Theses supervised by Prof. Dr. Mustafa Kayıhan Erbaş
10 theses · Aksaray University
Profesyonel futbolcuların yeni tip korona virüse yakalanma kaygıları ve zihinsel antrenman düzeylerinin incelenmesi
Bu çalışmada, profesyonel futbolcuların yeni tip korona virüse (Covid-19) yakalanma kaygıları ve Zihinsel antrenman düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubu Fransa'da profesyonel seviyede futbolculuk yapan 40 erkek sporcudan oluşmaktadır. İlhan, (2018) tarafından Türkçe 'ye uyarlanan Sporda Zihinsel Antrenman Envanteri (SZAE) ve Demir vb., (2020) tarafından geliştirilen Sporcuların Yeni Tip Korona Virüse Yakalanma Kaygı Ölçekleri (SYTKYKÖ), Fransızcaya uyarlanarak kullanılmıştır. Toplanan sonuçlar İBM SPSS 22 paket programı yardımıyla analize edilmiştir. Analiz sürecinde tanımlayıcı istatistiklerden, t testinden, korelasyon ve regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen araştırma bulguları, SZAE skorları ile SYTKYKÖ skorları arasından anlamlı bir ilişki olmadığı fakat daha önce Covid-19'a yakalanan futbolcuların SZAE (p=0.001<0.05) skorları ve SYTKYKÖ skorları (p=0.001<0.05) arasında anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Alt boyutlar bazında incelendiğinde, SYTKYKÖ için Bireysel Kaygı Düzeyi ve Sosyalleşme Kaygısı alt boyutundan aldıkları puanlar karşılaştırıldığında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir (p=0.007<0.05). SZAE için, zihinsel temel beceriler (p=0.019<0.05), zihinsel performans becerileri (p=0.003<0.05) ve kişilerarası beceriler (p=0.020<0.05), alt boyutları için anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak profesyonel futbolcuların Covid'19'a yakalanmış olmaları korona virüse yakalanma kaygıları ve zihinsel antrenman düzeylerini etkilediği belirlenmiştir.
9-11 yaş grubu kız ve erkek yüzücülere uygulanan serbest branş antrenmanlarının yüzme performansı üzerine etkisi
Bu çalışmanın amacı 8 haftalık su egzersizinden oluşan yüzme antrenmanının, 9-11 yaş gurubu çocukların yüzme performansına, vücut kompozisyonuna ve farklı motorik özelliklere etkisinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda çalışmaya, yaşları 9-11 yaş arasında değişen 60 çocuğun katılımı sağlanmıştır. Çalışmada ön-test, son-test deseni uygulanarak, çocukların vücut kompozisyonları ile birlikte 25 metre, 50 metre, 100 metre ve 200 metre serbest sitil yüzme dereceleri kaydedilmiştir. Yapılan yüzme antrenmanlarının, çocukların farklı motorik özelliklerinin geliştirilmesi ve yüzme performanslarının arttırılmasında etkili olduğu belirlenmiştir.
Ortaokullarda öğrenim gören mülteci ve göçmen çocukların motor beceri düzeyleri ve beden eğitimi temel psikolojik ihtiyaçlarının incelenmesi
Dünya'nın farklı bölgelerinde değişik tarihlerde devam eden çatışmalar ve savaşlar, milyonlarca insanı yerinden yurdundan zorunlu göç ettirmiştir. Son yıllarda 4 milyona yakın insan Irak, Suriye ve Afganistan'dan Türkiye'ye göç etmek durumunda kalmıştır. Bu kadar çok sayıda insanın sosyal hayata katılmasıyla birlikte onların eğitimi de önemli bir gündem konusu haline gelmiştir. Göçle gelen sorunların başında göçmen ve mülteci çocukların durumu olmuştur. Çocukların eğitimleri bu sorunların başında gelmektedir. Çocukların Türk eğitim sistemine dâhil olmasıyla birlikte okullarda birtakım sorunlar ortaya çıkmıştır. Mülteci ve göçmen çocukların temel psikolojik ihtiyaçları ve motor gelişimleri yeni geldikleri ülkedeki çocuklardan farklı olabileceği ve bundan kaynaklı yaşanabilecek uyum problemlerin tespitinin yapılması ve çözüm önerilerinin getirilmesi çalışmanın en önemli amaçlarından biridir. Çalışmaya 2020-2021 eğitim öğretim yılında Aksaray ilinde yaşayan 11-14 yaş arası ortaöğretim öğrencileri arasından rastgele yöntemle seçilmiş 148 erkek ve 123 kız olmak üzere toplam 271 gönüllü mülteci ve göçmen öğrenci katılmıştır. Katılımcıların motor becerileri Eurofit Test Bataryası ile temel psikolojik ihtiyaçları ise Beden Eğitiminde Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği ile belirlenmiştir. Ayrıca araştırma grubunda yer alan öğrencilerin sosyodemografik özelliklerini tespit etmek amacıyla "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Analiz kapsamında, betimleyici istatistiklerden yararlanılmış, bunun yanında verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini test etmek amacıyla verilerin homojenliği ve varyansları test edilmiş, normalite için Kolmogorov-Smirnov testi uygulanmış ve verilerin normal dağılım gösterdiği görülmüştür. Bu doğrultuda demografik değişkenler açısından elde edilen verilerle de motor beceri düzeyleri ve beden eğitiminde temel psikolojik ihtiyaçları incelenmiştir. Bağımsız gruplarda aritmetik ortalamalar arası farka ait karşılaştırmalarda t-testi kullanılmıştır. İkiden fazla değişenin yer aldığı karşılaştırmalar da ise tek yönlü varyans analizi kullanılmış; anlamlılık düzeyi olan heterojen dağılımlarda ise Tukey testi kullanılmıştır. Araştırmada grubundaki mülteci ve göçmen çocukların cinsiyete göre, anne-baba eğitim durumlarına göre, mensubu olduğu uyruğa göre, sınıfa göre, Türkiye'de kalma sürelerine göre ve sportif etkinliklere katılım sürelerine göre anlamlı farklılıklara rastlanmıştır. Mülteci ve göçmen çocukların beden eğitimi temel psikolojik ihtiyaçlarının ve motor beceri düzeyleri arasındaki ilişkilerinin düzeyi ve yönü arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Mülteci ve göçmen çocukların beden eğitimi temel psikolojik ihtiyaç alt boyutlarına göre ilişki düzeyi ve yönü arasında anlamlı farklılıklara rastlanılmıştır. Sonuç olarak; araştırmadan elde edilen tüm veriler ışığında, motor beceri düzeylerinin temel psikolojik ihtiyaçların karşılanmasında önemli faktörlerden biri olduğu söylenebilir. Fiziksel aktiviteler, beden eğitimi dersleri ve sportif branşlara yönelik faaliyetlerin motor beceri düzeylerinin geliştirilmesi sürecinde önemli bir araç olduğu bilinmekle beraber, bu araştırma sonucunda dolaylı olarak temel psikolojik ihtiyaçların karşılanması açısından da çok önemli bir yeri olduğu düşünülmektedir. Özellikle mülteci ve göçmen çocukların ülkeye entegrasyon sürecini hızlandırmak adına fiziksel aktivite, beden eğitimi dersleri ve farklı spor branşlarına ait faaliyetlerin ön plana çıkartılabileceği ve bir araç olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.
Beden eğitimi öğretmen adaylarının duygusal zeka düzeyleri ile öğretim yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırma, beden eğitimi öğretmen adaylarının duygusal zeka düzeyleri ile öğretim yeterlilik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, veriler öğretmen adaylarını tanımlayıcı özellikteki soruların yanında Duygusal Zeka Ölçeği ve Beden Eğitimi Öğretim Yeterliliği Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Ölçekler 3. ve 4. sınıf öğrencilerine online ve yüz yüze olacak şekilde uygulanmıştır. Uygulama sonucu elde edilen veriler SPSS 26 paket programı ile analiz edilmiştir. Analiz sürecinde, Cronbach's Alpha, normallik testi, betimsel istatistikler, frekans dağılımı, korelasyon analizi, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizine başvurulmuştur. Yapılan analiz sonucunda, öğrencilerin duygusal zeka düzeyleri ile öğretim yeterliliği arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada, öğrencilerin duygusal zeka düzeylerinin cinsiyet, yaş, anne eğitim düzeyi ve sınıf düzeyine göre farklılaştığı tespit edilmiş iken baba eğitim düzeyine göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Bunun yanında, Öğrencilerin beden eğitimi öğretim yeterliliğinin cinsiyete ve yaşa göre farklılaştığı buna karşın anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi ve sınıf düzeyine göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir.
Beden eğitimi öğretmen adaylarının mesleğe yönelik tutumları ile öğretme ve öğrenme anlayışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi öğretmen adaylarının mesleğe yönelik tutumlarının belirlenmesi ve mesleğe yönelik tutum düzeylerini etkileyebileceği düşünülen cinsiyet, sınıf düzeyi, spor dalı, anne baba eğitim durumu dikkate alınarak öğretmen adaylarının mesleki tutumlarının incelenerek öğretme ve öğrenme davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Araştırma grubunu 2017-2018 eğitim öğretim yılı içerisinde, farklı üniversitelerin beden eğitimi ve spor öğretmenliği programlarında eğitim gören 152'si kadın (%41), 218'i erkek (%59) olmak üzere toplam 370 beden eğitimi öğretmen adayı ( yaş = 21.243 ± 2.068) oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak kişisel bilgi formu, Beden Eğitimi Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği ve Öğretme ve Öğrenme Anlayışları Ölçeği kullanılmıştır. Beden eğitimi öğretmen adaylarının mesleki tutumları ve öğretme – öğrenme anlayışlarının cinsiyet ve spor dalı değişkeni açısından karşılaştırılmasına yönelik, bağımsız gruplarda aritmetik ortalamalara ait farkları belirlemek amacıyla t-testinden yararlanılmıştır. Beden eğitimi öğretmen adaylarının mesleki tutumları ve öğretme – öğrenme anlayışlarının sınıf ve anne-baba eğitim durumu değişkenleri açısından karşılaştırılmasına yönelik olarak tek yönlü varyans analizi (ANOVA) tekniğinden yararlanılmıştır. Beden eğitimi öğretmen adaylarının mesleki tutumları ve öğretme–öğrenme anlayışları arasındaki ilişkinin düzeyi ve yönünü belirlemek amacıyla korelasyon tekniğinden faydalanılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmen adaylarının, öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Yine Beden Eğitimi Öğretmen adaylarının mesleki tutumlarının anne eğitim durumlarına göre karşılaştırılmasına yönelik yapılan analizde mesleki sevgi ve mesleki tutum acısından anlamlı farklılığa rastlanılmıştır.
Görme engelli sporcuların kaygı ve saldırganlık düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı görme engelli sporcuların kaygı ve saldırganlık düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesidir. Araştırma, Goalball oynayan görme engelli erkek amatör ve profesyonel sporcuların sürekli, durumluk kaygı ve saldırganlık düzeylerinin birbiri ile olan ilişkisini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmada tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırma grubu Türkiye Erkek Milli Goalball takımında oynayan 22 görme engelli erkek sporcudan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak görme engelli erkek goalball sporcularının sosyo-demografik özelliklerini ölçmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu", Öner ve LeCompe (1983) tarafından Türkçeye uyarlanan "Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği" ve Madran (2012) tarafından Türkçeye uyarlanan "Buss-Perry saldırganlık Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen verilerin betimleyici analiz yapılmıştır. Verilerin normalliği sınandıktan sonra gruplar arası karşılaştırmalarda Mann Whitney U testi, ANOVA ve korelasyon analizinde Spearman korelasyon testi kullanılmıştır. Anlamlılık seviyesi 0.05 olarak alınmıştır. Araştırmanın sonucunda, görme engelli sporcuların sürekli kaygı düzeylerinin orta seviyede, durumluk kaygı düzeylerinin düşük ve saldırganlık düzeylerinin de orta seviyede olduğu belirlenmiştir.
Türkiye Kadınlar Basketbol Süper Ligi takımlarının hücum organizasyonlarının başarı durumları üzerine etkisinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, Türkiye Kadınlar Basketbol Süper Ligi (TKBSL) 2022-2023 sezonunda play-off serisindeki takımların hücum organizasyon tercihlerini ve bu organizasyonların hangi hücum bölgelerinden yapılan atışlarla sonlandırıldığını belirlemektir. Ayrıca bu çalışma, hücum tercihleri ile başarı düzeyi olarak değerlendirilen müsabaka kazanma-kaybetme durumu ve ligdeki sıralamalarına olan etkilerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırmanın evrenini 2022-2023 sezonu TKBSL oluşturmaktadır. Örneklem grubunu ise normal sezonun ardından play-off oynayan takımlar oluşturmaktadır. Bu kapsamda, TKBSL play-off serisinde 17 müsabakada kazanan ve mağlup olan toplam 34 takımın analiz verileri bu çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Takımların farklı hücum stratejileri ve bu stratejilerin saha içi performanslarına yansımaları, sistematik gözlem yöntemi ve e-analiz basketbol programı kullanılarak veri seti oluşturulmuştur. Değişkenlerin gruplar arasındaki ortalamalarını karşılaştırırken iki ortalama arasındaki ilişkilerin belirlenmesine yönelik istatistiki işlemler için ki-kare testlerinden yararlanılmıştır. Hücum organizasyonları; hızlı hücum, geçiş hücumu, set hücumu, pick-and-roll ve bireysel hücum kategorilerinde değerlendirilmiş, hücum bölgeleri ise pota altı, orta mesafe, üç sayı bölgesi, ikinci hücum şansı ve serbest atış kazanma şeklinde sınıflandırılmıştır. Eldeki bulgular, hücum organizasyonlarının çeşitliliği, hücum yoğunluğu ve tercih edilen hücum bölgelerinin müsabaka sonuçlarıyla arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir (p<0.05). Oynanan tüm müsabakalarda genel hücum organizasyonu tercih oranlarında, set hücumları %56,7 en çok tercih edilen hücum organizasyonu olarak öne çıkmaktadır. Galip takımların, hızlı ve geçiş hücumlara, mağlup takımların ise set hücumuna daha fazla yöneldiği belirlenmiştir. Ayrıca, pota altı ve serbest atışlardan elde edilen sayıların galibiyet üzerinde önemli bir etkisi olduğu görülmüştür. Bu araştırmanın bulguları, antrenörler ve spor bilimciler için TKBSL'deki taktiksel eğilimleri anlamada ve stratejik planlamalar geliştirmede rehber niteliği taşıyabilir. Anahtar Kelimeler: Basketbol, Kadın, Hücum, Başarı
Okulöncesi dönem öğrencilerinin motor beceri düzeylerinin sosyal davranışları ile ilişkisinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, 2024-2025 eğitim ve öğretim yılında öğrenim gören okul öncesi dönemi öğrencilerinin motor gelişim düzeyleri ile sosyal gelişim düzeyleri arasındaki ilişkisinin incelenmesidir. Araştırmada okul öncesi öğrencilerinin cinsiyet ve yaş değişkenlerine göre, motor beceri düzeyleri ile sosyal gelişim özellikleri arasında ki ilişki incelenmiştir. Araştırma grubunu 168 okul öncesi öğrencisi oluşturmaktadır. Bu öğrencilerin 48,8%'i kız (n=82), 51,2%'si erkek (n=86) olarak belirlenmiştir. Yaş dağılımına göre, öğrencilerin 11,9%'u 4 yaşında (n=20), 39,3%'ü 5 yaşında (n=66) ve 48,8%'i 6 yaşında (n=82) olduğu görülmektedir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Okul Öncesi Sosyal Davranış Ölçeği Öğretmen Formu (OÖSDÖ-ÖF) ve Büyük Kas Becerileri Ölçme Testi uygulanmıştır. Elde edilen verilerin betimleyici analizi yapılmıştır. Verilerin normallik testi One-sample Kolmogorov Smirnov ile Shapiro-Wilk testi ile sınanmış ve normal dağılım gösterdiği gözlenmiştir. Ardından cinsiyet değişkenine göre inceleme yapabilmek için independent simple-t test ve yaş değişkenine göre karşılaştırmalar için ise Kruskal-Wallis H Testi uygulanmıştır. Son olarak motor beceri ve sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişkiyi görebilmek amacıyla korelasyon analizinde Spearman korelasyon testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda lokomotor beceri seviyesi yüksek olan çocuklarda fiziksel ve ilişkisel saldırganlık gösterme durumlarının azaldığı, aynı zamanda da olumlu sosyal davranış gösterme durumlarının arttığı sonucuna ulaşılabilir.
Beden eğitimi ve spor öğretmenlik mesleğinde mesleki özerklik ve mesleki motivasyon ilişkisi
Bu araştırmanın temel amacı, beden eğitimi öğretmenlerinin mesleki özerklik düzeyleri ile mesleki motivasyonları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu kapsamda öğretmenlerin kendi mesleki kararlarını alma düzeyleri ile işlerine yönelik içsel ve dışsal motivasyonlarının birbirini nasıl etkilediği analiz edilmeye çalışılacaktır. Ayrıca demografik değişkenler (yaş, cinsiyet, medeni durum, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, spor branşı, eğitim durumu ve hizmet süresi) açısından mesleki özerklik ve motivasyon düzeylerinde anlamlı farklar olup olmadığı da araştırmanın alt amaçları arasındadır. Araştırmanın grubunu 2024-2025 eğitim öğretim dönemin de Aksaray ili Merkez ilçesinde Milli Eğitime Müdürlüğüne bağlı lise düzeyinde görev yapan toplam 188 beden eğitimi öğretmeni oluştururken, örneklemini ise seçili örneklem metoduyla belirlenmiş 10 liseden 116 beden eğitimi öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak kişisel bilgi formu, öğretmen mesleki özerklik ölçeği ve mesleki motivasyon ölçeği kullanılmıştır. Çalışmaya katılan beden eğitimi öğretmenlerinin; öğretmen özerklik düzeyler ile spor branşı ve hizmet süresi değişkenleri arasında istatistiki açıdan anlamlı fark tespit edilirken, yaş, cinsiyet, medeni durum ve eğitimi durumu değişkenleri açısından anlamlı farklılık tespit edilememiştir. Öğretmen mesleki motivasyon düzeyleri ile yaş, cinsiyet, medeni durum, spor branşı, eğitimi durumu ve hizmet süresi değişkenleri açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır. Ayrıca yapılan ilişki testi (pearson kolerasyon) sonucunda çalışmaya katılan beden eğitimi öğretmenlerinin öğretmen özerklik düzeyleri ile öğretmen mesleki motivasyon düzeyleri arasında ,342 puan ile pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Okul öncesi çocukların motor beceri düzeyleri ile annelerin çocuk yetiştirme stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Son yüzyılın başlarında gelişen internet teknolojilerinin bireylere sağladığı imkanlar yeni medya Bu araştırma, Anne tutumları ile çocukların motor gelişimleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla betimsel ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın örneklemini, 2022–2023 eğitim-öğretim yılında Aksaray ilinde yer alan A-Fit Kids Academy'ye devam eden 5 yaşında 56 çocuk ve 56 veli olmak üzere toplam 112 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler, kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle toplanmıştır. Araştırmada elde edilen betimsel analiz sonuçlarına göre, katılımcıların istendik (olumlu) anne-baba tutum düzeyleri yüksek, istenmedik (olumsuz) tutum düzeyleri ise düşük bulunmuştur. Bu durum, ebeveynlerin çocuklarına karşı genel olarak demokratik, destekleyici ve ilgili tutumlar sergilediğini göstermektedir. Çocukların motor becerileri açısından değerlendirildiğinde; büyük kas becerileri genel olarak orta-yüksek düzeyde, lokomotor ve nesne kontrol becerileri ise ortalama seviyede tespit edilmiştir. Cinsiyet değişkenine göre yapılan analizlerde, kız çocukların motor beceri ortalamaları erkek çocuklara kıyasla daha yüksek bulunmuş, ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Bu bulgu, cinsiyetin motor gelişim üzerinde belirleyici bir faktör olmadığını ortaya koymaktadır. Ebeveynlerin eğitim durumu, gelir düzeyi, çalışma durumu ve çocuk sayısı gibi demografik değişkenlerin hem anne-baba tutumları hem de çocukların motor becerileri üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Bununla birlikte, ebeveyn eğitim düzeyindeki artışla birlikte istendik tutum puanlarının yükseldiği gözlenmiştir. Korelasyon analizleri, ebeveyn tutumları ile çocukların motor gelişimleri arasında anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. İstendik anne-baba tutumları ile büyük kas becerileri (rₚ = 0,945), lokomotor (rₚ = 0,684) ve nesne kontrol becerileri (rₚ = 0,781) arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Öte yandan, istenmedik anne-baba tutumları ile motor becerilerin tüm alanları arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler gözlenmiş, özellikle nesne kontrol becerileriyle olan ilişki en yüksek düzeyde (rₚ = -0,833) bulunmuştur. Elde edilen bulgular, olumlu ebeveyn tutumlarının çocukların motor gelişimlerini desteklediğini; olumsuz tutumların ise gelişimi olumsuz etkileyebileceğini göstermektedir. Bu sonuçlar, literatürde yer alan ilgili araştırmalarla örtüşmektedir. Araştırma sonuçları, ebeveynlerin çocuklarının fiziksel gelişimlerini desteklemek adına bilinçli ve pozitif tutumlar geliştirmelerinin önemini vurgulamaktadır.