Theses supervised by Prof. Dr. Mehmet Öz

17 theses · Hacettepe University, Akdeniz University

DoctorateOpen AccessTR

Lale Devri'nde Anadolu halkı: Sorunlar, şikâyetler ve çözümler

Osmanlı tarihi çalışmalarında 1718 tarihinde Pasarofça Antlaşması ile başlayan ve 1730'da Patrona Halil isyanıyla son bulan döneme Lale Devri ismi verilmiştir. Şüphesiz bu dönemde, Avrupa ile münasebetlerin geliştirilmesi veyahut Avrupa'yı tanıma/anlama hususunda elçilerin tayini, ilk matbaanın kurulması, sınırlı da olsa askerî alanda yenileşme, ilim, fikir, sanat ve mimarî alanda bir takım gelişmeler yaşandı. Ancak bu gelişmeler devletin taşra toplumuna yansımadı. Üstelik imparatorluk batıdaki kayıpları telafi etmek için 1723 yılında doğuda İran ile savaşa girdi. Ancak bu, savaşın maddî külfetinin halkın üstüne binmesi demekti. Bununla birlikte Osmanlı Devleti savaşın ilk yıllarında bir takım başarılar elde etmiş olsa da 1727'den itibaren savaş aleyhine döndü. İstanbul'da hükümetten rahatsız olan muhalif çevreler halkın ağır vergiler altında ezildiğini ileri sürerek hükümeti lüks ve eğlence ile meşgul olmakla suçlayıp Patrona Halil adındaki yeniçeri önderliğinde Eylül 1730 yılında başlayacak olan isyana zemin hazırladılar. İsyanın sonunda sadrazam idam edilirken Sultan III. Ahmet de tahttan feragat etmek zorunda kaldı. İmparatorluk merkezinde yaşanan bütün bu olaylar şüphesiz Anadolu'ya da yansıdı. Özellikle bu dönemde yaşanan Osmanlı-İran Savaşı Anadolu'yu doğrudan etkileyen bir faktördü. Bu çalışma, Lale Devri'nde Anadolu'da toplumun sorunlarını, sorunların doğurduğu şikâyetleri ve devletin bu şikâyetler için ürettiği çözüm politikalarını incelemektedir. Böylece devlet-toplum ilişkisi üzerinden merkez-taşra ilişkisi ve toplumun kendi yapısı içerisinde yönetici (adlî-idarî) ile halk ilişkisi açıklanmaya çalışılmıştır.

AnadoluLale Devri
Muhammet Bedreddin Şimşek
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

XVII. yüzyılda Osmanlı-Lehistan sınır ilişkileri bağlamında Özi Eyaleti ve Kalesi

Osmanlı Devleti'nin XVII. yüzyıldaki kuzey ve kuzeybatı sınırları politikası, bir önceki yüzyıldan farklılık arz etmektedir. Daha önce Fatih Sultan Mehmed'in oluşturduğu ve kuzeyde birden fazla gücün aynı anda var olup hiçbirinin çok güçlü olmamasına ve Karadeniz'deki mutlak bir Osmanlı egemenliğine dayanan politika, Lehistan, Kazaklar ve tabiri caizse onların arkasına saklanan Moskova'nın saldırıları sebebiyle XVII. yüzyılda değişikliğe uğramıştır. Her şeyden önce, XVI. yüzyılda bölgedeki iki önemli güç olan Osmanlı Devleti ve Lehistan'ın arasındaki dostane ve diplomatik ilişkiler, sonraki yüzyılda Kazakların da etkisiyle yerini savaş meydanlarındaki çekişmelere bırakacaktır. Bu arada Osmanlı Devleti, XVI. yüzyılın sonlarından itibaren sınırlarını korumak ve İstanbul yakınlarına kadar uzanan Kazak saldırıları için ciddi savunma tedbirleri almaya başlayacaktır. Karadeniz'in kuzey kıyısında, Özi Nehri'nin Karadeniz'e açılan ağzında yer alan Özi Kalesi'nin önemli bir sınır kalesi ve Özi ve çevresinin önemli bir eyalet merkezi hâline gelmeye başlaması da bu dönemde gerçekleşecektir.

Gamze Toker
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Osmanlı klasik döneminde çocuklar

Mahkeme tutanakları, Osmanlı topraklarını ziyaret eden seyahatname yazarlarının anıları ve ahlak düşünürlerinin eserlerine dayanan bu çalışmanın amacı, Osmanlı klasik döneminde çocukların yaşamını olabildiğince tüm yönleriyle ele almaktır. Bu eserlerden yola çıkarak Osmanlı ailesinin, toplumun ve devletin çocuğa bakışı anlaşılmaya çalışılmıştır. Çocuğun doğumundan itibaren ilk yıllarında ailesi, yaşadığı evin fiziksel koşulları, oyun ve oyuncakları, beslenmesi ve giyimi ile sağlığı gibi konular incelenmiştir. Çocuk biraz büyüdüğünde doğal olarak aile dışındaki kimselerle ilişkiler başlamış, mahallede, okulda, iş yaşamında ve törenlerde çocuk ele alınmaya çalışılmıştır. Çocuğun toplumsallaştığı bu dönem aynı zamanda kız ve erkek çocukların farklı çocukluk yaşamaya başladığı dönemdi. Kızların evde devam eden hayatlarına karşın, erkek çocukların evin dışında da oyun, okul eğitimi ve sonrasında iş hayatları vardı. Osmanlı toplumuna devşirme sistemiyle dahil olan erkek çocuklar da vardı. Osmanlı hakimiyetindeki Hıristiyan ahaliden vergi olarak toplanan bu çocuklar devlette asker veya yönetici olmak üzere yetiştirilirdi. Yaklaşık iki buçuk asır devam etmiş bu sistemde yetişen devşirmelerden zeki ve yetenekli olanlar devletin yönetim ve askeri yapılanmasında üst kademelerde görev almışlardı. Çocuklar her dönemde önemli olmuşlardır. Kuşkusuz Osmanlı coğrafyasında birbirinden oldukça farklı çocukluklar yaşanmıştı. Osmanlı klasik döneminde aileler çocuklarını kendi dini inanışlarına, alışkanlık ve geleneklerine göre yetiştirmeye çalışmış, toplum ise çocuğu koruma, gözetme ve denetleme görevini üstlenmişti. Devlet geleceğinin teminatı olarak gördüğü çocukların haklarını kanunlarla korumuştu. Anahtar Kelimeler: Osmanlı klasik dönem, Çocuklar, Aile, Toplum, Devlet.

AileAile hayatıOsmanlı Devleti+4
Gülümser Meserret Topcu
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Tarihi kaynaklarda Rüstem Paşa imgesi

Bu yüksek lisans tez çalışması Osmanlı Devleti'nde XVI. Yüzyılda yaşamış olan, Kanûnî Sultan Süleyman'ın en önemli vezirlerinden biri olarak döneme damga vurmuş Rüstem Paşa'nın yaşamı ile ilgilidir. XVI.- XVII. Yüzyılı kapsayan çalışmada, Rüstem Paşa'nın çocukluğundan geçliğine ve ölümüne kadar tüm yaşamından bahsedilmiş olup, Padişah'ın kızı ile evliliğiyle haremi yöneten kadınlarla olan iletişimi ile Osmanlı Devletinde nasıl bir iz bıraktığı incelenmiştir. Rüstem Paşa'nın bir devlet yöneticisi olarak nasıl bir otorite olduğu, fiziki özelliklerinin yanı sıra karakter özellikleri Osmanlı Tarihi Kaynaklarından incelemeler yapılarak, Kronikler, Tasnif eserler ve Edebi eserlerden faydalanarak Rüstem Paşa algısı tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma, Rüstem Paşa ile ilgili hem yabancı kaynaklardan hem de Osmanlı Devleti'ndeki kaynaklardan yararlanarak alınan bilgilerin Paşa hakkında hem ortak özelliklerini hem de farklı noktalarını örneklendirerek belirlemeyi amaçlar. Bununla birlikte çalışmanın esas konusunu oluşturan Rüstem Paşa imgesini, Osmanlı İmparatorluğu bekasına yön veren meselelerde başrol oynayan Paşa'yı bizzat görmüş, Osmanlı Devletini ziyaret eden dönemin yerli ve yabancı seyyahları, elçileri, ve şairlerinin de Paşa ile ilgili kişisel düşünceleri ve değerlendirmeleri karşılaştırılmış, bu şekilde Osmanlı tarihçilerinin algısı netleştirilmeye ve diğer kaynaklarla algı hususundaki farklılıklar benzerlikler tespit edilmeye çalışılmıştır. Kaynakların karşılaştırmalı olarak olumlu, olumsuz algı ve ortak meselelere bakış açıları değerlendirmeye çalışılmıştır. Yapılan inceleme sonucunda hem Osmanlı Kaynaklarında hem de yabancı kaynaklarda Rüstem Paşa'nın devlet işlerinde ve söz konusu Padişah olduğunda olumlu bir algı oluşturulurken, Paşa'nın şahsi işleri söz konusu olduğunda özellikle rüşvet alması nedeniyle olumsuz algı olduğu kanaatine varılmıştır. Anahtar Sözcükler Osmanlı, Vezir, Rüstem Paşa, İmge.

16. yüzyılKanuni Sultan SüleymanOsmanlı Devleti+4
Özlem Konuk
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Adana eyaletinde konar-göçer halk hareketleri ve eşkıyalığının zihnî arkaplanı (XVII-XIX. yüzyıllar)

Göçerler, Osmanlı Toplumunun önemli ancak ihmal edilmiş ve yanlış anlaşılmış bir nüvesidir. XVII. ve XIX. Yüzyıllarda büyük iskân teşebbüslerine tabî tutularak, Osmanlı klasik döneminde sağlam olan yerlerini, sorumlu tutuldukları bazı davranışlar ve kendilerinden beklenen yeni talepler sonucu kaybedeceklerdir. Ekonomik getirileri vesilesiyle yerleşik reâyâ ile biri diğerine tercih edilmeyen varlıkları imparatorluğun son iki yüz yılında tehlikeye girecektir. Osmanlı Devleti, göçer hareketlerinin ve özellikle etrafa verdikleri zararların önünü alamayınca onlar için en iyi şeçeneğin iskân olduğunu kararlaştırmıştır. Ancak göçerlerin tepki çeken ve iskânla cezalandırılan davranışları ve eşkıyalıkları; kuru bir eylem değil, göçer olarak yaşayabilme ve varlıklarını koruyabilme mücadelesi olarak değerlendirilebilir. Bu çalışmada, iskânların öncesinde ve sonrasında göçer gruplar arasında beliren halk hareketleri ve eşkıyalık faaliyetlerinin zihinsel arkaplanını ortaya koymak; özellikle de onların eserlerinden de yararlanarak hikayeyi daha anlamlı kılmak, sonucunda bu dönemde yaşayan göçer grupların sosyal hayatları ve zihinlerinde olan dönüşümü görmek amaçlanmıştır. Osmanlı döneminde göçerleri iskân girişimlerinin Osmanlı merkezî yönetimince uygulanmasının ardındaki siyasal ve sosyo-ekonomik saikler ve harekâtın bölgedeki sonuçları üzerine birçok çalışma mevcut iken, bölge sakinlerinin bu uygulamaya muhtelif şekillerde tepki vermesinin ardındaki düşünsel zemin yeterince araştırılmamıştır. Bu durumun sebebi iskânların geniş ve önemli bir araştırma sahası olan Osmanlı sosyal tarihi içinde sayılması olduğu kadar, göçerler açısından tarih yazımının zor ve az tercih edilir olmasından da kaynaklanmaktadır. Bu araştırmanın amacı, iskân hareketlerinin bir iç siyaset aracı olarak sebep–sonuçlarından ziyade; gündelik hayatta ve bölge insanının zihin dünyasında neden olduğu değişim ve alt üst oluşlara odaklanmak, olaylara, mümkün olduğunca göçerlerin gözlerinden bakmak, tarihsel anlatıya kazandırılacak yeni perspektifle olayların farklı bir hikayesini sunmaktır.

AdanaAşiretlerGöçebeler+6
Deniz Zuhdi Abouamsha
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Akdeniz'de korsanlar ve esirler bağlamında Joseph Pitts ve esâretnâmesi

Bir çatışma ve buluşma alanı olan Akdeniz, özellikle XVI. ve XVII. yüzyıllarda korsanlar tarafından ele geçirilen çok sayıda esirin seyrüseferine şahit olmuştur. Bu esirlerden bazıları ülkelerine döndükleri vakit birçok sebepten dolayı esâret anılarını kaleme almış ya da başkalarına dikte ettirmişlerdir. Avrupa'nın "ötekisi" olan Müslümanlar arasında yaşayan bu esirlerin anlattıkları, toplum tarafından yoğun bir ilgiyle karşılanmış ve defalarca basılmıştır. Bu tez de ele alınan Joseph Pitts'in esâret anlatısı, erken modern dönemde bir esâret anlatısında üç niteliği bir araya getiren nadir örneklerden birisidir. Bu üç özellik ise esâret anlatısı, seyahat anlatısı ve son olarak İslamiyet'in kutsal mekânlarının tasviridir. Cezayir'in bir sınır toplumu olması ve korsanlık nedeniyle dünyanın pek çok ülkesinden esirin bulunması, Cezayir'i Akdeniz tarihinde çok önemli bir yere yerleştirmiştir. Pitts'in anlatısı bu bakımdan bu kozmopolitliği yansıtmaktadır. Bir denizci, esir, seyyah ve hacı olarak Pitts, anlatısında bu çeşitliliği yansıtmıştır. Ayrıca Pitts'in anlatısı İngiltere'de oldukça fazla rağbet görmüş ve İngiltere'deki erken modern dönemin İslam algısını hem yansıtmış hem de "içerden birisi olarak" mevcut bilgiye katkı da bulunmuştur.

AkdenizEsaretnameKorsanlar+2
Serkan Demir
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Geçmişten günümüze Siverek Karakeçilileri: Tarihleri, sosyal hayatları ve kültürleri

Bugün Anadolu'nun farklı yerlerine dağılmış olan Karakeçililer, kendilerini 24 Oğuz boyu içerisinde yer alan Kayı Boyu'na dayandırmakta ve Ertuğrul Gazi ile Anadolu'ya geldiklerine inanmaktadırlar. Anadolu'nun farklı yerlerine dağılmış bu aşiretin önemli yerleşim yerlerinden biri de Şanlıurfa Siverek ilçesidir. Bu bölgede yaşayan Karakeçililerle ilgi en eski bilgiler XV. yüzyıla dayanmaktadır. Özellikle Osmanlı Devleti'nde konar-göçer halde yaşayan aşiret, yüzyıllar boyunca yaylak ve kışlak olarak Siverek, Viranşehir ve Berriye arasında konup-göçmüş ve Siverek-Viranşehir arasında Diyarbekir Eyaletine bağlı bir idari birim olarak boy(aşiret) varlığını muhafaza etmiştir. Aşiretin hem bölgede bulunan yerel halkla hem de kendileri gibi konar-göçer olan aşiretlerle münasebetleri olduğu gibi bölgedeki devlet görevlileri ile de sürekli ilişkileri olmuştur. Bu çalışmada bugün hala Siverek bölgesinde yaşayan Karakeçili aşiretinin özü ve asli unsuru olan Mirekî oymağının bey ailesi üzerinden aşiretin bölgedeki geçmişine, siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel hayatına bakmaya çalışılacaktır.

AşiretlerGöçebelerGöçebelik+6
Ümmü Gülsüm Karakeçili
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

İsyan ikliminde bir asi ve devlet adamı: Katırcıoğlu Mehmed Paşa

XVI. yüzyılda ortaya çıkıp, XVII. yüzyılda karakter değiştirerek idareye karşı bir hareket halini alan Celali isyanları, Osmanlı Devleti'ni siyasî, sosyal ve ekonomik açıdan önemli derecede etkilemiştir. XVI. yüzyılda yaşanan nüfus artışı, uzun süreli savaşların yarattığı mali sıkıntılar, Amerikan gümüşünün sebep olduğu enflasyon ve devalüasyon, Avrupa'daki "Askeri Devrim", ücretli asker sayısının arttırılması, Osmanlı idaresindeki sarsıntılar vb. gibi bazı olaylar, isyanları büyük bir sorun haline getiren temel dinamiklerdir. 1596'da büyük bir krize dönüşerek etkisini arttıran Celali karışıklıkları, 1603'te "Büyük Kaçgun" dönemi ile yeni bir boyut kazanmıştır. Asi sayılarındaki artışın yanı sıra hükümetin Celali liderlerine görev verme siyaseti olayları daha da karışık hale getirmiştir. Fakat Osmanlı Devleti'nin bu siyaseti, eşkıyaların bölgesel bir güç elde etmesini önleme amacı taşımıştır. Bu amacın yanı sıra devletin, göreve getirdiği bazı eşkıyaların yeteneklerinden yararlandığı da görülmektedir. Osmanlı Devleti'nin bu amaçla 1649 yılında affederek devlet görevine getirdiği Katırcıoğlu Mehmed Paşa, bir eşkıya iken devlet adamı olan asilerden biridir. Katırcıoğlu Mehmed, eşkıya iken önce Haydaroğlu Mehmed ile beraber çeşitli eşkıyalık faaliyetlerinde bulunmuş ve daha sonra Gürcü Abdünnebi isyanına dâhil olmuşsa da devlet adamlığı sürecinde önemli hizmetlerde bulunmuştur. Bir dönem Abaza Hasan isyanı üzerine ordu kumandanı olarak görevlendirilen Katırcıoğlu Mehmed Paşa, 19 yıllık devlet hizmetinin çoğunu Girit mücadelelerinde geçirmiştir. 17 Aralık 1668'de Kandiye muhasarası esnasında Anadolu Beylerbeyi iken vefat eden Katırcıoğlu Mehmed Paşa'nın Venediklilerle olan mücadelelerdeki başarıları dönem kaynaklarına yansımıştır. Katırcıoğlu Mehmed Paşa'nın soyuna ilişkin çeşitli iddialar bulunmaktadır. Araştırmamızın amacı, Katırcıoğlu Mehmed Paşa'nın hayatı çerçevesinde hem dönemin sosyo-ekonomik, idari ve siyasî yapısını incelemek hem de eşkıyanın devlete, devletin de eşkıyaya bakışına bir örnek sunmaktır.

17. yüzyılCelali isyanlarıKatırcıoğlu Mehmed Bey+3
Ayşenur Güngör
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
DoctorateOpen AccessTR

Rum vilayetinde yerleşim düzeninde değişimler (Alaca, Mecitözü ve Almus örneklerinde bir tarihsel coğrafya araştırması 1455-1839)

Kuzey Orta Anadolu havzası; Anadolu'nun fethinde ikinci kuşak serhat hattında yer alan, imparatorluğun kuruluşunda etkin rol oynayan Türkmenlerin öbeklendiği bir bölgeydi. Ayrıca XVI. yüzyılda siyasî, itikadî temelli Osmanlı-Safevi çekişmesi ile pek çok yönü bulunan Celali İsyanlarının bu bölgede etkin olduğu malumdur. Bugün Alaca, Mecitözü ve Almus olarak isimlendirilen ve bu havzada yer alan kazaların geçmişlerinin irdelenmesi bu bakımdan önemlidir. Alaca, Anadolu'da ilk medeniyeti tesis eden Hititlere ait önemli bir iskân bölgesiydi. Burası iskâna uygun özellikleri nedeniyle asırlar sonra Osmanlı nüfus ve iskân faaliyetlerine de konu olmuştur. Bu bakımdan imparatorluğun ilk döneminde yerleşik, hareketli konar-göçer aşiretlerin ön plana çıktığı hareketli bir coğrafyadır. Sivas, Tokat ve Samsun ara yolu bağlantısını sağlayan Mecitözü, Alaca'ya nispetle XV. yüzyılda daha sönük bir sahadır. Bizans Osmanlı çekişmesinin uzun sürdüğü ve Tokat ile Sivas'ı kavuşturan yolun merkezindeki Kafirni (Almus) ise Müslim-gayrimüslim varlığının ön plana çıktığı bir bölgedir. Her üç bölgede, XVI. yüzyıl sonlarında iskân mahallerinin sayısında belirgin bir artış gözlenmiştir. Öte yandan bu bölgelerde, kriz ve dönüşümün işareti olan XVII. yüzyıldan XVIII. yüzyıla uzanan dönemde, eskiyi aratır derecede sönük ve flu bir geçiş dönemi yaşanmıştır. Çok net göremesek de Mecitözü ve Hüseyinabad (Alaca), yaşanan gelişmelerden dolayı ıssızlaşmış, pek çok köyü hâlî ve harap duruma düşmüştür. Kafirni, dağlık ve ormanlık sahaları nedeniyle bölge ve yöre insanına adeta doğal bir barınma alanı olmuştur. Üretim, tüketim, ticarî tarım ve ulaşım faaliyetleri döngüsünün yeniden inşa ettiği XIX. yüzyıl Anadolu kent tarihinden söz konusu üç kaza da nasibini almıştır. Nitekim XVII. yüzyılda bir derbent olan Alaca, zamanla geçiş yolları istikametinde bir kavşak bölge halini almıştır. Mecitözü, Milli ve Kavilli aşiretleri vesilesiyle ilk dönemin aksine çok daha hareketli bir dönem yaşamıştır. Tokat-Sivas hattındaki Kafirni'de ise Celali hışmından yerle bir olmuş iskân mahalleri, XIX. yüzyıla gelindiğinde tekrar canlanmaya başlamıştır. Sonuç olarak; incelediğimiz üç kazanın XV. yüzyılda temelleri atılmış, XVI. yüzyılda en parlak dönemlerini yaşamış, XVII. ve XVIII. yüzyılların kendine has gizemli dünyasında zaman zaman öne çıkmış veya gerilemiş ve nihayet XIX. yüzyılda ise yeniden canlanıp günümüzdeki iskân özellikleri ile sosyo-kültürel yapılarına kavuşmuş oldukları söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Osmanlı İmparatorluğu, İskân, Nüfus, Göç, Kafirni (Almus), Mecitözü, Hüseyinabad (Alaca)

NüfusOsmanlı DevletiOsmanlı Dönemi+5
Murat Alandağlı
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Antalya ve çevresinde yayılış gösteren çizgili kaplumbağa (Mauremys rivulata)'nın (Testudinata: Bataguridae) Helmint faunasının araştırılması

Yapılan bu çalışma, Antalya ve çevresinde yayılış gösteren Mauremys rivulata (Valenciennes, 1833) türünün helmint faunasını kapsamaktadır. Mart 2009 ve Ekim 2010 tarihleri arasında toplanan 20 adet bireyin iç organlarının incelenmesi sonucunda 6 türe (Telorchis stossichi, Patagium lazarewi, Polystomum ocellatum, Serpinema microcephalus, Spironoura armenica ve Spiroxys contortus) ait toplam 1731 adet helmint bireyine rastlanmıştır. Teşhis edilen türlerden Telorchis stossichi ve Patagium lazarewi Digenea alt sınıfına, Polystomum ocellatum Monogenea alt sınıfına, Serpinema microcephalus, Spironoura armenica ve Spiroxys contortus Nematoda şubesine aittir. Ayrıca bazı Digenea ve Nematoda larvaları da bulunmuştur. Bunlardan Polystomum ocellatum türü, Türkiye'de yaşayan tatlısu kaplumbağaları için, Spiroxys contortus türü ise Türkiye'de yaşayan M. rivulata türü için yeni kayıttır.

AntalyaDigeneaHelmintler+4
Nuray Ergüner Aktaş
Akdeniz University · Institute of Graduate Studies in Science
2011
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye mağara çekirgeleri (Orthoptera, Rhaphidophoridae): Morfolojik ve moleküler veriler ışığında taksonomi, filogeni ve biyocoğrafyaları

Bu araştırmada, 2006-2010 yılları arasında Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan Mağara Çekirgeleri (Rhaphidophoridae)'ne ait morfolojik ve moleküler veriler ışığında, mağara çekirgelerinin taksonomi, filogeni ve biyocoğrafyaları çalışılmıştır. Türkiye'de mağara çekirgeleri alanında yapılan ilk çalışma özelliğinde olan bu tezde, morfolojik çalışmalar kapsamında, Dolichopoda cinsine ait türlerden 19 ve Troglophilus cinsine ait 20 karaktere ait ölçümler alınmış ve mağara çekirgelerinin teşhislerinde kullanılan kalitatif karakterler incelenerek, ülkemizde bulunan mağara çekirgelerinin taksonomileri çalışılmıştır. Ayrıca ülkemiz dışında Kafkasya ve Yunanistan'ın Samos ve Kalymnos Adaları'ndan örneklere ait kalitatif ve kantitatif ölçümler alınıp analizlere dahil edilmiştir. Teşhisler sonucunda Troglophilus cinsine ait 4, Dolichopoda cinsine ait 1 yeni tür bulunmuş ve literatüre kazandırılmak üzere yayına hazırlanmaktadır. Moleküler çalışmalar kapsamında ise 16S rDNA geni sekansı kullanılarak (Kafkasya, Girit, Samos ve Kalymnos populasyonları dahil) filogenetik analizler (Bayesiyan Analizi, moleküler saat uygulamaları vb.) ve elde edilen sonuçlar ışığında filogenik ve biyocoğrafik değerlendirmeler ve varsayımlar yapılmıştır.

Mehmet Sait Taylan
Akdeniz University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2011
00
Master'sOpen AccessTR

Sülüklü kumsalı (Demre-Antalya)'ndaki Caretta Caretta (Lıneaus, 1758) (Chelonıa: Chelonııdae) populasyonlarının izlenmesi ve yuvalardaki sıcaklığa bağlı eşey oranlarının belirlenmesi

Türkiye'de ve Dünya'da deniz kaplumbağalarıyla ilgili birçok çalışma yapılmıştır. Tarafımızdan yapılan bu çalışmada 4 adet yuvaya sıcaklık ölçer yerleştirilerek Caretta caretta türünün yuvalama başarısı ve yuva içi sıcaklığının yavru cinsiyeti üzerine etkileri araştırılmıştır. Çalışmalar sonucunda, cinsiyet belirlemede kullanılan inkübasyon süresinin 1/3'lük kısmının ortalama sıcaklığı 31,2 0C ile 32,7 0C arasında ölçülmüştür. Kuluçka süresi 48 ila 56 gün arasında tespit edilmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda Sülüklü Kumsalı'nda yavru cinsiyet oranı %89,3 dişi olarak tespit edilmiştir. Çalışma boyunca Caretta caretta türü deniz kaplumbağalarının yuvalı ve yuvasız çıkışları, yuvaların kumsalda dağılımı, yumurta sayıları, çıkan yavru sayıları, predasyon durumları, çıkan yavruların denize ulaşıp ulaşmadıkları, yumurtaların durumları, yuvalara ait koordinatlar ve yuva içi sıcaklıkları kaydedilmiştir. Çalışma sonucunda Sülüklü Kumsalı'nda toplam 39 adet ergin çıkışı saptanmış, bunların 21(%90,48)'i yuvalı 18(%9,52)'i yuvasız çıkış olarak kaydedilmiştir. Yuvaların denize paralel dağılımları 0-100 metre arasında, denize olan uzaklıklarına göre dağılımları ise 10-49 metreleri arasındadır. Yumurta bırakılan 21 adet yuvanın tamamında kontrol açılışı yapılmış ve yuvalara bırakılan toplam yumurta sayısı 1704 olarak belirlenmiştir. Diğer taraftan, yuvalara bırakılan yumurtaların sayısı 63-108 arasında değişmektedir. Yuvalara bırakılan toplam 1704 yumurtanın 1400 (%82,15)'ünden yavru çıkışı gerçekleşmiştir. Bu yavruların 1089 (%77,79) tanesinin denize ulaştığı, 273 (%19,5) yavru denize giderken öldüğü ve 38 (%2,71) yavru ise yuva içinde öldüğü tespit edilmiştir. 304 (%17,85) yumurtada embriyo gelişimi olmamıştır.

Rasim Sevim
Akdeniz University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2014
00
DoctorateOpen AccessTR

Antalya'da yayılış gösteren kurbağa (Ordo:Anura) türlerinin helmint faunası

ÖZET ANTALYA'DA YAYILIŞ GÖSTEREN KUYRUKSUZ KURBAĞA (ORDO: ANURA) TÜRLERİNİN HELMİNT FAUNASI SERDAR DÜŞEN Doktora Tezi, Biyoloji Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Mehmet ÖZ Haziran 2003, 116 sayfa Bu çalışma Antalya ve çevresinde yayılış gösteren kuyruksuz kurbağa türlerinin (Bufo bufo, B. viridis, Hyla arborea, Rana camerani, R. macrocnemis, R. ridibunda) helmint faunasını kapsamaktadır. Şubat 2001 - Aralık 2002 yıllan arasında toplanan 6 türe ait 421 örneğin incelenmesi sonucunda 21 helmint türünün varlığı saptanmıştır. Bu helmint türlerinden 2' sinin Monogenea (Polystoma viridis, Polystoma skrjabini), 12' sinin Digenea (Codonocephalus urniger, Diplodiscus subclavatus, Gorgoderina vitelliloba, Gorgodera cygnoides, Pleurogenoides medians, Prosotocus confusus, Brachycoelium salamandrae, Haplometra cylindracea, Haematoloechus breviansa, Encyclometra colubrimurorum, Dolichosaccus rastellus, Opisthiogfyphe ranae), Tinin Cestoda (Proteocephalus sp.), l'inin Acanthocephala (Acanthocephalus ranae) ve 5 'inin, Nematoda (Rhabdias bufonis, Cosmocerca commutata, Neoxysomatiun sp., Eustrongylides sp. ve Abbreviata sp) gruplarına ait olduğu tespit edilmiştir. Türkiye kurbağalan helmint faunasınınn ortaya çıkarılmasına katkı sağlamayı amaçlayan bu çalışmada tespit edilen helmintlerden Polystoma skrjabini, Haplometra cylindracea, Encyclometra colubrimurorum ve Dolichosaccus rastellus Türkiye için yeni kayıttır. R. ridibunda Brachycoelium salamandrae, R. camerani, Pleurogenoides medians, H. arborea Acanthocephalus ranae ve Cosmocerca commutata için Türkiye'den yeni konak kayıtlan olup aynı zamanda R. ridibunda Encyclometra colubrimurorum ve Abbreviata sp. için H. arborea da Encyclometra colubrimurorum için yeni ara konak kayıtlandır. Anahtar Kelimeler: Kuyruksuz kurbağa, Anura, Helmint Faunası, Platyhelminthes, Nematoda, Acanthocephala, Antalya, Türkiye JÜRİ: Prof. Dr. Mehmet ÖZ (Danışman) Prof. Dr. Ramazan İKİZ Prof. Dr. Battal ÇIPLAK Prof. Dr. Ali ERDOĞAN Yrd. Doç. Dr. Hikmet Sami YILDIRIMHAN TA YÜKSEKÖĞRETİM OCKÜMAHTASYON 1EBKEZİ

AntalyaHelmintlerKurbağalar+1
Serdar Düşen
Akdeniz University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2003
00
Master'sOpen AccessTR

Olympos-Çıralı Kumsalı'ndaki Caretta caretta (Linneaus, 1758) (Chelonia: Cheloniidae) yuvalarında sıcaklığa bağlı yavru eşey oranının belirlenmesi

Leyla Özkan Karaardıç
Akdeniz University · Institute of Graduate Studies in Science
2007
00
DoctorateOpen AccessTR

Antalya ve çevresinde yayılış gösteren Microtus (Cricetidae: Rodentia) cinsi türlerinin helmint faunasının araştırılması

Antalya ve çevresinde yayılış gösteren Microtus guentheri (n=18), M. levis (n=18) ve M. anatolicus (n=18) türlerine ait toplam 54 örneğin helmint faunası Temmuz 2016 ve Şubat 2018 tarihleri arasında araştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda örneklerin ince bağırsağında Heligmosomum costellatum, Arostrilepis horrida ve Hymenolepis diminuta, kalın bağırsakta Syphacia obvelata ve Aspiculuris tetraptera, mide duvarında Gongylonema neoplasticum ve Eucoleus bacillatus türleri ve karaciğer yüzeyinde Taenia taeniaeformis larvası tespit edilmiştir. Ayrıca H. costellatum türüne midenin fundus bölgesinde de rastlanmıştır. 1 M. anatolicus örneğinde 1 adet T. taeniaeformis larvası, 1 M. guentheri örneğinde 6 adet H. diminuta örneği ve 3 M. guentheri örneğinde de 15 E. bacillatus örneği gözlenmiştir. M. anatolicus türü örneklerinde A. tetraptera türü saptanmamıştır. İncelenen 54 Microtus cinsi örneğinin 47 sinde toplamda 1166 adet helmint bireyi tespit edilmiştir. Helmint infeksiyonu açısından yoğunluğu ve helmint çeşitliliği en fazla olan tür M. guentheri, en az olan tür ise M. anatolicus olarak bulunmuştur. A. horrida, H. diminuta, S. obvelata, A. tetraptera, G. neoplasticum, E. bacillatus ve T. taeniaeformis türleri Türkiye'de yayılış gösteren Microtus cinsi türleri için, bulunan tüm helmint türleri ise Antalya ve çevresinde yayılış gösteren Microtus cinsi türleri için yeni kayıttır. Ayrıca ülkemize endemik olan M. anatolicus ve M. levis türlerinin helmintleri daha önce araştırılmamış ve bu çalışmada bulunan tüm helmint türleri dünya genelinde yeni kayıt özelliği taşımaktadır.

Nuray Ergüner Aktaş
Akdeniz University · Fen Bilimleri Enstitüsü
2018
00
DoctorateOpen AccessTR

Selanik ve İttihad gazeteleri örneğinde Osmanlı modernleşmesi ve Yahudiler

Özellikle XVIII. ve XIX. yüzyıllara gelindiğinde, imparatorluğun en büyük nüfuslu gayrimüslim topluluklarından biri haline gelmiş olan Osmanlı Yahudileri, bu dönemde içinde bulundukları koşullar çerçevesinde bir modernleşme deneyimi yaşadılar. Bu koşulları genel ve Osmanlı Yahudilerinin kendilerine ait olan kısmıyla, özel koşullar olarak iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlardan ilki, Osmanlı'da modernleşmenin Osmanlı hukukuna ve oradan pratik yaşamına yansımaları bakımından büyük önem taşıyan Tanzimat ve Islahat Fermanları ve bu hukuki düzenlemelerin de imparatorluğun gayrimüslim topluluklarına ilişkin en önemli sonuçlarından biri olarak, gayrimüslim toplulukların yeniden organize edilmeleri gibi konuları içerir. İkincisi ise; Osmanlı Yahudi topluluğunun kendisine ait tarihsel, siyasal, ekonomik ve toplumsal koşulları içerir denilebilir ki, bunlar da bu koşullarda görülen değişimler, bir Yahudi modern düşünce hareketi olarak "haskala", modern okullar, hahambaşılık nizamnamesi ve siyonizm gibi konuları içerir. Bu çalışmada, işte bu koşullar dahilinde Osmanlı Yahudilerinin yaşadığı modernleşme süreci, Osmanlı Yahudileri ile ilişkilendirilen beş Osmanlıca gazeteden, arşivlerine ulaşılabilen ikisinin de yardımıyla anlaşılmaya çalışılmış; modernleşme olgusunun pratikteki siyasal, idari, ekonomik, toplumal ve kültürel göstergelerinin izleri sürülmüştür. Sonuçta, Osmanlı Yahudilerinin, en azından bir kısmının, kendi modernleşmesini ve yaşadığı değişim ve dönüşümleri Osmanlılık ile özdeşleştirdiği ve Osmanlılık çerçevesinde anlamlandırdığı görülmüştür.

GazetelerModernleşmeOsmanlı Devleti+4
Fatma Gökçen Atuk
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
10
DoctorateOpen AccessTR

Osmanlı Devleti'nde veliahtlık kurumu (1908-1922)

Altı yüzyılı aşkın bir süre boyunca tarih sahnesinde yerini alan Osmanlılar, tedrici olarak bürokratik karakteri baskın, merkeziyetçi, pratik, reel politik ve akılcı bir monarşi inşa etmede büyük bir maharet göstermişlerdir. Osmanlıların bu başarıyı yakalamalarının ardında yatan sebeplerden birisi de değişen koşulların gerektirdiği kurumsal düzenleme ve yenilikleri yapabilme becerisini gösterebilmeleridir. Dolayısıyla, Osmanlı müesseseler tarihi aynı zamanda Osmanlıların değişen dünya koşullarına uyum ve esneme becerisini mahirane bir şekilde uyguladıkları bir tarihtir. Osmanlılar klasik dönem boyunca özellikle II. Selim ve III. Murat dönemlerinde tek şehzadeye tek sancak uygulaması ile bir tür veliahtlık yöntemini klasik sancak geleneği çerçevesinde onaylamışlardır. XVI. yüzyıl sonu XVII. yüzyılın ilk çeyreğinde kafes sistemi olarak bilinen şehzade yetiştirme yöntemiyle, paralel bir şekilde gelişen ekberiyet ilkesiyle, ekber şehzadenin veliahtlığı da teyid etmiştir. Bu durum ise bir bütün olarak kafes kurumunun aynı zamanda bir veliahtlık sistemi olması sonucunu doğurmuştur. Osmanlı tarihinde, XIX. yüzyılda tarihsel ve maddi temelleri atılan veliahtlık makamı, 23 Temmuz 1908'de II. Meşrutiyetin ilanından hemen sonra faaliyete geçmiş ve bu tarihten itibaren makamın kurumsallaşması adına maddi, yasal ve fiili çok önemli girişimler ve düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Bu atılımlar ve düzenlemeler sayesindedir ki osmanlı devletinde bir veliahtlık müessesesinden bahsetmek mümkün hale gelebilmiştir. Bu noktada çalışmamızın amacı, Osmanlıların XX. yüzyılın başlarında dünya devletler sistemi ile uyumlu bir veliahtlık kurumu inşa etme adına gösterdikleri çaba ve girişimleri anlamak ve açıklamak olacaktır.

Osmanlı DevletiVeliahtlık
Ruhat Alp
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
10

Other supervisors