Theses supervised by Prof. Dr. Serpil Cula
10 theses · Başkent University
Türkiye'de sigorta suistimal problemlerinin tespiti ve çözüm önerileri
Günümüz literatürüne sunulan son dönem araştırmaları, sigorta sahteciliğini önlemek adına her ne kadar teknoloji ve veri analitiğini kullanmaya yönelik çalışmalar üzerinde yoğunlaştığını gösterse de uygulamada teknoloji bizlere sadece suistimal şüphesi hakkında ön bir bilgi verebilmektedir. Bu bağlamda dürüst sigortalıları korumak, mikro ve makro ölçekte suistimal için ayrılan kaynak verimliliğini gerçekleştirmek, suistimal önleme ve tespiti sonrasında caydırıcılığı sağlamak için yapılması gereken en önemli unsurun elektronik ortamda tutulan verilerin artırılması sayesinde, büyük verinin sağlıklı yorumlanması için geliştirilmesi gereken teknoloji ve hukuki alt yapı çalışmalarından geçeceği düşünülmektedir. Çalışma kapsamında ele alınacak konu, dört bölümde incelenmiştir. İlk bölümde, sigortanın tanımından bahsedilerek dünyada ve ülkemizdeki gelişimleri ile sigorta prensipleri ve türleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde "suistimal" (fraud) üzerinde durularak, insanların suistimal eylemlerine yönelme nedenleri incelenerek, özellikle "Kara Araçları Sigortalarında Suistimal Tipleri" özelinde ülkemiz Sigorta Sahteciliklerini Engelleme Bürosunun yapmış olduğu tespitlere yer verilerek durum tespiti yapılacaktır. Üçüncü bölümde araştırmanın amaç ve yöntemine ilişkin olarak sigortacılık sektöründe yer alan sigorta eksperleri ve sigorta araştırmacıları ile sigortalı/vatandaş özelinde sigorta suistimalleri hakkında durum ve süreç ölçümlenmesi amacıyla yapılan anketlere ilişkin bulgulara yer verilmiştir. Dördüncü ve son bölümde ise ilgili anket ve araştırma üzerinden çıkarılacak sonuç ile ülkemizde sigorta suistimal vakalarının önlenebilmesi açısından verilecek önermelerle katkı sağlanması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Sigorta, Sigortalı, Kara Araçları, Suistimal
ABD-İspanya ve Türkiye'deki tarım sigortalarının karşılaştırılması
Tarım doğası gereği riskli bir sektördür. Bu risklerin başında ise verim ve kalite kayıplarına neden olan olumsuz meteorolojik riskler ve üreticinin gelirini etkileyen fiyat riskleri gelmektedir. Çiftçiler aldıkları finansal, teknik ve kültürel önlemler ile karşılaştıkları risklerin etkilerini azaltmaya çalışsalar da sistemik özelliklere sahip risklerin yıkıcılığına karşı çaresiz kalmaktadır. Özellikle tarımın temelini oluşturan aile işletmeleri finansal kapasiteleri yetersiz olduğu için uğradıkları kayıpların zamanında ve etkin bir şekilde tazmin edilmemesi durumunda tarımsal faaliyetlerden kopabilmekte, bu da orta ve uzun vadede gıda değer zincirindeki tüm paydaşları olumsuz etkileyerek sürdürülebilir tarımsal üretimi sekteye uğratmaktadır. Bu nedenle, tüm dünyada tarım sigortaları üreticiler üzerindeki risklerin finansal piyasalara transferi için kullanılan modern bir risk yönetim aracı olarak ortaya çıkmış ancak tarımın kendine has yapısı ve karşılaşılan risklerin sistemik özellikleri nedeniyle özel sigorta sektörü bu alanda yetersiz kalmıştır. Özel sektörün tarımdaki riskleri transfer etmede yetersiz kalması nedeniyle devletler bu alana müdahil olmaya başlamış ve farklı ülkelerde devlet destekli tarım sigortaları sistemleri geliştirilmiştir. Bu ülkelerden bir tanesi de 2005 yılında çıkarılan Tarım Sigortaları Kanunu ile kendine has bir devlet destekli tarım sigortaları sistemi kuran Türkiye'dir. Ancak, 20. yüzyılda dünya genelinde yayılmaya başlayan farklı şekillerdeki devlet destekli tarım sigortaları sistemlerinden bazıları başarılı olurken bazıları başarısız olmuştur. Bu kapsamda bu çalışmada ABD ve İspanya'da uzun yıllardır başarı ile uygulanmakta olan devlet destekli tarım sigortaları sistemleri, risk transfer mekanizmaları, paydaşların görevleri ve sigortacılık ürünleri gibi unsurular incelenmiş ve Türkiye'de uygulanmakta olan model ile karşılaştırılarak, Türkiye'de devlet destekli tarım sigortalarının penetrasyon oranının artması için uygulanabilecek öneriler getirilmiştir.
Sigorta sektöründe yapay zekânın rolü: Operasyonel verimlilik ve müşteri deneyimi üzerine bir inceleme
Bu tez çalışması, yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin sigorta sektöründeki rolünü, operasyonel verimlilik ve müşteri deneyimi odağında incelemektedir. Günümüzde dijitalleşmenin etkisiyle birlikte YZ, sigorta sektöründe kapsamlı bir dönüşüm yaratmaktadır. Hasar yönetimi, risk analizi, dinamik fiyatlandırma, sahtekârlık tespiti ve müşteri ilişkileri gibi pek çok alanda YZ'nin sunduğu çözümler, operasyonel süreçleri hızlandırmakta ve maliyetleri düşürmekte; aynı zamanda daha kişiselleştirilmiş müşteri deneyimleri sağlamaktadır. Ancak bu teknolojik ilerlemeler beraberinde veri güvenliği, algoritmik önyargılar, etik sorumluluklar ve düzenleyici uyum gibi yeni risk alanlarını da gündeme getirmektedir. Tezin birinci bölümünde, araştırmanın amacı, kapsamı ve yöntemsel çerçevesi ortaya konmuş; YZ'nin sigorta sektörü açısından neden stratejik bir unsur haline geldiği açıklanmıştır. İkinci bölüm, YZ'nin tanımı, tarihsel gelişimi, türleri ve teknolojik bileşenlerine odaklanmakta; makine öğrenmesi, derin öğrenme, doğal dil işleme ve robotik süreç otomasyonu gibi alt başlıklar üzerinden teknolojik arka planını detaylandırmaktadır. Ayrıca sigortacılığın temel yapısı, tarihsel gelişimi, ürün türleri, sektörel aktörleri ve dijital dönüşüm süreci ele alınarak sigorta sektörüne ilişkin kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Üçüncü bölüm, uluslararası düzeyde YZ uygulamalarını konu almakta; ABD, İngiltere, Almanya, Çin, Japonya gibi ülkelerdeki kullanım örnekleri ile Lemonade, ZhongAn ve WeFox gibi InsurTech firmalarının inovatif yaklaşımları analiz etmektedir. Ayrıca AB'nin yapay zekâ regülasyonu gibi küresel politikalar ve etik çerçeveler de bu bölümde incelenmiştir. Dördüncü bölümde, Türkiye sigorta sektöründeki YZ kullanım alanlarına odaklanmakta; örnek uygulamalar üzerinden YZ'nin sektöre entegrasyonu analiz etmektedir. Risk değerlendirmeden müşteri hizmetlerine, hasar tespitinden poliçe yönetimine kadar birçok süreçte kullanılan YZ teknolojileri sistematik biçimde bu bölümde açıklanmıştır. Beşinci bölümde, YZ'nin sektöre sağladığı faydalar (hız, maliyet avantajı, müşteri memnuniyeti) ile birlikte karşılaşılan riskler (etik sorunlar, insan kaynağı dönüşümü, veri mahremiyeti, regülasyon eksiklikleri) bütüncül bir şekilde değerlendirilmiştir. Altıncı ve son bölümde, bulguların genel değerlendirmesi yapılmış ve gelecek odaklı stratejik öneriler sunulmuştur. Kurumsal dönüşüm, dijital yetenek geliştirme, etik yönetişim, regülasyonlara uyum ve InsurTech iş birlikleri gibi başlıklarda uygulanabilir çözüm yolları ortaya konmuştur. Ayrıca, gelecekteki araştırmalara yönelik önerilerle birlikte KOBİ'lere özel YZ uygulama modelleri, algoritmik şeffaflık, veri etiği ve insan-YZ iş gücü entegrasyonu gibi temalara da yer verilmiştir. Bu çalışma, YZ teknolojilerinin sigorta sektöründe doğru, etik ve sürdürülebilir bir biçimde entegrasyonu için stratejik bir yol haritası sunmakta ve hem akademik literatüre hem de sektör uygulayıcılarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Katastrofik risklerin sigortalanması ve reasürans stratejileri, Türkiye şubat depremi ve olası İstanbul depremi, Ankara ili anket çalışması
Bu tez, Türkiye'nin yüksek deprem riski ve diğer katastrofik tehlikeler karşısında reasürans stratejilerinin etkinliğini incelemektedir. Türkiye'nin deprem kuşağında yer alması nedeniyle, nüfusun büyük bölümünün yüksek riskli alanlarda yaşadığı, sismik aktivitenin yoğun olduğu bir ülkedir. 1999 Marmara ve 2023 Şubat depremleri gibi yıkıcı olaylar, sigorta sektörünün kapasitesini aşan ekonomik kayıplara yol açmış, etkileri risk transfer mekanizmalarının önemini vurgulamıştır. Zorunlu deprem sigortası ve doğal afet sigortaları kurumu (DASK) uygulamaları, bu zorlukları ele almak için atılan adımlar olsa da mevcut reasürans yapılarının optimizasyonu hala kritik bir ihtiyaçtır. Tez, geleneksel reasürans yöntemlerinin yanı sıra, afet tahvilleri (CAT bonds), parametrik sigortalar ve diğer alternatif risk transfer mekanizmalarının potansiyelini değerlendirmektedir. Bu araçların, Türkiye'nin deprem risklerini uluslararası sermaye piyasalarına yayarak, finansal direnci arttırabileceği öne sürülmektedir. Tez, Japonya, Meksika ve Yeni Zelanda gibi benzer sismik risklere sahip ülkelerin reasürans uygulamalarını karşılaştırmalı olarak analiz etmekte, bu deneyimlerden çıkarılabilecek dersleri ortaya koymaktadır. Özellikle kamu-özel sektör iş birlikleri, havuz sistemleri ve katmanlı yaklaşımların başarılı örnekleri incelenmektedir. Türkiye'nin deprem reasürans kapasitesinin artırılması için risk modelleme altyapısının geliştirilmesi, veri kalitesinin iyileştirilmesi ve düzenleyici çerçevenin güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Ayrıca, risk bazlı fiyatlandırma teminat yapılarının optimizasyonu reasürans programlarının önemini vurgulamaktadır. Sonuç olarak tez, Türkiye'de katastrofik risklerin yönetiminde reasürans stratejilerinin etkinliğini artırmak için bütünleşik bir çerçeve önermektedir. Reasürans kapasitesinin genişletilmesi, alternatif risk transfer mekanizmalarının entegrasyonu ve risk azaltma çabalarıyla reasürans stratejilerinin koordinasyonunu içermektedir. Önerilen stratejiler, gelecekteki depremlerin finansal etkilerini azaltabilecek, sigorta sektörünün direncini artırabilecek ve toplumun tüm kesimlerini kapsayan bir risk yönetimi yaklaşımına katkı sağlayabilecektir.
Sigortacılık sektöründe dijital pazarlama ve sosyal medyanın tüketici satın alma davranışı üzerine bir araştırma
21. yüzyılda büyük bir hızla gelişmekte olan teknoloji, internet kullanımına yeni bir boyut kazandırarak yeni iletişim ortamlarının doğmasına sebep olmaktadır. Alışkanlıklarımızın büyük bir oranda değiştiği, bilgi tüketiminin çok çabuk gerçekleştiği günümüzde kullanıcıların bilgi ve deneyimlerini paylaşım yaptığı bir sanal ortam olarak adlandırılan sosyal medya, son dönemlerde dünyadaki en popüler konularından biri olarak gösterilmektedir. Sosyal medya araçları tüketicilere bilgi ve deneyimlerin paylaşımı, araştırma, yeni iş imkanları bulma ve sosyal çevre oluşturma vb. konularda sonuna kadar kapılarını açmaktadır. İşletmeler, sürekli gelişen ve kuvvetlenen rekabet ortamı ve değişen tüketici tavır ve istekleri karşısında, hedef kitleyle çok daha sağlıklı iletişim kurmak, markalarını tanıtmak, müşteri bağlılığı sağlamak, doğru ürünü sunmak ve çok daha iyi sonuçlar elde edebilmek için bir çok ayrıcalık sunan sosyal medya ve dijitalleşme, işletmelerin en önemli pazarlama iletişim araçlarından biri olmuştur. En doğru hedef kitleye maximum hızda ve en etkili şekilde, minimum maliyetle ulaşılmasını sağlayan sosyal medya ve dijitalleşme içinde bulunduğumuz yüzyılda işletmeler tarafında çok önemli bir hale gelmiştir. Yapılan tez çalışmasında; sigorta sektöründe dijital pazarlama ve sosyal medyanın etkisi ve ayrıca tüketici satın alma düşüncesi üzerine etkisi ele alınmaktadır. Sigorta sektöründe sosyal medyanın sigorta tüketicilerinin satın alma davranışı üzerindeki etkisi analiz edilmektedir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, Dijitalleşme, Tüketici Davranışları
Türkiye'de faaliyet gösteren bireysel emeklilik şirketlerinin oluşturulmuş kümeler üzerinden performans ve büyüklüklerinin karşılaştırılması
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de faaliyet gösteren bireysel emeklilik işletmelerinin Emeklilik Gözetim Merkezi tarafından yayımlanan, 2004-2019 yılları için bireysel emeklilik sistemindeki katkı payı tutarları, katılımcı sayısı, katılımcıların fon tutarı, yatırıma yönlenen tutar ve emekli olan katılımcı sayıları değişkenleri dikkate alınarak, performans ve büyüklük karşılaştırmalarını yapmaktır. Yapılacak olan performans ve büyüklük karşılaştırması sonucunda, bireysel emeklilik sisteminde yer alacak olan katılımcılara bireysel emeklilik işletmelerinin bu değişkenler üzerinden performansları ile ilgili fikir verme ve işletme seçimlerinde yardımcı olunması amaçlanmıştır. Çalışmada, sosyal güvenlik sistemini tamamlayıcı olarak ele alınan bireysel emeklilik sisteminin büyüklük (hacim) olarak gelişimi incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, Dünya'da ve Türkiye'de sigortacılık kavramının tarihsel olarak gelişimi anlatılmıştır. İkinci bölümde BES'in tanımı, tarihçesi ve gelişimi, amacı ve kapsamı, tarafları, unsurları ve yetkili kurumlar incelenmiş ve tanımlamaları yapılmıştır. Üçüncü bölümde, literatür taraması yapılarak daha önce yayınlanan benzer çalışma ve tezler incelenmiştir. Dördüncü bölümde, 2004 yılından 2019 yılına kadar BES'de faaliyet gösteren emeklilik şirketlerinin performanslarının karşılaştırılması için seçilen beş değişkene göre dört şirket grubu oluşturulmuştur. Toplanan verilerin analizi ile çalışmada kullanılan kümeleme analizi üzerine inceleme yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Katkı Payı Tutarları, Katılımcıların Fon Tutarı, Yatırıma Yönlenen Tutar, Katılımcı Sayısı, Emekli Olan Katılımcı Sayısı, K-Ortalamalar Kümeleme Yöntemi
Covid-19 salgınının Türkiye'deki sağlık sigortası sektörüne etkileri
2020 yılının ilk aylarından itibaren tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını, 2020 yılı Mart ayından itibaren diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye'deki sigorta sektörünü de derinden etkilemiş ve sektör ani gelişen bu küresel salgından oldukça etkilenmiştir. "Covid-19 Salgınının Türkiye'deki Sağlık Sigortası Sektörüne Etkileri" başlıklı bu çalışmada, salgın döneminde hem ekonomik ve sosyal dengelerin bir arada tutulması hem de ekonomik stabilizasyonun sürekliliği bakımından önemli bir rol oynayan Türk sigorta sektörünün yaşanan bu olağanüstü salgın durumdan ne şekilde etkilendiği incelenecektir. Çalışmanın ilk bölümünde konunun takdimi ve önemi belirtilecek, ikinci bölümde sigorta kavramının kökeni, tanımı, sigortanın amacı ve tarihsel gelişimi anlatılacaktır. Üçüncü bölümde sigorta sözleşmesinin tanımı, unsurları şekli ve sigorta sözleşmesine hakim olan ilkeler incelenecektir. Dördüncü bölümde genel olarak sigorta türlerinden kısaca bahsedildikten sonra çalışmanın konusu olan sağlık sigortalarına değinilecek ve sağlık sigortasının alt branşları hakkında özet bilgiler verilecektir. Beşinci bölümde genel hatlarıyla Covid-19 salgınına ve salgının gelişimine değinilecektir. Tüm bu hususlar açıklandıktan sonra Covid-19 salgını öncesi dönem (2019) ile sonrasındaki döneme (2020 ve 2021) ait verilerden yola çıkılarak sağlık sigortası ve alt branşları alanında düzenlenen poliçe ve teminat adetleri incelenecektir. Çalışmanın sonuç bölümü başlığı altında Covid-19 salgını öncesi ve sonrasında Türk sağlık sigortası sektöründeki işleyiş ve genel görünüme dair değerlendirmelerde bulunulacak ve sonrasında sektörün gelişmesi adına birtakım öneriler sunulacaktır. Özetle yapılan bu çalışma ile öncelikle Covid-19 salgınının Türk sağlık sigortası sektörüne olan etkilerinin tespit edilmesi, sonrasında ise Türk sağlık sigortası sektörünün gelişmesi ve salgının etkilerinin en aza indirilmesi için sektörel anlamda alınabilecek önlemlerin belirtilmesi amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Türk Sigorta Sektörü, Sigorta, Sağlık Sigortası, Covid-19, Pandemi
Ankara ilinde konut poliçesi hasarı oluşan sigortalıların sigorta farkındalığı
Hizmet sektörü içerisinde; tasarruf kaynağı, fon yaratıcısı, ekonomik çöküntü önleyici, güven unsuru olması sebebiyle iktisadi ve sosyal açıdan önemli bir yere sahip sektörlerden biri de sigorta sektörüdür. Ancak, sigorta sektörü Türkiye'de gelişme göstermekle birlikte istenen potansiyele ulaşamamıştır. Bunun en önemli nedenlerinden biri Türk sigortalısının sigorta bilincinin yeterli düzeyde olmamasıdır. Yapılan çalışmada sigorta bilincinin ne düzeyde olduğunu anlamak için, konut sigortası poliçesine sahip, konutunda hasar oluşması sebebiyle poliçesi aracılığı ile hasar dosyası açtırmış kişiler üzerinde bir anket yapılmıştır. Bu çalışma ışığında elde edilen sonuçlar yorumlanmıştır. Sonuçlar, katılımcıların yarısının poliçesini bankasürans aracılığı ile yaptırdığını, katılımcıların yarısına yakınının poliçeleri ile ilgili olarak prim bilgisi hariç olmak üzere, poliçe kapsamı, teminatlar, sigorta bedeli gibi konularda detaylı bilgi almadığını, katılımcıların %39,4'ünün poliçelerini hiç okumadığını göstermektedir. Katılımcıların yarısından fazlası poliçelerinin hangi teminatları karşıladığını bilmemektedir. Bir kısmı da poliçesini okuduğu halde hangi teminatların karşılandığını bilmemektedir. Katılımcılar arasında tazminat ödemesi alamayan sigortalıların %42,9'u tazminat ödemesi alamayışlarının nedenini sigorta şirketinin ödeme yapmak istemeyişi olarak görmektedir. Katılımcıların %44,9'u ankette yer alan sigorta terimlerinden hiçbirini bilmediğini ifade ederken hepsini bildiğini söyleyen sigortalılar %2,8'i oranındadır
Türk sigorta sektörüne yapılan yabancı sermayeli yatırımların sebepleri ve sektöre etkileri
Dünyada sigortacılık sektörüne bakıldığında, sigortacılık sektörünün işlevinin riski dağıtarak kayıpları tazmin etmenin çok ötesinde olduğu görülmektedir. Sigortanın tasarruf ve fon birikimi sağlamak, gelecekle ilgili kaygıları ortadan kaldırmak gibi işlevleri vardır. Bu işlevler sayesinde yeni yatırımlar yapılmakta, yeni istihdam fırsatları doğmakta ve insanların sosyal ve ekonomik açıdan refah düzeyi yükselmektedir. Kısacası sigorta insanların daha mutlu ve gelecekten emin olmalarına yardımcı olmaktadır. Gelişmiş ülkelerde sigortacılık sektörünün de gelişmiş olduğu görülmektedir. Türkiye'de ise sigortacılık sektörü istenilen seviyeye henüz ulaşamamıştır. Kişi başına düşen prim üretimleri karşılaştırıldığında, Türkiye'nin hala çok gerilerde olduğu görülmektedir. Türkiye'de sigortacılığın geçmişine bakıldığında, Osmanlı İmparatorluğu döneminden beri yabancı sermayenin çok önemli bir yeri olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı da Türk sigorta sektöründeki yabancı sermayenin durumunu tespit etmektir.
Sigortacılık sektöründe hizmet içi mesleki eğitimler ve sektörel ihtiyaçların karşılanması
Bu çalışmanın amacı, sigorta sektöründe hizmet içi eğitim uygulamalarının ayrıntılı olarak ortaya konularak, elde edilen veriler ışığında hizmet içi eğitim uygulamalarının iyileştirilmesi için önerilerde bulunmaktır. Bu doğrultuda Sigorta Sektörü'nde sigorta şirketleri bünyesinde sigorta şirketi çalışanları, broker çalışanları, acenteler ve banka çalışanlarına verilen hizmet içi eğitim etkinliğinin değerlendirilmesi, hizmet içi eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi, hizmet içi eğitimlerin yöntemleri ve uygulamalarının neler olduğu incelenmiştir.