Theses supervised by Prof. Dr. Hüseyin Sabri Kurtuldu
12 theses · Karadeniz Technical University
Tüketicilerin satın alma kararının farklı değişkenler açısından incelenmesi: Trabzon telkarisi üzerine bir araştırma
Günümüzde işletmeciler rekabet ortamında başarılı olmaları için, tüketicilerin davranışlarını tanımlayıp etkilemeleri büyük önem taşımaktadır. İşletmelerin tüketici davranışlarını etkileyebilmesi ve yoğun rekabetle başa çıkabilmesi için tüketicinin demografik , sosyo-kültür, psikolojik ve kişisel durumlarını göz önünde bulundurmaları önem taşır. İşletmelerin temel amacı kar elde etmektir. Bu durumun devamlılığını sağlayabilmek için tüketicinin satın alma davranışına bulunmasını ve kendi müşterisi olmasını sağlayabilmek için tüketicinin davranışlarını iyi tanıması gerekiyor. Bu çalışmada tüketicilerin satın almaya yönelik karar ve eylemleri farklı değişkenler açısından incelenmiştir. Bu çalışmada demografik özellikler, sosyo-kültürel, psikolojik, kişisel faktörler ve tüketicilerin satın alma kararının farklı değişkenler açısından Türkiye'deki tüketiciler üzerinde incelemek için Trabzon şehrinde 392 kişi ile yapılan anket çalışması yürütülmüş ve elde edilen veriler yorumlanmıştır.
Finansal yatırım kararlarında borsa markasının rolü: Türkiye-İrlanda pay piyasaları karşılaştırması
Günümüzde tüketici için fonksiyonelliğin ötesinde çeşitli sembolik anlamlar barındıran marka kavramının, kurumların paydaşlarına yarattıkları değer üzerindeki ağırlıklı etkisi açıktır. Küreselleşme, finansal liberalleşme, teknolojik gelişmeler, esneklik ve ek kaynak ihtiyacı gibi faktörler sonucu üye sahipliği yapılarından uzaklaşarak şirketleşen ülke borsaları için de, benzer bir markalaşma sürecinden bahsetmek mümkündür. Markalaşan borsaların sürdürülebilirlikleri için, tüm finansal sistemi ilgilendiren makro göstergeler yanında küçük ölçekli, bireysel tüketici algılarının dikkate alınması ve bu doğrultuda değer önerileri geliştirmesi kritik öneme sahip görülmektedir. 2013'de şirketleşen Borsa İstanbul (BIST), sunduğu olanaklar ile önemli bir yatırım platformudur. Ancak %60'tan fazlası yabancı yatırımcıların portföyünde olan BIST'in, yerli bireysel yatırımcılar için aynı pazarlanabilirlik başarısını gösterebildiğini söylemek güçtür. Düşük pay senedi tutma oranları ve portföy değerleri ile bireysel yatırımcı, pay piyasasına mesafeli durmaktadır. Bu sorunsalın, finansal göstergelerin ötesinde piyasaya karşı olumsuz tüketici algısından kaynaklandığı ve yönetilebilir olduğu düşünülmektedir. Bu süreçte, pay piyasasına yönelik marka kişiliği ve marka değeri algısının, algılanan riskin aracı etkisiyle yatırım yapma niyeti üzerinde belirleyici etkisi olduğu öngörülmüştür. Araştırma modeli, Türkiye ve İrlanda Pay Piyasaları arasında incelenmiş, gelişmekte olan BIST'in pazarlanabilirlik problemine yönelik, gelişmiş İrlanda Pay Piyasası kriter alınmıştır. Analizler sonucunda, pay piyasalarına yönelik marka kişiliğinin, marka farkındalığı, marka kalitesi ve marka sadakati üzerinde etkili olduğu, marka değişkenlerinin yatırım yapma niyetini olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Marka değeri ile yatırım niyeti arasındaki ilişkide algılanan riskin aracı etkisi saptanmıştır. Sonuç olarak, finansal yatırım davranışında marka ve risk algısı önemli role sahip bulunmuştur. Anahtar Sözcükler: Finansal Yatırım, Borsa, Bireysel Yatırımcı, Marka Kişiliği,Marka Değeri, Algılanan Risk
Tüketicilerin hedonik tüketim davranışlarının sosyo-kültürel faktöler açısından incelenmesi
Günümüzde tüketim artık sadece fizyolojik ihtiyaçların tatmin edilmesi değildir. Modern tüketim toplumlarında tüketim olgusunun duygusal boyutları da gittikçe önem kazanmaktadır. Böylece tüketicilerin ihtiyaçlarını karşılaması ile yanı sıra tüketim deneyiminden haz almaya çalıştıkları görülmektedir. Başka bir deyişle, tüketiciler tükettikleri ürünler aracılığı ile duygusal ihtiyaç ve arzularını gidermeye, hayallerini gerçekleştirmeye, çevresindekilere kullandığı ürün yardımıyla kim olduklarını göstermeye çalışmaktadırlar. Söz konusu tüketimin bu boyutu hedonik tüketim ile açıklanmaktadır. Bu tez çalışmasının teorik bölümünde tüketim, tüketim kültürü, tüketici davranışı kavramları açıklanmıştır. Bununla birlikte tüketim tarzları ve bir tüketim tarzı olarak hedonik tüketim hakkındaki bilgilere değinilmiştir. Bu teorik çerçeveden hareketle Trabzon şehrinde yaşayan tüketiciler arasında bir anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Anket yardımıyla cevaplayıcıların tüketim davranışlarına sosyo-kültürel faktörlerin etkisi ve hedonik tüketim davranışları tespit edilmiştir. Daha sonra bu iki değişken arasında ilişki incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre sosyo-kültürel faktörler ile hedonik tüketim davranışı arasında pozitif ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar Sözcükler: Tüketim, Tüketim Kültürü, Tüketici Davranışı, Hazcılık (Hedonizm), Hedonik Tüketim.
Yeni ürün geliştirme sürecinde X-Y-Z kuşaklarının satın alma tercihlerindeki farklılıkların ve ilişkilerin incelenmesi: Cep telefonu üzerinde uygulama
Günümüzde tüketiciye maksimum fayda sağlayabilecek yeni fikir ve yeni ürün üretmek işletmeler için yapılabilecek en önemli faaliyettir. Bunu yaparken de tüketicilerin oluşturdukları kuşak aralığına göre istek ve ihtiyaçlarının belirlenmesi ve farklılıkların tespit edilmesi işletmelerin başarılı olabilmesi açısından önemli bir etkendir. Literatürde yeni ürün geliştirme sürecine tüketicilerin etkisini ortaya koyan çalışmalar mevcut iken özellikle Türkiye'de kuşakları daha geniş ve bilimsel çerçevede inceleyen ve teknoloji sektöründe uygulama yapılan çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışma da yeni ürün geliştirme sürecinde x-y-z kuşaklarının demografik özelliklerinin faktörler üzerinde farklılığı ve bu faktörlerin yeni teknolojili cep telefonu satın alma davranışları ile ilişkisi incelenmiştir. Bu amaçla, hazırlanan anket soruları Trabzon ili sınırlarında x-y-z kuşak aralığını oluşturan 350 kişiye uygulanmıştır. Anketle elde edilen veriler IBM SPSS 20.0 istatistiksel programı ile analiz edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yeni Ürün Geliştirme, Kuşaklar, X-Y-Z Kuşakları, Tüketici Satın Alma Davranışı, Cep Telefonu.
Sinema filmlerindeki ürün yerleştirme uygulamaları ve marka farkındalığına yönelik izleyici tutumları arasındaki ilişkiler: Oflu Hoca'nın Şifresi 2 filmi örneği
Günümüz pazarlarında yaşanan hızlı gelişme, pazarda rekabet avantajı yaratmayı güçleştirmektedir. İşletmeler, benzer ürünlerde rekabet üstünlüğü sağlamak için markalı ürünleri ile ilgili mesajları doğru hedef kitlelere, doğru zamanda ve doğru yerde ulaştırabilmelidirler. Markalı ürünlerin temelde farkındalık yaratma ve bunu arttırma çabasına yönelik olarak bir bedel karşılığında çeşitli medya mecralarında bilinçli ve planlı olarak yerleştirilmesi, ülkemizde özellikle son yıllarda çokça kullanılmaya başlanan bir uygulamadır. Kavramın öneminin ilk fark edildiği uygulamalar ise sinema filmlerindeki ürün yerleştirmeler olmuştur. Sinema filmlerinin, gösterilmeye başlandığı tarihten itibaren hikayeleri, oyuncuları, filmlerin müzikleri ve hikayelerinin geçtikleri mekanlar gibi faktörlerle seyircileri üzerinde güçlü bir etki yarattığı görülmektedir. Bu çalışma kapsamında sinema filmlerinde ürün yerleştirmeye yönelik tutumların, ürün yerleştirmenin kabul edilebilirliği, etik değerlendirme, yerleştirmede destinasyon özellikleri, tüketicinin karar verme davranışı, hafıza ve ürün yerleştirme başarısı gibi çeşitli yönlerden açıklanması amaçlanmıştır. Ayrıca izleyicilerin yerel ve yerel olmayan markalar açısından tutumları marka farkındalığı boyutları olan hatırlama ve tanıma çerçevesinde araştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre izleyicilerin ürün yerleştirmeye yönelik tutumlarının kabul edilebilirlik, etik, davranış ve destinasyon olmak üzere dört farklı boyutta toplandıkları ve izleyici tutumlarının filme yerleştirilen markaların yerel ve yerel olmaması durumuna göre marka farkındalığı boyutları olan hatırlama ve tanıma açısından farklılıklar gösterdiği saptanmıştır. Bu sonuçlardan hareketle, pazarlamacılar için çeşitli strateji önerileri geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ürün Yerleştirme, Marka Farkındalığı Boyutları, Tutum,Sinema Filmleri, Yapısal Eşitlik Modeli
Alışveriş bağımlılığına etki eden demografik faktörler ve sosyal aktiviteler
"Alışveriş bağımlılığı" konsepti ülkemizde yeni yeni yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu sebeple hakkında çok fazla araştırmanın bulunmadığı bu konuya bu araştırma ile katkı sağlanmak istemiştir. Genellikle yapılan araştırmalar yurtdışında yapılmış olup, tek bir demografik özelliğe odaklanılmıştır. Türkiye'de geniş çaplı bir araştırmanın yapılmaması sebebiyle bu araştırmada bütün demografik özellikler ve buna ek olarak sosyal aktiviteler incelenmiştir. Anket ile yapılan araştırma Trabzon ilinde 350 kişiye uygulanmış veriler IBM SPSS 20.0 istatistiksel analiz programı ile analiz edilerek sonuçları yorumlanmıştır. Bulunan sonuçlara göre, demografik özellikler içerisinden cinsiyet, eğitim durumu, meslek ve medeni durumdan fark çıkmıştır. Fakat sosyal aktiviteler içerisinden herhangi bir farklılık çıkmamıştır. Çoğunlukla fark çıkan faktörler ise, alışveriş yapma ve para harcama sıklığı ve alışverişten alınan haz faktörüdür. Buradan hareketle alışveriş sonrası araştırmaya katılan çoğu tüketicinin herhangi bir suçluluk hissetmediği sonucuna ulaşılabilir. Anahtar Sözcükler: Bağımlılık, Alışveriş Bağımlılığı, Tüketici, Tüketici Satın Alma Davranışı, Demografik Özellikler ve Sosyal Aktiviteler
Gıda sektöründe, tüketicilerin plansız satın alma davranışları sonrası memnuniyet düzeyleri: Trabzon ilinde bir uygulama
Tüketimin her geçen gün artmasıyla birlikte, tüketicilerin istekleri ve ihtiyaçları da artış göstermektedir. Günümüzde tüketiciler günlük ihtiyaçlarının yanı sıra, ani bir dürtüyle gelen satın alma isteğiyle, ihtiyacı olmadığı halde alışveriş yapma eğilimindedirler. Tüketiciler bazen planlayarak bazen de plansız bir şekilde satın alım yapmaktadırlar. Tüketicilerin, özellikle gıda sektöründe plansız alışverişe yöneldikleri daha önce yapılan çalışmalarda kendini göstermektedir. Yapılan plansız alışveriş sonucunda tüketicilerin memnuniyet düzeyleri de değişiklik göstermektedir. Bu çalışmada gıda sektöründe yapılan plansız alışverişin memnuniyet üzerindeki etkisi ve bunun yanında demografik faktörlerin gıda sektöründe yapılan plansız alışveriş üzerindeki farlılıkları incelenmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda geliştirilen anket formu, Trabzon ilinde kolayda örneklem yöntemi ile seçilen 400 kişi üzerinde uygulanmıştır. Elde edilen veriler ise SPSS istatistik paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, plansız alışveriş düzeyi demografik faktörlere göre anlamlı seviyede farklılık gösterdiği ortaya çıkmıştır. Bunun yanında, plansız alışverişin müşteri memnuniyeti üzerine etkisi için yapılan regresyon sonucu da anlamlı bulunmuştur.
İnternette yayınlanan sosyal içerikli reklamlar ile kişilerin demografik özellikleri ve internet kullanma alışkanlıkları arasındaki ilişkiler
Toplumsal farkındalık yaratmak amacı taşıyan reklamlar sosyal içerikli reklamlar olarak adlandırılmaktadır. Sosyal içerikli reklamlar tarihi oldukça eskilere dayanan içerikler olmak ile birlikte dijitalleşme ile ulaştığı kitlelerin büyüklüğünü genişletmiştir. Tüm alanlarda olduğu gibi Internet kullanımının yaygınlaşması ve akabinde gelişen sosyal medya kültürü sosyal içerikli reklamların da yayın alanlarını değiştirmiştir. Kısa sürede pek çok farklı demografik özelliğe sahip insana içerik ulaştırılmasını sağlayan sosyal medya platformları sosyal içerikli reklamlar için de en önemli medya aracı haline gelmiştir. Bu çalışmada sosyal medya ve internet kullanıcılarının demografik özellikleri ile sosyal içerikli reklamların algılanma biçimleri arasındaki ilişkinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmada 402 kişilik bir örneklem grubuna anket uygulaması yapılmıştır. Yapılan anket kullanıcıların demografik özellikleri ve sosyal içerikli reklamlara tepki ölçeği bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışma sonuçlarında kullanıcıların yaş, cinsiyet, medeni durum ve internet kullanma sıklıkları ile sosyal içerikli reklamlara ilgi ve tepki gösterme durumu arasında bağlantı olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Reklam, İnternet, Sosyal Medya, Sosyal İçerikli Reklam
Türkiye'de siyaset pazarlaması ve bunun seçmen üzerindeki etkileri: Trabzon örneği
Demokratik ülkelerde bir siyasi partinin iktidar olabilmesinin yolu, sahip oldukları siyasal ürün paketini siyasal pazarda seçmenlerin beğenisine sunarak, onların siyasal satın almada bulunmalarını sağlamak ve yeterli miktarda seçmeni siyasal satın almaya ikna etmekten geçmektedir. Siyasi lider, hemen hemen bütün dünyada siyasal ürün paketinin en önemli parçalarından birisi olarak kabul edilmektedir. Bu yönü itibarıyla siyasi lider, toplam ürün paketi içerisinde önemli bir ağırlığa sahiptir ve liderin niteliği, siyasal ürün paketinin toplam niteliğini belirleyici durumdadır. Bu çalışmanın amacı seçmenin oyunu kullanırken seçim kampanyalarında kullanılan reklamlardan mı, seçmeni istenilen partiye oy vermeye çalışanlardan mı, seçmenin liderlere olan sempatilerinden mi yoksa parti bilinci ve ideolojik görüşlere göre mi oy kullanılmakta olunduğunu tespit edilebilmek az da olsa mümkündür. Ancak bu çalışmanın amacı, seçmenin yukarıda ifade edilen konulara yaklaşımlarında ne kadar bilinçli oldukları ve seçimlerini hangi unsurları göze alarak gerçekleştirdikleri ve siyasal pazarlama uygulamalarına ilişkin seçmenin algısının ne yönde olduğunu araştırmaktır.
Futbol endüstrisinde taraftarların hedonik tüketim davranışlarının sosyo-kültürel özellikler açısından incelenmesi: Trabzon ilinde bir uygulama
Günümüzde tüketicilerin ürün ve hizmet değerlendirmelerinde mantıksal karar vermenin yanında duygusal yaklaşımların da ön plana çıkması, ürünlerin sadece fonksiyonlarına ve sağladıkları faydalara değil aynı zamanda soyut, estetik ve sembolik yönlerine değer vermeleri, hazsal tüketimin giderek önem kazanmasını sağlamaktadır. Ürünlere bakış açısında yaşanan bu değişim doğal olarak birçok sektörü etkilemektedir. Bu çalışmada taraftarların gerçekleştirmiş oldukları hedonik tüketim davranışlarının sosyokültürel özellikler açısından değerlendirilerek aralarındaki ilişkinin ortaya koyulması amaçlanmaktadır. Veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Trabzon ilinde 402 taraftara anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler bir istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz yöntemleri olarak Frekans Analizi, Geçerlilik ve Güvenirlik Analizi, Faktör ve Korelasyon Analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda taraftarların yapılan alışveriş türleri ile kültür, sosyal sınıf, referans grupları, aile ve rol ve statü arasında birçok ilişki olduğu görülmektedir.
Hizmet kalite algısının müşteri memnuniyeti üzerindeki etkisi: GSM sektöründe bir uygulama
Hizmet sektörünün küresel rekabetin etkisi altında kalması, hizmet kalitesi ve müşteri memnuniyeti üzerindeki beklentileri artırmıştır. Bu çalışmada, hizmet kalite algısının neden önemli olduğu, SERVQUAL ölçeğinin hizmet kalite algısı üzerinde etkisinin bulunup bulunmadığı, hizmet kalite algısının müşteri memnuniyeti üzerinde etkisinin olup olmadığı sorularına cevap aranmaktadır. Bu bağlamda, GSM sektöründe hizmet kalite algısının müşteri memnuniyeti üzerindeki etkisi çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, nicel araştırma yöntemlerinden tarama türü araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada, veri toplama tekniği olarak anket formu kullanılmıştır. Görüşmeler yüz yüze anket yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Literatürde hizmet kalitesinin ölçümünde en çok kullanılan ölçeklerden 1985 yılında Parasuraman, Zeithaml ve Berry tarafından geliştirilen SERVQUAL ölçeği ve Oliver (1980, 1997) tarafından geliştirilen müşteri memnuniyeti ölçeği kullanılmıştır. Anket çalışması ile elde edilen veriler SPSS, AMOS ve LISREL paket programları kullanılarak analiz ve test edilmiştir. Bu bağlamda, AMOS'ta ve LISREL'de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA sonucunda, AMOS programında SERVQUAL ölçeğinin 5 alt boyuta (fiziksel özellikler, güvenilirlik, empati, güvence, karşılık verebilirlik) sahip olduğu, LISREL programında operatör algılanan hizmet kalitesinin, hizmet kalitesini ölçmek için ve müşteri memnuniyeti ölçeğinin ise müşteri memnuniyetini ölçmek için yeterli oldukları tespit edilmiştir. Araştırmada, tüm hipotezlerde pozitif ve anlamlı etkiler tespit edilmiştir. SERVQUAL ölçeğinin operatör algılanan hizmet kalitesi üzerinde etkili olduğu ve SERVQUAL ölçeğinin hizmet kalitesini ölçtüğü, müşteri beklentilerinin müşteri algıları üzerinde ve operatör algılanan hizmet kalitesi üzerinde etkisi olduğu, müşteri algısının müşteri memnuniyeti üzerinde etkisi olduğu, operatör algılanan hizmet kalitesinin müşteri memnuniyeti ve müşteri algısı üzerinde etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Hizmet Kalitesi, Algılanan Hizmet Kalitesi, SERVQUAL, Müşteri Memnuniyeti
Binek lastik sektöründe tüketicinin satın alma kararını etkileyen faktörlerin incelenmesi – Trabzon ili örneği
Bu çalışma, binek lastik sektöründe tüketicilerin satın alma kararlarını etkileyen faktörleri incelemek amacıyla yapılmıştır. Trabzon ilinde gerçekleştirilen bu araştırma, bölgedeki tüketicilerin lastik seçiminde hangi kriterleri göz önünde bulundurduğunu, bu kriterlerin ne derece önemli olduğunu ve karar süreçlerinde hangi faktörlerin daha baskın olduğunu analiz etmeyi hedeflemektedir. Araştırmada, tüketicilerin demografik özellikleri, fiyat hassasiyeti, markaya duyulan güven, ürün kalitesi, satış sonrası hizmetler ve çevresel faktörler gibi çeşitli unsurların satın alma kararlarına etkisi incelenmiştir. Anket yöntemi ile elde edilen veriler, nicel analiz teknikleri kullanılarak değerlendirilmiş ve sonuçlar Trabzon iline özgü tüketici davranışlarını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, Trabzon'da binek lastik satın alma kararlarında fiyatın önemli bir etken olduğu, ancak markaya duyulan güven ve lastik performansının da tercihleri önemli ölçüde etkilediği görülmüştür. Çalışma, lastik üreticilerine ve satıcılarına tüketici beklentilerini karşılayacak stratejiler geliştirme konusunda yol göstermeyi amaçlamaktadır. Bu araştırma, hem lastik sektörü profesyonelleri hem de pazarlama araştırmacıları için değerli bulgular sunmakta olup, yerel tüketici davranışlarının sektörel kararlar üzerindeki etkisini derinlemesine ele almaktadır.