterns related to the user-place interaction. The findings will contribute to the existing literature on housing and design, providing insights into the unique challenges and opportunities presented by ground-independent living spaces. The research aims to provide practical recommendations for designers and architects working on caravan designs, as well as insights for individuals considering or currently living in caravans. By understanding the user-place interaction in caravans, it is possible to create living spaces that not only meet the functional needs of the residents but also enhance their overall well-being and sense of belonging. In conclusion, this thesis seeks to explore the user-place interaction in ground-independent spaces, specifically focusing on caravans. By examining the thoughts, experiences, and preferences of individuals living in caravans, as well as their relationship with the space and furniture, the study aims to identify the factors that contribute to a sense of freedom and v spatial belonging. The findings will provide valuable insights for designers, architects, and individuals living in caravans, ultimately contributing to the development of more inclusive and user-centered designs for ground-independent living spaces. Key Words: Caravan, Attachment, User-Place Interaction, Ground-Independence, Spatial Belonging
Türkiye'de Alevi-Bektaşi kültürünün ve sembollerinin cemevlerinde iç mekâna yönelik ifade biçimleri
Bu çalışma, Türkiye'deki Alevi-Bektaşi kültürünün ve sembollerinin cemevlerinin iç mekânlarındaki mekânsal yansımalarını incelemektedir. Araştırma, Alevi-Bektaşi topluluğunun kültürel, sosyal ve davranışsal değerlerinin cemevlerinin tasarımı ve düzenlenmesinde nasıl somutlaştığını araştırmaktadır. Çalışmanın temel amacı, Alevi-Bektaşi inançlarından, ritüellerinden ve davranış kodlarından oluşan sembolik değerlerin cemevlerinde mekânsal olarak nasıl ifade edildiğini anlamaktır. Çalışmada yorumlayıcı fenomenolojik bir yöntem benimsenmiş; literatür taramaları, saha gözlemleri ve sözlü görüşmelerle veri toplanmıştır. Ankara‟da gerçekleştirilen saha çalışmaları kapsamında, dede, zakir, semahçı, cemevi kullanıcıları ve yöneticilerle görüşülmüştür. Analizlerde, Alevi-Bektaşi kültüründe önemli yer tutan sayı, hayvan ve renk gibi sembol kodları; "Dört Kapı, Kırk Makam" öğretisi ve cem ritüeli gibi kavramlar değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, cemevlerinin iç mekân tasarımının Alevi-Bektaşi kültürel sembollerine dayandığını ve bu sembollerin bireylerin davranışları ve topluluk içindeki etkileşimleriyle uyumlu bir şekilde mekânsal düzene yansıdığını ortaya koymaktadır. Örneğin, On İki İmam'ı temsil eden on iki yapısal elemanın kullanımı veya belirli renk ve motiflerin mekânda işlevsellik ile sembolizmi bir araya getirmesi, topluluğun davranış kodlarını mekânsal ifadeye dönüştürdüğünü göstermektedir. Ayrıca, cemevlerinin yalnızca ritüellerin gerçekleştirildiği yerler olmadığı, aynı zamanda bireylerin sosyal ve kültürel kimliklerini ifade ettikleri ve toplulukla etkileşim kurdukları alanlar olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, cemevlerinin mekânsal ve sembolik boyutlarını inceleyerek, mekânın davranışlar ve kültürel kodlarla nasıl şekillendiğine dair kapsamlı bir anlayış sunmaktadır. Bulgular, özellikle dinsel ve topluluk mekânlarının kültür-davranış-mekân ilişkisi bağlamında değerlendirilmesine yönelik özgün katkılar sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Alevi-Bektaşi Kültürü, Cemevleri, Semboller, Davranış Kodları, Mekânsal Tasarım, İç Mimarlık
Aile belleği ve mekanına ilişkin otoetnografik bir araştırma: demre kumdağı'ndaki aile yazlığına yolculuk
Mekân, fiziksel yapısının yanı sıra bireylerin ve toplulukların hafızalarını, kimliklerini ve toplumsal ilişkilerini şekillendiren sosyal bir alandır. Topluluklar ve aileler, belleklerini mekân ile ilişkili bir biçimde şekillendirerek, geçmişlerini fiziksel ortamlarda yansıtma eğilimi göstermektedir. Bireysel ve ailevi düzeyde inşa edilen ortak anılar, mekânların kolektif bellek ve kimlik oluşum süreçlerinde merkezi bir yer edinmesine katkı sağlar. Bu çalışma, Antalya'nın Demre ilçesine bağlı Kumdağı bölgesinde yer alan araştırmacının yazlık aile evi üzerinden, mekân, bellek, kimlik ve aidiyet kavramları arasındaki etkileşimi otoetnografik bir yaklaşımla incelemektedir. Araştırmanın kuramsal temeli "bellekteki o mekân" yaklaşımı çerçevesinde şekillendirilmiş; çözümlemeli otoetnografi yöntemiyle yürütülen çalışmada, bireysel anlatılar, aile arşivleri (fotoğraf albümleri, günlükler), mekânsal gözlemler ve anket verileri aracılığıyla nitel veri toplanmıştır. Çalışmada, araştırmanın çıkış noktası olan "mekân" ve "bellek" kavramlarının kesişiminde yer alan "mekânsal bellek" kavramı merkezî bir kavramsal çerçeve olarak ele alınmaktadır. Bellek, bireyin kimlik inşasında temel bir etken olarak değerlendirilmekte; mekânsal belleğin aracılığıyla edinilen bu kimlik "mekânsal kimlik" olarak tanımlanmaktadır. Bu sürecin nihai çıktısı olarak, bireylerin hem kişisel hem de toplumsal düzeyde en temel ihtiyaçlarından biri olan "aidiyet" duygusuna ulaşılmaktadır. Bu bağlamda, aile yazlıkları ve yazlık aile evleri, bireyler ve aileler için yalnızca bir tatil ya da konaklama alanı olmanın ötesinde, kolektif bellek ve kimliğin inşasında işlevsel birer mekânsal unsur olarak öne çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Otoetnografi, Mekânsal Bellek, Mekânsal Kimlik, Aile belleği, Aidiyet
Distopik sinemada konut mekânları: Black Mirror dizisi konutlarının göstergebilimsel incelemesi
Teknolojik gelişmelerin toplumsal yapılar üzerindeki etkisi, yalnızca gündelik yaşam pratiklerinde değil; bireyin fiziksel çevresiyle kurduğu ilişkilerde ve mekânsal algısında da belirleyici bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda sinema, özellikle distopya türü aracılığıyla, geleceğe dair olumsuz senaryoları mekânsal temsiller üzerinden yeniden kurgulayan güçlü bir anlatı mecrasına dönüşmüştür. Bu çalışma, distopik sinemada mekân kavrayışının nasıl biçimlendiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, çağdaş bir televizyon dizisi olan Black Mirror temel alınarak, konut mekânlarının distopik anlatılarda nasıl dönüşümler geçirdiği göstergebilimsel bir bakış açısıyla analiz edilmiştir. Böylece, distopya evreninde konutun yalnızca barınma işlevine indirgenmeyen çok katmanlı anlamları açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda yapılan analizlerde, konutun salt bir barınma işlevi taşıması değil, aynı zamanda bireyin kimliği, özgürlüğü, sistemle olan ilişkisini temsil eden ideolojik bir yapıya dönüştüğü gözlemlenmektedir. Tez, bu bağlamda distopik senaryolarda konutun denetim, gözetim ve psikolojik baskı araçlarıyla nasıl işlevselleştirildiğini açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu tez çalışması, distopik sinemada konut mekânlarının temsilini ve bu temsillerin birey, toplum ve teknoloji arasındaki ilişkiyi nasıl yansıttığını incelemektedir. Araştırmanın odağını, dijital çağın insan yaşamında yarattığı dönüşümün konut mekânı üzerindeki etkisini çözümlemek oluşturmaktadır. Bu kapsamda çalışma, birey–konut–otorite üçgeninde şekillenen yeni yaşam biçimlerini ve bu biçimlerin distopik temsiller aracılığıyla nasıl görünür kılındığını tartışmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde çalışmanın amaç kapsam ve yöntemine detaylı olarak yer verilmiştir. İkinci bölümde çalışmanın ana yöntemini oluşturan göstergebilim ve gelişim süreci ele alınmış; göstergebilimsel yaklaşımın temel kavramları aktarılmıştır. Bu bağlamda Umberto Eco'nun mimarlık ve gösterge ilişkisini ele alış biçimi ve buna ek olarak Barthes'ın anlamlandırmanın iki aşaması olarak tanımladığı, düz anlamlama ve yan anlamlama yapıları temel alınarak irdelenmiştir. Bir sonraki bölümlerde distopya, sinema, mimarlık ve mekân ilişkileri üzerinde araştırmalar yapılmış ve son olarak Black Mirror dizisi konut mekânları detaylı bir şekilde göstergebilim yöntemi ile incelenmiştir. Göstergebilim araştırma yöntemi, mimari mekânın bir dil olarak okunabileceği varsayımına dayanarak, yapısal ve simgesel ilişkileri açığa çıkarmayı hedeflemiştir. Dizideki konut mekânları, teknolojiyle iç içe geçmiş, bireyin davranışlarını kontrol eden, mahremiyetin sınırlarını yeniden tanımlayan sistemlerin görsel ifadesi olarak ele alınmıştır. Analiz sonucunda, distopik sinemada konut mekânlarının bireyin kimliğini biçimlendiren, toplumsal düzeni sürdüren ve teknolojiyle denetimi meşrulaştıran birer araç haline geldiği tespit edilmiştir. Mekânın estetik kurgusu, sistemin dayattığı değerleri yeniden üretirken; bireyin özgürlük ve aidiyet arayışı çoğu zaman bastırılmış bir biçimde görünür olmuştur. Sonuç bölümünde, mimarlığın yalnızca fiziksel bir üretim alanı olmadığı; toplumsal, psikolojik ve ideolojik katmanlarıyla birlikte okunması gerektiği vurgulanmıştır. Distopik anlatılarda mekân, bireyin iç dünyasının yansıması olduğu kadar, sistemin kontrol mekanizmalarının da dışavurumudur. Bu çalışma, göstergebilimsel çözümleme yöntemiyle, mimari mekânın anlam üretimindeki rolünü sinema aracılığıyla sorgulamış ve disiplinler arası bir okuma önermiştir.
Tarihi endüstri mirası yapıların yeniden işlevlendirilmesi; Abdullah Gül Üniversitesi (Kayseri bez fabrikası)
Endüstri yapıları yapıldığı dönemin izlerini yansıtan; yapıda yaşanan sosyal, kültürel ,ekonomik ve teknolojik gelişmeler sonucunda mevcutta yer alan özgün işlevlerini ve işlevsel eskime sonucu ekonomik değerlerini kaybetmektedirler. Dünya'daki hızlı nüfus artışı ve kentleşmenin artması sonucunda kent merkezinde bulunan tarihi endüstriyel yapıların, atıl ve bakımsız bir durumda kaldığı görülmüştür. Bu yapıların hızlı kentleşme içerisinde bir boşluğa dönüştüğü gözlenmektedir. Endüstri Mirası‟ adı altında değerlendirilen bu alanların günümüzde kullanıcıların ihtiyaçlarına adapte edilerek yeniden işlev, değerlendirmesiyle kültürel ve tarihi mirasın geleceğe taşınabilmesi koruna bilirliğinin sağlanması gerekmektedir. Bu şekilde bu yapılar tarihi dokuları korunarak yeni eklentiler kazanarak yeni işleviyle birlikte ayakta tutulabilir. İşlevsel olarak günümüzde kullanılmayan fakat fiziksel olarak varlığını devam ettiren endüstri yapılarının tarihsel ve mimari değerlerinin korunarak geleceğe aktarılması için, yeniden işlevlendirilmelerinin tarihi yapının izlerini taşıyarak eklemlerin yapılması ve korunmasının sağlandığı bir konudur. Konu kapsamında Türkiye'de yapılan çalışmalar kentlerde farklı biçim ve işlevlerde görülmektedir. Yapıldıkları dönemde kent merkezlerinden uzak alanlarda konumlanan ancak günümüzde kent merkezlerinde bulunan tarihi endüstri yapılarının, mimari mekân değişimi ve bu yapıların yeniden işlevlendirilmesi sonucu kazandırılan yeni mekânlar üzerinde durularak, konu mimari koruma kriterleri açısından ele alınmaktadır. Üretim mekânları gelişimi, endüstri miras tanımı ve kavramı ,yeniden işlevlendirme kavramı üzerinden neden yeniden işlevlendirme yapılması gerektiğinin nedenleri açıklanmıştır. Örnek olarak seçilen yapılar arasında Dünya 'da yer alan iki örnek Türkiye'den ise üç örnek bulunmaktadır. Bu örneklerin seçilmesindeki en büyük etken tarihi endüstriyel yapı olup yeniden işlev sonucunda yapıların eğitim binalarına dönüşümü sağlanmasıdır. Ayrıca, örnek yapı ölçeğinde Endüstri tarihi yapı olarak Kayseri Bez Fabrikası'nın yeni işlevi olarak Abdullah Gül Üniversitesi 'ne dönüştürülmesi incelemesi yapılmıştır. Bu yapılar incelenirken yeniden işlevlenrimede bulanan müdahaleler kendi aralarında incelenmiş ve en son Abdullah Gül Üniversitesi üzerinden inceleme yapılarak tablo şeklinde ekleme yapılan müdahaleler incelenmiştir. Abdullah Gül Üniversitesi incelenirken görsel ve yazılı kaynaklar yardımıyla yapının ilk inşa gününden durumu belirlenerek ve yapıya kendi içsel ve çevresel özellikleriyle eklemeler incelenmiş ,elde edinilen gözlem ve bilgiler doğrultusunda endüstri mirası kapsamında olan ve yeniden işlevlendirilerek kente geri kazandırılan endüstri yapısı olan Kayseri Bez Fabrikası kapsamlı bir şekilde incelenmiştir.
Sürdürülebilirlik yaklaşımlarına göre LEED sertifikasyon sisteminde iç mekan malzeme kullanımı
Dünya nüfusundaki artış ve insan ihtiyaçlarının sürekli olarak artması, sınırlı doğal kaynakların hızlıca tükenmesine yol açmaktadır. Sürdürülebilir tasarım yaklaşımları, doğal kaynaklardaki tükenmenin neden olduğu çevresel faktörlü sorunlara çözüm odağı olmuş, aynı zamanda iyileştirme ve faydalanma için çeşitli çözümler üretmiştir. Bu sorunun çözüme kavuşması için, günümüzde yapılar sürdürülebilir tasarım ilkelerin göre tasarlanmaya başlanmıştır. Sürdürülebilir tasarım yaklaşımları, iç mekanda uygulanacak olan enerji etkin tasarım yaklaşımlarını maksimum seviyede kullanmayı hedeflemektedir. Sürdürülebilir tasarım yaklaşımlarının temelinde, doğal enerji kaynaklarının etkin kullanımının sağlaması ve enerji tasarrufuna yönelik tasarım çalışmaları çevreyi koruma ve duyarlılık kazanma amacından dolayı büyük bir önem taşımaktadır. Kaynak kullanımlarında alternatif metotlar üretmek, geri dönüştürülebilir malzeme ve yenilenebilir enerji kaynakları temin etmek ve bunları uygulamaya koyarken belirli bir sertifikasyon sistemine göre düzenlemek, gelecek nesillerin yaşam kaynaklarını korumak için çevre dostu yapılar tasarlamayı hedef edinmek gerekir. Bu yapılarda iç mekanda sürdürülebilirlik özelliklerinin incelenip belgelendirilmesi ve yaygınlaştırılması sonucu Yeşil Bina Sertifikasyon Sistemleri ortaya çıkmış, bu sertifikasyon sistemleri arasında USGBC (United States Greenbuilding Council) tarafından geliştirilen ve Global olarak kabul görmüş LEED sertifika sistemi Türkiye'de de tercih edilen bir sertifika sistemi haline gelmiştir. Bu çalışma kapsamında, LEED sertifikasyon sistemi kaynak olarak kullanılmış ve bu sertifikasyon sistemi üzerinden malzeme kullanım kredileri irdelenmiştir. Malzeme kullanımındaki uygulamalar analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Örnek proje olarak seçilen, Park Mozaik Konutları LEED Yeşil Bina Sertifikasyon sistemine sahip Ankara'daki ilk toplu konut projesinde malzeme kullanımı LEED sertifikasyon sistemindeki kriterlere göre değerlendirilmeye alınmıştır. Ayrıca, araştırmanın değerlendirilmesinde, Yeşil Bina LEED sertifikasyon sistemine göre sürdürülebilir iç mekan tasarımlarında malzeme kullanımı sonucunda malzeme kategorisinde oluşacak eksiklikler irdelenerek, durumla ile ilgili alınabilecek önlemler önerilmiştir.
Yeniden işlevlendirilmiş iç mekânlarda melezlik kavramı: Erimtan Müzesi örneği
Melezlik kısaca iki farklı durumun karşılaşması olarak tanımlanabilmektedir. Ortaya çıkan yeni durumda vurgulanması istenilen ve beklenilen durum; birbirini yok etmek yerine birlikte konumlandırmadır. Çevresiyle ya da kültürel veya fiziksel anlamda önceki dönemlerle ilgiliyse, pek çok durum "karma" olarak tanımlanabilmektedir. Çalışmanın konusu olan mimari alanda melezleme ve melezlik çok kapsamlı bir başlık olarak değerlendirilebilmektedir. Bu alandaki birçok durum bakıldığı yere göre "melez" olarak tanımlanabilir ve bu kapsamda ele alınabilmektedir.İlk olarak, melezlik kavramının mimarlık alanındaki genel konumunu inceleyecek ve sonrasında ise araştırmanın sınırlarında ve kapsamında melezlik kavramının değerlendirildiği ile ilgili bilgi verilecektir. Bu kapsamı belirleme süreci, oluşturulan kavramsal çerçeve içinde bir tartışma ve mimariye yansımasıdır. Bu çalışmada kültürel melezlikler ve bu melezliklerin yeniden üretildiği söylem bağlamında Üçüncü Mekân, mimari alanda binaların üzerinde konumlandığı "Yer" ile ilişkilendirilip somutlaştırılmaktadır. Melezlik kavramının asıl dinamiklerinden sayılabilen yer, yerel, yeni ve buna benzer kavramlar ve ayrıca bu kavramların birbirleriyle kıyaslanmaları ve karşılıklı değerlendirmeleri tartışılmaktadır. Melez mekan yaklaşımları, ele alınış biçimlerine göre örnekler üzerinden incelenmiştir. Mimaride "melez mekânı" oluşturan etken faktörler araştırılmıştır. Melezlik ve mekân ilişkisi açısından bir yaklaşım ve ele alış biçimi belirlenerek ortak okumaları yapılmıştır. Çalışma verileri, "Erimtan Arkeoloji ve sanat müzesi " üzerinden değerlendirilmiştir. Değerlendirme; çalışmada belirlenen melez mekânı oluşturan ögeler üzerinden incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Melezlik, Melez Mekan, Üçüncü Mekan, Erimtan Müzesi.
Kısa dönem konaklama üniteleri: Uyku kabinlerinin kullanıcı ile olan ilişkisi
Günümüzde yeni bir olgu olarak karşımıza çıkan uyku kabinleri, çağdaş mimarı kuramlarının tasarım yaklaşımından etkilenerek dönemin gelişen mimari ve teknolojik etkenleri ile birlikte şekillenmesi sonucunda "yeni nesil konaklama mekanları" olarak ortaya çıkmıştır. Çağdaş mimari akımlarının ortaya koymuş oldukları küçük ölçekli konaklama mekanı "mobil mekan" fikirleri ile birlikte dönemin düşünce akımı olan "Metabolist" hareket akımının tasarlamış ve sunmuş olduğu projelerinden etkilenerek ortaya çıkmış olduğundan da söz edilebilmektedir. Kabin konaklama çeşidine günümüz koşulları çerçevesinde bakıldığında ise; zaman içerisinde sürekli olarak gelişmesi ile kullanımının yaygın bir duruma gelmiş olduğu da söylenebilmektedir. Uyku kabinlerinin mimari akımlardan etkilenmesinin yanı sıra, yeni nesil mekan olgusu değeri taşıdığı da söylenebilmektedir. Yeni nesil mekanların gelişen teknoloji ve insanların beklentisine de dayalı olarak dijital unsurların mekan ile harmanlanması sonucu ortaya çıktığını söylemek mümkündür. Kabinlerin yeni nesil konaklama olgusu taşımasının yanı sıra üretim yöntemleri açısından da diğer konaklama alanlarına göre değişkenlik gösterdiği söylenebilmektedir. Uyku kabinleri endüstriyel düşünce ile tasarlanmakta, fabrikasyon ürünü olarak da üretilmektedir. Uyku kabinlerinin, fonksiyon ve mekansal organizasyonu açısından da kullanıcı odaklı tasarım amacı taşıdığından söz edilebilmektedir. Kabinlerin ilk olarak tasarım yaklaşımına bakacak olursak; kullanıcılarına rahat bir dinlenme alanı sağlayabilme amacı ile insan boyutları ergonomik açıdan ele alınarak üretildikleri söylenebilmektedir. Ayrıca kabinler sürdürülebilir mimarlığın prototipi olarak; metabolizma, değişebilirlik ve geri dönüşüm fikirlerini vurgulayan bir tasarım yaklaşımına sahiptir. Uyku kabinlerinin tasarım yaklaşımının asıl amacı ise; hızlı hareket edebilen ve düzenli olarak değişime uğrayan topluma uygun esnek ve değişebilir bir sistem geliştirmektir. Kabinlerin esnek, değişebilir, yenilenebilir, sürdürülebilir fonksiyonlarının yanı sıra en büyük fonksiyonun kullanıcı sayısına göre arttırılma-azaltılma yapılabilmesidir. Uyku kabinlerinin mekan organizasyonları ise; üretim aşamasından sonra konumlanacağı alana bağlı olarak değişkenlik gösterebilmektedir. Mekansal organizasyon kullanıcıların kendilerini rahat, güvende ve yer duygusu gibi algısal faktörler göz önüne alınmasıyla kabinlerin konumlandırılması ile oluşturulmaktadır. Uyku kabinlerinin kullanıcı odaklı üretildikleri bilindiği üzere; her bir bireyde farklı algısal etkinin oluşturduğu söylenebilmektedir. Kabinlerde konaklamanın sağlandığı durumda oluşan fiziksel etkenler dışında güven, yer duygusu, mekan aidiyeti vb. psikolojik etkenlerinde bulunmasından dolayı kişiden kişiye farklılık göstermektedir. Kabin tasarımında fiziksel etkenler kadar algısal etkenlerin de göz önüne alınması kullanıcı üzerinde oluşturduğu yaklaşım açısından önem taşımaktadır. Uyku kabinlerinin kullanıcı üzerinde oluşturduğu yaklaşımların belirlenmesi üzerine yapılan çalışma verilerine dayanarak söylemek gerekirse; kabinlerin dinlenme amacı ile kullanıma uygun alanlar olduğu belirtilmektedir. Ancak kullanıcılar kabinlerin hijyen, aidiyet, ve konforu açısından olumsuz yaklaşımları göz önüne alındığı takdir de kabinlerde konaklamayı belirli süreler dahilinde tercih edebilecekleri kanısına varılabilmektedir. Yani özetle; kullanıcılar kabinleri kısa süreli konaklama alanları olarak tercih edebilecekleri yönünde verileri ortaya koymuşturlar. Anahtar Kelimeler: Çağdaş Mimari Kuramları, Yeni Nesil Mekan, Kısa Süreli Konaklama, Uyku Kabinleri, Fabrikasyon Üretimi
Merging of culture: An inquiry of culture sustainability through interior architecture (a case study of National Museum of Qatar)
Since the early 20th century, the theory of the management of renewable resources resulting in the term 'Sustainability' to come to light with the focus of sustaining the biological systems. While the sustainable theory has been applied through to the disciplines of its three pillars social, economic, and environment, this study defines the subsequent of leaving culture out of the equation of sustainability and carry its belief that culture sustainability is important to construct a good form of sustainability through explaining its immanent relationship as the fourth pillar alongside the classic pillars of sustainability. This learning object also outlines the comprehensive action of culture sustainability mapping the terrain of it emerging acquainted with its policy of sustaining contexts (cultural identity, heritage, culture visuality, ethnicity, …etc). Further, this analysis aims to indicate the relationship with culture, sustainability, and community, that in mind this thesis will inspect different litterateur through three lenses: theoretical, conceptual, and policies to reveal the underpinnings of cultural sustainability. This study also explores the museum cooperation in aiding culture sustainability and offers a theoretical model for sustainability with designing appropriate culture policy for museums in mind. With the selection of the National Museum of Qatar as the case study, the final chapter shall identify, display, and demonstrate cultural sustainability within a border of the museum environment. Keywords: Sustainability, Four pillars of sustainability, Cultural sustainability, Cultural identity, National Museum of Qatar
Kullanıcı mekan etkileşimi kapsamında paylaşımlı ofis iç mekanlarında çalışma verimliliğinin değerlendirilmesi
Çalışma kavramının ve mekanlarının nitelikleri günümüzün teknolojik gelişimleri ile birlikte değişim geçirmiştir. Bu tezde, çalışma kavramının sanayi devriminden başlayarak geçirdiği değişimlerden paylaşımlı ofislere kadar gelinen durum ve esnek çalışma biçimleri incelenmiştir. Kullanıcıların ve zamanın getirileri ile gelişen, şekillenen paylaşımlı ofisler üzerine inceleme yapılmış ve çalışanların ihtiyaçlarına yönelik bulgular ile desteklemiştir. Mekânsal etkileşimi oluşturan ve verimliliği arttıran etmenlerden bazıları; aydınlatma, iklimlendirme, akustik, ergonomi vb. kavramlardır. Bu kavramlarla beraber mekân – kullanıcı etkileşimine bakılarak kullanıcının çalışma hayatındaki verimliliği üzerine araştırmalar yapılmıştır. Kullanıcıların çalışma hayatlarında nelere dikkat ettiğine ve çalışma verimliliklerini nelerin etkilediğine yönelik 16 soru içeren bir anket 56 paylaşımlı ofis kullanıcısı üzerinde uygulanmıştır.