Theses supervised by Prof. Dr. Uğur Demiray
10 theses · Anadolu University
Kişilerarası iletişim sürecinde romantik eşlerde iletişimötesi iletişim aktörlerinin kullanımı: Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi öğrenci örneği
Bu araştırmanın amacı, kişilerarası iletişim sürecinde romantik eşlerarası iletişimötesi iletişim aktörlerini araştırmak olmakla birlikte, bu aktörlerin işlevsellik boyutunu incelemek ve analiz etmektir. Kişilerarası iletişim sürecinde romantik eşlerde iletişimötesi iletişim aktörlerinin kullanımının değerlendirilmesine dayanan bu çalışma, kişilerarası iletişimde yeni yaklaşımların aile sosyolojisi ve psikoloji alanlarıyla hem kuramsal hem de uygulamalı olarak bütünleştirilmesinde disiplinler arası bir niteliktedir. Mutlu ve uyumlu bir birliktelik her şeyden önce sağlıklı ve yeterli bir iletişim ve eşlerin bundan sağladıkları doyumla gerçekleşir. Evliliğin kalitesi ve uyumun artırılması konusundaki önemli noktalardan biri eşlerden her ikisini de hoşnut eden iletişim türleri ve düzeyi üzerinde eşlerin anlaşmaları fikir birliğine varmaları ve memnuniyet duymalarıdır (Şener ve Terzioğlu, 2008). İletişim düzeyinin önemli belirleyici faktörlerden biri olan iletişimötesi iletişimin bir amacı da; eşlere kendi ilişkilerinden sorumlu olmaya izin vererek ilişki kalitesini artırmak olacaktır. Mutlu birliktelik yaşamak isteyen insanları iletişimin bu özel tip süreçleri destekleyen bir bilgi alanı diğer tüm alanlarda da önemli olabilir. Bulgular ışığında, eşlerin iletişim kurarken iletişimötesi iletişim aktörlerini kullanmalarının romantik doyumları ile pozitif yönde bir ilişkisi olduğu söylenebilir.
Kültürel kimliklerin ifade alanı olarak Facebook'un rolü: Eskişehir'de yaşayan Karaçaylar üzerine bir inceleme
Bu araştırmanın konusu, kültürel kimliklerin ifade alanı olarak Facebook'un rolü ve Eskişehir'de yaşayan Karaçaylar'ın Facebook sayfalarını kendi kimliklerini oluşturma bağlamında nasıl kullandığıdır. Dolayısıyla bu kullanım pratiklerini ölçmek adına belirlenen örneklem ekseninde 100 kişiye anket uygulanmıştır. Uygulanan anket sonucunda; Facebook'un kişilere hem bireysel anlamda hem de kültürel anlamda kimliklerini oluşturup ifade edebilecekleri bir mecra yarattığı ortaya çıkmıştır; ayrıca ankete katılanların çoğu, Facebook'ta üye oldukları gruplardaki kişilerle gerçek hayatta da yüz yüze iletişime geçerek sosyal paylaşım sitelerinin bir bakıma sosyalleşme yönünü de ortaya koymuşlardır. Bu sonuç, yeni iletişim teknolojilerinin kişinin bireyselleşme üzerindeki etkisi ve toplumsallaşma bağlamında nasıl bir etki oluşturduğu çalışmaları için bir öngörü niteliği taşıyacağı varsayılmaktadır. Yeni iletişim teknolojileri bağlamında sosyal paylaşım sitelerinin giderek yaygınlaşması ve bu sitelerin kullanıcı sayılarının günden güne çoğalması, bu alanla ilgili çalışmaların da yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte bu çalışma, Eskişehir'deki Karaçaylarla ve önemli sosyal paylaşım sitelerinden biri olan Facebook ile sınırlıdır.
Uzaktan eğitim programlarının tasarımlanma süreci ve UZEM yönetici görüşleri
Eğitim bireyin toplum kültürünü, öğretileri ve beceriler kazanmasında etkili olan sosyal süreçlerin tümünü kapsar. Bu sürecin büyük bir kısmı okulda geçer. Ancak gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri, uzaktan eğitim yöntemi ile bireyi fiziki alan ve zaman kısıtlılığından kurtarmakta, farklı öğrenme ortamları yaratmaktadır. Bu ortamların planlanması ve yönetimi, kendi kendine öğrenen bireyin başarısını doğrudan etkilemektedir.Uzaktan eğitim programlarının tasarımlanma süreci, programın oluşturulmasından hayata geçirilmesine kadarki, hatta sonrasındaki döneme kadar uzanır. Bu süreç programın verimliliğini, işlerliğini ve işlevselliğini belirler. Bu araştırmada geliştirilen ölçütler ile UZEM yöneticilerinin görüşleri alınarak, bu alanda kılavuz niteliğinde bir çalışma ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Televizyonda kamuoyunu bilgilendirme amaçlı mesaj oluşturma ve yönlendirme sürecinde sunucu/yorumcunun işlevsel rölü
Günümüzde haber program türlerinde soru-cevap olarak nitelenen söyleşi yöntemi sıkça kullanılmaktadır. Bu çalışma içerisinde söyleşi yönteminin kullanıldığı haber programlarındaki kişilikler arasında yer alan commentator (sunucu/yorumcu) kavramı irdelenmiştir. Literatürde farklı uygulamalar için kullanılan ve tek bir tanımı bulunmayan ?commentator? kavramı, araştırma boyunca sunucu/yorumcu olarak nitelendirilmektedir. Çalışmada Türkiye'de yayın yapan ulusal televizyon kuruluşlarında, 2010-2011 yılları arasında yayınlanan programlarda görev alan, sunucu/yorumculardan oluşan örneklem üzerinde inceleme yapılmıştır. Bu araştırmanın amaçları; sunucu/yorumcuların mesleki olarak tanımını yapmak, karar verici rollerini belirlemek, kamuoyunu bilgilendirme amaçlı mesaj oluşturma ve yönlendirme sürecinde nasıl bir işleve sahip olduklarını ortaya çıkarmaktır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada, yapılan görüşmeler, N-Vivo programında betimsel analiz yapılarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, görüşülen medya profesyonellerinin mesleki tanımlarını net biçimde ifade edemediği ve kavramın uygulamada net bir tanıma sahip olmadığı bulgulanmıştır. Sunucu/yorumcuların genellikle kamuoyunu bilgilendirme sorumluluğu taşıdıkları ve kişisel olarak önem verdikleri, toplumu ilgilendiren konu ve durumlarda özellikle mesaj verme eğiliminde oldukları belirlenmiştir.
Yerel kamuoyunun oluşumunda yerel basının önemi -Amasya örneği-
Bilindiği gibi yerel gazeteler yörenin en önemli toplumsal iletişim kurumları sayılmaktadır. Milli mücadele yıllarından bu yana Anadolu basını toplumsal konularda duyarlılık göstermiş, toplumda umutsuzluğun karşısına mücadeleyi koyan bir tavrın varlığına ilişkin farkındalık yaratmış hedef ve amaçların ortaklaşmasında görev almıştır. Günümüzde de ait olunan yere ilişkin duyarlılık varlığını koruduğu sürece yerel basın da varlığını, gerekliliğini ve önemini koruyacaktır. Ortak çıkarlar, beklentiler, sorunlar söz konusu olduğunda yöresel ve yerel olan önem kazanmakta yöreyi oluşturan bireyler arasında iletişimin ve ortak bir bilincin oluşmasında yerel basına önemli görevler düşmektedir.
İnternet ortamında yayıncılık açısından ifade özgürlüğünün kullanımı: Coşkun Ak davası örneği
En temel insan haklarından biri olan İfade özgürlüğünün kullanımı günümüzde farklı biçimlerde karşımıza çıkmaktadır. Kuşkusuz bunlardan en günceli ve en hızlı biçimde olanı internet ortamında gerçekleşmektedir. Günümüzde demokratik toplumların olmazsa olmaz bir unsuru olarak kabul edilen ifade özgürlüğünün önüne çeşitli ülkelerde farklı yasal uygulamalardan kaynaklanan engeller çıkmaktadır.Bu çalışmada ilk olarak iletişim kavramından hareketle geleneksel kitle iletişiminden yeni medya olarak tanımlanan internet ve getirdiği teknolojik gelişmeler yasal boyutlarını da kapsar biçimde incelemiştir. Bir kitle iletişim aracı olarak internetin diğer kitle iletişim araçları ile benzer ve farklı yanları ortaya konulmuş ve geleneksel medya ile yeni medyanın yasal düzenlemeler açısından farklılıkları tartışılmıştır. Ayrıca İnternet ortamında yayıncılık bakımından uluslararası gelişmelere ve internete ilişkin yasal düzenleme girişimlerine ve diğer ülkelerdeki düzenlemelere yer verilmiştir.İfade özgürlüğünün internet ortamında kullanımına ilişkin Türkiye'de ilk dava olarak nitelendirilen ve 1999 yılında başlayan ve hakkında 2003 yılında Yargıtay Ceza Genel Kurulu tarafından karar verilen Coşkun Ak davası örnek olay incelenmiştir. 2007 yılında yürürlüğe giren 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun çerçevesinde diğer uygulamalar hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Kitle iletişim çözümleme yöntemleri ve bu yöntemlerden toplumbilimsel çözümleme yöntemi ile 'Zübük' filminin incelenmesi
YÜKSEK LİSANS TEZ OZU KİTLE İLETİŞİM ÇÖZÜMLEME YÖNTEMLERİ VE BU YÖNTEMLERDEN TOPLUMBİLİMSEL ÇÖZÜMLEME YÖNTEMİ İLE "ZÜBÜK" FİLMİNİN İNCELENMESİ Saffet PAMUK Sinema Televizyon Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mart 2002 Danışman: Prof. Dr. Uğur DEMİRAY Sinema başlangıçtan beri en etkili kitle iletişim araçlarından biri olmuştur. Sinemanın türlerinden biri olan güldürü kendinden önceki mirası kullanmıştır. Şaban tiplemesi ile ünlenen Kemal Sunal Sineması da konularını hızlı toplumsal değişmenin sonucu ortaya çıkan köy kent çelişkisinden almaktadır. Kitle iletişim çözümleme yöntemlerinden biri olan toplumbilimsel çözümleme yöntemiyle incelenen Zübük filminde, temanın geçtiği dönemin toplumsal yapısı toplumbilimsel çözümleme yönteminin kavramları ile açıklanmaya çalışılmıştır.
Kaynak-muhabir ilişkisi modeli açısından: Türkiye'de parlamento muhabirliği
YÜKSEK LİSANS TEZ OZU KAYNAK-MUHABİR İLİŞKİSİ MODELİ AÇISINDAN: TÜRKİYE'DE PARLAMENTO MUHABİRLİĞİ Deniz Kılıç Basım ve Yayımcılık Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Haziran 1998 Danışman: Prof. Dr. Uğur Demiray Araştırmanın birinci bölümünde; çalışmanın, problemi, amacı, önemi varsayımları, sınırlılıkları ve tanımlar ile araştırmanın yöntemine yer verilmiştir. İkinci bölümde; kavramsal açıdan gazete, haber, haber türleri, parlamento haberleri, parlamento muhabirleri ve Parlamento Muhabirleri Derneği konusu üzerinde durulmuştur. Parlamento haberlerinin oluşturulması ve içeriği açısından farklılıkları, parlamento muhabirlerinin haberleri hazırlamadaki uzmanlıkları sözkonusu edilmiştir. Ayrıca bir meslek örgütü olarak Parlamento Muhabirleri Derneği'nin parlamento muhabirleri için taşıdığı önem vurgulanmıştır. Üçüncü bölümde; iletişim, iletişim süreci, kitle iletişimi ve iletişimdeki haber modellerine yer verilmiştir. Parlamento muhabirlerinin kaynak konumunda bulunan parlamenterlerle olan ilişki boyutu, Gieber ve Johnson kaynak-muhabir ilişkileri iletişim modeli açısından değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde ise; kamuoyu ve gündem oluşumuna değinilerek parlamento haberleri ve parlamento muhabirlerinin kamuoyu ve gündem oluşumuna olan etkisi üzerinde durulmuştur. Beşinci bölümde de; parlamento muhabirleri ile parlamenterlere uygulanan anketin bulguları değerlendirilerek parlamento muhabirleri ile parlamenterler arasındaki iletişimin, parlamento muhabirlerine olan etkisi değerlendirilmiştir. Araştırmanın son bölümünde ise; sonuç ve tartışma başlıkları altında araştırmaya ilişkin sonuçlar irdelenmiş, daha sonra da hem çalışmaya hem de ileriye yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Türkiye'deki ekonomi basını gündemi ve siyasal gündem ilişkisi (Özelleştirme örneğinde bir gündem belirleme çalışması)
Ill DOKTORA TEZ ÖZÜ TÜRKİYE'DE EKONOMİ BASINI GÜNDEMİ VE SİYASAL GÜNDEM İLİŞKİSİ (Özelleştirme Örneğinde Bir Gündem Belirleme Çalışması) Erkan Yüksel Basım ve Yayımcılık Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1999 Danışman: Prof. Dr. Uğur Demiray Bu çalışma en temelde, kitle iletişimi etki araştırmaları arasında ön plana çıkan gündem belirleme yaklaşımını, son yıllarda üzerinde en çok durulan ekonomik, sosyal ve siyasal boyutları olan özelleştirme konusu örneğinde, Türk basınının gelişmekte olan bir alt dalı niteliğindeki ekonomi basınının, siyasal gündem üzerindeki etkileri çerçevesinde irdelemektedir. Kuramsal boyutlarıyla çalışma; "iletişim, kitle iletişimi, etki araştırmalanna genel bir bakış ve gündem belirleme araştırmaları", "basın ve ekonomi basını" ve "özelleştirme" bölümlerinden oluşmaktadır. Uygulama anlamında ise, ekonomi basınının özelleştirme konusuna yönelik gündemenin ortaya konulması anlamında uygulanan içerik analizi ve siyasal gündemde özelleştirme konusuna yönelik gündemin ortaya konulması anlamında TBMM Genel Kurul tutanaklarını kayıtlarının tutulduğu Tutanak Dergisi üzerinde uygulanan içerik analizine yönelik bulgular ve yorumlarına yer verilmektedir. Yine bu bölümde, gündem belirleme yaklaşımının öngördüğü varsayımlar da istatistiksel ilişki değerleriyle yorumlanmıştır. Öte yandan haber içerikleri ve siyasal gündem içerikleri üzerine yapılan değerlendirmeler ise, özelleştirme konusunun Türkiye'de hangi boyutları ile gündeme geldiğini ve hangi boyutları ile eksik kaldığını ortaya koyar niteliktedir. Bu yapısıyla her iki tarafta da kendini sorgulama anlamında sorulması gereken sorular olduğu, belki de bir kez daha, bu araştırma sonuçlan ile aydınlanmıştır. Elde edilen bulgular, gündem belirlemenin özelleştirme konusu örneğinde Türk ekonomi basınına ve siyasal gündemine özgü veriler sağlamıştır. Buna göre, uygulamaya konu olan 1988-1998 döneminde ekonomi basını, siyasal gündem ve gerçek yaşam göstergelerinin her birinin, birbiri ile anlamlı bir ilişki içinde olduğu belirlenmiştir. Gündem belirleme yaklaşımına yönelik genellemelerden bazıları ise, doğrulanmamıştır. Gerçek yaşam göstergeleri ile gündemlerin ilişkili bulunması bunlardan ilkidir. İkincisi ise çarpıcı bir nitelik taşıyan, ekonomi basını gündeminin siyasal gündemi etkilemesi yargısının tam tersinin ortaya çıkmasıdır. Türkiye'de siyasal iktidar, ekonomi basınının içeriği üzerinde önemli ölçüde söz sahibi görülmektedir. Anahtar sözcükler: Kitle İletişimi Etki Araştırmaları, Gündem Belirleme, Basın, Ekonomi Basını, Basında Ekonomi, Özelleştirme.
Bir iletişim kurumu olarak yerel basının kamuoyu oluşumu sürecindeki işlevi ve yerel basın-kamuoyu ilişkileri (Eskişehir basını örneğinde bir uygulama)
ÖZET Bu çalışma, Türkiye'deki yerel basma açılım sağlayabilmek amacıyla Eskişehir örneğinde; yerel gazetelerin, kent ve kamuoyu oluşması sürecinde ne düzeyde, nasıl bir işleve sahip olduklarını saptamaya yönelik yapılmıştır. Ayrıca, yerel basın ile yerel kamuoyu ilişkilerinin ne düzeyde olduğu, yerel basının görev, sorumluluk ve işlevlerini ne oranda yerine getirdiği saptanmaya çalışılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler ile; ülkedeki yerel basına daha nitelikli bir yapı sağlamak amacıyla, kamuoyu oluşumu sürecinde yerel kitlenin beklentilerini karşılama konusunda, yerel basın kuruluşlarına önerilerde bulunulmuştur. Öte yandan, bu çalışma ile yerel basın için, Eskişehir örneğinden hareketle, bilimsel bir veri tabanı oluşturmak amaçlanmıştır. Çalışma; kuramsal bilgilere, yerel gazetelere ilişkin gözlemlere, gazetelerle yapılan görüşmelere ve Eskişehir'deki yerel basın okuruna yönelik yapılan anket uygulamasından elde edilen bilgilere dayanarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma süresince yerel basın ve okur ilişkisi, kamoyu düzleminde irdelenmeye çalışılmıştır. Çalışma bu çerçeveden hareketle altı bölümden oluşturulmuştur. Birinci bölümde, konunun ana çerçevesi, sorun, amaç, önem, varsayımlar, sınırlılıklar, araştırma ve uygulamaya ilişkin yöntem ortaya konulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, basm ve kamuoyu kavramları ile basının işlevleri irdelenmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, yerel kamuoyu ve kitle iletişim aracı olarak yerel basın işlevsellik ve etkilenme faktörleri boyutunda incelenmiştir. Dördüncü bölümde, yerel basın açısından Eskişehir örneklemi incelenirken, beşinci bölümde uygulama sonucu elde edilen bulgular yorumlanmaya çalışılmıştır. Altıncı bölümde ise çalışma özetlenerek, tartışma, sonuç ve öneriler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Uygulamadan elde edilen tüm veriler tablolar ve grafikler halinde Ekler'de sunulmuştur.