Theses supervised by Yrd. Doç. Dr. Ahmet Demir
11 theses · Başkent University, Osmaniye Korkut Ata University
Ortaokul Türkçe ders kitaplarında karakter çiziminin yeri
Bu çalışmada, ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki kurmaca metinler karakter çizimi (karakterizasyon) açısından incelenirken Türkçe dersi çalışma kitapları da etkinliklerde ve sorularda karakter çizimine verilen yer açısından değerlendirilmektedir. Metni betimleme, çözümleme ve yorumlama odaklı etkinlikler ve sorular için karakter çiziminin önemi ortaya konulmaktadır. Çalışmanın amacı; ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki kurmaca metinlerde karakter çizimine verilen yeri incelemek, karakter çiziminin önemini vurgulamak, etkinlik ve sorular üzerinden karakter çizimiyle ilgili çalışmaları değerlendirmektir. Bu kapsamda, karakter çizimiyle ilgili olan ortaokul Türkçe dersi programındaki kazanımlar, kazanımlar ile metinlerin, metinlere yönelik etkinlik ve soruların paralelliği, karakter çiziminin yeri, karakterlerin sunuluşu, karakter çizimi ile olay örgüsü, mekân, tema gibi ögelerin ilişkisi incelenmektedir. Araştırma, 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders ve çalışma kitaplarının karakter çizimi açısından incelenmesiyle sınırlıdır. Çalışmada nitel araştırma türlerinden içerik analizi yöntemi uygulanmıştır. Bu bağlamda, metinlerin yapısal ve anlamsal bütünlüğünü oluşturan karakter öğesinin metni hem yaratma hem de anlamlandırma açısından önemli rol oynadığı ders kitaplarından seçilen metinler üzerinden gösterilmiştir.
Ortaokul Türkçe derslerinde kullanılan kurmaca metinlerde çatışma ögesi
Çalışmanın başlıca amacı, ortaokul Türkçe ders kitaplarında kullanılan kurmaca metinlerdeki 'çatışma' ögesini incelemek; kazanımlar, metinler, etkinlikler doğrultusunda çatışma ögesine ne derece yer verildiğini ve çatışmanın mahiyetini ortaya koymaktır. Bu çerçevede, çalışmada, 2013– 2014 eğitim öğretim yılında 5. 6. ve 7. sınıflarda okutulan MEB yayını Türkçe ders ve çalışma kitapları ile 2012-2013 eğitim öğretim yılında 8. sınıflarda okutulan Türkçe ders ve çalışma kitabındaki metinler ve etkinlikler, kazanımlarla paralelliği çerçevesinde çatışma odaklı olarak incelenmektedir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu doğrultuda belge taramasına dayalı metin çözümlemesi yapılmıştır. Anahtar Sözcükler: Türkçe Eğitimi, Kurmaca Metin, Çatışma
Ortaokul Türkçe derslerinde anlatım türlerinin yeri, önemi ve işlevleri
Bireyleri günlük hayatlarında başarılı kılan en önemli etkenlerden biri dili doğru ve etkili kullanma becerisidir. Duygu ve düşüncelerini etkin bir dil kullanımıyla anlatabilen, okuduğu veya dinlediği bir metni sözlü ya da yazılı olarak ifade edebilen bireyler yetiştirebilmek, günümüz modern eğitim ve öğretim anlayışının temelini oluşturmaktadır. Sözlü ve yazılı anlatım gücüne sahip olan bireyler, toplumla daha sağlıklı ilişkiler kurabilecektir. Bu iyi ilişkiler de eğitim – öğretim kalitesini artıracak ve daha nitelikli bireylerin yetişmesine olanak sağlayacaktır. Sözlü ve yazılı anlatımı güçlü bireyler yetiştirmek, eğitim hayatında önem verilmesi gereken konulardan biridir. Ana dilin sözlü ve yazılı olarak doğru ve etkin bir şekilde öğretilmesi, metinsel bağlama uygun anlatım türlerinin kullanılması Türkçe derslerinin öncelikli meselelerinden biridir. Bireylerin üzerinde durdukları konuya uygun anlatım türlerini kullanmaları, sözlü ve yazılı anlatım çalışmalarının önemli bir yönünü oluşturur. Bu bağlamda çalışmamızda ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe dersi öğretmen kılavuzu ve öğrenci çalışma kitaplarında anlatım türlerine ne kadar yer verildiği, işlevselliği ve bu derslerin öğrencilere ne kazanımlar sağladığı incelenmektedir. Anlatım türlerinin öğrencilerin sözlü ve yazılı anlatım becerilerini geliştirmedeki yeri ele alınmakta, bu konunun Türkçe derslerinde daha işlevsel hale getirilmesi için neler yapılabileceği üzerinde durulmaktadır. Tezin amacı, önemi, yöntemi gibi noktaların belirtildiği giriş bölümünden sonra gelen ikinci bölümde tezin kavramsal çerçevesi oluşturulmakta, üçüncü bölümde ise 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe öğretmen kılavuzu / ders ve çalışma kitapları anlatım türleri bakımından değerlendirilmektedir. Sonuç niteliği taşıyan dördüncü bölümünde ise elde edilen bulgular değerlendirilmekte ve öneriler sunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Anlatım türleri, sözlü ve yazılı anlatım, ortaokul Türkçe dersleri, metin, çalışma kitabı.
Türkçe eğitiminde kurmaca metinler üzerinden 5N1K kullanımı ve ortaokul Türkçe derslerindeki yeri
Bu çalışmada, Türkçe öğretiminde kullanılan Milli Eğitim Bakanlığına ait Türkçe ders ve çalışma kitaplarında yer alan kurmaca metinlerde 5N1K kullanımı ve bu kullanımın ders ve çalışma kitaplarındaki yeri hakkında bir değerlendirme yapılması amaçlanmıştır. Bu çerçevede 5., 6., 7. ve 8. Sınıf Türkçe ders ve çalışma kitaplarında yer alan metinler, etkinlikler ve sorular türlerine göre sınıflandırılmış ve bilişsel düzeylere göre tablolaştırılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman analizi (belge tarama)kullanılmıştır. Elde edilen bulgularda MEB 5, 6, 7 ve 8. Sınıf ders ve çalışma kitaplarında yer alan 5N1K sorularının sürekli tekrar eden bir kullanım içinde kaldığı, 5N1K sorularının öğrencilerin yaş seviyelerine dağılımlarının dengesiz olduğu, öğrencilerin bilişsel süreçlerinibulundukları yaş grubu ile orantılı olarak geliştirmekte yetersiz kaldığı görülmüştür. Çalışmanın, Türkçe eğitiminde ortaokul MEB Türkçe ders ve çalışma kitaplarında yer alan kurmaca metinlerde 5N1K kullanımı bakımından alana katkıda bulunabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Türkçe öğretimi, 5N1K, MEB ders ve çalışma kitapları, kurmaca metin, etkinlikler, sorular
Çeviri çocuk edebiyatı ürünlerindeki kültürel ögeler
Çalışmanın amacı çocukların kendilerine hitap edecek düzeyde yazılmış olan yabancı kaynaklı kitapları ilk okudukları zaman karşılaştıkları unsurları ele almaktır. Kendi yaşadıkları kültüre göre farklılık gösteren unsurlar taşıyan kitaplarda geçen olgular incelenerek ele alınmıştır. Çocuğun tanımı yapılarak başlanan çalışma, çocuk edebiyatının nasıl ortaya çıktığını, ne şekilde gelişim gösterdiğini ve şu an hangi boyutta olduğunu kapsamına almıştır. Çalışma içerisinde kültürel farklılıklar yaratan pek çok unsurla karşılaşılmıştır. Bütün bunların çocukların hayal dünyasında, oyun alanlarında ve sosyal yaşantılarında ne tür gelişimler gösterdiğine değinilmiştir. Yabancı dillerden Türkçeye çevirisi yapılmış olan çocuk hikayeleri ve romanlarından çıkartılan unsurlara çalışma içerisinde detaylı bir biçimde yer verilmiştir. Çalışma yöntemi eser kaynakların okunması ile sürdürülerek tamamlanmıştır. Varılan sonuçta çocukları farklı kültürlerle karşılaştırabilecek pek çok unsur bulunduğu tespit edilmiştir. Çocuklar, kendi yaşadıkları kültürlerin dışında karşılaştıkları bu unsurları merak edip araştırma boyutuna taşımaktadır. Çalışma, varılan sonuçla amacına ulaşmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocuk, Çocuk Edebiyatı, Kültür, Kültür Unsurları, Çeviri Metin
Ortaokul (5-8. sınıflar) Türkçe derslerinde şiir türünden metinlerin kullanımı
Bu çalışmada, ortaokul (5-8. sınıflar) Türkçe derslerinde şiir türünden metinlerin kullanımı ele alınmıştır. Bu amaçla 2016-2017 eğitim-öğretim yılında MEB tarafından ortaokullar için hazırlanan ve 5-8. sınıflarda kullanılan Türkçe dersi ders ve çalışma kitapları incelenmiştir. Özellikle Türkçe dersi çalışma kitaplarında şiir türünden metinlere yönelik yer alan etkinlik ve soruların Türkçe öğretimi noktasındaki yeterliliği değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi, veri toplama tekniği olarak kullanılmıştır. Ders ve çalışma kitapları, metin tarama yöntemiyle incelenerek yorumlanmıştır. Türkçe ders kitaplarındaki şiir türünden metinlerin Türkçe ders kitaplarındaki yeri ortaya konulmuş; metinler içerik, biçim, dil ve anlatım gibi özellikleri bakımından değerlendirilmiştir. Ayrıca Ortaokul Türkçe dersi çalışma kitaplarındaki şiir türüne yönelik etkinliklerin/soruların metinlerin hangi yönüyle ilgili olduklarına dair analizler yapılmış, etkinliklerin/soruların tipolojileri ortaya konulmuştur. Bu bağlamda, ortaokul Türkçe dersi ders ve çalışma kitaplarındaki şiir türünden metinlerin yeri, işlevleri ve kullanım biçimleri dikkate sunulmuştur. Anahtar kelimeler: Ortaokul Türkçe dersi ders ve çalışma kitapları, şiir türünden metinler, metin seçimi, öğrenme alanları, etkinlikler/sorular
Ortaokul (5-8. sınıflar) Türkçe derslerinde 'şiir-hikâye' ve 'manzum hikâye' türünden metinler
Çalışmamız çerçevesinde 2017-2018 eğitim-öğretim yılında MEB tarafından hazırlanan ortaokul (5-8. sınıflar) Türkçe dersi ders kitapları ve çalışma kitaplarında bulunan şiirler, 'şiir-hikâye' ve 'manzum hikâye' bağlamında ele alınmıştır. Dolayısıyla çalışma, şiir ile hikâyenin birlikteliğine karşılık gelen alanda ortaya çıkan 'şiir-hikâye' ve 'manzum hikâye' türlerini odağa almaktadır. Bu bakımdan ortaokul (5-8. sınıflar) Türkçe dersi ders ve çalışma kitaplarında yer alan 'şiir-hikâye' ve 'manzum hikâye' türünden metinlerin sınıflara göre dağılımı incelenmiş ve bu metinler 'yapı', 'tema', 'dil ve anlatım' yönlerinden değerlendirilmiştir. 2017 Türkçe Dersi Öğretim Programında yer alan 'kazanımlar'la ilişkili olarak metinlerin kulanım amaçları irdelenmiş ve araç-metin olarak kullanılan 'şiir-hikâye' ve 'manzum hikâye' türünden metinlerin çalışma kitaplarında etkinliklerle/sorularla nasıl işler hâle getirildiği incelenmiştir. Böylece 'şiir-hikâye' ve 'manzum hikâye' türünden metinlere yönelik etkinliklerle/sorularla öğrencilere neler kazandırılmak istendiği üzerinde de durulmuştur. 'Şiir-hikâye' ve 'manzum hikâye' türünden metinlerin özelde ortaokul Türkçe derslerindeki sınıflara göre işlevselliği de dikkate sunulmaya çalışılmıştır. Ayrıca Türkçe eğitiminde öğrenme alanlarına, metin seçimi ve kullanımını belirleyen faktörlere, metin türlerine, özellikle de Türkçe eğitimiyle ilişkilendirdiğimiz öğrenme ve öğretme süreçlerine, etkinliklerin/soruların Bloom taksonomisinde ortaya konulan şekliyle bilişsel basamaklarla ilişkisine değinilmiştir. Bu bağlamda 'şiir-hikâye' ile 'manzum hikâye' türlerinin ortaokul seviyesinde Türkçe eğitimindeki yeri, 'şiir-hikâye' ile 'manzum hikâye' türünden metinlerin Türkçe öğretimine katkıları ve bu türlerin ortaokul Türkçe dersi ders ve çalışma kitaplarındaki mevcut durumu ortaya konulmuştur.
Ortaokul (5-8. sınıflar) Türkçe dersi çalışma kitaplarında metinsel-aşkınlık
Çalışmada, 2016-2017 eğitim öğretim yılında MEB tarafından hazırlanan ortaokul (5-8. Sınıflar) Türkçe dersi çalışma kitaplarındaki etkinlikler/sorular metinsel-aşkınlık bağlamında incelenmiştir. Etkinliklerin ve soruların değerlendirilmesinde Gérard Genette'nin metinsel-aşkınlık ilişkilerini tanımlamak için kullandığı 5 ayrı ilişki biçimi esas alınmış; 'metinsel-aşkınlık'a dayanan etkinliklikler/sorular, özellikleri bakımından 'metinlerarasılık/iç metinllilik (intertextuality)', 'yan-metinsellik/ek metinlilik (paratextuality), 'yorumsal üst-metinsellik/dış metinlilik (metatextuality)', 'üst-metinlilik/tip metinlilik (architextuality)' ve 'ana-metinsellik/art metinlilik (hypertextuality) biçimlerine göre tasnif edilmiştir. Çalışmada öğrencilerin etkinlik ve sorular üzerinden ürettikleri sözlü, yazılı ve görsel ürünlerin 'metinsel-aşkın' bir alanda, araç-metinlerle (ders kitaplarındaki okuma metinleri, dinleme metinleri, görsel ürünler vb.) ilişkili olduğu, öğrencilerin araç-metinlere bağlı olarak, onlar üzerinden sözlü, yazılı ve görsel ürünler ortaya koydukları gerçeğinden hareket edilmiştir. Öğrencilerin, çalışma kitaplarındaki etkinlikler ve sorulara bağlı olarak yarattıkları ürünlerle araç-metinler arasında nasıl bir metinlerarası ilişki olduğu ele alınmıştır. Diğer bir ifadeyle kaynak metin özelliği taşıyan araç-metin ile öğrencilerin araç-metinlerle ilgili etkinlikler ve sorular üzerinden ortaya koydukları sözlü, yazılı ve görsel ürünlerin metinlerarası ilişkiler bağlamında hangi düzlemlerde ilişkili olduğu değerlendirilmiştir. Çalışmamız, nitel bir araştırmadır ve doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Ortaokul (5-8. sınıflar) Türkçe dersi çalışma kitapları belge tarama yöntemiyle incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Bu bağlamda metinsel-aşkınlık'a dayanan etkinlik ve soruların tabloları yapılmış ve bu tablolara yansıyan veriler ışığında metinlerin, etkinliklerin ve soruların metinsel-aşkınlık yönünde gösterdikleri özellikler ve bilişsel becerilerle ilintisi analiz edilmiştir. Böylece metinlerin, etkinliklerin ve soruların içeriksel, dilsel ve biçimsel özellikleri irdelenmiş buna ek olarak da Türkçe öğretimine dair 'metinsel-aşkınlık' bağlamında çıkarımlar yapılmıştır. Anahtar kelimeler: Türkçe eğitimi, ortaokul (5-8. sınıflar) Türkçe dersi, çalışma kitapları, etkinlikler/sorular, Gérard Genette ve metinsel-aşkınlık
Ankraj plakalarının farklı zemin koşullarındaki çekme kapasitelerinin incelenmesi
Bu çalışmada, kil, kum ve tabakalı zeminlere inşa edilen helisel ankraj plakalarının çekme kapasitesi laboratuvar ortamında model deneyler yapılarak araştırılmıştır. Deneylerde 50mm çapında dairesel ve helisel iki farklı model ankraj plakası kullanılmıştır. Model deneylerde, gömülme oranı, kum sıkılığı ankraj plakasının şekli ve farklı zemin türlerinin çekme kapasitesi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Model deneylerde tabakalı zeminlerde ara yüzeye yerleştirilen geosentetiğin çekme kapasitesine etkisi de araştırılmıştır. Gömülme oranı, ankraj şekli, kum sıkılığı, zemin türü ve geosentetik güçlendirme ile ankraj plakasının çekme kapasitesinin arttığı görülmüştür. Ayrıca, model deney düzeneği, sonlu elemanlar yöntemi kullanan PLAXIS 2D bilgisayar programı ile modellenip analiz edilmiştir. Elde edilen deney sonuçları sayısal sonuçlarla karşılaştırılmış ve gerekli öneriler yapılmıştır.
Ankraj plakalarının farklı zemin koşullarındaki çekme kapasitelerinin incelenmesi
Bu çalışmada, kil, kum ve tabakalı zeminlere inşa edilen helisel ankraj plakalarının çekme kapasitesi laboratuvar ortamında model deneyler yapılarak araştırılmıştır. Deneylerde 50mm çapında dairesel ve helisel iki farklı model ankraj plakası kullanılmıştır. Model deneylerde, gömülme oranı, kum sıkılığı ankraj plakasının şekli ve farklı zemin türlerinin çekme kapasitesi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Model deneylerde tabakalı zeminlerde ara yüzeye yerleştirilen geosentetiğin çekme kapasitesine etkisi de araştırılmıştır. Gömülme oranı, ankraj şekli, kum sıkılığı, zemin türü ve geosentetik güçlendirme ile ankraj plakasının çekme kapasitesinin arttığı görülmüştür. Ayrıca, model deney düzeneği, sonlu elemanlar yöntemi kullanan PLAXIS 2D bilgisayar programı ile modellenip analiz edilmiştir. Elde edilen deney sonuçları sayısal sonuçlarla karşılaştırılmış ve gerekli öneriler yapılmıştır.
Ankraj plakalarının farklı zemin koşullarındaki çekme kapasitelerinin incelenmesi
Bu çalışmada, kil, kum ve tabakalı zeminlere inşa edilen helisel ankraj plakalarının çekme kapasitesi laboratuvar ortamında model deneyler yapılarak araştırılmıştır. Deneylerde 50mm çapında dairesel ve helisel iki farklı model ankraj plakası kullanılmıştır. Model deneylerde, gömülme oranı, kum sıkılığı ankraj plakasının şekli ve farklı zemin türlerinin çekme kapasitesi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Model deneylerde tabakalı zeminlerde ara yüzeye yerleştirilen geosentetiğin çekme kapasitesine etkisi de araştırılmıştır. Gömülme oranı, ankraj şekli, kum sıkılığı, zemin türü ve geosentetik güçlendirme ile ankraj plakasının çekme kapasitesinin arttığı görülmüştür. Ayrıca, model deney düzeneği, sonlu elemanlar yöntemi kullanan PLAXIS 2D bilgisayar programı ile modellenip analiz edilmiştir. Elde edilen deney sonuçları sayısal sonuçlarla karşılaştırılmış ve gerekli öneriler yapılmıştır.