Theses supervised by Prof. Dr. Sabahattin Küçük
10 theses · Fırat University
Nedim'in sanatı üzerine bir tahlil denemesi
XVIII. yüzyıl divan şairi Nedim, klasik Türk şiirinin en tanınmış şahsiyetlerindendir. Yaşadığı dönemden günümüze kadar neredeyse üç asır geçmiş olmasına rağmen onun şiir dünyamızdaki etkisi hâlâ devam etmektedir. Nedim'in sanatı üzerine bir tahlil denemesi olan bu çalışmada, geleneksel tahlil yönteminin dışında kimi çağdaş edebiyat kuram ve eleştirilerinden de istifade edilmiş; şairin sanatını belirgin kılan hususlar, kısa bir girişten sonra dört ana bölümde incelemeye tabi tutulmuştur. Bu bölümler, klasik divan tahlili şablonuna göre yapılmayıp ana ve alt başlıklar, okumalar esnasında karşılaşılan birtakım soru ve sorunlardan hareketle oluşturulmuştur. Çalışma neticesinde elde edilen tespit ve değerlendirmeler ise "Sonuç" başlığı altında verilmiştir. nahtar Kelimeler: Nedim, XVIII. yüzyıl, klasik Türk şiiri, tahlil, çağdaşedebiyat kuram ve eleştirileri.
Sabrî Mehmed Şerîf hayatı, sanatı, divanı'nın tenkitli metni ve tahlili
Sabrî Mehmed Şerif, XVII. Yüzyılın önemli şairleri arasındadır. Sanatçı kişiliği Nef`î'ye yakındır. Klasik Türk şiirinin geleneksel sanat anlayışını muhafaza etmekle birlikte şiirde yenilik peşindedir.Bu çalışma Sabrî'nin hayatı, sanatı, divanının tenkitli metni ve tahlilinden meydana gelmiştir. Yaptığımız araştırmalar sonucunda Sabrî Divanı'nın elli beş yazma nüshasını tespit ettik. Çeşitli kıstasları göz önünde bulundurarak yedi nüsha üzerinde tenkitli metin çalışmasını yaptık. Meydana gelen tenkitli metni esas alarak din-tasavvuf, toplum, insan ve tabiattan oluşan tahlil çalışmasını yaptık.Yaptığımız bu çalışmayla Klasik Türk Edebiyatı'nın önemli bir şahsiyeti olan Sabrî'yi ve sanatını tanıtmaya çalıştık.Anahtar Kelimeler: Sabrî, Şiir, Tahlil, Klâsik Türk Edebiyatı, XVII. Yüzyıl
Klâsik Türk şiirinde gül redifli kasideler
Bu çalışma, genel bir bakış açısıyla gül, gülün Klâsik Türk şiirindeki kullanımı ve gül redifli kasidesi bulunan divan şairlerinin şiirlerinin tespit edilerek, bunlardan birkaçının incelenmesini içermektedir. Tezde, öncelikle bir bitki türü olarak gülün tanımı yapılmış, Osmanlı Devleti'nde çiçek ve bahçe kültürü ve bu kültürün Klâsik Türk şiirine yansımaları üzerinde kısaca durulmuş, genel anlamda gül ve gülün şiirimizdeki kullanımına değinilmiş; Necâtî, Fuzûlî, Lâmi`î ve Hayâlî kasidelerinin incelenmesi yapılarak, Basirî, Nev'î, Sâbir Parsa ve Kütahyalı Rahîmî'nin kasideleri ile Hayalî'nin gonca kasidesi metin olarak verilmiştir.Bunlardan Necâtî, Fuzûlî, Lâmi`î Çelebi ve Hayâlî kasideleri nesre çevrilerek beyitler hem anlam hem de edebî sanatlar açısından incelenmeye çalışılmıştır. Ancak sanatlar gösterilirken tüm sanatlar değil, daha çok beytin söylenmesinde esas teşkil eden, şairin sanat gücünü ortaya koyması açısından önem arz eden sanatlar gösterilmiştir. Kasidelerdeki ortak hayal, mazmun ve imajlar ise ?Gül İle İlgili Müşterek Tasavvur ve Kullanımlar? başlığı altında ele alınarak maddeler halinde verilmiştir. Çalışma sonunda tespit edilen önemli hususlar da Sonuç kısmında belirtilmiştir.
15. yüzyıl şairlerinden Çâkerî Dîvânı'nın tahlili
Klâsik Türk Edebiyatı sahasının, 15. yüzyıl içerisinde yetiştirmiş olduğu şairlerden Çâkerî, geleneksel şiir formlarına uygun olarak meydana getirdiği Dîvânı ile kendi şairlik yeteneği ölçüsünde Türk şiir tarihindeki yerini almıştır. Şâir, Klâsik şiirin tarihi süreç içerisinde meydana getirdiği şekilsel ve tematik kaidelere bağlı kalarak geleneğin kendisine sunduğu imkânlar çerçevesinde şiirlerini yazmıştır. Eserlerinde yansıtmış olduğu kadarıyla iyi eğitimli, şiire ait hususiyetlere vâkıf ve yaşadığı topluma ait kültürel birikime sahip bir sanatçıdır.Dîvân'ın tahlilinde devrin genel özellikleri, toplumun hayat felsefesi, din, tasavvuf ve Klâsik Fars Edebiyatı ile ilgili hususiyetler göz önüne alınmak suretiyle Çâkerî'nin şiirlerinde ele aldığı konular, bu konuların işlenmesinde ortaya konulan dil ve üslup özellikleri, kullanılan mazmun ve mecazlar açıklanmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Çâkerî, Dîvân, Klâsik şiir, 15. yüzyıl, tahlil
Mihri Hatun Divanı'nın tahlili
Bu çalışma Mihrî Hâtun'un Divân'ının tahlilinden meydana gelmiştir.Mihrî Hâtun 15. yüzyılda Amasya'da yaşamıştır. Bu yüzyıl İstanbul'un fethiyle Osmanlı İmparatorluğu için oldukça önemli bir yüzyıldır. Mihrî bu dönemde yaşamış, Ahmed Paşa ve Necâtî'nin çizgisinde şiirlerini yazmıştır. Türkçe bir Divân'ı vardır.Mihrî Hâtun Divânı Tahlili başlıklı çalışmamız ?Din-Tasavvuf?, ?Cemiyet?, ?İnsan? ve ?Tabiat-Eşya? olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır. Ayrıca bu ana bölümleri oluşturan pek çok alt başlık da mevcuttur.Mihrî Hâtun bu konuları işlerken divân şiirinin klasik yapısını benimsemiş ve çizginin dışına çıkmamıştır. Samimi ve sade diliyle tezkire yazarlarının dikkatini çeken şair, hacimli olmayan Divân'ında klasik anlayışın devamı niteliğinde ortaya koyduğu şiirleriyle XV. yüzyıl şairleri arasında yerini almıştır.Anahtar Kelimeler: Mihrî Hâtun, 15. Yüzyıl, Klasik Türk Edebiyatı, Divân, Tahlil (Din-Tasavvuf, Cemiyet, İnsan, Tabiat-Eşya)
Türk edebiyatında Şâh u Derviş (Şâh u Gedâ) ler ve Hilâli-i Çağatâyi'den yapılan Şâh u Derviş çevirilerinin incelenmesi
ÖZET TÜRK EDEBİYATINDA ŞÂH U DERVİŞ ( ŞÂH U GEDÂ ) LER VE HİLÂLÎ-İ ÇAĞATÂYİ' DEN YAPILAN ŞÂH U DERVİŞ ÇEVİRÎLERİNİN İNCELENMESİ Türk Edebiyatı belli dönemlerde İran Edebiyatının etkisinde kalmıştır. Tür ve konu olarak İran Edebiyatı örnek alınmıştır. Örnek alınan bu konularda eserler vücuda getirilmiştir. Mesnevî türü de edebiyatımıza İran edebiyatından geçmiştir. Özellikle XVL yüzyılda bu türde verilen eserler doruğa ulaştığı gibi türdeki yenilikler de göze çarpmaktadır. İran şairlerinden Hilali-i Çağatâyî'nin Şâh u Gedâ adlı mesnevisi, Bursalı Rahmi tarafından konu ve işleyiş bakımından aynı olmakla beraber yeniden kaleme alınmıştır. Eser tasvirler ve üslup bakımından çok dikkate değer bir eserdir. Sinoplu Beyânı ise Hilâli-i Çağatâyi'nin Şâh u Gedâ adlı mesnevisini sade bir dille tercüme etmiştir. Eserler konu olarak aşkı ele almıştır. Çalışmada bu eserlerin karşılaştırılması yapılmıştır. Anahtar kelimeler: Mesnevi Şâh u Gedâ, Hilali - i Çağatâyi, Rahmi, Beyâni ABSTRACT AN EXAMINATION OF ŞÂH U DERVISHS ( ŞÂH U GEDÂ) IN TURKISH LITERATURE AND TRANSLATIONS OF ŞÂH U DERVISH WRtTTEN BY HİLÂLT-t ÇAĞATÂYİ Turkish literature influenced by Persian literature in certain peroids. Persian literature was taken as an example from the type and theme point of vieews. Literary works were written around this frame. Mesnevi type came to our literature from Persian literature Especially in XVI. * century abowe mentioned type of works increased and new dewelopments in the type was taken attention. A Mesnevi, named as Şah u Gedâ, written by persian poet HflaB-i Çağatay^ was rewritten, by Bursalı Rahmi although the theme and contents were nearly the sarrt©. Şâh u Gedâ is a remarkable work from the point of descriptions and manner.However, Sinoplu Beyani translated Şâh u Gedâ by using a basic language. These studies based on love theme, In this study, these books were compared. Key word : Mesnevi, Şâh u Gedâ, Hilâli - i Çağatâyi, Rahmi, Beyânt
Hâlet bey divanı-Tenkitli metin
Özet Yüksek Lisans Tezi Halet Bey Divanı Tenkitli Metin Mehmet Korkut ÇEÇEN Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı 2005; Sayfa: VI + 251 Bu çalışma 19. yüzyıl şairlerinden Halet Bey'in hayatı edebî kişiliği ve divanının edisyon-kritiğinden meydana gelmiştir. 19. Yüzyıl Osmanlı İmparatorluğunun geçirdiği belki de en yoğun dönemiydi. Dönem insanı ve imparatorluğun kurumları Doğu - Batı sentezine ulaşılabilmesi için bir çok değişim yaşıyordu. Şüphesiz toplumun ve insanın bir yansıması olan edebiyat da bu değişimden etkilenecekti. Gazete, şiir, tarih ve tiyatro gibi farklı alanlarda adını duyduğumuz dönemin bürokratlarından şair-yazar Halet Bey'in çalışmaları; devrin edebî, sosyal ve kültürel alanlarını anlamamıza yönelik ipuçları verecektir. Şair kişiliğiyle Halet Bey, 19. yüzyıl Türk Edebiyatı'nın önemli isimlerindendir. Klâsik Türk Edebiyatı anlayışına uygun şiirler yazan bu şair, Batı etkisinde gelişen edebiyat anlayışından da etkilenmiştir. Halet Bey'in şiirleri, dönemin edebiyat anlayışını ortaya koymaya da yardım edecektir. Anahtar Kelimeler: Halet Bey, Şiir, Klâsik Türk Edebiyatı, 19. Yüzyıl
Fehîm-i Kadîm Dîvânı'nın tahlîli
Bu çalışma, 17, yüzyıl Dîvân şairlerinden Fehîm-i Kadîm'in Dîvânı'nın tahlili ve şiirlerinde Sebk-i Hindî izleri üzerinedir. Sebk-i Hindî şairleri içinde zikredilen şairin şiirlerinde bu üslubun izleri incelenmiştir. Şairin hayatı, sanatı ve eserleri hakkında bilgi verildikten sonra, Fehîm Dîvânı Din-Tasavvuf, Toplum, İnsan ve Tabiat olmak üzere dört ana bölümde incelenmiş, şairin hayata ve yaşadığı döneme dair izlenimlerini şiirine nasıl yansıttığı araştırılmıştır. Sonuç olarak, öteden beri Sebk-i Hindî içinde ismi zikredilen şairin eseri detaylı bir şekilde incelenmiş ve Sebk-i Hindî içindeki yeri net bir şekilde ortaya konulmuştur
Şehri,(Malatyalı Ali Çelebi) hayatı, sanatı, divanının tenkitli metni ve tahlili
ÖZET y ^ '??>??? DOKTORA TEZÎ \ ;?< %-i^' V^"5- " '^ ŞEHRÎ, Hayati, Sanatı, Divam'mn Tenkitli Metni ve Tahlili \..,: > ŞENER DEMİREL TjC. FIRAT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI 1999, Sayfa 691(XXVI+ 665) Bu çalışma 17. yüzyıl şairlerinden Şehrî (Malatyalı Ali Çelebi)*nin hayatı, sanatı, divanının tenkitli metni ve tahlilinden meydana gelmiştir. Şehrî, çağdaşı çoğu şair gibi Sebk-i HindTnin etkisinde kalmıştır. Şiirlerinde, bu üslûbun bütün özelliklerini görmekmürnkündür. Yaptığımız araştırmalar sonucunda Şehrî Divanı°nın 26 yazma nüshasını tespit ve temin ettik. Çeşitli kıstasları gözönünde bulundurarak 7 nüsha üzerinde tenkitli metin çalışmasını yaptik. Meydana gelen tenkitli metni esas alarak din-tasawuf, toplum, insan ve tabiattan oluşan tahlil çalışması yaptık. Böylece şairin yaşadığı dönemin çeşitli özelliklerini şiirine nasıl ve ne ölçüde yansıttığı ortaya koyuldu. Sonuç olarak yaptığımız bu çalışmayla Eski Türk Edebiyatının önemli şahsiyetlerinden biri olduğuna inandığımız Şehıfnin edebî kişiliğini ve eserini edebiyat dünyasına kazandırmış olduk. Anahtar Kelimeler: 17.yüzyıl. Şehrî, Divan, Sebk-i Hindî, Tenkitli Metin, Tahlil
(Antakyalı) Münif Divanı tahlili
XVIII. yüzyıl şairlerinden olan Münîf, Antakyahdır. Devlet hizmetinde çeşitli görevlerde bulunmuştur. Türkçe bir Divan'ı, Câmî'den nazmen tercüme ettiği bir Hadîs-i Erba'în Tercümesi ve hem manzum, hem mensur olmak üzere kaleme aldığı iki tane Zafer-nâme'si vardır. (Antakyalı) Münîf Divanı Tahlili başlıklı çalışmamız "Din-Tasawuf ', "Toplum", "însan" ve "Tabiat" olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır. Ayrıca bu ana başlıkları oluşturan pek çok alt başlık da mevcuttur. Münîf, bu konulan işlerken Divan şiirinin klâsik yapısını benimsemiş ve çizginin dışma çıkmamıştır. Yer yer gayet başarılı söyleyişleriyle edebiyat tarihçilerinin gözünden kaçmayan şair, hacimli olmayan Divan'mda klâsik anlayışın devamı niteliğinde ortaya koyduğu şiirleriyle XVIII. yüzyıl şairleri arasındaki yerini almıştır. Anahtar kelimeler: Münîf, Divan, Hikemî Tarz, Sebk-i Hindî, Tahlil (Din- Tasawuf, Toplum, İnsan, Tabiat 415