Theses supervised by Prof. Erol İpekli
25 theses · Anadolu University
Actor's training in relation to energy-score
For the actor the area that s/he can controls and directs his/her own work is the sturcture called score. Energy, as a component of the score, is a fundamental tool for the performer to contact with spectator. The initial thing to attract spectator's interest is the scenic-bios which actor gains through extra-daily energy. Performer transforms this state of extra-daily energy to an acquired and organizable quality through actor's training. This quality is related to the actor's training with any kind of physical discipline, acting method or his/her own design in the context of energy. For the actor, it is possible to exercise to achieve this quality. The main interest of this thesis is the energy as organizable, transformable and transferable tool/material for he actor.
Wlodzimierz Staniewski tiyatroda köklere dönüş
Wlodzimierz Staniewski tiyatroda yeni biçim ve öz arayışında olan ve bu doğrultuda çalışmalarını dramın köklerini oluşturan ritüelleri derinlemesine araştırarak geliştiren, yenilikçi uygulamacılardan biridir. Kurucusu olduğu Gardzienice Tiyatro Topluluğu ile birlikte önce Bahtin'in karnavala ilişkin görüşlerinden etkilenerek kendi geleneksel kültürünü oluşturan hikâyeleri, geleneksel halk şarkıları ve ritüelleri uzun yıllar boyu araştırmış daha sonra Antik Yunan dramının kökenini oluşturan kaynaklara ve ritüellere yönelmiştir. Topluluk geliştirdiği kendine has görsel ve işitsel uygulama biçimleriyle dünyada ilgi odağı olan önemli tiyatrolardan biridir. Anahtar Sözcükler: Staniewski, Gardzienice, Bahtin, Ritüel, Tragedya
Feldenkrais Metodu ve farkındalığın oyuncunun performansına etkisi
Oyuncunun sanatını icra aracı bedenidir. Bu bağlamda, oyuncunun bedeni başta olmak üzere, tüm ifade araçlarını eğitmesi, geliştirmesi, güçlü ve çalışır durumda tutması gerekir. Bu nitelikler, performansının kalitesi açısından önem taşımaktadır. Oyuncunun hazırlığı, bireysel keşif süreciyle başlamalı, gelişim, değişim ve dönüşümle devam etmelidir. Oyuncu bu süreçte, malzemesi olan varlığıyla ilişkisini kuvvetlendirmelidir. Bu ilişki, oyuncunun kendisiyle derinden kuracağı bağlantıya ihtiyaç duyar. Bu açıdan oyuncunun farkındalığının geliştirilmesi önemli görülmektedir. Oyuncunun hazırlık ve performans sürecinde bu alanlarda öğrenmeye ve gelişmeye ihtiyacı vardır. Bu konuda oyuncuya yol gösterecek birçok yöntem ve çalışma disiplini bulunmaktadır. Bunlardan biri olan, Feldenkrais Metodu, belirtilen alanları bünyesinde barındıran bir metot olarak görülmektedir. Çalışmada, farkındalığın güçlendirilmesinde metodun önermesi olan, hareketten yola çıkılmasının etkilerine odaklanılmıştır. Feldenkrais Metodu'nun incelenmesi, farkındalık ve oyuncunun performansı üzerine kurulu bu çalışmanın, bu alanda oyunculuk çalışmalarına katkı sağlaması hedeflenmektedir. Anahtar Sözcükler: Oyuncu, Feldenkrais Metodu, Farkındalık, Beden, Performans
Yasmina Reza'nın "Katliam Tanrısı" adlı oyununun sahnelenmesi
Günümüzde, şehirleşme, toplumdaki modernleşme süreci ve ekonomik yapı, insan yaşantısındaki pek çok olguyu etkilemiş ve şekillendirmiştir. İletişim teknolojilerindeki hızlı gelişim ile birlikte bu değişim, çok geniş kitleleri etkilemiştir. Çağdaş insanı anlamak ve anlatmak amacındaki tiyatro için de, yeni koşullara ayak uydurmaya çalışan insanı ele almak önemlidir. Bu çalışmada Yasmina Reza'nın "Katliam Tanrısı" adlı metni kullanılarak, modernleşen toplumlardaki şehir yaşantısının, insanın üzerinde bıraktığı etkilere, aile kurumunda yarattığı değişimlere, bireyselleşme süreçlerinin sonuçlarına, değişen tüketim alışkanlıklarına ve ikili ilişkilerde üstünlük kurma çabasına dair değerlendirmeler yapılmaya çalışılmış, metnin verdiği olanaklar eşliğinde bu olguların tasvirleri sahneye taşınmaya çalışılmıştır. Simülasyon kuramının içeriği ve bakış açısı günümüz modernleşen toplumlarının süreç ve sonuçlarına eğilmektedir. Bu nedenle metin incelenirken ve sahne üzerindeki temsiller tasarlanırken Simülasyon kuramı ile ilişkiler kurulmuştur. Anlatının başarısı için dekor, kostüm, aksesuar, müzik gibi destekleyici öğelerin olanakları incelenmiştir. Bu çalışma, "Katliam Tanrısı" oyununa dair, bahsedilen etmenlerin farklı biçimlerde ve öğelerle sahnede temsilini amaçlayan bir sahneleme denemesidir. Anahtar Sözcükler: Sahneleme, Toplum , Modern Yaşam, Simülasyon, Aile
Johann Wolfgang Von Goethe'nin Faust adlı oyununun çağdaş bir meddah performansı olarak uygulanması ve sahnelenmesi
Hikâye anlatıcılığına dayalı sahneleme üslubu en eski ve en yalın sahne sanatı formlarından biridir. Geleneksel Türk gösteri sanatlarında bu örneğe Meddahta rastlanır. Bu çalışmada Geleneksel Meddah formundan yola çıkarak çağdaş bir sahneleme ortaya koymak hedeflenmiştir. Çalışmanın bir diğer amacı da Goethe'nin Faust'unu bu sahnelemenin hikâye kaynağı olarak kullanmak ve Faust metnini tek kişilik bir anlatı metnine uyarlamaktır. Bu amaçlarla ortaya konulan bu tez çalışması, sahnelemeye yönelik olarak yapılan arka plan çalışmasını ve sahneleme aşamalarını içermektedir. Sahnelemeye yön verecek ifade araçlarını keşfetmek için yapılan çalışmada araştırılan konulardan birinin başlığı anlatı formları olan diegesis ve epik anlatı üzerinedir. Diğer bir başlık da Meddahın dünyası ve ifade araçları üzerinedir. Ayrıca, bu tezde bir sanatçı olarak Goethe incelenmiş ve Faust metninin içerdiği anlamlar modernite kavramı çerçevesinde ele alınmıştır.
Keşif Tiyatrosu ve bir uygulama çalışması: "Dağınıklık"
Tiyatro sanatı geçmişten bugüne birçok farklı anlayış ve yorumlamalarla üretimini gerçekleştirmiştir. Tiyatronun içeriğine ve biçimine ilişkin birçok farklı yöntem uygulanabilir. Yöntemler ne kadar farklı olsa da her sanatçı aslında diğerlerinin yaptığı gibi tiyatro üretiminin idealine ulaşmak için çaba göstermiş, içerik ve biçime ilişkin görüşlerini paylaşmıştır. Çağımız sanatçıları bu çabayı hala sürmekte ve özgün bir eser üretmenin yollarını aramaya devam etmektedir. Bu yaratıcı yolculuk, "sanat" kavramının temel tanımı sabit kaldığı sürece devam edecek gibi görünüyor. Bu çalışma kapsamında tiyatronun içerik ve biçiminden öte, bir tiyatro üretimine yaklaşım biçimi (Keşif Tiyatrosu) incelenmiştir. Tiyatronun temel isterlerine (topluluk ve oyuna) dayanan Keşif Tiyatrosu, tiyatronun nasıl olması gerektiğine değil; nasıl daha fazla/çeşitli olabileceğine odaklanır. Bu yaklaşım, tiyatro alanında içerik ve biçime dair yeni yollar ve/veya sorunlar keşfetmek, çabalamaya devam etmek isteyenler için bir yol gösterici olabilir. Tezin kapsamında; Keşif Tiyatrosu'nun anlamı, içeriği ve gelişimi sade bir şekilde açıklanmaya çalışıldıktan sonra, uygulamasına dair de fikir edinmek adına "Dağınıklık" adlı uygulama çalışması incelenmiştir. Anahtar Sözcükler: Tiyatro, Keşif, Özgün, Süreç, Devised Tiyatro
Metinden sahneye feminist tiyatro ekseninden örnek bir yazma, okuma ve sahneleme çalışması: Kadınlar konuşursa
Bilindiği üzere tiyatro sanatı iki elzem çalışma evreninden oluşmaktadır. Bu evrenin ilk katmanını; dramatik bir malzemenin oyun yazarı tarafından keşfedilmesi, dramaturgi masa başı çalışmasıyla değerlendirilmesi ve oyun metninin yazılması süreci oluşturur. Bu evrenin ikinci katmanını ise söz konusu dramatik metnin bir yönetmen tarafından keşfedilmesi ve oyuncular aracılığıyla sahneye taşınma süreci oluşturur. Bu bağlamda bu tez çalışmasının ana rotasını söz konusu bu iki evrenin oluşturduğunu söylemek mümkündür. Söz konusu bu tez çalışmasının birinci bölümünde; feminizm kavramı ele alınmış, feminist tiyatro oluşumu hakkında kuramsal bilgilendirme yapılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise elde edilen bilgiler doğrultusunda feminist yönelişle Kadınlar Konuşursa adlı oyun metni yazılmış, metne yönelik dramaturgi masa başı çalışması yapılmış ve reji aşamasında sahneleme süreci hakkında bilgiler verilmiştir.
Stanislavski sistemi ve lecoq pedagojisinin karşılaştırılması ve oyunculuk sanatındaki önermeleri
Bu çalışmada, tiyatro sanatının temel yapısı olarak değerlendirilen Stanislavski Sistemi ile fiziksel tiyatro başlığında değerlendirilen ve bu alanda önemli bir yere sahip olan, Jacques Lecoq Pedagojisi araştırılmıştır. Sistem ve Pedagojinin, oyunculuk sanatına önermeleri, yaklaşımları ve çalışma prensipleri ele alınmıştır. Farklı tiyatro türleri ele alınırken genellikle yapılan hata, bu türleri birbirlerinden bağlantısız ve zıt olarak görüp, oyunculuk çalışmalarında "biri varsa diğeri olmamalı" şeklinde kesin yargılara varılmasıdır. Bu çalışmanın sonucunda ise iki farklı başlıkta değerlendirilen tiyatro anlayışlarının aslında birbirlerini oldukça beslediğini ve oyuncuyu çok yönlü hale getirdiğini görmekteyiz. Çalışma 3 bölüme ayrılmaktadır. İlk olarak Stanislavski Sistemini oluşturan tarihsel süreç ele alınmış ve sistemin aşamaları anlatılmıştır. Ardından Jacques Lecoq Pedagojisi'nin tarihsel süreci ve pedagojinin araçları açıklanmıştır. Son olarak ise sistem ve pedagojinin oyunculuk sanatına yaklaşımlarındaki benzerlikler ve farklılıklar değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Stanislavski, Stanislavski sistemi, Jacques Lecoq , Lecoq Pedagojisi, Oyunculuk
Behiç Bey: Belgesel içerikli mekânsal tiyatro uygulaması
Bu çalışmada mekân odaklı belgesel içerikli tiyatro oyunu sahneleme modelinin nasıl olabileceği araştırılmıştır ve örnek bir oyunla model oluşturulmuştur. Bu sayede seyircinin hali hazırda yaşadığı gerçek mekânı yeniden keşfetmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda örnek mekân olarak Eskişehir'in bireysel ve toplumsal hafızasında önemli bir yeri olan tren istasyonu seçilmiştir. 1893 yılında demiryolunun kente gelişi ile geleneksel kentten modern kente geçiş arasında organik bir ilişki vardır. Eskişehir, Millî Mücadele döneminde de İstanbul- Ankara- İzmir demiryolu hattını birbirine bağlayan önemli bir kavşak olarak ön plana çıkmıştır. Bu stratejik öneminden dolayı 1919 – 1922 yılları arasındaki üç yıllık sürede İngiliz işgaline, Yunan işgaline ve Kurtuluş Savaşı'na tanıklık etmiştir. Eskişehir, Millî Mücadele ve demiryolları denilince de öncelikle Behiç Erkin'i anmak gerekir. Erkin, Çanakkale ve Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasında önemli katkıları olan bir kahramandır. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları'nın (TCDD) kurucusu ve ilk genel müdürü olan Erkin, "Demiryollarının Babası" olarak anılır. Ölümünden sonra Eskişehir'e defnedilen Erkin'in anıt mezarı yine istasyon sınırları içindedir. Tez kapsamında mekânın Eskişehir tren istasyonu, zamanın Millî Mücadele Dönemi ve insanın da Behiç Erkin olduğu "Son İstasyon Eskişehir" adlı belgesel içerikli tiyatro oyunu sahnelenmiştir. Seyirciyle anket ve yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve analiz edilmiştir. Oyunun yaratım ve sahneleme süreci iş paketleri ile detaylandırılmış ve model haline getirilmiştir. Çalışmanın sonunda; sonuçlar tartışılmış ve öneriler yapılmıştır.
Herman Melville'in Katip Bartleby adlı uzun öyküsünü sahneleme çalışması
Herman Melville'in, 1853 yılında kaleme aldığı, Kâtip Bartleby adlı öyküsünün tek kişilik bir performans olarak sahnelenmesi, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Ancak salt bir oyun sahnelemekten ziyade; düşük bütçe, kısıtlı imkân ve sadece bir oyuncuyla aksiyon ve diyalog çeşitliliğini yaratmak, çalışmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Çalışmada tiyatronun ve anlatının geleneksel dili kullanıldığı gibi, çağdaş seyircinin yaklaşık 170 yıl önce yazılan klasikleşmiş bir öyküyle bağ kurabilmesi adına yeni anlatım biçimleri de araştırılmıştır. Ulaşılabilir ve ekonomik teknolojinin farklı biçimlerde kullanılmasıyla insan kaynağı ve bütçe konusundaki dezavantajlar bertaraf edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca seçilen öyküdeki sıra dışı atmosfer de anlatım biçimini bozarak çeşitlendirmeye olanak sağlamıştır. Oyunlaştırma ve sahneleme olmak üzere iki aşamada gerçekleşen uygulamanın düşünsel temellerini Modernizm/Postmodernizm ve Apollon/Dionysos kavramları oluşturmaktadır. Bulgular Bölümünde, Herman Melville'in Kâtip Bartleby adlı öyküsüyle ilgili bilgilere yer verildikten sonra söz konusu kavramlarla ilgili teorik incelemeler yapılmıştır. Ardından uygulama aşamasına geçilerek, teorik bulgular rehberliğinde öykü uyarlanmış ve prova süreci yürütülmüştür
Luigi Pirandello'nun "Ağzı Çiçekli Adam" oyununun hikâye anlatıcılığı açısından incelenmesi
Anlatma edimi insanın kendini ifade etme ihtiyacından ortaya çıkmıştır. Söz bunun en asal aracıdır. Kültürlerin aktarımı bu yolla gerçekleşmiştir. Tiyatro da dramatik söz söyleme sanatı olarak anlatıların en güçlü taşıyıcısı halini almıştır. Bu doğrultuda yazılan oyunlar, doğaçlama performanslar ya da kolektif gösteriler bir hikâyeyi ya da olayı izleyene anlatmak için kurgulanmıştır. Tiyatro grameri anlatısal dünyanın kurulması için gereken tüm araçlara sahiptir. Tiyatronun anlatısal sahne edimini oluşturacak tüm tekniklere sahip olmasının yanında, anlatı-tiyatro birlikteliğinin oluşması için anlatıbilimin araçlarının da disiplinlerarası bir çalışmada kullanılması yöntemsel açıdan önemlidir. Anlatısal bir performansa giden yolda anlatının kurgulanışı, sahneye taşınması, seyirci ile olan ilişkisi gibi unsurlar üzerinden metin düzeyinde yapılacak bir dramaturji çalışması elzem niteliğe sahiptir. Buradan hareketle, Luigi Pirandello'nun "Ağzı Çiçekli Adam" adlı oyununun üzerinde anlatısal-dramatik dramaturji çalışması yapılmış, anlatıbilim-tiyatro ekseninde bir hikâye anlatıcılığı örneği elde edilmesi hedeflenmiştir.
Melih Cevdet Anday'ın İçerdekiler oyununun Stanislavski sistemi ile incelenmesi
Konstantin Stanislavski, tiyatro sanatı içerisinde oyuncu, yönetmen, eğitimci ve idareci olarak var olan ve kendi deneyimlerinden yola çıkarak oyunculuk alanında sistem önerisinde bulunan ilk kuramcıdır. Stanislavski Sistemi olarak da adlandırılan sistem, dünyada tiyatro eğitimi veren birçok kurumda öğretilmektedir. Stanislavski'nin kurduğu sistem, oyuncuların çalışılacak oyun ve rolleri üzerinde doğa yasaları ve akıl yolundan ilerleyerek mantıksal bir yaklaşım kurmalarının yollarını sunmaktadır. Oyunculardan, role ait tüm tinsel ve fiziksel öğeleri bir araya getirmelerini bekleyen Stanislavski, karşılaşılacak engellerin nasıl aşılacağı konusunda da yollar sunmaktadır. Oyuncuların ya da yönetmenlerin, çalışılacak oyunu ve rolleri bir anda kavramaları mümkün olmadığından sistem, geçirdiği birçok aşama sonucunda, rollerin yaratım süreçleri içerisinde, oyunların nasıl incelenmesi gerektiği konusunda önermelerde bulunmaktadır. Böylece bir rol çalışmasında, izlenilecek yollar da belirlenmiş olmaktadır. Bu çalışmada; Stanislavski'nin önerdiği sistemin öğeleri çerçevesinde Melih Cevdet Anday'ın İçerdekiler adlı oyunu üzerinden metin düzeyinde incelenmesi yapılmıştır. Bulgulanan sonuçların oyunu çalışmak isteyen oyunculara rolün yaratım süreci, metin üzerinden verili koşulların incelenmesi konularında yardımcı olması hedeflenmiştir.
Carmen karakterinin Georges Bizet operası ve Prosper Mérımée romanı arasında gösterdiği benzerlik ve farklılıklar
Bu çalışmada Georges Bizet'nin ve Prosper Mérimée'nin Carmen eserleri incelenmiş; kişilerin romandaki ve operadaki karakteristik yapısı ele alınmıştır. Yapılan çalışmanın ilk bölümünde, Bizet, Mérimée, Halévy, Meilhac'nın hayatı ve eserleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, eserlerin yazıldığı romantik dönem, müziğe ve edebiyata etkileriyle birlikte ele alınmış, dönemin önemli sanat akımı verismo anlatılmıştır. Üçüncü bölümde, Mérimée'nin Carmen romanının doğuşu ve konusu anlatılmış, Bizet'nin Carmen operasının; doğuşu, konusu, Türkçe librettosu, karakter incelemeleri üzerine çalışılmış, operanın konusunu aldığı Carmen romanıyla benzerlikleri ve farklılıkları incelenmiş, edebi eserin sahneye aktarılırken uğradığı değişim ele alınmıştır. Bu çalışmanın amacı, Carmen operası ile ilgili gerek sahne üstü, gerek sahne arkasında çalışacak olan yaratıcı kadro, solist ya da öğrencilerin eserin nasıl ortaya çıktığı, hangi sanat akımlarından etkilendiği, eserin müzikal ve teatral yorumunda neler beklenebileceği konuları hakkında bilgilenmelerini sağlayacak bir kaynak oluşturmaktır.
1951-2020 yılları arasında Türkiye Tiyatrosundaki kimlik arayışının tiyatro mekanları üzerinden incelenmesi
Bu tez çalışmasında, Küçük Sahne'nin 1951 yılında kurulmasıyla birlikte yüzünü̈ Batıya çeviren Türkiye tiyatrosunun kimlik arayışı, birbiriyle ilintili olan beş̧ farklı mekân üzerinden incelenmektedir. Araştırma kapsamında, Küçük Sahne, Ses Tiyatrosu, Karaca Tiyatro, Kenter Tiyatrosu ve Çevre Tiyatrosu'nda 1950 ile 2020 yılları arasındaki özel tiyatro hareketi mercek altına alınmıştır. Bu beş̧ mekânın tarihi İstanbul tiyatro tarihinin çok önemli bir bölümüne ayna tutmaktadır. Tarihsel olarak çoğu özel tiyatronun döngüsünde özel yeri bir olan bu mekânlar, yakın tiyatro tarihimizi ve kent belleğini etkilemiştir. Ancak söz konusu mekânlarda oynanan oyunların yarattığı değişim yeterince önemsenmeyerek, oyunların başarıları tekil örneklemelerle sınırlı kalmıştır. Bu tez çalışması, özel tiyatroların, içinde bulundukları zor koşullar ve aidiyet eksikliği nedeniyle tamamlayamadıkları yeniliklerin öncü adımlarını ve kapsamı içindeki tiyatro oyunlarının Türkiye Tiyatrosu'nda değişimi nasıl tetiklediğini ortaya koymayı hedeflemektedir.
Peter Brook'un karma sahneleme anlayışı üzerine bir uygulama
Çağdaş tiyatronun pek çok uygulamacısı tiyatroda seyircisi ile yaşayan, katılımcı bir ilişki kurmanın yollarını aramıştır. Bu uygulamacıların en önemlilerinden biri Peter Brook'tur. Peter Brook neredeyse bir asırlık yaşamı boyunca ölümcül olmayan tiyatro yapmanın yollarını aramıştır. Bu amaçla seyirci ile kurmak istediği dolaysız ilişkide yaşayan anların oluşabilmesi için farklı yöntemleri iç içe kullanmış ve oyuncunun iyi bir hikâye anlatıcısı olması gerektiğini savunmuştur. Bu çalışmada Peter Brook'un tiyatro ve oyunculuk üzerine görüşleri merkeze alınarak bir sahneleme denemesi yapılmıştır. Onun farklı yöntemleri yan yana getirerek oluşturduğu çalışma biçimi "Karma Sahneleme Anlayışı" olarak adlandırılmıştır. Tiyatro topluluğu için tarif ettiği "oyuncu grubu çok başlı hikâye anlatıcısı olmalıdır" görüşünden yola çıkılarak, Dino Buzzati'nin "Tanrıyı Gören Köpek" adlı öyküsü sahneleme metnine uyarlanmış ve bir gösterim yapılmıştır. Gösterinin uygulama biçimiyle tiyatronun oyunsuluğu vurgulanmış, seyirci ile canlı bir tiyatro anının paylaşılması hedeflenmiştir.
Mozart'ın Cosi Fan Tutte operasındaki Ferrando karakterinin teknik ve oyunculuk açısından incelenmesi
Bu çalışmanın ana amacı Cosi Fan Tutte operası'ndaki Ferrando karakterinin ses tekniği ve oyunculuk açısından incelenmesidir. Yapılan çalışmanın ilk bölümünde Klasik dönem anlayışından, bu dönemi hazırlayan akımlardan, Mozart'ın müzik anlayışından ve Opera Buffa'dan bahsedilmiş, Cosi Fan Tutte Operasının yazılıp bestelendiği dönemdeki şartlar ele alınmıştır. Besteci Mozart'ın ve eserin librettisti olan Lorenzo da Ponte'nin hayatından kısaca kesitler sunulmuştur. Kısaca tenor seslerin sınıflandırılmasına yer verilmiş ardından tenor seste rejisterlere değinilmiştir. Bu bilgiler ışığında Ferrando karakteri için yazılmış şan partisi teknik olarak incelenmiş, oyunculuk açısından karakter analizi yapılmıştır. Ferrando rolünün kolay ve etkili söylenebilmesi ve oynanabilmesi için incelenmiş ve bu amaçla yanıtlar aranmıştır. İncelemelerde elde edilen bulgular düzenlenip yorumlanmış, librettodan seçilen bölümler alan uzmanlarının da görüşlerinden ve deneyimlerinden faydalanılarak Türkçe'ye çevrilmiş ve notalar üzerinde işaretlemeler yapılmıştır. Oyunculuk açısından dinamik bir performans gerektiren Ferrando'nun şan partisinde pasaj notalarının, rejisterler arası geçişlerin ve tırmanışların, kafa rejisterinde yazılmış yüksek notaların çokça bulunduğu görülmüştür.
G. Rossini'nin Sevil Berberi operası üzerine reji çalışması
Bu çalışmada, 30 Kasım 2019 tarihinde Ankara Devlet Opera ve Balesi'nde sahnelenen, rejisi araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiş, G. Rossini'nin Sevil Berberi Operası'nın detaylı olarak incelenmesi konu alınmıştır. Çalışmayı derinleştirmek adına kaynak tarama yöntemi kullanılarak bestecinin bakış açısı, içinde yaşadığı dönem, kişisel yaşamı ve tarihsel olaylar irdelenmiştir. Yine aynı amaçla operanın bestelenmesine kaynak teşkil eden tiyatro oyunu ve yazarının hayatlarına da metin içinde yer verilmiştir. Beaumarchais'in bu oyunu temelde, Fransız İhtilali ve ardındaki felsefi akımların sıradan gerçeklikler ile seyirciye yansıtılmasını sağlar. Bu bakış açısı ile söz konusu devrimin üç ana fikrinden biri olan "özgürlük" ilkesi, reji düşüncesinde işlenen ana fikri temsil etmektedir. Araştırma sürecinde derinliği daha fazla vurgulanan bu bakış açısı oyunculuk, dekor, kostüm, ışık gibi sahnesel araçlar için de bir ana beden teşkil eder. Bunlar, tüm reji anlayışı ile bağlantılı olan anlatı bütünlüğünün araştırmacı tarafından sağlanmasını içermektedir. Çalışmada bölümler halinde sahnelenen oyunun reji defteri sunulmaktadır. Dekor tasarım eskizleri ve görselleri, kostüm eskizleri ve uygulamaları, ışık planları, aksesuar listeleri metin içinde sunulmuştur. Aynı zamanda oyunun seyirci ile yapılan ilk temsilinden alınmış fotoğraflara da yer verilmiştir.
Operada gerçekçilik ve George Bizet'nin Carmen operasındaki "Carmen" karakterinin incelenmesi
Bu çalışmada, 19. yy'da, opera sanatında ortaya çıkan Verismo akımı ve akımın öncüsü olarak kabul edilen Georges Bizet'nin Carmen operası incelenmiştir. İncelemede kadının dönem içindeki sosyal varlığı ve yeri tarihsel açıdan araştırılmış, eser "Carmen" karakteri üzerinden "İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi" ve "Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirisi" temel alınarak irdelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde, Fransız İhtilali, döneme damgasını vuran "İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi" ve "Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirisi" üzerinde durulmuştur. "Carmen" operasının içinde yer aldığı Romantik Dönem ve Verismo akımı tarihsel ve müzikal özellikleri çerçevesinde incelenmiştir. İkinci bölümde, Carmen romanının yazarı Prosper Merimee, librettistler Henri Meilhac ve Ludovic Halévy ve Carmen operasının bestecisi George Bizet'nin hayatları, eseri ortaya çıkarmaları sürecindeki tarihsel bağlamda ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, operanın konusu ve karakterleri, eser içindeki konumları ve dönem özellikleri çerçevesinde irdelenmiştir. Dördüncü bölümde, Carmen operasının ve Carmen karakterinin analizi, bahsi geçen tarihsel süreç ışığında yapılmıştır. Carmen'in, kadının toplumdaki yerini kazanma savaşındaki süreci "İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi" ve "Kadın ve Yurttaş Hakları Bildirisi" çerçevesinde ele alınmıştır.
Stanislavski sisteminde fiziksel eylemler yönteminin incelenmesi ve bir uygulama
Stanislavski döneminin tiyatro anlayışını kökten değiştirmiş evrensel ve çağdaş bir tiyatro insanıdır. Onun evrenselliği, yönetmenlik ve oyunculuk alanında, Rusya'da başlatmış olduğu dönüşümün dünyaya yayılmasındandır. Onu çağdaş kılan özelliği ise, geliştirdiği oyunculuk yönteminin hala geçerliliğe sahip olmasıdır. Stanislavski, eserlerinin yeni çevirileriyle ve sistemine dair çıkan kitaplarla, oyunculuk çalışmaları ve gerçekçi oyunculuğu merkeze alan sahneleme yöntemleri adına günümüzde hala önemini korumaktadır. Özellikle de kuramının özünü oluşturan Fiziksel Eylemler Yöntemi son dönemde daha fazla ilgi çeker olmuştur. Bu çalışmada üç aşamalı bir yol izlenmiştir. Önce Stanislavski'nin Fiziksel Eylemler Yöntemi incelenmiş ve elde edilen bulgular kullanılarak bir prova dizgesi oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu prova dizgesi adım adım takip edilerek Athol Fugard'ın 'Domuz Ahırı' metnine uyarlanmıştır. Son olarak belirtilen adımlarla oyun sahneye taşınmıştır. Bu çalışmanın amacı Fiziksel Eylemler Yöntemi kullanılarak oyunculuk temelli bir sahneleme çalışması yapmaktır. Anahtar Kelimeler: Stanislavski, Fiziksel Eylemler Yöntemi, Oyunculuk
Don Giovanni Operası ve üzerindeki Commedia dell'Arte etkisi
Bu çalışmada, İtalyan halk tiyatrosu geleneği Commedia dell'Arte'nin librettosunu Lorenzo da Ponte'nin yazdığı ve Mozart'ın bestelediği Don Giovanni operası üzerindeki etkileri mercek altına alınmıştır. Bu bağlamda ilk olarak Commedia dell'Arte irdelenmiş, ardından Don Giovanni hikayesinin kaleme alınmış ilk versiyonu olan Tirso de Molina'nın El Burlador de Sevilla y convidado de piedra adlı eseri ve bu eserin kaleme alındığı İspanyol Tiyatrosunun Altın Çağı olarak da adlandırılan dönem incelenmiştir. Sonrasında Commedia dell'Arte'nin İspanyol Altın Çağı Tiyatrosu (1492-1681) üzerindeki etkileri ve ardından Lorenzo da Ponte ve Mozart'ın Don Giovanni operasını hazırladıkları süreçte kullandıkları ve etkilendikleri kaynaklar araştırılmıştır. Son olarak Commedia dell'Arte'nin Don Giovanni operası üzeindeki doğrudan ve dolaylı etkileri incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı bu çalışmada değinilen konularla ilgili araştırma yapmayı planlayan araştırmacılara veri sunmanın yanı sıra Don Giovanni operasını sahnelemeyi planlayan rejisörlere ve bu eserdeki rolleri seslendirecek opera şarkıcılarına eser hakkında derinlemesine bilgi sağlanmasıdır. Bu bağlamda eserin gelecekteki temsillerinin daha derinlikli bir biçimde icra edilebilmesi amacıyla Don Giovanni operasını ve kökenlerini farklı görüş ve yaklaşımlarla ele alan aydınlatıcı bir kaynak oluşturulması hedeflenmiştir.
Aristophanes'in Kuşlar oyunundaki gülme ögelerinin incelenmesi
Bu çalışmada Aristophanes'in Kuşlar oyunundaki komik unsurlar incelenmiştir. İncelemenin temeli, Antik Yunan yönetiminin, dönemin komedya anlayışına etkisine ve Aristoteles ile Platon'un komedya hakkındaki görüşlerine dayanmaktadır. Antik Yunan Tiyatrosu ve komedi anlayışına geçmeden önce gülme kavramı üzerinde durulmuş; Henri Bergson, Sigmund Freud gibi gülme üzerine yapıtlar veren bilim insanlarının, komik ve gülme üzerine düşüncelerine yer verilmiştir. Düşünce tarihi içinde gülme kavramı, düşünürlerin savunduğu kuramlar üzerinden örneklendirilmiştir. Antik Yunan Tiyatrosu'nun oluşumu ve gelişmesinde etkili olan Aristoteles ve Platon'un komik ve gülme üzerine olan fikirleri belirtilmiş, Aristophanes'in Atina yönetimini eleştirdiği ve Atina halkında bir fikir uyandırmak istediği Kuşlar oyunu içerdiği komik unsurlar üzerinden analiz edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Aristophanes, Komedya, Gülme Kavramı
Bertolt Brecht'in köşebaşı sahnesi örneğini model alan bir uygulama: Aslan Asker Şvayk
Bertolt Brecht, klasik dramatik tiyatroda seyirci ile sahne arasında kurulan ilişki biçimini dönüştürmeyi hedefleyen epik tiyatro anlayışının temellerini 1938 yılında yazmış olduğu bir yazısında pratik bir örnekle açıklar. Söz konusu örnekte herhangi bir sokağın köşebaşında gerçekleşebilecek bir trafik kazası konu edilir. Kazanın nasıl gerçekleştiğini gören bir tanık, seyircinin olayla ilgili bir yargıya varabilmesi amacıyla gözlemini kendi bakış açısından anlatır. Anlatı, tek kişilik bir gösteri biçimini tarif eder niteliktedir. Bu çalışmada, Brecht'in köşebaşı sahnesi örneği model alınarak, Yaroslav Haşek'in Aslan Asker Şvayk romanı güncel koşullar doğrultusunda sahne metnine uyarlanmış ve bir anlatı denemesi yapılmıştır. Bunun için, öncelikle Brecht'in yazmış olduğu Şvayk uyarlaması ile köşebaşı sahnesi örneği incelenmiş ve Brecht'in epik tiyatro anlayışını tarif eden ayırt edici temel kavramlar saptanmıştır. Kuramsal çalışmanın ardından gerçekleştirilen uygulamada, Şvayk'ın başından geçen olaylara tanık olmuş ve bu olayları defterine not almış kurgusal bir karakterin tanıklığı odağa alınmıştır. Anlatı denemesi, Şvayk'ın nerede olduğuna dair yürütülen küresel çaplı bir soruşturma kapsamında sorguya çağrılan ve kurgusal tanığı yakından tanıyan bir kişinin anlatısı olarak yorumlanmıştır. Uygulamada sıradan vatandaşlık / ayrıcalıklı vatandaşlık diyalektiğinin tartışılması amaçlanmıştır.
Anton Çehov'un "Bir Evlenme Teklifi" oyununun meddah formuna uyarlanması
İnsanoğlunun en temel ihtiyaçlarından birisi kendini ifade etme arzusudur. Başka bir deyişle 'anlatma' ve 'anlama' dürtüsü. Çağlar boyunca en önemli iletişim araçlarından biri olan tiyatro için 'anlatı' ise, başlı başına bir seyirciye doğrudan ulaşma yöntemidir. Her tiyatronun kendi kaynaklarından beslenmesi, doğal olduğu kadar, kültürel anlamda geçmiş ile gelecek arasında bağ kurması açısından da önemlidir. Bu noktadan bakıldığında Türk Tiyatrosu adına, anlatının temellerini meddah formunda görmekteyiz. Bu çalışmanın asal yönelimi, Anton Çehov'un "Bir Evlenme Teklifi" oyununun özelinde, batı tiyatrosu formunda yazılmış bir oyunun, anlatının birçok öğesini yapısında barındıran meddah formuna uyarlanabileceği yönündedir. Anahtar Sözcükler: Anlatı, Meddah, Geleneksel Türk Tiyatrosu
Robert Schumann'ın liedleri
Bu çalışmada Alman besteci Robert Schumann'ın liedlerine odaklanılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde bestecinin hayatı ve eserleri sergilenmiştir. İkinci bölümde R. Schumann'ın besteciliği Piyano Müziği ile Senfoniler ve Konçertolar alt başlıkları altında incelenmiştir. Üçüncü bölümde liedin R. Schumann'a kadarki tarihsel gelişimi kronolojik sıra halinde sergilenmiştir. R. Schumann'ın lied anlayışının irdelendiği dördüncü bölümde Schumann liedinin karakteristik özellikleri üzerinde durulmuş, ardından, Schumann biyografisinde önemli yer tutan Lied Yılı'na değinilmiş, son olarak da bestecinin işbirliğine gittiği şairler sıralanmıştır. Beşinci bölümde ise Op. 39 Liederkreis başlıklı lied toplamı üzerinde durulmuş, eserdeki on iki liedin analizi yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı hem dünyada hem de ülkemizde sıklıkla seslendirilen R. Schumann'ın lied anlayışı ile bestecinin liedlerinin teknik ve müzikal özelliklerinin daha iyi anlaşılabilmesini sağlamaktır. Bu anlamda çalışmanın, R. Schumann'ın liedlerini seslendirecek öğrenci ve profesyonel müzisyenlere faydalı bir kılavuz olması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Lied, Şiir, Analiz, Yorumlama, Schumann.