Theses supervised by Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Tuncer
15 theses · Dokuz Eylül University
Attilâ İlhan'ın romanlarında tema, dil ve eğitim ögeleri
Çalışmamızın adını: Attilâ İlhan'ın Romanlarında Tema, Dil ve Eğitim unsurları olarak belirledik.Mevcut çalışmamızda, Yeni/ Çağdaş Türk Edebiyatı'nın en önemli yazar, şair, düşünür ve münevverlerinden Attilâ İlhan'ın romanlarında, Osmanlı'nın en buhranlı Cihan Harbi günlerinden Millî Mücadele yıllarına; Gazi Paşa'nın milletiyle omuz omuza verip kurduğu genç Türkiye Cumhuriyeti'nin varoluş mücadelesinden, temeli milliyetçiliğe, bağımsızlığa ve antiemperyalizme dayanan bir ihtilâli başarıyla yürütmüş bir milletin iktisadî, siyasî ve kültürel bir kalkınma hareketiyle, muasır medeniyetler arasına girme çabasına; Millî Şef İnönü'lü İkinci Dünya Savaşı yıllarının ?Tek Parti? idaresinden, Demokrat Parti'li Adnan Menderes dönemine; 27 Mayıs Darbesi'ne sebep olan gelişmelerden, darbenin ülke üzerindeki etkilerine ve 12 Mart Muhtırası'nın ertesinde Türkiye'nin ahvaline ele aldığı pek çok temayı tespit etmek mümkün oldu.Attilâ İlhan'ın romanlarını, sanatçının eserlerini yayımladığı kronoloji doğrultusunda ele aldık. Romanlardaki temaları, dil ve eğitime dair öğeleri saptayıp detaylı bir biçimde değerlendirilmeye çalıştık. Romanlarda ele alınan temaları toplumsal ve bireysel olmak üzere, iki ana başlık altında toplayarak inceledik. Toplumsal temalar başlığı altında: Aydın, Dindarlık, Dinî ve Ahlâkî Değerleri İnkâr, Fakirlik, Fuhuş, Gençlik, Kaçakçılık, Kemalizm, Halk, Sahtekârlık, Sanat, Siyaset gibi konuların ele alındığını; bireysel temalar adı altında ise Aşk- Sevgi, Cinsellik, Kötümserlik, Yalnızlık ve Ölüm başlıkların karşımıza çıktığını gördük. Tespit ettiğimiz temaları, roman içerisinden verdiğimiz örneklerle ayrıntılı bir biçimde değerlendirdik.Attilâ İlhan'ın ele aldığı temaların yanı sıra romanlarda kullanılan dil öğeleri de çalışmamızda önemli bir yer tuttu. Kaptan, romanlarını yazarken Türkçe'nin ahenginden, ses özelliklerinden ve anlatım gücünden sonuna kadar yararlanmıştır. Türkçe'yi sadeleştirme adı altında yapılan tasfiyecilik ve uydurmacılığa sadece fikir kitaplarıyla değil; romanlarıyla da karşı çıkmıştır. Romanlarını yazarken Osmanlı Türkçesinin söz varlığından yararlanarak, yüzlerce yıllık kültür birikimimizi korumayı ve gelecek nesillere aktarmayı hedeflemiştir.Attilâ İlhan, romanlarında eğitim konusunda da ince mesajlar vermiştir. Özellikle, Aydın temasını çok yönlü olarak işlemeyi tercih eder ki bu tercihin sebebi gayr-i millî, alafranga veya yabancılaşmış aydınların ülkeyi getirdiği çıkmazı okuyucuya ve hepsinden önemlisi Türk gençliğine göstermektir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin ilelebet payidar kalması, ülke gençliğinin millî/ulusal değerler çerçevesinde, modern dünyayı ve çağın ilerisini görerek hareket etmesine bağlıdır, düşüncesindedir. Romanlarındaki olumsuz figürlerle Türk gençliğinin aynı hataları düşmesine fırsat vermemeye çabalarken, ideal ve olumlu figürlerle Ufkun arkasını görebilen bir Türk gençliği yaratılması için yol göstermeye çalışmıştır.Anahtar Sözcükler: Attilâ İlhan, roman, edebiyat, tema, eğitim, dil, aydın
Cumhuriyet sonrası (1960-1980) çocuk romanlarında tema, dil ve eğitim öğeleri
Duygusal, bedensel ve zihinsel bakımdan sürekli gelişen, değişen ve kendini bütünlemeye çalışan bir varlık olan çocuk; bu süreçte kendisini ve çevresini de giderek daha iyi tanır.Öğrenme ihtiyacını soru sorarak, araştırarak ve en önemlisi de okuyarak gidermeye çalışır.Bizim bu çalışmamıza konu olan on ilâ on beş yaş arası çocukların bedensel ve zihinsel gelişimlerinde etkisi bulunan çocuk romanlarıdır. Araştırmamızda; Talip APAYDIN, Fakir BAYKURT, Kemal BİLBAŞAR, Abbas CILGA, Gülten DAYIOĞLU, Sulhi DÖLEK, Rıfat ILGAZ, Muzaffer İZGÜ, Tarık Dursun K., Hidayet KARAKUŞ, Mehmet SEYDA ve Cahit UÇUK olmak üzere, toplam on iki yazarın yirmi dört çocuk romanı tema, dil ve eğitim öğeleri açısından incelenmektedir. 1960-1980 arası dönemdeki romanlarda; dostluk, anne sevgisi, arkadaşlık, dayanışma, hoşgörü, yaşam sevgisi, çalışkanlık vb. temalar işlenmiştir.Bütün bunların içinde sevgi teması ağırlık kazanmış ve alt kolları olarak da anne sevgisi, hayvan sevgisi, arkadaş sevgisi ve Atatürk sevgisine değinilmiştir.Bu temaların yanında 1960'lı ve 1970'li yılların sosyal yaşamı, kültürel, ekonomik ve eğitim unsurlarıyla ilgili öğelere de yer verilmiştir.On -on beş yaş grubu çocuklarının sosyal yaşama ilişkin bilmeleri gerekenlere yönelik konulara ağırlık verilerek özellikle çevre kirliliği, bilgili olmanın önemi, barışçıl düşünce gelişimi, sağlıklı olmanın önemi vb. eğitsel konular işlenmiştir. Yazarlar, eserlerinde kullandıkları sözcüklerin çocukların anlayabilecekleri düzeyde olmasına dikkat ederek yabancı ve argo sözcüklerden uzak durmaya çabalamışlardır.Cümle seçimlerinde olumlu, kurallı, basit ve fiil köklü yükleme sahip olmasına özen göstermişler; çocukların konuşmaktan hoşlanacakları ikilemeler yanında yalın cümleler ile kısa ve anlaşılır paragraflardan oluşan metinler oluşturmuşlardır. Anahtar sözcükler: Çocuk, çocuk romanları, tema, dil, eğitim.
İlköğretim 6-8. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi öğretim programında belirtilen yazım ve noktalama kurallarını uygulayabilme düzeyi
Bu çalışmanın amacı; İlköğretim 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin İlköğretim Türkçe Dersi (6,7,8. Sınıflar) Öğretim Programı'nda belirtilen yazım ve noktalama kurallarını uygulayabilme düzeyini tespit etmektir. Bununla birlikte; öğrencilerin Türkçe dersine ilişkin tutumları ile yazım ve noktalama kurallarını uygulayabilme düzeyleri arasında bir ilişki olup olmadığını saptamak ve İlköğretim 6., 7. ve 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarında yazım ve noktalama kurallarının işlenişi hakkında tespitlerde bulunmak da çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır.Bu amaç doğrultusunda, öğrencilere farklı türlerde yazma çalışmalarının yaptırılmasının yanı sıra, İlköğretim Türkçe Dersi (6,7,8. Sınıflar) Öğretim Programı'nda belirtilen her bir yazım kuralı ve noktalama işareti için 3 sınama maddesinin bulunduğu metinler verilerek öğrencilerin bu metinlerdeki yanlış yazılmış sözcüklerin doğrularını yazmaları ve boş bırakılan yerlere de gerekli noktalama işaretlerini koymaları istenmiş, her bir yazım kuralı ve noktalama işareti tek tek değerlendirildikten sonra her öğrencinin bunları doğru ve yanlış uygulama sayısı belirlenerek bu sayılar frekans ve yüzde değeri olarak hesaplanmıştır.Öğrencilerin Türkçe dersine ilişkin tutumları ile yazım ve noktalama kurallarını uygulayabilme düzeyleri arasındaki ilişkiyi saptayabilmek amacıyla, SPSS 15.0 for Windows programı kullanılarak Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısına ilişkin istatistik tekniğinden yararlanılmıştır.İlköğretim 6., 7. ve 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarında yazım ve noktalama kurallarının işlenişi hakkında tespitlerde bulunmak için, 2009-2010 eğitim-öğretim yılında ilköğretim ikinci kademede kullanılan Türkçe ders kitaplarına, çalışma kitaplarına, öğretmen kılavuz kitaplarına ulaşılmış ve bu kitaplar incelenerek yazım ve noktalama kurallarının öğretimine yönelik yapılanlar betimlenmeye ve değerlendirilmeye çalışılmıştır.Araştırmanın evreni, Burdur ilinde 2009-2010 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören İlköğretim 6., 7. ve 8. sınıf öğrencileri olup örneklemini ise Gazi İlköğretim Okulu, Altınterim Solmaz İlköğretim Okulu ve Kayaaltı İlköğretim Okulu'nda öğrenim görmekte olan toplam 180 öğrenci oluşturmaktadır.Çalışma kapsamında yapılan gözlem, inceleme ve istatistiksel analizler sonucunda, İlköğretim 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin İlköğretim Türkçe Dersi (6,7,8. Sınıflar) Öğretim Programı'nda belirtilen yazım ve noktalama kurallarını uygulayabilme becerilerinin beklenen düzeyin altında kaldığı görülmüştür.İlköğretim 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersine ilişkin tutumları, ?iyi? düzey ile ?çok iyi? düzey arasında değişmekle birlikte, sadece İlköğretim 7. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersine ilişkin tutumları ile noktalama işaretlerini uygulayabilme düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.Yapılandırmacı yaklaşım çerçevesinde hazırlanan İlköğretim 6., 7. ve 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan yazım ve noktalama kurallarının öğretimine ilişkin etkinliklerin temalara ve metin türlerine göre dağılımının oldukça düzensiz olduğu; bununla birlikte, bazı Türkçe ders kitaplarında ise İlköğretim Türkçe Dersi (6,7,8. Sınıflar) Öğretim Programı'nda belirtilen yazım ve noktalama işaretlerinden bazılarının öğretimine ilişkin herhangi bir etkinliğe yer verilmediği belirlenmiştir.Bu çalışmada, yazma öğretimi çerçevesinde kazandırılması gereken bilgi ve beceriler içinde yazım ve noktalama kurallarını uygulayabilme becerisinin son derece önemli bir yere sahip olduğu görüşü benimsenmiştir. Bu doğrultuda yazım ve noktalama kurallarının öğretimiyle ilgili mevcut durum belirlenmeye çalışılarak yapılması gerekenler belirtilmiştir.Anahtar Sözcükler: Türkçe Eğitimi, Yazma Becerisi, Yazım ve Noktalama Kuralları, Tutum, Ders Kitabı
Aytül Uncu Akal'ın öykü ve masallarında tema, dil ve eğitim öğeleri
Ahlâk ve kişilik gelişimi yaşayan, fiziksel ve bilişsel değişim geçiren çocuk, soru sorup araştırma yaparak çevresinde yaşananlara ve dünyayı anlamlandırmaya çabalar. Küçük yaştan itibaren çocuklara anlatılan masallar, çocuğun merak ve öğrenme ihtiyacına cevap veren en önemli çocuk edebiyatı ürünlerindendir. Okul dönemi ve sonrasında rasyonel düşünmeye başlayan, karşılaştığı olaylar arasında sebep sonuç ilişkisi kuran çocuk, öyküye ilgi duymaya başlar.
1990-2008 arası çocuk edebiyatımızda fantastik ve bilim-kurgu romanlar üzerinde bir inceleme
Çağdaş eğitimin amaçlarından biri de düşünen, eleştiren, sorgulayan, yeniliğe açık bireyler yetiştirmektir. Okuma, gence Dünyaya ve insanlara farklı bir gözle bakma yetisi / yetkisi vermektedir. Okumak, boş zamanı değerlendirmenin yanında, okuyucunun da içinde bulunduğu etkin ve sürükleyici bir zaman dilimidir. Çocuk edebiyatının temel amaç ve işlevlerinden biri de, çocukların iyi birer edebiyat okuru olmalarının temellerini atmaktır. Bu düşüncelerle başlanan tez, 1990?2008 Arası Çocuk Edebiyatımızda Fantastik ve Bilim-kurgu Romanlar ÜzerindeBir İnceleme ismiyle tamamlanmıştır.Bu çalışma, 1990?2008 yılları arasındaki çocuk edebiyatımızda fantastik ve bilim-kurgu romanları üzerinde bir incelemeyi kapsamaktadır. Bu dönemde ürün veren 39 yazarın 71 eseri örneklem olarak seçilmiştir. Örneklem seçiminde fantastik ve bilim-kurgu türünden sayılabilecek eserlere yer verilmiştir. Çalışmamızda, fantastik ve bilim-kurgu'nun tanımı ve tarihçesi hakkında ayrı ayrı bilgiler verilmiştir. Her iki türün de yapı taşları olan tarihler ve eserlerden bir kronoloji oluşturulmuştur. Ardından bu iki türü birbirinden ayıran özellikler ele alınmış, hangi yaş gruplarının bu eserleri okumaya başlayabileceği bilimsel temellere dayandırılarak açıklanmıştır. Eserler, biçim ve içerik bakımından değerlendirilmiştir.Çocuk edebiyatının amacı ve işlevi, çocukların iyi birer edebiyat okuru olmalarının temellerini atmaktır. Türkiye'de ise çocuk edebiyatı ürünleri, medyanın gerisinde kalmaktadır. Çocuğu medya tuzağından uzaklaştırmak için, çizgi sinema tadında çocuk edebiyatı eserleri vermek gerekmektedir. Bu çalışma; fantastik ve bilim-kurgu türündeki 71 çocuk romanını incelemenin yanı sıra; çocuklara okuma alışkanlığı edindirmek isteyen öğretmenlere de yol gösterici olmayı amaçlamaktadır. Öğretmen ve anne babaların ?çocuğa görelik? kavramına uygun kitaplar seçerek onları okumaya heveslendirmesi gerekmektedir.
8.sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlığı ve okuduğunu anlama becerileri üzerine bir araştırma
Bu çalışmanın amacı; ilköğretim 8. sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıkları ve okuduklarını anlama becerileri üzerinde tespitler yapmaktır. Bununla birlikte, ilköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında okuma becerisini geliştirme adına hazırlanan etkinliklerin işlenişi hakkında tespitlerde bulunmak çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır.Bu amaç doğrultusunda, öğrencilerin ders başarılarını, ailelerinin eğitim durumlarını ve okul başarı durumlarını belirlemek amacıyla öğrenci tanıma formu hazırlanmıştır.Öğrencilerin kitap okuma alışkanlıkları hakkında veri elde etmek üzere bir anket uygulanmıştır. Öğrencilerin okuduğunu anlama ve çözümleme stratejilerini kullanma düzeylerini tespit etmek amacıyla, yirmi soruluk ?Okuduğunu Anlama ve Çözümleme Ölçeği? hazırlanmış ve öğrencilere uygulanmıştır.Öğrencilerin kitap okuma alışkanlıklarının okudukları metni anlama ve çözümleme becerilerine etkisini tespit etmek amacıyla araştırmadan elde edilen veriler SPSS 16.0 for Windows programı kullanılmıştır.İlköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında okuma becerisini geliştirmeye yönelik etkinliklerin işlenişi hakkında tespitlerde bulunmak için, 2010-2011 eğitim öğretim yılında 8. sınıflar için kullanılan Türkçe ders kitaplarına, çalışma kitaplarına, öğretmen kılavuz kitaplarına ulaşılmış ve bu kitaplar incelenerek okuma becerisinin öğretimine yönelik yapılanlar betimlenmeye ve değerlendirilmeye çalışılmıştır.Araştırmanın evreni, İzmir ilinin Buca ilçesinde, 2010-2011 eğitim öğretim yılında öğrenim görmekte olan ilköğretim 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Buca ilçesine ait 10 ilköğretim okulunda öğrenim görmekte olan 300 öğrenci oluşturmaktadır.Çalışma kitaplarında yapılan gözlem, inceleme ve istatistiksel analizler sonucunda, ilköğretim 8. sınıf öğrencilerinin ilköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda belirtilen okuma becerisini kazanımlarını gerçekleştirebilme düzeyinin beklenenin altında kaldığı görülmüştür.İlköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan kitap okuma alışkanlığını geliştirmeye yönelik kazanımların öğrenci çalışma kitaplarında ve öğretmen kılavuz kitaplarında yeterince yer verilmediği tespit edilmiştir.Bu çalışmada öğrencilerin kitap okuma alışkanlıklarının, bir metni anlama ve çözümleme becerisini geliştirmede son derece etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda öğrencilerin kitap okuma alışkanlıkları ve okuduğunu becerileri ile ilgili mevcut durum belirlenmeye çalışılarak yapılması gerekenler belirtilmiştir.
Konuşma becerisinin ilköğretim öğrencilerine öğretimi üzerine bir inceleme
Bu çalışmanın amacı; ilköğretim 6-8. sınıf öğrencilerinin İlköğretim Türkçe Dersi (6-8. sınıf) Öğretim Programı'nda belirtilen konuşma becerisi kazanımlarını uygulayabilme düzeyini ve 6-8. sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki etkinliklerin, konuşma becerilerini ne düzeyde kazandırabildiğini tespit etmektir.Ayrıca; öğrencilerin konuşma becerisi kazanımlarını davranışa dönüştürebilme düzeylerini anket aracılığıyla saptamak ve tespitlerde bulunmak da çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır. Bu amaç doğrultusunda, daha fazla öğrencinin gözlem sonucunu alabilmek için anketler, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilköğretim okullarındaki Türkçe öğretmenlerine uygulanmıştır.İlköğretim 6-8. sınıf Türkçe ders kitaplarında konuşma becerisinin metinlere ait etkinliklerdeki işlenişi hakkında tespitlerde bulunmak için, 2009-2010 eğitim-öğretim yılında 6-8. sınıflarda kullanılan Türkçe ders kitaplarına, çalışma kitaplarına, öğretmen kılavuz kitaplarına ulaşılmıştır. Kitaplar genel anlamda değil, metinlere indirgenerek incelenmiştir, yorumlanmıştır ve konuşma becerisine yönelik kazanımların genel kazanımlara oranları hesaplanmıştır. Çalışma kapsamında yapılan, inceleme ve istatistiksel analizler sonucunda, İlköğretim 6-8. sınıf öğrencilerinin İlköğretim Türkçe Dersi (6-8. sınıf) Öğretim Programı'nda belirtilen konuşma becerisi kazanımlarını uygulayabilme becerilerinin orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Yapılandırmacı yaklaşım çerçevesinde hazırlanan İlköğretim 6-8. sınıf Türkçe Öğretmen Kılavuz Kitaplarında yer alan konuşma becerisine yönelik etkinlikle ve anket sonuçlarına ait veriler; sonuç, öneriler ve tartışma bölümünde yorumlanmıştır. Bu amaçla, öğrencilerin konuşma becerisi kazanımlarını uygulama düzeyleri hakkında yapılanlar ve yapılması gerekenler belirlenmeye çalışılmıştır.Anahtar Sözcükler: Konuşma Becerisi, Konuşma Kazanımları
Düşünce yazılarının ilköğretim 2. kademe öğrencilerine öğretilmesi üzerine bir inceleme
Bu çalışmanın amacı; ilköğretim ikinci kademede kullanılan Türkçe ders kitaplarındaki düşünce yazılarının niteliğini incelemek ve düşünce yazılarının temel özelliklerini kavratmaya yönelik hazırlanan etkinlikleri değerlendirmektir.Bu amaç doğrultusunda, 2007-2008 eğitim-öğretim yılında ilköğretim ikinci kademede kullanılan bütün Türkçe ders kitaplarına, çalışma kitaplarına ve öğretmen kılavuz kitaplarına ulaşılmış, söz konusu kitaplardaki düşünce yazıları ve düşünce yazılarının temel özelliklerini kavratmaya yönelik etkinlikler belirlenmiştir. Daha sonra, bu metinler ve etkinlikler, nicelik ve nitelik açısından incelenmiştir. Nitelik açısından yapılan incelemede, düşünce yazıları kapsamına giren her tür için ayrı bir ölçüt geliştirilerek metinler ve etkinlikler bu ölçüte göre değerlendirilmiştir.Yapılan incelemeler sonucunda; ilköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarında, düşünce yazılarının seçiminde kimi sorunların olduğu, bazı metinlerin tür özeliklerini yeterli ölçüde yansıtmadığı görülmüştür.Yeni program çerçevesinde hazırlanan 6. ve 7. sınıf Türkçe ders kitaplarında, eski programdan farklı olarak, metinlerin türüne ilişkin çalışmalara ayrı bir bölümde yer verilmediği görülmektedir. Bu tutumun, ilköğretim döneminde Türkçe dersine ilişkin temel amacın; öğrencilerin anlama (okuma, dinleme) ve anlatma (konuşma, yazma) becerilerini geliştirmek olduğu göz önünde bulundurulursa doğru olduğu görülmektedir. Ancak, bu kitaplarda da bir okuma stratejisi olarak metnin yapısından hareket etmenin kullanılmadığı görülmektedir.İlköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarında, düşünce yazılarının temel özelliklerinin öğretimi amacıyla hazırlanan etkinliklerde, genellikle metnin konusu ve ana düşüncesine ilişkin soruların yer aldığı ancak, metnin dil özelliği, yazarın konuya bakış açısı ve metnin biçimsel özeliğine yer verilmediği görülmektedir.Bu çalışmada, öğrencilerin, düşünce yazılarının tür özelliklerini kavramasının önemli olduğu, metnin tür özelliklerini kavratmaya yönelik etkinliklerin metnin daha kolay anlaşılmasını sağlayacağı görüşü benimsenmiştir. Bu doğrultuda düşünce yazıları kapsamına giren deneme, makale, fıkra, sohbet ve eleştiri türlerinin öğretimi ile ilgili örnek etkinlikler geliştirilmiştir.
1980-2000 yılları arasında Türk romanında çağdaşlaşma ve eğitim sorunu
Bu çalışma, 1980-2000 yılları arasında, Türk romanlarında çağdaşlaşma ve eğitim sorununu ele almayı amaçlamaktadır. Bu dönemde ürün veren on iki romancının elli romanı örneklem olarak seçilmiştir. Örneklem seçiminde, Türk romanının biçim ve içerik bakımından farklı eğilimlerine yer verilmiştir. Geleneksel anlayışla yazılan romanların yanında postmodernizm etkisinde verilen romanlar; sol tezlerin savunulduğu romanların yanında muhafazakâr, milliyetçi tezlerin savunulduğu romanlar da incelenmiştir.Giriş bölümünde çalışmanın kapsadığı dönem ve ele aldığı kavramlar irdelenmiştir. Bu bölümde ilk olarak 1980-2000 yıllarında Türkiye'nin siyasî, sosyal ve kültürel durumu ana hatlarıyla anlatılmıştır. İkinci bölümde çağdaşlaşma, eğitim ve Türk romanı ele alınmıştır. Bulgular ve yorumlar bölümü yedi başlık altında toplanmıştır. Bu başlıkların belirlenmesinde romanlardan elde edilen veriler esas alınmıştır. Bu başlıklar sırasıyla, çağdaşlaşmanın başlatıcıları ve uygulayıcıları olarak bürokrasi ve siyaset; çağdaşlaşmanın savunucuları olarak aydınlar; çağdaşlaşmanın muhatabı olarak halk; çağdaşlaşmaya karşı geleneğin direnç noktası olarak din; çağdaşlaşmanın yönü olarak Batı; çağdaşlaşmanın araçları olarak eğitim, bilim, sanat ve kıyafet; çağdaşlaşmanın ürünü olarak Türk kimliği ve Türk milliyetçiliği şeklindedir.Yeni biçim arayışlarına giren Türk romanının, bu dönemde de Türkiye'nin sosyal, siyasî, kültürel meselelerini ele aldığı görülmüştür. Eğitim, yeni bir insan modeli yaratma anlamında ele alınmıştır. Böylece, çalışmaya uygun olarak, eğitim bir çağdaşlaştırma çabası olarak değerlendirilmiştir. Türk romanının toplumu çağdaşlaştırmayı, değiştirmeyi, dönüştürmeyi amaçlamaya devam ettiği görülmektedir. Türkiye'nin yakın tarihindeki önemli gelişmeler ve Türk toplumu ile düşünce hayatında tartışılan kavramlar, olgular, problemler, Türk romanına yansımıştır.Anahtar kelimeler: Türk romanı, çağdaşlaşma, eğitim
Türk kadın yazarların romanlarında işledikleri(1980-2000) konular ve eğitim kavramına yaklaşımları
Toplumsal hayat kadın erkek bütünlüğü üzerine kurulmuştur. Yüzyıllardan beri bu iki cins arasındaki iletişim ve etkileşim sosyal yapının ve kültürel birikimin bir çok bileşeni üzerinde derin izler bırakmıştır. Bu bileşenlerden biri de edebiyattır. Başlangıçtan beri sözlü edebiyat dairesi içerisinde kadının etkin bir rol üstlendiği görülür. Ancak aynı durum yazılı edebiyat için geçerli değildir. Kadınlar ancak 19. yüzyıldan itibaren yazılı edebiyat dairesi içerisinde varlık göstermeye başlamışlar ve günümüze kadar niteliklerini artırarak erkek meslektaşları ile aynı düzeye ulaşmışlardır.1980-2000 dönemi dünya ve Türkiye açısından önemli bir zaman dilimidir. Küreselleşmenin bu dönemde etkisini artırdığı, kültür ve edebiyat alanında da farklı akımların doğmasına neden olduğu görülür. Postmodernizm ve Büyülü Gerçeklik akımları 1980 sonrası Türk ve dünya edebiyatında etkili olmuş iki sanat akımıdır. Bu iki akımın 1980 sonrası kadın yazarların eserleri üzerinde de etkili olduğu bilinmektedir. Bu dönemde Türk kadın yazarlar olgunluk dönemlerini yaşamaktadırlar. Tanzimat'tan itibaren Türk edebiyatında eser veren kadın yazarların oluşturduğu birikim, 1980 sonrasındaki kadın yazarların başarılı eserler ortaya koymasına katkı sağlamıştır. Bu dönemde kadın yazarların sadece kadının bireysel ve toplumsal sorunlarını yazmakla kalmadıkları, 1980 sonrası Türk toplumunda gözlemledikleri değişimleri, sorunları, küreselleşmenin etkilerini, din ve evlilik gibi sosyal kurumlara yönelik eleştirilerini de eserlerine yansıttıkları gözlenmektedir.Bu çalışmada 1980 -2000 döneminde Türk kadın yazarların romanlarında işledikleri konuların ve eğitim kavramına yaklaşımlarının belirlenmesine çalışılmıştır. Çalışmada alfabetik olarak Adalet Ağaoğlu, Alev Alatlı, Ayla Kutlu, Ayşe Kulin, Buket Uzuner, Elif Şafak, Emine Işınsu, İnci Aral, Latife Tekin, Nazlı Eray, Pınar Kür ve Sevinç Çokum'a ait toplam altmış roman incelenmiş ve ortaya geniş bir veri listesi çıkmıştır. Bu dönemde kadın yazarların daha çok aile, aşk, Atatürk devrimleri, aydın, birey ve toplum, cinsellik, din, devlet, eğitim, evlilik, kadın, ölüm, sanat, siyasal olaylar, şehirleşme, şiddet ve toplumsal yapı kavramları üzerinde durdukları görülmüştür. Elde edilen verilerin Türk toplumsal hafızasına ve alana katkı sağlaması umut edilmektedir.Anahtar Sözcükler: Kadın edebiyatı, Türk romanı
Şiire yönelik tutumların ve ön örgütleyicilerin şiirsel imgelerin anlamlandırılması üstündeki etkililiği
Bu araştırmanın amacı şiire yönelik tutumların ve ön örgütleyicilerin şiirselimgelerin anlamlandırılması üstündeki etkililiğini saptamaktır.Araştırma kontrol gruplu öntest-sontest deney deseni ile yürütülmüştür.Araştırmanın örneklemini Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi SosyalBilgiler Öğretmenliği ikinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma 74 (36 deneygrubu, 38 kontrol grubu) katılımcı üstünde yapılmıştır. Deney grubuna ön örgütleyiciverilmiş, kontrol grubuna verilmemiştir. Araştırmanın verileri Şiire Yönelik TutumÖlçeği ve şiirsel imgelerin anlamlandırılıp anlamlandırılamadıklarını ölçen BaşarıTesti ile toplanmıştır. Verilerin analizinde Aritmetik Ortalama, Standart Sapma, t-Testi ve Pearson Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır.Araştırmadan şu sonuçlar elde edilmiştir:1. Ön örgütleyici alan ve almayan öğrencilerin şiirsel imgelerianlamlandırmaları arasında anlamlı bir farklılık belirlenmiştir. Bu fark deneygrubunun lehinedir.2. Araştırma sonucunda denel işlem öncesi ve sonrasında şiirlerdeki yüzeyselyapıya yönelik sorulara verilen yanıtlar ile şiirsel imgelere yönelik sorularaverilen yanıtlar arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.3. Denel işlemler sonrasında deney ve kontrol gruplarının şiire yönelik tutumlarıarasında, deney grubununki olumluya yönelik olmasına rağmen anlamlı birfark saptanmamıştır. Ancak deney grubunun uygulama öncesi ve sonrasıtutum puanları karşılaştırıldığında olumluya yönelik anlamlı bir farklılıksaptanmıştır.4. Şiire yönelik tutum ile şiirsel imgeleri anlamlandırma arasında anlamlı birilişki bulunmamıştır.
Hıfzı Topuz, Yılmaz Karakoyunlu ve Ahmet Altan'ın 1990 sonrası romanlarında tarih
Bu çalışma ?Hıfzı Topuz, Yılmaz Karakoyunlu ve Ahmet Altan'ın 1990sonrası romanlarında Tarihe Bakış? başlığını taşımaktadır.Edebiyat sanatçıları, yaratmış oldukları eserlerinde çeşitli olayları, duygu vedüşünceleri kendi üslûplarıyla eserlerine konu edinir. Bu edebû eserlerden biri deroman türüdür. Romanlarda yazarların insan yaşamında yer alan birçok kavramıçeşitli şekillerde ele aldıkları görülür. Bu kavramlardan biri de tarihtir. Tarihinsanoğlunun var oluşundan yaşadığı ana kadar olan sürecin tamamıdır. Dolayısıylatarih, insanı ve insan yaşamını kendi merkezine alan roman türünün vazgeçilmezkaynaklardan biridir. Tarihi konu edinen romanlar ?tarihsel romanlar? olarak sondönemlerde adlandırılmış ve sayılarında artışlar görülmüştür.Bu çalışmada Hıfzı Topuz, Yılmaz Karakoyunlu ve Ahmet Altan olmak üzereüç yazarın kaleme almış olduğu 1990 sonrasında yayımlanmış ve konusunu tarihtenalan on iki roman, tarihe bakış açıları üzerinden incelenmiştir.1990 sonrasında yayımlanmış bu romanlarda Osmanlı mparatorluğu veTürkiye Cumhuriyeti tarihlerinden çeşitli kesitler konu olarak seçilmiştir. Yazarlarromanlarında siyasû baskıyı, kültürel ve yönetimsel yozlaşmayı, saray yaşantısınıeleştirirler. Millû Mücadele döneminde halkın yaşadığı sıkıntıları, sonraki dönemdeyaşanan siyasû krizleri ve bunların sonuçlarını romanlarında sunarlar. ncelenenromanlarda yazarlar tarihû gerçekliklerinin yanı sıra, kendi duygu ve düşüncelerini deromanlarındaki kurgular aracılığıyla aktarırlar.Anahtar sözcükler: Roman, tarih, tarihû roman.
Eski harfli çocuk dergilerinden Yeni Yol dergisinin çocuk eğitimindeki işlevi
Çocuk ruhunu besleyen en önemli eğitici unsurlardan biri olan çocukdergilerinin ülkemizde ortaya çıkması Tanzimat'ın ilk yıllarına rastlamaktadır. Budönemde görülmeye başlayan süreli yayınlar, batılılaşma çabalarından biridir. Çocukdergileri tarihî süreç içerisinde büyük değişiklikler geçirmişlerdir. 1928 harfdevriminden önce çocuk dergileri, eski harflerle yazılırken, harf devriminden sonrayayımlanan çocuk dergileri Latin harfleriyle yazılmıştır.Harf devriminden önce yayımlanan Yeni Yol dergisi, bu dönemdeyayımlanan diğer çocuk dergilerine göre biraz daha uzun soluklu olmuştur. 1923-1926 yılları arasında yayımlanan bu dergi toplam 113 sayı yayımlanmıştır.Çocuk edebiyatı ürünlerinden olan çocuk dergilerinin içinde bulunan türlerçocuklara çeşitli konularda bilgi vermekte, onlara birtakım doğruları göstermekte veçocukları eğlendirmektedir. Bundan dolayı, Yeni Yol dergisinin içinde bulunanmetinlerin çocuk eğitimine katkısı olduğu kanısındayız.Bu çalışma Eski Harfli Çocuk Dergilerinden Yeni Yol Dergisinin ÇocukEğitimindeki İşlevi başlığını taşımaktadır.Çalışmamızda Yeni Yol dergisindeki yazılar tek tek okunmuş, özetlenmiş vefişlenmiştir. Daha sonra bunlar ?Edebî Türler? ve ?Diğer Konulardaki Yazılar?olarak iki ana başlık altında toplanmıştır. Her tür kendi içinde de sınıflandırılmış vebütün bu çalışmalardan sonra sonuç ve değerlendirme kısmına gidilmiştir.Yeni Yol dergisinde bir çok ünlü edebiyat adamı da yazmıştır. Aka Gündüz,Ahmet Hamdi ( TANPINAR ) bunlardan bazılarıdır. Bunun dışında dergide, değerlikomutanlarımızdan biri olan Kazım Karabekir'e ait yazılar da bulunmaktadır.Ayrıca dergide, spor alanından tanıdığımız Selim Sırrı ( TARCAN)'a ait yazıların dabulunduğunu görmekteyiz.Dergide bulunan bütün türlere tek tek bakıldığında Yeni Yol dergisinin çocukeğitimine katkısının büyük olduğu görülmektedir.
Suat Derviş`in hayatı, edebi kişiliği ve eserleri üzerine bir inceleme
Bu çalışmada, bir yazar ve gazeteci olarak gerek yurtiçi, gerek yurt dışında pek çok eser vermiş, ancak ne yazık ki hep unutturulmaya çalışılmış kadın sanatçımız Suat Derviş'in Osmanlı'nın son yıllarında başlayıp 1972 yılında biten yaşam Öyküsü, edebî şahsiyeti, eserleri gün ışığına çıkarılmaya çalışılmıştır. 1905 yılında doğan Suat Derviş, Darülfünun hocalarından Prot Dr. İsmail Derviş'in kızı, Reşat Fuat Baraner'in eşidir, özel öğrenim görmüş, Berlin Konservatuvan ve Edebiyat Fakültesi'nde okumuştur. 1932'de yurda dönünce İstanbul gazetelerinde yazılar yazmıştır. 1940-1941 yıllan arasında "Yeni Edebiyat" adlı on beş günlük sanat-edebiyat gazetesini çıkarmıştır. Eşi Reşat Fuat Baraner siyasal nedenlerle tutuklanınca 1953-1963 yılları arasında Fransa'da yaşamıştır. Türkiye'ye dönünce romanlarının basımıyla uğraşmış, Devrimci Kadınlar Birliği'nin kuruluşuna katılmıştır. Edebiyata "Hezeyan" adlı mensur şiiriyle giren Suat Derviş, "İkdam" gazetesinde 1926 yılında kadın sayfası düzenleyen ilk yazar olmuştur. Berlin'de Alman gazetelerinde fikra, makale ve öyküler yazmış, İstanbul'a döndükten sonra romancı olarak üntenmiştir. "Yeni Edebiyattaki yazılan ve eleştirileriyle toplumcu edebiyatla gelişmesine katkıda bulunmakla kalmamış, romanlanyla da gerçekçi edebiyatın öncülerinden olmuştur. Kitap olarak basılan, yabancı dillere de çevrilen yapıttan dışında birçok romanı gazetelerde tefrika hâlinde kalmıştır. Suat Derviş, toplumcu gerçekçi bir yazar olarak romanlan, hikâyeleri, fikralan, sosyal konulardaki röportajlarıyla genç kuşaklarca tanınması gereken - aydın - bir sanatçıdır.
Cengiz Aytmatov`un eserleri üzerine bir inceleme
Cengiz Aytmatov, genellikle hikâye, povest ve roman türlerinde eserler kaleme almış halen yazmaya devam eden, yaşayan Türk yazarlarından biri sidir. Kırgız köylüsünün hayat mücadeleleri, II. Dünya Savaşı'nın cephe gerisin de yarattığı hazin tablolar, aşk, rejimin yanlış uygulamaları, iyilik ve kötülük arasındaki çatışma, çevrenin tahribatı, Sovyet yönetiminin baskı politikası, onun eserlerinin temel mevzularını teşkil ederler. Yazarın sanatçılığının en bariz vasfı, eserlerinde efsane, halk hikâyeleri gibi folklorik malzemelerden faydalanmasıdır. Roman ve hikâyelerindeki olayların tümü, açık mekânlarda cereyan eder. Dağlar, göller, ırmaklar, bozkırlar, Tren istasyonları, eserlerdeki vak'alara mekân vazifesi görür. Mekân unsuru ile birlikte şahıs kadrosunun zenginliği de dikkate değer bir diğer husustur. Onun eserlerinde geçmiş, hâlihazır hattâ kimi zaman da gelecek iç içe işlenir. Sağlam bir kurgu ve vak'a çeşitliliği, romanlarının temel vasıfların- dandır. Louis ARÂGONTun dünyanın en güzel aşk hikâyesi diye nitelendirdiği "Cemile", yazarı, Avrupa'da şöhrete kavuşturan ilk povestidir. Aytmatov'un diğer eserleri de dünyanın birçok diline tercüme edilmiştir. O, millî ve mahallî konular dan yola çıkarak evrensel mesajlar vermeyi kendine gaye edinmiş, dünyanın en çok okunan yazarlarından birisidir.