أثر اختلاف الألفاظ في القصص القرآني قصة آدم وموسى وإبراهيم عليهم السلام أنموذجاً

Kur'an-ı Kerim'in önemi, Allah Teâlâ'nın kelâmı olup onu insanlar için bir hayat düsturu ‎ve ibadet vesilesi olsun diye Peygamber Efendimize [sallallahu aleyhi vesellem] indirmiş ‎olmasından gelmektedir. Bu Kur'an-ı Kerim tek bir tarz ve şekil ile değil farklı tarzlar ve ‎metotlar içermektedir. Bazen apaçık hükümler bazen de fikir ve akıl yürütmeyi ‎gerektiren hükümleri barındırır. Başka bir tarz daha vardır o da kısas ve ibretlik ‎hadiselerdir.‎ Kur'ânî kıssalarda ibretler, hükümler ve sağlam bir tarih vardır. Bu kıssalar, kur'ânî ‎naslarda farklı şekillerde gelmiştir. Yusuf [aleyhisselâm] kıssası gibi bazı kıssalar tam bir ‎şekilde tek bir sûrede anlatılmış olup başka sûrelerde tekrar edilmemiştir. Bazı kıssalar da ‎Âdem [aleyhisselâm] ve Musa [aleyhisselâm] kıssasında olduğu gibi kısım kısım olup ‎farklı sûrelerde zikredilmişlerdir. Bu ayrı kıssalar da birden fazla yerde tekrar edilmiştir. ‎Ancak bunlar da hem mana hem de lafız olarak tekrarlanmış değil, bazen farklı yerlerde ‎farklı lafızlarla zikredilmiştir. Bu farklılıklar aslında abes olmayıp her biri bir manaya ‎tesir eder ve her biri bir hikmete binaen böyle zikredilmiştir. Dolayısıyla Kur'an-ı Kerim ‎okuyan bir kimse, Hz. Âdem'in Bakara Suresi ve A'raf Suresi'ndeki kıssasını ‎okuduğunda ikisi arasında lafız farklılığı görür. Ardından zihninde bu ihtilafın sebebi ve ‎semeresi hakkında sorular canlanmaya başlar. Âlimler, bu noktada ilmî yeteneklerince ‎çalışmalar yapmışlardır. Ben de (âcizâne) bu çalışmanın şerefinden nasiplenmek istedim. ‎Allah'ın ikram ve fazileti ile bu alana girmek ve bizzat "Kur'ânî Kıssalarda Lafız ‎Farklılıklarının Etkileri" konusunda tez sunma fırsatı yakaladım. Kıssalardaki müteşabih ‎ayetleri topladım, sonra farklılık gösterdikleri yerleri belirledim. Kadim ulemanın bu ‎konudaki görüşleri ve tefsirlerde geçenleri araştırdım. Sonuç olarak da hazırladığım bu ‎tezimdeki bilgilere ulaştım. Allah Teâlâ'dan beni başarıya ve doğru yola ulaştırmasını ‎dilerim.‎ ‎"Kur'ânî Kıssalarda Lafız Farklılıklarının Etkileri", ziyadesiyle tefekkür ve tedebbür ‎gerektiren büyük bir çalışmadır. Allah Teâlâ'nın fazilet ve yardımı ile bu faydaların ‎bazılarını elde ettim. Bazı yerlerde lafız farklılıkları şerh ve izah sadedinde olup bazı ‎yerlerde de farklılıkların değişik hallere delaleti vardır. Lafızların farklılıklarından üç ‎peygamberin kıssası gibi daha başka faydalar da vardır ki onları da üzerinde araştırma ‎yapmak istediğim noktaya örnek olarak tezimin sayfaları arasında beyan ettim.‎ Yüce Allah'tan dileğim, kâinatın serveri ve mevcudatın övünç kaynağı olan Efendimizin ‎‎[sallallahu aleyhi ve âlihi ve ashabihi vesellem] hürmetine beni bu tezimde muvaffak olan ‎ve doğru yoldan gidenlerden eylesin. Bu tezi bana ve Kur'an-ı Kerim ümmetine faydalı ‎kılsın. ‎ Anahtar kelimeler: Fayda, farklılık, tefsir, tefekkür, tekrar, kıssalar‎