Theses supervised by Doç. Dr. Abdullah Aydın
21 theses · Kırşehir Ahi Evran University, Kastamonu University, Bitlis Eren University, Muş Alparslan University
Yeni zelanda ve Türkiye'nin fen bilimleri dersi öğretim programlarının kazanım benzerlikleri yönünden incelenmesi
Bu çalışmada, Türkiye ve Yeni Zelanda Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının kazanım benzerlikleri yönünden incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırmada, karşılaştırmalı eğitim alanında kullanılan analitik ve tanımlayıcı yaklaşımlardan faydalanılmıştır. Araştırma modeli olarak genel tarama modeli kullanılmıştır. Veri kaynağı olarak Yeni Zelanda'nın 2007 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ile Türkiye'nin 2017 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programından yararlanılmış ve doküman tekniği kullanılmıştır. Veri analizinde içerik analizi ve kategorisel analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Analizler sonucunda adı geçen programlardaki kazanımların ifade, ima, vurgu yönünden kısmen benzer (%81.19) oldukları tespit edilmiştir. Kazanımların benzerliği Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Ortaokullarda görevli 15 fen bilgisi öğretmeninin ortak görüşleri ile belirlenmiştir. Benzerlik uyum oranları her bir kazanım için güvenirlik katsayısı hesaplama formülü kullanılarak hesaplanmıştır. Hesaplamalar sonucunda %70 ve üzerinde puan alan kazanımlar "benzerdir" olarak değerlendirilmiştir. Güvenirlik sonucunun %70 ve üzerinde çıkması durumunda araştırma güvenilir kabul edilmektedir (Miles ve Huberman, 1994). Çalışma sonucunda Türkiye'nin adı geçen öğretim programında, 113 kazanım ima, 75 kazanım ifade, 64 kazanım vurgu yönünden Yeni Zelanda'nın ifade edilen öğretim programındaki kazanımlar ile benzerlik göstermektedir. Bu çalışmada elde edilen bulguların öğretim programı geliştirmede, program geliştirme uzmanları tarafından kullanılabileceği önerilebilir.
6. sınıf fen ve teknoloji dersi öğretim programındaki "olgu ve genellemelerin" tespit edilmesi, sunuş ve aktarma modellerinin kullanılabilirliğinin incelenmesi
Ülkemiz de, diğer gelişmiş ülkelerde olduğu gibi okullarda fen ve teknoloji öğretimini daha verimli hale getirmek için yeni arayışlar içine girilmiştir. Bunun en somut örneği ise üniversitelere bağlı enstitülerde Fen ve Teknoloji Eğitimi alanında yüksek lisans ve doktora programlarının açılması ve bu programlarda fen ve teknoloji öğretiminin daha verimli hale getirilmesine yönelik yeni araştırmaların yapılmasıdır. Bu verimliliği artırmaya yönelik Aydın ve arkadaşları tarafından 2011 yılında yapılan bir çalışmada, öğretmenler tarafından fen ve teknoloji öğretiminde olgu ve genellemelerin sunulmasında yaygın olarak sunuş yoluyla öğretim stratejisinin kullanıldığı tespit edilmiştir. Fakat işaret edilen stratejinin kullanılabilirliğine yönelik örneklemde bilgi eksikliği ve uygulamaya yönelik aksaklıklar olduğu saptanmıştır. Bu araştırmanın problemi ise yukarıda araştırmacılar tarafından ifade edilen eksiklikler ve işaret edilen aksaklıkların günümüzde güncelliğini koruyup korumadıklarını saptamaktır. Tüm bu nedenlerden dolayı bu çalışma önemlidir. Bu çalışmada, 6. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programında "olgu ve genellemelerin" tespit edilmesi, Sunuş ve Aktarma Modellerinin kullanılabilirliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi ve tarama yöntemleri kullanılmıştır. Bu araştırmanın örneklemini, Kırşehir merkez ve ilçelerinde devlet okulları ve Milli Eğitim Bakanlığına (MEB) bağlı özel ortaokullarda görev yapan 50 Fen ve Teknoloji öğretmeni oluşturmaktadır. Bu çalışmada veri toplama aracı olarak 34 maddelik " Öğretmen Değerlendirme Anketi" ve içerik analizi kullanılmıştır. "Öğretmen Değerlendirme Anketi"ndeki veriler frekans ve yüzde olarak çözümlenmiş ve adı geçen öğretim programındaki olgu ve genellemelerin analizi ise Ek 2 ve Ek 3'de sunulan olgu ve genellemelere yönelik anahtar kelimeler ve ipuçları göz önünde bulundurularak yapılmıştır. Bu analizler ışığında çalışma grubunun; "genellemeye" yönelik bilgi düzeyleri %70,6; olgulara yönelik bilgi düzeyleri %72,34; Fen bilgisindeki olgu ve genellemelerin sunulmasında uygun strateji sunuş yoluyla öğretim stratejisidir." ifadesine yönelik bilgi düzeyleri % 54;programın bileşenlerine yönelik bilgi düzeyleri % 73,84; öğrenme sürecinin bileşenlerine yönelik bilgi düzeyleri 74,67'dir. Sonuç olarak; çalışma grubunun genelleme ,olgulara, program ve öğrenme sürecinin bileşenleri yönelik bilgi düzeyleri %70'in biraz üzeri olmasına karşın, bunların sunulmasına yönelik strateji bilgilerinin %55'in altında olduğu görülmektedir. Aydın ve arkadaşları (2011) tarafından, işaret edilen stratejinin kullanılabilirliğine yönelik örneklemde bilgi eksikliği ve uygulamaya yönelik aksaklıkların bu çalışmada da güncelliğini koruduğu görülmektedir. Bu güncelliğin azaltılması için bu alanın uzmanları (Öğretim Üyeleri) tarafında örnekleme ivedilikle uygulamalı bir şekilde Hizmet İçi eğitimin verilmesi paydaşlara (MEB, İl Milli Eğitim Müdürlükleri) önerilebilir. Temmuz 2019, 117 Sayfa Anahtar Kelimeler: 6. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı, Olgular, Genellemeler, Sunuş ve Aktarma Modelleri, Fen eğitimi
Cumhuriyetten günümüze hazırlanan fen müfredatlarında benimsenen öğrenme anlayışları
Bu çalışmada, Cumhuriyetten günümüze hazırlanan fen müfredatlarında benimsenen öğrenme anlayışlarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, Doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında Cumhuriyetten günümüze kadar uygulanmış olan 1930, 1931, 1949, 1951, 1962, 1970, 1995, 2000 ve 2006 yıllarına ait fen müfredatlarından yararlanılmıştır.Araştırmacı tarafından alanyazın havuzundan oluşturulan veri toplama aracının geçerli olduğu uzman görüşleriyle belirlenmiştir. Daha sonra veri toplama aracında sunulan öğrenme anlayışlarına yönelik anahtar kelimeler ile adı geçen programların amaçları ifade ve ima benzerlikleri yönünden incelenmiştir.Veri toplama aracı kullanılarak elde edilen bulgular Öğrenme Anlayışlarına Yönelik Uzman Görüş Formu ile araştırmacı dışında bir fen alanında uzman kişiden görüş alınarak bulguların güvenirliği sağlanmıştır. Uzmandan alınan görüşlerin Miles ve Huberman' ın (1994) önermiş olduğu güvenirlik formülü güvenirlik = (görüş birliği)/(görüş birliği+görüş ayrılığı )×100 kullanılarak güvenirlik uyum yüzdesi hesaplanmıştır. Bu hesaplamaların %70 den yüksek olması, araştırma için güvenilir kabul edilmektedir. Araştırmacı tarafından tespit edilen ve görüşü istenen uzmandan alınan bulgular ifade ve ima bakımından Miles ve Huberman' ın (1994) formülüne göre hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçların hepsinin %70den büyük olması ulaşılan bulguların güvenilir olduğu sonucunu göstermiştir. Bu incelemeler sonucunda; i) 1930 ve 1931 Ortamektep Müfredat Programının amaçlarının ifade yönünden bütünleştirici öğrenme yaklaşımı ve kavramsal değişim yaklaşımı ile benzer olduğu, ii) 1949, 1951, 1962 ve 1970 Ortaokul Müfredat Programı amaçlarının çoğunluğu ifade yönünden çoklu zeka kuramı ile ve bundan daha az miktarda da yapılandırmacı öğrenme yaklaşımı ile benzer olduğu, iii)1995 Ortaokul Fen Bilgisi Dersi Öğretim Programı amaçlarının çoğunluğu ifade yönünden çoklu zeka kuramı ve yapılandırmacı öğrenme yaklaşımı ile benzer olduğu, iv)2000 yılı İlköğretim Okulu Fen Bilgisi Dersi Öğretim Programı amaçlarının çoğunlukla ifade yönünden aktif çoklu zeka kuramı ile benzer olduğu, v) 2006 yılı İlköğretim Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı amaçlarının çoğunlukla ifade probleme dayalı öğrenme yaklaşımı ile bundan daha az düzeyde ise aktif öğrenme yaklaşımına benzer olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında öğretim programlarının tek yönlü bir anlayışa sahip olmadığı, ifade ve ima bakımından birden fazla öğrenme anlayışına sahip olduğuna yönelik ipuçlarına ulaşılmıştır. Adı geçen müfredat/programlarda benimsenen öğrenme anlayışlarına yönelik Hizmet içi Eğitim verilebilir. Bu şekilde müfredat/programların uygulayıcıları olan öğretmenlerde farkındalık oluşturulabilir.
2013 ve 2018 ortaokul fen bilimleri dersi öğretim programlarında çevre içerikli kazanımların karşılaştırılması
Son yıllarda insan eliyle ortaya çıkan çevresel sorunlar sürdürülebilir bir çevresel ortamın ortaya çıkmasını engellemektedir. Durum böyle iken sorunlar tespit edilmeli ve insan davranışlarının istendik yönde kalıcı olarak değiştirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda çevre eğitimi büyük önem kazanmaktadır. Bu önemden dolayı, 2013 ve 2018 Ortaokul Fen Bilimleri Müfredatında çevre içerikli kazanımların karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışma nitel bir çalışma olup doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda Ortaokulda fen bilimleri öğretim programında yer alan kazanım ve etkinliklerin sınıf seviyesine göre gelişimsel özellik gösterdiği, tekrarlardan kaçınılarak sıkıcılıktan uzak ve sarmallık ilkesine uygun olduğu görülmüştür. Yine elde edilen bulgularda çevre kazanımlarının sayısının 2018 programında 2013 programından daha fazla olduğu tespit edilmiştir. İki programın karşılaştırılması yapıldığında bazı kazanımların içeriksel olarak değiştiği, bazılarının kaldırıldığı ve bazı yeni kazanımların eklenmiş olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak her iki programın birbirine karşı üstünlükleri ve eksiklikleri olduğu sonucuna varılmıştır. Yaşanan aksaklıkların pratikte programın uygulayıcıları tarafından giderilmesi, çevre kazanımı sayılarının arttırılması ve öğrenciyi öğrenme ortamına daha fazla dahil edilmesi gerektiği gibi çeşitli öneriler getirilmiştir.
6. 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersi Öğretim programında yer alan olgu, olay ve genellemeleri bilme düzeylerinin incelenmesi
Fen bilimleri dersi, öğrencilerin doğayı ve insanları anlamasında, özelliklerini açıklamasında ve bunlar arasındaki ilişkileri bilimsel olarak anlatabilmesinde yol gösteren pek çok disiplini içermektedir. Gündelik yaşam ve oluşan doğa olayları hakkında fen bilimlerinden yararlanmadan varılan yargılar, öğrencileri çoğunlukla bilimsellikten uzaklaştırarak genelleme yapmaya sevk etmektedir. Bu yüzden okul öncesi dönemden üniversiteye kadar fen eğitiminde olgu ve olayların öğrencilerin çevresinde gelişen olgu ve olaylarla ilişkilendiriyor olması gerekmektedir. Bu araştırmada, altıncı, yedinci ve sekizinci sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersi öğretim programlarında yer alan olgu, olay ve genellemeleri nasıl ayırt ettiklerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan Kayseri ili, merkez ilçesindeki okullarda yapılmıştır. 2018-2019 eğitim-öğretim yılında öğrenimi devam eden 114 altıncı sınıf öğrencisi, 97 yedinci sınıf ve 88 sekizinci sınıfta olmak üzere toplam 299 öğrenciyle yürütülmüştür. Araştırmada, tarama modeli kullanılmış olup, öğrencilerin bireysel özelliklerini içeren 8 soru ve verilen kelimenin olgu, olay ya da genellemeden hangisi olduğuna dair işaretleme yapabilecekleri 43 maddelik bir form kullanılarak sorulara cevap vermeleri istenmiştir. Öğrenciler tarafından maddenin olgu, olay ya da genelleme mi olduğuna dair verdikleri cevaplar araştırmacı tarafından incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesi, istatistik paket programı kullanılarak bilgisayar ortamında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın yapılabilmesi için; ildeki Milli Eğitim Müdürlüğü'nden kurum izni, çalışmanın yapıldığı okullardan izin ve çalışmaya katılan öğrencilerin ebeveynlerinden veli onam formu alınmıştır. Öğrencilerin yaş ortalaması 12.62±1.02'dir. Öğrencilerin %53.5'i erkek, %38.2'si altıncı sınıf, %33.8'inin anne ve %42.2'sinin ise baba eğitim durumunun lise olduğu saptanmıştır. Öğrencilerden %36.1'inin günde bir saat televizyon seyrettiği, %37.5'inin günde 1-2 saat internet kullandığı ve %25.5'inin de ayda 2-3 kitap okuduğu belirlenmiştir. Çalışmaya katılan öğrencilerin olay kavramı bilgi düzeylerinin yalnızca 10. soru (kan alışverişi) için anlamlı olmadığı diğer yedi olay kavramı için bilgi düzeylerinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin olgu kavramı bilgi düzeylerinin ise 15., 17. ve 28. sorularda yer alan (güneş tutulması, gelişme, gamet oluşumu) olgular için anlamlı olmadığı diğer 12 olgu kavramı için bilgi düzeylerinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. Genelleme kavramı bilgi düzeylerinde ise 4., 16., 20. ve 29. sorular (ses bir enerji türüdür, sesin yayıldığı ortamın değişmesiyle sesler farklı iletilir, beyaz ışık tüm renklerin birleşiminden oluşur, saf maddelerin hal değişimi sırasında sıcaklığı sabit kalır) için anlamlı olmadığı diğer 16 genelleme kavramı için bilgi düzeylerinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. Toplam bilgi puan ortalaması 6. Sınıflar için; 6.80±2.94, 7. Sınıflar için; 16.52±7.88, 8. Sınıflar için; 16.71±5.31'dir.Altı ve yedinci sınıfta kız öğrencilerin; sekizinci sınıfta ise erkek öğrencilerin; ebeveynleri üniversite mezunu olanların; günde 2-3 saat TV izleyenlerin; altıncı sınıflarda günde 4 ve üzeri, yedi ve sekizinci sınıflarda ise günde 2-3 saat internet kullananların; altı ve yedinci sınıflarda ayda 2-3 kitap, sekizinci sınıflarda ise 4 ve üzeri kitap okuyanların bilgi puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur. Diğer gruplarla karşılaştırıldığında altıncı sınıflarda anne eğitim durumu (p<0.05), yedinci sınıflarda ise kitap okuma düzeyi (p<0.05) arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Öğrencilerin toplam bilgi puanları ile tanıtıcı özellikleri (cinsiyet, anne-baba eğitim durumu, günlük TV izleme ve internet kullanma, aylık kitap okuma) arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0.05). Sonuç olarak öğrencilerin; cevapları incelendiğinde, bilgi toplam puanlarının orta düzeyde olduğu; cinsiyet, anne ve baba eğitim durumu, günlük TV seyretme, internet kullanma ve aylık kitap okuma sayısının öğrencilerin olgu, olay ve genelleme toplam bilgi puanlarını etkileyebileceği tespit edilmiştir.
C18H15N5O2S organik bileşiğinin X-ışınları kırınım yöntemi ile kristal yapı analizi ve kuantum mekaniksel hesaplamaları
Bu çalışmada, farmakolojik özelliğe sahip bir tek kristalin X-ışınları kırınım yöntemi ile yapısı aydınlatılmıştır. İncelenen bileşik, C18H15N5O2S, 3-[(4-{[(2-Methylphenyl)methylidene]amino}-5-thioxo-1,2,4-triazol-3-yl)methyl]-2(3H)-benzoxazolone, Gazi Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Araştırma Laboratuarında sentezlenmiş ve yapısını çözmek için gerekli datalar ise, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü Araştırma Laboratuarı STOE IPDS II difraktometresinden toplanmıştır. Dataların çözümü sonucu elde edilen kristal verileri; C18H15N5O2S: prizmatik ve renksiz, a=18.0823 (13) Å, b=6.4623 (4) Å, c=15.1892 (11) Å, ß=100.821 (6)o, monoklinik P21/c (No: 14), M=365.42 a.k.b., V=1743.4 (2) Å3, Z=4, Dx=1.392 Mg m-3, T=296 K, ?(MoK?)=0.71073 Å, ?=0.21 mm-1, R=0.042, wR=0.110, S=1.03, ??max=0.21 e Å-3, ??min= -0.27 e Å-3. 1,2,4-triazol ve türevleri tıp, zirai ve endüstriyel alanlarda önemli bir rol oynamaktadır. Tıpta; mikrop önleyici, tüberküloz önleyici ve ağrı kesici olarak kullanılmaktadır. Çalışmamızın diğer bir aşaması ise, Yarı-Deneysel metot (AM1) yaklaşımı ile Kuantum Mekaniksel Hesaplamalardır. Bu metotta, AM1 yaklaşımı ile bir molekülün elektronik parametreleri yani HOMO-LUMO enerjileri, molekül orbital katsayıları, elektronik enerjiler, bağ enerjisi, yük yoğunluğu, dipol momenti, bağ uzunlukları ve bağ açıları gibi molekülü tanımlayıcı anlamlı veriler elde edildi ve X-ışınları yapı analizi sonuçları ile bu veriler karşılaştırıldı.
Bazı üriner sistem (böbrek ve safra) taşlarının x- ışını toz kırınım yöntemi ile nitel analizi
Bu çalışmada, X-ışını toz kırınım yöntemi ile kristal yapı özelliği gösteren dokuz farklı hastadan alınan altı adet böbrek ve üç adet safra kesesi taşlarının nitel analizleri yapıldı. Örneklerin toz kırınım desenleri oda sıcaklığında, Rigaku DMAX III C XRD difraktometresi ile 40 kV, 30 mA, 0.08/12 °/ s tarama hızı ile bakır radyasyonu ?(CuK?) = 1.54182 Å kullanılarak alındı. Toz kırınım desenlerinden elde edilen veriler, Hanawalt metodu kullanılarak örneklerin yapılarına giren maddeler nitel olarak tayin edildi. Araştırma sonucunda, dört farklı madde bulunmuştur ve bu maddeler; Kalsiyum Oksalat Hidrat (Whewellite) (CaC2O4.H2O), Ergosterol (C28H44O), Potasyum Nikel Nitrit (K4Ni(NO2)6) ve Kalsiyum Karbonat (CaCO3) içerdiği görüldü.
İlköğretim 7. sınıf Fen ve Teknoloji dersi kuvvet ve hareket konusunun öğretiminde bilimsel tartışma (Argümantasyon) odaklı öğretim yönteminin öğrenci başarısına etkisinin incelenmesi
Bu çalışma, 2011-2012 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Kastamonu İl merkezinde bulunan Ali Fuat Darende İlköğretim Okulu'nda öğrenim gören 78 ilköğretim 7. sınıf öğrencisiyle yürütülmüştür. Araştırmada deney grubu için 39 öğrenciden oluşan 7-A şubesi, kontrol grubu için ise 39 öğrenciden oluşan 7-B şubesi seçilmiştir. Ders sunumları deney grubunda argümantasyon odaklı öğretim yöntemine göre, kontrol grubunda ise geleneksel öğretim yöntemlerine göre yapılmıştır.Çalışmanın amacı, argümantasyon (bilimsel tartışma) yöntemi ile ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin fen ve teknoloji dersindeki akademik başarılarına etkisini araştırmaktır.Bu çalışma, nicel verilerden oluşmaktadır. Uygulamadan elde edilen veriler SPSS paket programı ile analiz edilmiş ve verilerin değerlendirilmesinde bağımsız gruplar t-testi kullanılmıştır. Araştırmada, öğrencilerin ön bilgilerini ölçmek için her iki gruba da başarı testi ön test olarak uygulanmıştır. 4 hafta süren çalışma sonunda ise aynı başarı testi son test olarak uygulanmıştır. Buna ek olarak, uygulamaya başlamadan önce seçilen deney ve kontrol grubu arasında bilgi düzeyleri bakımından anlamlı bir farkın olup olmadığını anlamak için öğrencilerin 6. sınıf karne notları incelenmiştir. Karne notları ve ön test sonuçlarına göre, iki grup arasında anlamlı bir farkın olmadığı görülmüştür. Bu sonuç doğrultusunda, iki grubun ön bilgi bakımından aynı seviyede olduğu söylenebilir.Uygulama tamamlandıktan sonra, deney ve kontrol grubuna uygulanan son testten elde edilen veriler analiz edildiğinde, argümantasyon yönteminin uygulandığı deney grubunun akademik başarısı, geleneksel öğretim yönteminin uygulandığı kontrol grubunun akademik başarısından daha yüksek çıkmıştır. Bu araştırmanın bulguları ışığında, 7. sınıf öğrencilerinin kuvvet ve hareket konusunu anlamalarında, bilimsel tartışma odaklı öğretim yönteminin daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Genel Fizik-I dersinde "Doğru Akım Devreleri" konusunun öğretiminde bilgisayar destekli öğretimin fen ve teknoloji öğretmen adaylarının başarısına etkisi
Bu çalışmada ?doğru akım devreleri? konusunun öğretiminde, bilgisayar destekli öğretimin fen bilgisi öğretmen adaylarının başarısı üzerindeki etkisi geleneksel öğretim yöntemi ile karşılaştırılarak incelenmiştir.Araştırma için; Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği 2010?2011 eğitim-öğretim yılı, bahar yarıyılı 1. sınıfa devam eden toplam 60 öğrenciden eşit sayıda seçilen 1 kontrol ve 1 deney grubu oluşturulmuştur. Veri toplama aracı olarak doğru akım devreleri konusunda seçilen 15 soruluk başarı testi kullanılmıştır. Kontrol grubundaki öğrencilere doğru akım devreleri konusu geleneksel öğretim yöntemleriyle işlenirken, deney grubu öğrencilerine ise aynı konu bilgisayar destekli öğretim modeliyle 4 hafta süreyle işlenmiştir. Her iki gruba da ön test olarak uygulanan başarı testi, ders işlendikten sora başarıyı ölçmek amacıyla son test olarak uygulanmış ve elde edilen veriler SPSS 11 istatistik paket programında ?karşılaştırmalı t testi? ile analiz edilmiştir.Analiz sonucunda bilgisayar destekli öğretim modeli kullanılarak ders işlenen deney grubunun başarısı ile geleneksel öğretim yöntemlerinin kullanıldığı kontrol grubunun başarısı arasında, deney grubunun lehine anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Araştırmada, bilgisayar destekli öğretimin, geleneksel öğretime kıyasla öğrencilerin başarılarında daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Hacı Hulûsî Baba dîvânı
16. yüzyıl dîvân şairi olan Bâkî bir şiirinde şöyle demektedir: "Âvâzeyi bu 'âleme Dâvûd gibi sal /Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş". Fânî olan bu âlemde bâkî kalabilmek zor görünse de yazar ve şairler eserleriyle bekâ sorununu ortadan kaldırırlar. Hele ki Hacı Hulûsî Baba gibi Ordu'nun Fatsa ilçesinde bugün adına bir cami bulunan bir kişinin adı, ölümlü dünyada bâkî kalacaktır. Ayrıca bir şair olması onu bu gök kubbede bir hoş sadâ yapmaktadır. Hacı Mehmet Hulûsî ERER, Fatsa'da bilinen adıyla Hacı Hulûsî Baba, XIX. yüzyılın sonunda -1871'de- Osmanlı Devleti'nin bir vatandaşı olarak Rize'nin Çamlıhemşin ilçesinde dünyaya gelmiş, XX. yüzyılda -1936'da- Osmanlı Devleti'nin varisi Türkiye Cumhuriyeti'nin bir vatandaşı olarak Ordu'nun Fatsa ilçesinde vefat etmiştir. Ömrünün 33 yıllık bölümünü akait, usûl, tefsir, hadis, fıkıh, siyer, ahlâk ilmi ve dahası tasavvufu öğrenmek için Arabistan, Türkistan, Afganistan, Buhara, Belh, Tataristan, Nogayistan ve Merginan'da geçirmiştir. Buralarda Arapça, Farsça ve Rusça öğrenmiş, ardından Fatsa'ya gelmiş, burada tekke yaptırmış, bu tekkede Kadirî tarikatının öğretisini yaymaya çalışmıştır. Tekke ve zaviyeler 1925'te bir kanunla kapatıldığında bu tekke camiye dönüştürülmüş ve Hacı Hulûsî Baba bu camiye imam olmuştur. Fatsa'da müderrislik, imamlık, sorgu hâkimliği ve müftülük yapmıştır. Hacı Hulûsî Baba'nın "İslâm Manzûmesi" adlı mesnevi nazım şekliyle yazdığı bir ilmihâli, "Kitâb-ı Bürhân-ı Etkıyâ Ehâdis-i Sultân-ı Enbiyâ" adlı Arapça olarak yazdığı bir nesir kitabı ve çalışmamıza konu olan "Dîvân-ı Hulûsî" adında bir divanı vardır. Genel itibariyle dinî-tasavvufî şiirlerin yer aldığı bu divanda 335 adet şiir bulunmaktadır. Şiirlerin tamamı Osmanlı Türkçesiyle yazılmış olup 297 gazel, 7 müstezad, 4 kıta, 21 murabba, 1 muhammes ve 5 müseddes nazım şekliyle yazılmıştır. Şiirlerin çoğunluğunda aruz olmakla beraber hece ölçüsünü de kullanmıştır. Hacı Hulûsî Baba Dîvânı'nda yer alan bazı söyleyişlerin transkripti yapılırken 19. yüzyılın sonu 20. yüzyılın başındaki söyleyiş tarzına uygun olarak yapılmıştır.
Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi'ndeki 7256 numaralı "Mecmû'a-i Ebyât" metin - inceleme)
Osmanlı Devleti'nin, kültür-edebiyat ve her alandan zengin ve çok vasi bir dönem olduğu büyük bir gerçektir. Nitekim genel olarak edebiyat o dönemin aynası olarak bitmeyen bir hazinesidir. Bu zengin Divan Edebiyatı içinde mecmûalar değerli bir eser olarak karşımıza çıkmaktadır. Mecmûa, Arapça "cem" kökünden türemiş olup "bir araya getirilen, derlenen, cem edilen" anlamlarını taşımaktadır. Edebiyat terimi olarak ise defter, çeşitli konuların bir araya getirildiği kitap, şiir defteri gibi anlamlarda kullanılmaktadır. Günümüzde mecmûalar üzerine pek çok akademik çalışma yapılmaktadır. Bu sayede bu eserler gün yüzüne çıkarılıp ve tanınmaktadır. Buna benzer eserlerin günümüzdeki önemi büyüktür. Çünkü mecmûalar hem edebiyat tarihinde hem de diğer bilim dallarında zengin bilgi kaynakları durumundadır. Bu nedenle birçok sanatkâra ait eserlerin ve bilgilerin yer aldığı bir mecmûa her bakımdan dikkateşayandır. Hem de divanı olmayan pek çok şairin gün yüzüne çıkması açısından veya divanı olup da divanında bulunmayan şiirlerin bilinmesi açısından çok önemli eserler olarak bilinmektedir. Çalışacağımız bu beyitler mecmûası, Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesinde 7256 numaralı kitap, Elmalı Halk Kütüphanesinde 2990 numarada kayıtlıdır. 279 varaktan oluşmaktadır. Elimizdeki bu mecmûanın genel muhtevası üzerine araştırma yaptık. Bu yoldan giderek eserin tanınması için çalışma yaptık. Anahtar Kelimeler: Mecmûʻa, Beyit, 07 El 2990 Numaralı Mecmûʻa-i Ebyat, Divan-ı Edebiyatı, Klasik Edebiyat, Metin İnceleme (Transkripsiyon).
Klasik Türk şiirinde bahçe ve unsurlarının anlamsal ilişkileri
Bahçe ve unsurları klasik Türk şiirinin başlangıcından itibaren en çok kullanılan dış dünya unsurlarıdır. Bugüne kadar bahçe ve unsurlarıyla ilgili olarak birçok çalışma yapılmış olup bu çalışmalar genelde makale düzeyinde kalmıştır. Hâlbuki klasik Türk şiirini etkileyen en önemli dış dünya faktörü olan bahçe ve unsurları, makalelerle hatta birkaç eserle anlatılamayacak kadar kapsamlıdır. Makalelerde ve bazı eserlerde bahçe ve unsurlarından biri ya da bir türü ele alınmıştır. Bahçe ve unsurlarından herhangi biriyle ilgili yazılan bir eser diğerlerine dair yeterli ve gerekli bilgiyi vermez. Bundan dolayı tezde bahçe ve unsurları bir bütün olarak ele alınmış, bahçe ve unsurlarının diğer kelimelerle olan anlam ilişkileri irdelenmiştir. Bahçe ve unsurlarıyla ilgili yapılan çalışmalarda genelde bahçe unsurlarının yan başlık olarak kullanıldığı gözlenmiştir. Tezimizde bunun tersi yönünde bir yol izlenmiştir. İncelenen divanlardan seçilen nazım birimlerinde, bahçe unsurlarıyla anlam ilişkisi içerisinde olan kelimeler yan başlık olarak kullanılmıştır. Bu yan başlıklar altında, seçilen beyitlere yer verilmiş ve tahlil yöntemi kullanılarak anlam ilişkisinin açıklanması yoluna gidilmiştir. Tezimiz beş bölümden oluşmaktadır. Bölüm başlıkları sırasıyla divanı incelenen şairler, din, evren, insan ve insani hâller ile sosyal hayat şeklinde sıralanmaktadır. Tezde konuyla ilgili olarak farklı sonuçlara ulaşılması dikkat çekicidir. Bahçe unsurlarından birçoğunun birden fazla yan başlıkla anlam ilişkisi içerisinde olması; birden fazla yan başlığın bir bahçe unsuruyla anlam ilişkisi içerisinde olduğunun görülmesi; bahçe unsurlarının sevgili ve âşığın dışındaki durumlar için de kullanılması; yüzyıllara, coğrafi şartlara, sosyal ve siyasi duruma, şairin eğitimine, mizacına, hayatına ve dinî anlayışına göre bahçe ve unsurlarının kullanımın değişiklik arz etmesi ve bazı şairlerin daha önce hiç kullanılmayan bazı anlam ilişkilerine yer vermeleri dikkati çeken hususlardan bazılarıdır.
Tutmacı'nın Gül ü Hüsrev Mesnevisi (tenkitli metin-bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük)
"Gül ü Hüsrev", İranlı şair Attar'ın aynı adlı yahut "Hüsrev-nâme" diye bilinen 7708 beyitlik mesnevisinin tercümesidir. 5499 beyit olan "Gül ü Hüsrev", hicri 808 (1406) yılında Tutmacı tarafından yazılmıştır. Rum Kayseri'nin oğlu Hüsrev ile Huzistan şahının kızı Gülruh (Gül) arasındaki aşk macerasının anlatıldığı eserde zaman zaman ahlakî mesajlara da yer verilmiştir. Çalışmanın giriş kısmında mesnevinin yazarı Tutmacı ve eserleri ile ilgili bilgi verildikten sonra, eserin kapsamlı bir incelemesi yapılmış ve üç nüshanın karşılaştırılmasıyla tenkitli metin oluşturulmuştur. Eserin bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü de hazırlanarak eserin söz varlığı ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışmada, Gül ü Hüsrev mesnevisinde yer alan sözcük, deyim, atasözü, kalıp ifade ve tamlamaların bağlamına göre anlamlandırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda eserdeki tüm söz varlığı dikkatle gözden geçirilip kelimelerin anlamları, mecaz anlamlarına ve mazmunlara varana dek, bütün yönleriyle ele alınmıştır. Böylece söz varlığı bağlamına göre sınıflandırılmış ve kelimelerin muhtelif anlam katmanları tespit edilmiştir.
6, 7, 8. sınıflar fen ve teknoloji dersi öğretim programı'ndaki soruların yenilenmiş bloom taksonomisi'ne göre incelenmesi
Bu araştırmada, 6, 7, 8. Sınıflar Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı'nda yer alan soruların YBT'nin bilişsel süreç boyutuna göre analiz edilmesi amaçlanmıştır. T.C. MEB, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından, 2004 yılı eğitim programı reformu çerçevesinde 6, 7, 8. Sınıflar Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı hazırlanmıştır. 2006–2007 öğretim yılından itibaren 6. sınıftan başlanarak kademeli olarak 7 ve 8. sınıflarda uygulamaya konulmuştur. Toplam 516 sorunun YBT'nin bilişsel süreç boyutu göz önüne alınarak sınıflandırılması yapılmıştır. Araştırmanın verileri nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemiyle elde edilmiştir. İncelenen soruların sınıflandırılması araştırmacı tarafından, Anderson ve çalışma arkadaşlarının 2001 yılında yazdıkları, Durmuş Ali Özçelik tarafından 2010 yılında Türkçeye çevirilmiş [A Taxonomy for Learning, Teaching, and Asessing] kitabındaki ölçütlere ve bu alanda çalışan uzmanların çalışmaları göz önüne alınarak oluşturulmuş tabloya göre yapılmıştır (EK 1). Elde edilen bulguların yüzde ve frekansları alınarak değerlendirilmesi yapılmıştır. Bulgular neticesinde adı geçen öğretim programında; alt düzey bilişsel alan basamaklarında yer alan soruların fazla olduğu, üst düzey bilişsel alan basamaklarında yer alan soruların ise az olduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: 6, 7, 8. Sınıflar Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı, Yenilenmiş Bloom Taksonomisi, Sorular Sayfa Adedi: 209 Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Abdullah AYDIN
Ortaokul 8.sınıf fen ve teknoloji öğretim programı çerçevesinde ders kitabının bilimsel süreç becerileri açısından karşılaştırılması ve bilimsel süreç becerilerinin uygulanabilirliğine yönelik öğretmen görüşleri
Ülkemizde 2005 yılında değişen müfredata bilimsel süreç becerileri eklenerek araştıran, sorgulayan, inceleyen, günlük hayatında öğrendiği bilgiler ile bağlantı kurabilen, dünyaya bir bilim adamının bakış açısıyla bakabilen bireyler yetiştirmeyi amaçlamıştır. Bu amaçla çalışmada, 8. Sınıf Fen ve Teknoloji Öğretim Programı ve 8. Sınıf Fen ve Teknoloji ders kitabının etkinlikler kısmında geçen bilimsel süreç becerilerinin karşılaştırılması ve bilimsel süreç becerilerinin uygulanabilirliğine yönelik öğretmen görüşleri yer almaktadır. Çalışmada doküman analizi ile bilimsel süreç becerilerinin uygulanabilirliğine yönelik öğretmen görüşlerini belirlemek amacıyla ise geliştirilen yapılandırılmış görüşme formu ile öğretmenlerin bilimsel süreç becerileri hakkındaki görüşleri toplanarak değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Bulgulardan elde edilen sonuçlara göre; kitapta yer alan etkinliklerin bilimsel süreç becerilerini kapsama durumu toplamda 359, programdaki kazanımların BSB'yi temsil etme durumu 217'dir. Öğretmenlerimizle yapılan görüşme sonucunda ise bilimsel süreç becerilerini derslerde uygulama durumlarının yetersiz olduğu tespit edilmiştir.
Bilim kurgunun fen bilimleri dersinin öğrenme hedeflerine yönelik fen bilimleri öğretmenlerinin görüşleri
Bu çalışmada, bilim kurgunun fen bilimleri dersinin öğrenme hedeflerine yönelik fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerinin cinsiyetlerine, mesleki deneyim sürelerine, branşlarına, görev yaptıkları okulun yerleşim birimine ve öğretmenlerin bilim kurguyla ilgili yeterli bilgiye sahip olup olmamalarına göre değişip değişmediğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Katılımcılar, 2014-2015 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde, Şırnak ilinin Cizre ilçe merkezi ve köylerinde bulunan devlet ortaokullarında görev yapan gönüllü 36 fen bilimleri öğretmenlerinden oluşmaktadır. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacının oluşturduğu, 0,80 güvenirlikte, 16 sorudan oluşan Likert tipi anket kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 15 paket programı kullanılıp, verilerin analizinde ise yüzde, frekans, ortalama, ranj, standart sapma, Kruskal Wallis testi, korelasyon testi ve bağımsız T-testi kullanılmıştır. Fen bilimleri öğretmenleri ile yapılan bu çalışmanın sonucunda katılımcıların; i) görüşleri ile cinsiyetleri arasında ve ii) görüşleri ile görev yaptıkları okulun yerleşim birimleri arasında iii) görüşleri ile bilim kurgu ile ilgili yeterli bilgiye sahip olup olmamaları arasında iv) görüşleri ile mesleki deneyim süreleri arasında bağımsız T-testi sonucuna göre anlamlı bir fark bulunmamıştır. Branşlara göre bilim kurguya yönelik öğretmen görüşlerinin ortalamalarına ilişkin "Kruskal Wallis Testi" sonucuna göre anlamlı farklılık bulunmamıştır. Fen Bilimleri öğretmenlerinin bilim kurguya yönelik yeterli bilgiye sahip olup olmamaları ile anket maddeleri arasındaki "Korelasyon Testi" sonuçlarına göre genel olarak maddeler arasında orta düzeyde anlamlı ilişki, bazı maddeler arasında ise yüksek düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Ayrıca katılımcıların bilim kurguya yönelik yeterli bilgiye sahip olup olmamaları ile maddeler arasındaki korelasyona bakıldığında maddelerin hiçbiriyle arasında anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Madde analizleri sonucunda ise katılımcıların genelinin, bilim kurgunun fen bilimleri dersinin öğrenme hedeflerine yönelik olumlu düşünceye sahip oldukları tespit edilmiştir.
Türkiye ve Etiyopya ortaöğretim fen müfredatlarının kazanımlar yönünden karşılaştırılması
Bu çalışmada, Türkiye ve Etiyopya Ortaöğretim Fen Müfredatlarının (Fizik, Kimya, Biyoloji) kazanımlarının ima, ifade, vurgu benzerlikleri yönünden karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada karşılaştırmalı eğitim alanlarında kullanılan Problem Çözme Yaklaşımı ve Tanımlayıcı Yaklaşım kullanılmıştır. Çalışmada araştırma modellerinden tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak konu ile ilgili kişi ve kurumlar tarafından yazılmış yazılı kaynaklardan yararlanılmıştır. Veri toplama aracı olarak doküman tekniğinden faydalanılmıştır. Verilerin analizinde ise doküman ve içerik analizi kullanılmıştır. Ayrıca kategorik ve değerlendirici analizden de yararlanılmıştır. Bu analizler sonucunda, ifade edilen müfredatlardaki (Fizik, Kimya, Biyoloji) ünitelerde geçen kazanımların vurgu ve ifade yönünden benzer oldukları tespit edilmiştir. Bu benzerlikler; i) Ortaöğretim biyoloji müfredatlarında 3 kazanımın vurgu yönünden, 10 kazanımın ifade yönünden benzer oldukları saptanmıştır, ii) Aynı ülkelerin ortaöğretim fizik müfredatlarında 1 kazanım ifade yönünden benzer olduğu tespit edilmiştir, iii) İşaret edilen ülkelerin ortaöğretim kimya müfredatlarında ise vurgu ve ifade yönünden benzerlik tespit edilememiştir. Vurgu, ifade ve ima yönünden karşılaştırılan kazanımlar uzman öğretmenler tarafından kontrol edilerek güvenirlilik hesaplaması yapılmıştır. Üç ünitede de güvenilirlik yüzdesi % 70'in üzerindedir. Bu incelemeler ışığında elde edilen bulguların diğer gelişmekte olan ülkelerin müfredat dizayn ederken müfredat geliştiricilerin kullanabilecekleri düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Fen müfredatı, Ortaöğretim fen müfredatı, Müfredat karşılaştırılma, Türkiye Ortaöğretim Fen Müfredatı, Etiyopya Ortaöğretim Fen müfredatı
8. sınıf öğrencilerinin ısı ve sıcaklık konusundaki bilgilerinin epistemolojik inançlar açısından incelenmesi
Bu çalışmada, epistemolojik inanç ve akademik başarının 8. sınıf öğrencilerinin ısı ve sıcaklık konusunda bilgi düzeyine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nicel araştırma modellerinden tarama modelindedir. Araştırmanın örneklemini Adana ilinde bulunan 15 ortaokul oluşturmaktadır. Örneklemde 823 8. sınıf öğrencisi ve bu öğrencilerin fen bilimleri dersine giren 15 fen bilimleri öğretmeni yer almaktadır. Öğrencilerin ısı ve sıcaklık kavram bilgilerini ve bu bilgiye etki eden değişkenleri belirlemek için "Isı ve Sıcaklık Öğrenci Kavram Testi", Epistemolojik İnanç Anketi", "Isı ve Sıcaklık Öğretmen Kavram Testi" ve "Temel Öğretimden Ortaöğretime Geçiş Sınavı" veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Verilerin analizinde nicel veri analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda öğrencilerin; ısı ve sıcaklık kavram bilgilerini epistemolojik inanç düzeyleri ve akademik başarı puanlarının birlikte ve birbirinden bağımsız olarak yordadığı, akademik başarı ve epistemolojik inanç düzeyleri arttıkça ısı ve sıcaklık kavramları bilgilerinin de da arttığı, ısı ve sıcaklık kavramları bilgi düzeyi ile epistemolojik inanç ölçeği alt boyutları arasında anlamlı bir ilişki olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca bu analizlerden öğretmenlerin; ısı ve sıcaklık kavram bilgileri yüksek olanların öğrencilerinin de ısı ve sıcaklık kavram bilgileri puan ortalamalarının yüksek olduğu, onlardan epistemolojik inanç düzeyleri yüksek olanların öğrencilerinin de epistemolojik inanç düzeylerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen tüm sonuçlar dikkate alınarak önerilerde bulunulmuştur.
Riesz cebirleri üzerinde sürekli operatörler
Bir E kafes uzayındaki (x_α )_(α∈A) ağı için başka bir (y_β )_(β∈B)↓0 ağı var ve her β∈B indisi için en az bir α_0∈A indisi bulunabilir ki |x_α-x|≤y_β şartı tüm α≥α_0 indisleri için sağlanırsa (x_α )_(α∈A) ağı x∈E elemanına sıra yakınsaktır. Eğer bir E kafes uzayı için, E üzerinde çarpma işlemi birleşmeli bir cebir ve aynı zamanda E'deki herhangi x ve y pozitif elemanları için x∙y∈E_+ sağlarsa E'ye Riesz Cebiri denir. Bir E Riesz cebiri üzerinde alınan herhangi bir (x_α )_(α∈A) ağı için |x_α-x|∙u sıfıra sıra yakınsaması tüm u∈E_+ pozitif elemanları için sağlanırsa (x_α )_(α∈A) ağı x∈E elemanına çarpımsal sıra yakınsaktır denir. Bu çalışmamızda, çarpımsal sıra yakınsak kullanılarak, Riesz cebirlerinde çarpımsal sıra sürekli ve çarpımsal sıra sınırlı operatörleri kavramları verilerek, bu operatörler ile sıra sürekli operatörler arasındaki bazı ilişkilerincelenmiştir.
İstatistiksel kompakt operatörler
Riesz uzayları üzerinde istatistiksel sıra sınırlı ve istatistiksel sıra süreklilik operatör kavramları daha önce çalışılmıştır. Bu çalışmada, istatistiksel sıra yakınsaklık kavramı kullanarak istatistiksel kompakt operatörler kavramını tanımlayıp, temel sonuçlar verilmektedir.
İstatistiksel sürekli operatörler
Bu çalışmada, Riesz uzayları üzerinde tanımlanan istatistiksel sıra yakınsaklık kavramını kullanarak istatistiksel sıra süreklilik ve istatistiksel sıra sınırlı operatörleri tanımlanmıştır. Aynı zamanda bu kavramlar ile sıra sürekli ve sıra sınırlı operatörler arasındaki ilişkiler irdelenmiştir.